 |
T.C.
YARGITAY
3. Hukuk Dairesi
E. 1997/2217
K. 1997/2930
T. 17.3.1997
Yargıtay içtihatları bölümü
Yargıtay Kararı
TAZMİNAT DAVASI
YETKİLİ MAHKEME
YARGI ÇEVRESİNİN DEĞİŞİKLİĞİ
KAMU DÜZENİ
KARAR ÖZETİ : Davanın görülmesi sırasında yargı çevresinin değişikliğe uğraması hallerinde (uyuşmazlık eğer taşınmazın aynına ilişkin bulunmuyorsa), mahkeme kendiliğinden davayı bir başka mahkemeye devredemez. Zira, taşınmaz üzerindeki bir ayni hakka ilişkin olmayan bir dava açıldıktan sonra, taşınmazın başka bir mahkemenin yargı çevresine girmesi veya o yerde mahkeme teşkilatı kurulması, mahkemenin yetkisini etkilemez.
Dava dosyası kendisine gönderilen yetkili mahkeme, yetkisizlik kararı ile bağlıdır. Yetkili olmadığı konusuna varsa bile, kamu düzenine ilişkin olmayan hallerde yetkisizlik kararı veremez.
Mahkemenin duruşma yapmaksızın yetki itirazını karara bağlaması mümkün değildir.
(1086 s. HUMK. m. 193/2-3-4,222, 225)
Dava dilekçesinde, 54.374.984 lira tazminatın faiz ve masraflarla birlikte dayalı tarafından tahsili istenilmiştir. Mahkemece, yetkisizlik kararı verilmesi cihetine gidilmiş; hüküm, davacı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Temyiz isteminin süresi içinde olduğu anlaşıldıktan sonra, dosyadaki bütün kağıtlar okunup, gereği düşünüldü:
Davacı; sonradan ilçe haline getirilen Menderes Beldesi sınırları içerisinde kendisine ait kabloların kopartılması suretiyle uğratılan zararın tahsili için İzmir Sulh Mahkemesinde dava açmış, sözü edilen mahkeme; Menderes İlçesi'nde kurulan Adliye Teşkilatının fiilen 18.11.1996 tarihinde faaliyete başlamış olması sebebiyle, dosyayı yetkili Menderes Sulh Hukuk Mahkemesi'ne göndermiş, Menderes Sulh Hukuk Mahkemesi de kendisine intikal eden davanın gayrimenkule ilişkin bulunmamasına ve Türk Telekom ile özel şahıs arasındaki bir tazminat davasına ilişkin olmasına rağmen duruşma açılmadan ve de evrak üzerinden yetkisizlik kararı verilmiştir.
Davanın görülmesi sırasında yargı çevresinin değişikliğe uğraması hallerinde (uyuşmazlık eğer taşınmazın aynına ilişkin bulunmuyorsa), mahkeme kendiliğinden davayı bir başka mahkemeye devir edemez. Zira, taşınmaz üzerindeki bir ayni hakka ilişkin olmayan bir dava açıldıktan sonra, taşınmazın başka bir mahkemenin yargı çevresine girmesi veya o yerde mahkeme teşkilatı kurulması, mahkemenin yetkisini etkilemez.
Yetkinin kamu düzenine ilişkin olmayan hallerde, taraflar açık veya zimni bir anlaşma ile yetkisiz bir mahkemeyi yetkili kılabilirler. Davalı, davanın başında (cevap süresi içinde) esasa girişmeden önce yetki (ilk) itirazında bulunmamışsa, artık mahkemenin yetkisine itiraz edemez ve davanın açıldığı (yetkisiz) mahkemenin yetkisini kabul etmiş sayılır.
Davacı, yetkisizlik kararının kesinleşmesinden itibaren 10 gün içinde yetkili mahkemeye başvurarak, davalıya tebligat yaptırması gerekir (HUMK. mad. 193/2-3). Aksi halde dava açılmamış sayılır (HUMK. mad. 193/4). On gün içinde yetkili mahkemeye başvuran davacının, ayni zamanda karşı tarafa yapılacak tebligat giderlerini de ödemesi gerekir.
Dava dosyası, kendisine gönderilen (yetkili) mahkeme, dosyayı kendisine göndermiş olan (yetkisiz) mahkemenin yetkisizlik kararı ile bağlıdır; yetkili olmadığı kanısına ulaşsa bile, yetkisizlik kararı veremez. Zira, davadaki yetki konusu kamu düzeni ile ilgili bulunmadığından ötürü mahkemenin yetkili olup olmadığını kendiliğinden gözetmesi asla söz konusu edilemez. Davacının ise, zaten yetki (ilk) itirazında bulunmaya hakkı bulunmamaktadır.
Öte yandan, üzerinde anlaşma bulunmayan yetki itirazını mahkeme, hadiseler gibi (HUMK. mad. 222-225) inceleyip karara bağlar (HUMK. mad. 190). Duruşma yapmadan görevsizlik kararı verilebileceğine ilişkin HUMK. mad. 7/1, burada uygulama olanağına sahip değildir.
Bu itibarla, yukarıda açıklanan esaslar göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan, kabulü ile hükmün HUMK.nun 428. maddesi gereğince (BOZULMASINA), peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 17.3.1997 gününde oybirliğiyle karar verildi.