BELEDİYE MECLİSLERİNİN ÇALIŞMA USULÜNE DAİR
                        BELEDİYE KANUNUNUN 59 UNCU MADDESİNE
                         TEVFİKAN TANZİM EDİLEN YÖNETMELİK
    Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi : 10.8.1930, No: 9824
    Dayandığı Kanunun Tarihi         : 3.4.1930, No: 1580
    Yayımlandığı R.Gazetenin Tarihi  : 26.8.1930, No: 1580
    Yayımlandığı  Düsturun Tertibi   : _,  Cildi: _, S. _
                                  BAP : 1
                                 İntihabat
    1 - Belediye meclislerinde Reis, Reis vekilliği ve katiplik ve belediye
encümen azalığı gibi azadan her hangi birinin hangi bir işe intihabı gizli rey
ile yapılır. Kanunda gizli rey ile yapılması tasrih edilmiyen sair hususat açık
rey ile yapılır.
                                   BAP : 2
                              Reylerin istihsali
    2 - Belediye meclislerinde açık rey mahsus işaret veya esami tayini ile ifa
olunur.
    3 - Mahsus işaret,elini yukarı kaldırmak,yahut ayağa kalkmaktır.Mahsus işa-
ret ile istihsal olunan reylerin neticesini temyiz ve tayin etmek reis ile ka-
tiplere aittir. Bunlar ekseriyet hasıl olup olmadığında şüphe ve ihtilaf eder-
lerse bir kere daha reye müracaat olunur. Şu kadarki şüphe izale edilmediği tak-
dirde esami tayinıle açık rey istihsal olunur.
    4 - Esami tayinile rey istihsali şu suretle yapılır.Meclis azası oturmuş ol-
dukları halde meclis hademesi rey sandığını getirip azadan her biri üzerinde
kendi ismi yazılı iki kağıttan ya kabul manasına olan (beyaz) veya ret ifade ey-
leyen (renkli) kağıdı sandığın içine atmakla icra olunur.Sandığı reisin nezareti
altında Heyet huzurunda katipler açar içinde bulunan kağıtları sayarlar ve nevi-
lerini başka başka zapt ederler neticesi reis tarafından meclise tebliğ olunur.
    5 - Belediye meclisinde gizli rey aşağıda gösterildiği üzere istihsal olu-
nur. İntihabatta azadan her biri rey varakasına tensip ettiği zat veyahut zatla-
rın isimlerini ve mukarrerata (kabul) veya (ret) kelimelerini tahrir eder. Ve bu
varakayı üzerine başka bir şey yazmadan ve hiç bir işaret koymadan rey sandığına
atar sonra katipler tarafından Reisin nezareti altında ve heyet huzurunda pusu-
lalar birer birer açılıp bunlarda yazılı adlar ve ret ve kabul kelimeleri zabt
ve kayt edildikten sonra netice Reis tarafından meclise bildirilir.
    (Rey varakaları azaya evvelden ayni renk ve şekilde olarak dağıtılır.)
    6 - Bütçenin esami tayini ile reye konulmasında bütçe kararnamesi madde mad-
de varidat ve masraf cetvelleri fasıl fasıl müzakere olunur ve reye konur.
                                   BAP : 3
                          Müzakerelerin idare ve icrası
    7 - Müzakereyi Reis açar sonra katip,geçen in`ıkatta müzakereye iştirak eden
azanın isimleri ile mütalealarını ve okunan vesikaların ve verilen kararın hula-
salarını havi tanzim olunan zabıtnameyi okur bu zabıtname hulasası Heyetçe kabul
olunduktan sonra reis ile katiplerden biri tarafından imza olunur. Zabıtnamede
Heyetçe bazı tashihler yapılırsa bu tashihler zabıtnameye zeylen ilave ve ayni
suretle imza edilir.
    8 - Meclise tebliğ olunmak üzere tevdi edilmiş evrak varsa müzakere ruzname-
lesinde yazılı maddelerin müzakeresine başlanmazdan evvel bunları reis meclise
bildirir,
    9 - Meclis Reisliğine hitaben verilmiş olan istidaları reis kabul ile mecli-
se tevdi eder.
    10 - Müzakere ruznamesi reis tarafından yapılır ve ruznameye giren maddeler
muayyen günde sırasile okunur. Ve müzakere edilir.
    11 - Azanın söz söylemesi için evvel emirde reislikten söz istemeleri lazım-
 dır. Söz isteyenlerin isimleri talep sırasile reis tarafından işaret olunur.Ev-
vela teklif olunan mesele ve alakadar encümenlerin mazbatası okunur. Ondan sonra
aza tarafından söz söylenir. Reis her ne zaman isterse lazım gelen izahat ve mü-
dafaatta bulunabilir.(Mecliste söz söyleyen Kimseler olduğu yerde ayağa kalkar.)
    12 - Söz alanlar leh veya aleyhte söyleyeceklerini reise beyanile kayıt sı-
rasınca ve fakat bir lehte bir aleyhte olmak üzere sırasile söz söylemeğe müsa-
ade edilir.
    13 - Söz alanlar reise hitaben söz söylerler.
    14 - Belediye kanununun 61.64 üncü maddeleri mucibince izahat vermek üzere
mecliste hazır bulunacak olan memurlara reislik tarafından kayıt sırasına bakıl-
maksızın söz verilebilir.
    15 - Söz söylemede sadet haricine çıkmak ve bir kimsenin şahsi ve hususi
halleri hakkında hakaret ve teessürü mucip olacak söz söylemek ve söz söyleyen
zatın sözünü kesmek ve meclisin intizamına halel getirecek muamelede bulunmak
memnudur. Aksi takdirde reislik tarafından ihtar icra olunur. İki defa ihtar gö-
ren zat yine hareketinde israr ederse reis tarafından meclis salonunu terke mec-
bur edilir.
    16 - Müzakereye hitam verilip verilmemesi için araya müracaat olunur.Müzake-
reye hitam verilmesi ekseriyetle kararlaştırıldıktan sonra müzakere olunan mad-
denin leh ve aleyhinde söz söylemek için kimseye söz verilmez ancak mes`elenin
reye sureti vazı hakkında söz söylemek serbesttir.
    17 - Meclisce ittihaz olunacak kararlar üç suretle kabul veya redde iktiran
etmiş olur:
    1 - Meclis mürettep azasının mutlak ekseriyeti ile olur.Mürettep azanın mut-
lak ekseriyeti demek belediye meclisinin azası mecmuu kaç kişi ise bunun yarı-
sından bir ziyadesinin bir mes`ele hakkında ittifak etmesi demektir. Mürettep
azanın mutlak ekseriyeti müracaat meselesi kanunun tasrih ettiği hususatta tat-
bik olunur.
    2 - Mecliste bir meselenin müzakeresi reylerin istihsali sırasında hazır bu-
lunanların mutlak ekseriyeti ile olur. Buda meclisin bilfarz mürettep adedi 20
olan bir mahalde 11 azanın mevcudiyetile müzakereye başlanıp reye müracaat edil-
dikte bu 11 azadan laekal altısının ittifak etmesi suretile olur.Keza 18 aza ha-
zır olduğu halde reye müracaat edilse 10 kişinin ittifak etmesi şarttır.
     3 - Mecliste hazır bulunan azanın ekseriyeti ya nisbi veya izafidir.Bunda
mürettep adedi 20 olan bir mecliste bilfarz 11 aza müzakereye başlanır ve reye
müracaat edilipte o mes`elede kabul cihetinin reye vazında yalnız beş kişi kabul
reyinde bulunsa hazır olan azanın ekseriyeti o meseleyi kabul etmemiş olduğuna
göre bu mesele kabul edilmemiştir denemez her halde ret cihetinde ayrıca reye
vaz olunmak icap eder.Çünkü bu defa reddeden dört kişi olsa hazır olan azanın
kabul cihetini ihtiyar edenler beş kişi; ret cihetini ihtiyar edenler dört kişi
olduğuna ve şu hale göre evvelkinde altı kişi ve ikinci defasında yedi kişi
müstenkif kalmış demek bulunduğuna nazaran dört reye nispeten ekseriyet teşkil
eden beş rey ile kabul ciheti tercih edilmiş olur.
    18 - İşin esami ile reye konuması kanunda tasrih edilmiyen hallerde avvel
emirde bu suretle rey istihsaline meclisce ekseriyetle karar verilmesi lazımdır.
    19 - Meclisin umumiyetle muzakereleri açıktır. Her kes müzakereleri dinleme-
ğe mahsus olarak ayrılmış ve tahsis edilmiş olan mahalde oturup müzakeratı
dinleyebilir.Meclisin ekseriyetle vereceği karara göre yapılacak gizli içtimada
samiler ve zabıt memurları da harice çıkarılır.Bu takdirde müzakerat meclisin
müntahap katipleri tarafından zabt olunur.
    20 - Heyeti umumiyede her madde kabul ve ret edildikte reis (Meclis ekseri-
yetle veya ittifakla kabul veya ret etti) diye meclise alenen beyan eder.
    21 - Meclisin münakit olduğu mahaller reis ve azadan ve zabıt memurlarile
reisin meclise izahat vermek üzere tevkil etmiş olduğu zevattan başka kimse
girmez.
    22 - Meclisin kararları reis veya reis vekillerinden birile katiplerden biri
tarafından imza olunarak kanunun tasrih etmediği ahvalde belediye riyasetine
tevdi ve riyasetçe infaz olunur.
    23 - Mecliste söz alanlar sözlerini bitirmeden azadan biri tarafından müza-
kerenin kifayeti teklif olunursa evvel emirde bu mesele reye vaz olunur.Müzake-
renin kifayeti talebi ret olunduğu takdirde söz almış olanlara sırasile söz
verilir.
    24 - Dahili nizamnameye tevfiki hareket edilmek teklif olunursa,müzakere
mevzuundan evvel bu cihet müzakere olunur.
    25 - Müzakere olunan madde hakkında aza tarafından yapılan teklifler birden
fazla olursa bu halde birinin reye konmasile reddi halinde diğer tekliflerin
reye konmasını müstacel bir hale getirmemesine dikkat olunarak teklifler sıraya
konulur.Bilfarz müzakere olunan meselenin müzakeresinin tehiri veya başka bir
meselenin bu meseleye takdim olunması teklif olunmuş ise diğer tekliflere terci-
han evvel emirde bu cihet reye konulmak lazımgelir.Müzakere mevzuu olan mesele-
nin reddi teklif olunursa andan sonra bu cihet reye vaz olunmak icap eder.
Müzakere mevzuu olan meselenin tadilen kabulü teklifi varsa andan sonra da bu
reye vaz olunur.Tadil teklifleri tehalüf ve teaddüt ederse esas meseleye en uzak
olan tadil tekliflerinde başlanarak reye vaz olunur.
    26 - Müzakere mevzuu olan bir madde iki meseleyi havi bulunuyorsa birbirin-
den tefrik ile ayrı ayrı reye müracaat edilmesi teklif edildiği takdirde o
suretle muamele olunur.
    27 - Rey toplamaya başlanmazdan evvel ekseriyette şüphe olunarak mevcut aza-
nın sayılması teklif olunursa müzakeresiz reis ve katipler tarafından icra
olunur.
    28 - Meclislerin bir senelik içtima müddetlerine içtima devresi bir günlük
içtima müddetlerine in`ikat ve bir günde muhtelif vasıtalarla vukubulan içtima-
lardan her birine de celse denir. Ve zabıtların başında 1930 içtimaı devresinin
8 inci inikadının birinci celcesi veya ikinci celcesi tarzında tasrih olunur.
    29 - Meclisce verilen karar hilafına vaki olacak teklifler ayni adi içtima
müddeti için de kanuni esbap olmadıkça ruznameye ithal ve müzakere olunamaz.
    30 - Meclis müzakerelerini kayda mahsus zabıtnameyi her müzakereyi müteakip
imza etmek ve bunların muhafazasını gizli celse zabıtnamelerinin mahremiyetini
temin edecek tedabir ittihaz eylemek bazı merasimde meclis namına hazır buluna-
cak zevatı seçmek reislerle müntehap katiplerden mürekep riyaset divanına
aittir.
    31 - Meclisin her teşrinisani içtimaında bütçe ve kat`i hesabının ve sair
lüzum görülecek hususatın tetkiki için biri veya müteaddit encümen intihabına
ve müzakere edeceği işlerden lüzum gördüklerini encümenlere tevdi salahiyeti
vardır.Bu encümenlerin azası en az üç ve en çok yedi kişidir.Bütçe ve kat`i
hesap encümenleri en çok dokuz kişiden olabilir.
    32 - Encümenler gizli rey ile içlerinden birini reis ve birini mazbata
muharriri intihap ederler.Encümenin evrakının muhafazası kararlarının yazılması
mazbata muharririne aittir.Encümen namına mecliste verilecek izahat reise ve
reisin intihap edeceği zata aittir.
    33 - Encümen azasının ekseriyeti hazır olmadıkça bir meseleyi karara bağla-
yamaz.Kararlar mevcudun ekseriyetile ittihaz olunur.
    Ekalliyette kalanlar reylerini mazbataya yazabilirler.Encümen kararları reis
ve azası tarafından havale olunur.
    34 - Meclisin müzakerelerinde intizamını bozacak surette gürültü olupta
riyasetin ihtarına rağmen temadi ettiği halde ertesi günü içtima edilmek üzere
reis meclisi tatil eder.
    35 - Her celsenin sonundan evvel meclise nihayet verildiği esnada gelecek
içtimaın hangi gün ve saat kaçta başlıyacağı ve ne müzakere olunacağı reis
tarafından azaya beyan olunur.Ve buna göre tanzim edilecek müzakere ruznamesi
meclis odasının münasip mahalline talik ve mümkün olan yerlerde bir suretini
gazete ile ilan ettirilir.
    36 - Bu talimatname 1 eylül 1930 tarihinden muteberdir.

Tüm Mevzuat