DENİZ İŞ KANUNU (1)
    Kanun Numarası          : 854
    Kabul Tarihi            : 20/4/1967
    Yayımlandığı R. Gazete  : Tarih : 29/4/1967 Sayı: 12586
    Yayımlandığı Düstur     : Tertip: 5 Cilt: 6 Sayfa: 1849
                                   *
                                  * *
          Bu Kanunun yürürlükte olmayan hükümleri için bakınız.
         "Yürürlükteki Bazı Kanunların Mülga Hükümleri Külliyatı"
                            Cilt: 1    Sayfa: 963
          Bu Kanun ile ilgili tüzük için, "Tüzükler Külliyatı" nın  kanunlara
                   göre düzenlenen nümerik fihristine bakınız.
                                   *
                                  * *
    Kanun kapsamı:

    Madde 1 - Bu kanun denizlerde, göllerde ve akarsularda Türk Bayrağını taşı-
yan ve yüz ve daha yukarı grostonilatoluk gemilerde bir hizmet akti ile çalışan
gemiadamları ve bunların işverenleri hakkında uygulanır.
    Aynı işverene ait gemilerin grostonilatoları toplamı yüz veya daha fazla ol-
duğu veyahut işverenin çalıştırdığı gemiadamı sayısı 5 veya daha fazla bulunduğu
takdirde birinci bent hükmü uygulanır.
    Bu kanunun uygulanmasında; sandal, mavna, şat, salapurya gibi olanlar da
(gemi) sayılır.
    Bakanlar Kurulu, ekonomik ve sosyal gerekler bakımından bu kanun hükümlerini
yukardaki bentlerin kapsamı dışında kalan gemilerle gemiadamlarına ve bunların
işverenlerine kısmen veya tamamen teşmile yetkilidir.
    Yukardaki bentlerde yazılı gemilerin bu kanun kapsamına alınmaları sebebiyle
yapılabilecek itirazlar Çalışma Bakanlığı tarafından incelenerek karara bağla-
nır. Bu itirazlar kanunun uygulanmasını durduramaz.
---------------------------------------------------
(1) 193 sayılı "Gelir Vergisi Kanununun" 17/10/1980 tarih ve 2320 sayılı Kanunla
    değişik 25 inci maddesi gereğince bu Kanuna göre ödenen kıdem tazminatları-
    nın hizmet erbabının 24 aylığını aşmayan miktarları (hizmet ifa etmeksizin
    ödenen ücretler) tazminat sayılmaz.
KANUNLAR, ŞUBAT 1989 (EK-3)
    İşveren, gemiadamı, kaptan ve işveren vekilinin tarifi:

    Madde 2 - Bu kanunun uygulanmasında,
    A) Gemi sahibine veya kendisinin olmıyan bir gemiyi kendi adına ve hesabına
işleten kimseye "işveren" denir.
    B) Bir hizmet aktine dayanarak gemide çalışan kaptan, zabit ve tayfalarla
diğer kimselere "gemiadamı" denir.
    C) Gemiyi sevk ve idare eden kimseye veya zorunlu sebeplerle görevi başında
bulunmaması halinde ona vekalet eden kimseye "kaptan" denir.
    Ç) Kaptan veya işveren adına ve hesabına harekete yetkili olan kimseye
"işveren vekili" denir.
    İşveren vekilinin bu sıfatla gemiadamlarına karşı muamele ve taahhütlerinden
doğrudan doğruya işveren sorumludur.
    Saklı hükümler:

    Madde 3 - Türk Ticaret Kanununun deniz ticaretinden bahseden dördüncü kita-
bındaki kaptan ile işveren arasındaki ilişkilere ait hükümler saklıdır.
    Yabancı gemiadamları:

    Madde 4 - Bu kanun hükümleri, mütekabiliyet esaslarına göre Türk gemiadamla-
rına aynı mahiyette haklar tanıyan devletlerin uyruğunda olup bu kanun kapsamına
giren gemilerde çalışan gemiadamlarına bu uygulanır.
    Yazılı akit:

    Madde 5 - Hizmet akti işveren veya işveren vekiliyle gemiadamı arasında ya-
zılı olarak iki nüsha yapılır ve taraflardan her birine birer nüsha verilir.
    Yazılı aktin şekli:

    Madde 6 - Bu kanuna göre yapılacak yazılı akitlerde aşağıdaki hususların bu-
lunması gerekir:
    1. İşverenin adı ve soyadiyle ikametgah adresi,
    2. Gemiadamının adı, soyadı, doğum tarihi ve yeri, sicil numarası ve ikamet-
gah adresi,
    3. Gemiadamının çalışacağı geminin ismi, sicil numarası, grostonilatosu ve
kaydedildiği sicil dairesi (Gemiadamının aynı işverenin muhtelif gemilerinde ça-
lışması ihtimali mevcutsa, bu hizmet aktinde ayrıca belirtilir.)
    4. Aktin yapıldığı yer ve tarih,
    5. Gemiadamının göreceği iş,
    6. Gemiadamının hizmete başlıyacağı tarih ve yer,
    7. Hizmet aktinin belli bir süre için yapılmış olup olmadığı, belli bir süre
için yapılmış ise süresi veya sefer üzerine ise hangi sefer olduğu,
    8. Kararlaştırılan ücret esası ile miktarı,
    9. Ücretin ödeme zamanı ve yeri,
   10. Avans şartları,
   11. Diğer iş şartları,
   12. Tirimciler ve ateşçiler ile yapılacak hizmet akitlerinde 25/5/1959 gün ve
7292 sayılı kanunla onanan sözleşmenin özeti.
    Belirli süre veya sefer için akit:

    Madde 7 - Hizmet akti belirli bir süre veya sefer için yahut süresiz olarak
yapılabilir.
    I - Belirli bir süre için yapılmış hizmet akti bu sürenin bitiminde sona
erer. Hizmet akti gemi seyir halinde iken sona ererse akit, geminin ilk limana
varmasına ve güvenlik altına alınmasına kadar devam eder.
    II - Belirli sefer için yapılmış hizmet akti, akitte yazılı seferin sonunda
geminin vardığı limanda yükünü boşaltmasıyla sona erer.
    Akit süresinin uzaması:

    Madde 8 - Belirli bir sefer için yapılmış olan hizmet aktinin sonunda gemi-
adamı işveren veya işveren vekilinin muvafakatiyle işe devam eder ve gemi de
sefere çıkarsa, hizmet akti bu sefer süresince uzatılmış sayılır.
    Belirli bir süre için yapılmış olan hizmet aktinin sonunda gemiadamı işveren
veya işveren vekilinin muvafakatiyle işe devam ederse hizmet akti, aynı süre
için uzatılmış sayılır.
    Resim ve harçtan muafiyet:

    Madde 9 - Gemiadamıyla işveren veya işveren vekili arasında yapılacak hizmet
akitleri, her türlü resim ve harçtan muaftır.
    Deneme süresi:

    Madde 10 - Süresi belirli olmıyan hizmet akitlerinde deneme süresi en çok
bir aydır.
    Bu süre içinde taraflar hizmet aktini bildirimsiz ve tazminatsız bozabilir-
ler. Ancak gemiadamının çalıştığı günler için ücret hakkı saklıdır.
    Çalışma ve kimlik karnesi:

    Madde 11 - İşveren veya işveren vekili işe aldığı her gemiadamına en geç
onbeş gün içinde gemiadamı çalışma ve kimlik karnesi vermek zorundadır. Deneme
süresine tabi tutulan gemiadamları için bu onbeş günlük süre deneme süresinin
bitiminden sonra başlar.
    Bu karne, ancak İş ve İşçi Bulma Kurumu tarafından tek tip olarak ve parası
karşılığında işverenlere verilir.
    Çalışma belgesi:

    Madde 12 - İşinden ayrılan gemiadamına işveren veya işveren vekili tarafın-
dan işinin çeşidinin ne olduğunu ve süresini gösteren bir belge verilir. Bu bel-
geye gemiadamı isterse, kendisinin durumu ve davranışlariyle, çalışmasının ne
yolda olduğu da ayrıca yazılır. İşveren veya işveren vekilinin belgedeki imzası,
gemiadamı dilerse bağlama limanındaki liman reisliği tarafından onaylanır.
    Kamu hizmeti gören idarelere yahut kamu yararına yardımcı derneklere bağlı
gemilerden çıkan gemiadamının aldığı belgeler hakkında yukarıki onay hükmü uygu-
lanmaz.
    İşveren veya işveren vekili, gemiadamının istediği belgeyi vermemekte dire-
nirse veyahut belgeye gemiadamı için doğru olmıyan yazılar yazarsa, gemiadamının
yahut yeni işine girdiği işverenin isteği üzerine, bağlama limanındaki liman
reisliğince yapılacak inceleme sonucunu gösteren bir belge gemiadamına veya yeni
işverene verilir. Liman reisliği tarafından yapılacak inceleme bir haftada biti-
rilir.
    Kamu hizmeti gören idarelere bağlı gemilerden çıkan gemiadamına belge veril-
mek istenmez veyahut belgeye doğru olmıyan yazılar yazılırsa, gerekli inceleme-
nin yapılması için bu gemilerin bağlı oldukları makamlara başvurulur.
    Belgenin vaktinde verilmemesi veyahut belgede doğru olmıyan yazılar bulunma-
sından zarar gören gemiadamı veyahut gemiadamını işe alan yeni işveren eski iş-
verenden tazminat isteyebilir.
    Bu belgeler her türlü resim ve harçtan muaftır.
    Sakat ve eski hükümlü çalıştırma:

    Madde 13 - Bu kanunun kapsamına giren işveren veya işveren vekilleri, işyer-
lerinde İş Kanununun ve bununla ilgili tüzüğün bu konuda koyduğu hükümler, esas-
lar, ölçüler ve şartlara göre sakat ve eski hükümlü gemiadamı çalıştırmak zorun-
dadır.
    Önelsiz fesih ve infisah:

    Madde 14 - Süresi belirli olan veya olmıyan yahut da sefer üzerine yapılan
hizmet akti:
    I - İşveren veya işveren vekili tarafından:
    a) Gemiadamının herhangi bir limanda geminin hareketinden önce gemiye döne-
rek hizmete girmemesi veya gemiye hiç dönmemesi,
    b) Gemiadamının gemide hizmet görmesinin tutukluluk, hapis veya gemide ça-
lışmaktan menolunması gibi sebeplerle imkansız bir hal alması,
    c) Gemiadamının işveren veya işveren vekiline karşı, kanuna, hizmet akitle-
rine sair iş ve çalışma şartlarına aykırı hareket etmesi,
    ç) Gemiadamının işveren veya işveren vekiline karşı denizcilik kural ve
teamüllerine veya ahlak ve adaba aykırı hareket etmesi,
    II - Gemiadamı tarafından:
    a) Ücretin kanun hükümleri veya hizmet akti gereğince ödenmemesi,
    b) İşveren veya işveren vekilinin gemiadamına karşı, kanuna, hizmet akitle-
rine veya sair iş şartlarına aykırı hareket etmesi,
    c) İşveren veya işveren vekilinin gemiadamına karşı denizcilik kural ve
teamüllerine veya ahlak ve adaba aykırı hareket etmesi,
    III - İşveren, işveren vekili veya gemiadamı tarafından:
    a) Geminin herhangi bir sebeple 30 günden fazla bir süre seferden kaldırıl-
ması,
    b) Gemiadamının herhangi bir sebeple sürekli olarak gemide çalışmasına engel
bir hastalığa veya sakatlığa uğraması,
    Hallerinde feshedilebilir.
    IV - Geminin kayba uğraması, terk edilmesi veya harp ganimeti ilan edilmesi
veyahut Türk Bayrağından ayrılması hallerinde ise hizmet akti kendiliğinden bo-
zulur.
    Fesih hakkını kullanma öneli:

    Madde 15 - 14 üncü maddede işveren, işveren vekili veya gemiadamına tanınan
akti feshetmek yetkisi, iki taraftan birinin bu çeşit davranışlarda bulunduğunu
öbür tarafın öğrendiği günden başlıyarak (6) işgünü geçtikten ve herhalde fiilin
vukuundan itibaren bir sene sonra kullanılamaz.
    Bu hallere dayanılarak akti süresi içinde fesheden taraf ayrıca mahkemeye
başvurarak öbür taraftan bir tazminat istiyebilir.
    Aktin çözülmesinde bildirim:

    Madde 16 - A) Süresi belirsiz hizmet akti, 14 üncü maddede yazılı durumlar
dışında gemiadamının işe alınmasından itibaren altı ay geçmedikçe bozulamaz.
    B) Süresi belirsiz hizmet akitlerinin çözülmesinden önce durumun diğer
tarafa bildirilmesi gerekir.
    Hizmet akti:
    a) İşi altı ay sürmüş olan gemiadamı için, bildirimin diğer tarafa yapılma-
sından başlıyarak iki hafta sonra,
    b) İşi altı aydan birbuçuk yıla kadar sürmüş olan gemiadamı için, bildiri-
min diğer tarafa yapılmasından başlıyarak dört hafta sonra,
    c) İşi birbuçuk yıldan üç yıla kadar sürmüş olan gemiadamı için bildirimin
diğer tarafa yapılmasından başlıyarak altı hafta sonra,
    ç) İşi üç yıldan fazla sürmüş olan gemiadamı için, bildirimin diğer tarafa
yapılmasından başlıyarak sekiz hafta sonra,
    Bozulmuş olur.
    C) Öneller asgari olup toplu iş sözleşmesiyle veya hizmet akti ile artırıla-
bilir.
    D) Bildirme şartına uymıyan taraf, yukarıda yazılı önellere uygun ücret tu-
tarında tazminat ödemek zorundadır.
    Gemiadamının sendikaya üye olması, şikayete başvurması gibi sebeplerle işin-
den çıkarılması hallerinde ve genel olarak hizmet aktini bozma hakkının kötüye
kullanıldığını gösteren diğer durumlarda "B" bendinde yazılı önellere ait ücret-
lerin üç katı tutarı tazminat olarak ödenir.
    Tarafların ayrıca tazminat isteme hakkı saklıdır.
    Fesih hükmünün başlangıcı:

    Madde 17 - 14 ve 16 ncı maddelere göre hizmet aktinin feshinde fesih keyfi-
yeti, gemi seyir halinde ise, kararlaştırılmış limanda ve kararlaştırılmış liman
değiştirildiği takdirde ilk uğrıyacağı limanda geminin emniyet altına alınmasına
kadar uzatılmış sayılır.
    Feshin bildirilmesi:

    Madde 18 - Hizmet aktinin işveren veya işveren vekili tarafından feshedilme-
si halinde sebepleri ile birlikte gemiadamına yazılı olarak bildirilmesi şart-
tır. Bildirim imkanı olmıyan hallerde durum bir tutanakla tespit olunur.
    Feshi kapsamayan hal:

    Madde 19 - Geminin Türk Bayrağını taşıma hakkı bulunduğu sürece mülkiyetin
kısmen veya tamamen herhangi bir şahsa geçmesi hizmet aktinin feshini gerektir-
mez.
    Kıdem tazminatı:

    Madde 20 - (Değişik: 17/10/1980-2319/1 md.)
    Bu Kanuna tabi gemi adamlarının hizmet akitlerinin:
    1. İşveren tarafından bu Kanunun 14 üncü maddesinin 1 inci bendinde göste-
rilen sebepler dışında,
    2. Gemi adamı tarafından bu Kanunun 14 üncü maddesinin II nci ve III üncü
bentleri uyarınca,
    3. Muvazzaf askerlik hizmeti dolayısıyla,
    4. Bağlı bulundukları kanunla kurulu kurum veya sandıklardan yaşlılık, emek-
lilik veya malullük aylığı, yahut toptan ödeme almak amacıyla,
    Feshedilmesi veya gemi elamının ölümü veya 14 üncü maddenin 4 üncü bendi
sebebiyle son bulması hallerinde gemi adamının işe başladığı tarihten itibaren
hizmet akdinin devamı süresince her geçen tam yıl için işverence gemi adamına
30 günlük ücreti tutarında kıdem tazminatı ödenir. Bir yıldan artan süreler
için de aynı oran üzerinden ödeme yapılır.
    Gemi adamlarının kıdemleri hizmet akdinin devam etmiş veya fasılalarla yeni-
den akdedilmiş olmasına bakılmaksızın aynı işverenin bir veya değişik gemilerin-
de ve hizmetinde çalıştıkları süreler gözönüne alınarak hesaplanır. Geminin
devir veya intikali yahut herhangi bir suretle bir işverenden başka bir işverene
geçmesi veya başka bir yere nakli halinde gemi adamının kıdemi, işyeri veya
işyerlerindeki hizmet akitleri sürelerinin toplamı üzerinden hesaplanır.
12/7/1975
tarihinden itibaren geminin devri veya herhangi bir suretle el değiştirmesi ha-
linde işlemiş kıdem tazminatlarından her iki işveren sorumludur. Ancak işyerini
devreden işverenlerin bu sorumlulukları gemi adamını çalıştırdıkları sürelerle
ve devir esnasındaki gemi adamının aldığı ücret seviyesiyle sınırlıdır. (1)
    12/7/1975 tarihinden evvel işyeri devrolmuş veya herhangi bir suretle el
değiştirmişse devir mukavelesinde aksine bir hüküm yoksa işlemiş kıdem tazminat-
larından yeni işveren sorumludur. (1)
    Gemi adamının birinci bendin 4 üncü fıkrası hükmünden faydalanabilmesi için
aylık veya toptan ödemeye hak kazanmış bulunduğunu ve kendisine aylık bağlanması
veya toptan ödeme yapılması için yaşlılık sigortası bakımından bağlı bulunduğu
kuruma veya sandığa müracaat etmiş olduğunu belgelemesi şarttır. Gemi adamının
ölümü halinde bu şart aranmaz.
    T.C. Emekli Sandığı Kanunu ve Sosyal Sigortalar Kanununa veya yalnız Sosyal
Sigortalar Kanununa tabi olarak sadece aynı ya da değişik kamu kuruluşlarında
geçen hizmet sürelerinin birleştirilmesi suretiyle Sosyal Sigortalar Kanununa
göre yaşlılık veya malullük aylığına ya da toptan ödemeye hak kazanan gemi ada-
mına, bu kamu kuruluşlarında geçirdiği hizmet sürelerinin toplamı üzerinden son
kamu kuruluşu işverenince kıdem tazminatı ödenir.
    Yukarıda belirtilen kamu kuruluşlarında gemi adamının hizmet akdinin evvelce
bu maddeye göre kıdem tazminatı ödenmesini gerektirmiyecek şekilde sona ermesi
suretiyle geçen hizmet süreleri kıdem tazminatının hesabında dikkate alınmaz.
    Ancak, bu tazminatın T.C. Emekli Sandığına tabi olarak geçen hizmet süresine
ait kısmı için ödenecek miktar, yaşlılık veya malullük aylığının başlangıç tari-
hinde T.C. Emekli Sandığı Kanununun yürürlükteki hükümlerine göre emeklilik ik-
ramiyesi için öngörülen miktardan fazla olamaz.
    Bu maddede geçen kamu kuruluşları deyimi genel, katma ve özel bütçeli idare-
ler ile 468 sayılı Kanunun 4 üncü maddesinde sayılan kurumları kapsar.
    Aynı kıdem süresi için bir defadan fazla kıdem tazminatı veya ikramiye öden-
mez.
    Kıdem tazminatının hesaplanması, son ücret üzerinden yapılır. Sefer, parça
başına akord, götürü veya yüzde usulü gibi ücretin sabit olmadığı hallerde son
bir yıllık süre içinde ödenen ücretin o süre içinde çalışılan günlere bölünmesi
suretiyle bulunacak ortalama ücret bu tazminatın hesabına esas tutulur.
    Ancak, son bir yıl içinde işçi ücretine zam yapıldığı takdirde tazminata
esas ücret, gemi adamının işten ayrılma tarihi ile zammın yapıldığı tarih ara-
sında alınan ücretin aynı süre içinde çalışılan günlere bölünmesi suretiyle he-
saplanır.
    16 ncı maddenin (D) bendinde sözü geçen tazminat ile bu maddede yer alan kı-
dem tazminatına esas olacak ücretin hesabında 29 uncu maddenin birinci fıkrasın-
da yazılı ücrete ilaveten gemi adamına sağlanmış olan para ve para ile ölçülme-
si mümkün akdi ve kanundan doğan menfaatler de gözönünde tutulur.
    Bu maddede belirtilen kıdem tazminatı ile ilgili 20 günlük süre hizmet akit-
leri veya toplu iş sözleşmeleri ile gemi adamı lehine değiştirilebilir.
---------------------------------------------
(1) 5/5/1981 tarih ve 2457 sayılı Kanunun 1 inci maddesi ile, bu fıkradaki
    "Bu Kanunun neşri tarihinden itibaren" deyimi, "12/7/1975 tarihinden
     itibaren" şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
    (Değişik: 10/12/1982-2762/2 md.) Ancak, toplu sözleşmelerle ve hizmet akit-
leriyle belirlenen kıdem tazminatlarının yıllık miktarı, Devlet Memurları Kanu-
nuna tabi en yüksek Devlet memuruna 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hü-
kümlerine göre bir hizmet yılı için ödenecek azami emeklilik ikramiyesini geçe-
mez.
    Gemi adamının ölümü halinde yukarıdaki hükümlere göre doğan tazminat tutarı,
kanuni mirasçılarına ödenir.
    Kıdem tazminatından doğan sorumluluğu işveren, özel şahıslara veya sigorta
şirketlerine sigorta ettiremez.
    İşveren sorumluluğu altında ve sadece yaşlılık, emeklilik, malullük, ölüm ve
toptan ödeme hallerine mahsus olmak kaydiyle Devlet veya kanunla kurulu kurum-
larda veya % 50 hisseden fazlası Devlete ait bir bankada veya bir kurumda işve-
ren tarafından kıdem tazminatı ile ilgili bir fon tesis edilir.
    Fon tesisi ile ilgili hususlar kanunla düzenlenir.
    Yurda iade:

    Madde 21 - Hizmet aktinin, 14 üncü maddenin, I, II, III ve IV üncü bentleri-
ne göre işveren veya işveren vekili veya gemiadamı tarafından yurt dışında feshi
halinde, işveren veya işveren vekili gemiadamını hizmet aktinde başka hüküm yok-
sa, geminin bağlama limanına iade etmek ve gemiadamının iadeye ilişkin ve duru-
muna uygun yol, iaşe ve sair zaruri masraflarını karşılamak veya ödemek zorunda-
dır.
    Şu kadar ki, hizmet aktinin feshi 14 üncü maddenin 1 inci bendine ve II nci
bentin (a) veya (b) fıkralarına göre yapılmış ise işveren veya işveren vekili
yaptığı iade masraflarını gemiadamından yurtta istiyebilir.
    Yabancı gemiadamının iadesi:

    Madde 22 - Yabancı gemiadamiyle yapılan hizmet aktinde ayrı bir hüküm yoksa,
işveren veya işveren vekili yabancı gemiadamını ikametgahının bulunduğu mahal
limanına iade etmek zorundadır.
    Yurt içinde iade zorunluğu:

    Madde 23 - Hizmet aktinin herhangi bir Türk limanında feshi halinde akitte
başka hüküm yoksa, gemiadamının işveren veya işveren vekili tarafından 21 inci
maddedeki ölçüler içinde bağlama limanına iadesi zorunludur.
    Ancak, hizmet aktinin, 14 üncü maddesinin 1 inci bentine göre, feshi halinde
bu madde hükmü uygulanmaz.
    İade zorunluluğuna uymamak:

    Madde 24 - İşveren veya işveren vekilinin 21 ve 23 üncü maddelerde belirti-
len zorunluğa uymaması halinde, gemiadamı yurda dönmek için yaptığı durumuna uy-
gun yol, iaşe ve sair masrafları ve ayrıca 15 günlük ücreti tutarında bir tazmi-
natı işveren veya işveren vekilinden istiyebilir.
    İade hakkında yoksunluk:

    Madde 25 - Yabancı bir memlekette işine son verilen veya hizmet akti yabancı
bir memlekette sona eren gemiadamı o memlekette denizcilik işleriyle ilgili
olsun veya olmasın, başka bir işverenle hizmet akti yaparsa eski işveren veya
işveren vekilinin gemiadamını yurda iade zorunluluğu kalkar.
    21, 22 ve 23 üncü maddelerde yazılı hallerde gemiadamı, işine son verilmesi
yahutta hizmet aktinin sona ermesi gününden başlıyarak bir hafta içinde
yurda iade edilmesini istemezse işveren veya işveren vekili iade ile zorunlu
tutulamaz.
    Bu kanunun 14 üncü maddesinin (1) numaralı bentinin (b) fıkrasında yazılı
durumlar gemiadamına yüklenemiyecek sebepler altında doğmuşsa veya gemiadamı
için hastalık ve sair zorunlu sebepler meydana gelmişse bu maddenin ikinci fık-
rasındaki bir haftalık süre, engellerin kalktığı günden itibaren başlar.
    İş süresi:

    Madde 26 - Genel bakımdan iş süresi, günde sekiz ve haftada kırksekiz
saattir. Bu süre haftanın iş günlerine eşit olarak bölünmek suretiyle uygulanır.
    İş süresi, gemiadamının işbaşında çalıştığı veya vardiya tuttuğu süredir.
    İşveren veya işveren vekili, gemiadamının vardiyalarını yemek ve dinlenme
zamanlarını bir çizelge ile belirtmek ve bu çizelgeyi gemiadamlarının görebile-
cekleri bir yere asmak zorundadır.
    İstisnalar:

    Madde 27 - Aşağıdaki işleri görenler bu kanunun iş sürelerine ilişkin hüküm-
lerine tabi değildirler.
    1. Birden fazla kaptanın bulunduğu gemilerde birinci kaptan veya bu kanunun
2 nci maddesinin (C) fıkrasında yazılı olduğu şekilde kendisine vekalet eden
kimse (klavuz kaptanlar dahil),
    2. Birden fazla makinistin bulunduğu gemilerde başmakinist,
    3. Doktor ve sağlık memurları,
    4. Hemşire ve hastabakıcılar,
    5. Asli görevleri can, mal ve gemi kurtarma olan kurtarma gemilerinde çalı-
şan gemiadamları,
    6. Gemide kendi nam ve hesabına çalışanlar.
    Fazla saatlerle çalışma:

    Madde 28 - Bu kanuna göre tespit edilmiş bulunan iş sürelerinin aşılması su-
retiyle yapılan çalışmalar, fazla saatlerde çalışma sayılır.
    Yapılacak fazla çalışmanın her saatine ödenecek ücret normal çalışma ücreti-
nin saat başına düşen miktarı % 25 oranında artırılmak suretiyle bulunacak mik-
tardan az olamaz.
    Aşağıda yazılı haller fazla saatlerle çalışma sayılmaz.
    1. Geminin, gemideki şahısların veya gemi hamulesinin selameti için kaptanın
yapılmasını zaruri gördüğü işler,
    2. Gümrük, karantina ve sair sıhhi formaliteler dolayısiyle yerine getiril-
mesinde zorunluluk bulunan ilave işler,
    3. Gemi seyir halinde veya limanda iken gemide yaptırılan (yangın, gemiyi
terketme, denizde çatışma, denizden adam kurtarma ve savunma) talimleri. Fazla
saatlerle çalışmaları belgelemek üzere işveren veya işveren vekili noterden tas-
dikli ayrı bir defter tutmak zorundadır.
    Bu defterde gemiadamına uygulanan zam nispetleriyle fazla çalışmanın yapıl-
dığı gün ve o güne düşen miktarı ve gemiadamının hakettiği fazla çalışma ücreti
gösterilir. Fazla saatlerle çalışma ücretlerinin asıl ücretler için hizmet ak-
tinde gösterilmiş bulunan zaman, yer ve devrelerde, işveren veya işveren vekili
tarafından gemiadamlarına tam olarak ödenmesi zorunludur.
    Ücret:

    Madde 29 - Ücret gemiadamına işi karşılığında işveren veya işveren vekili
tarafından nakden ödenen meblağdır.
    Ücretin gemiadamına hizmet aktine gösterilen yer ve devrelerde tam olarak
ödenmesi zorunludur.
    Ücret ödeme devresi bir aydan fazla olamaz.
    Hizmet aktinin sona ermesi veya bozulması halinde işveren veya işveren veki-
li gemiadamının ücretini derhal ve tam olarak ödemek zorundadır.
    Haklı bir sebep olmaksızın işini yapmıyan gemiadamı, keyfiyet gemi jurnalina
kaydedilmek ve jurnalı yoksa bir tutanakla belgelenmek şartiyle bu müddete ait
ücretten mahrum edilir. Bu yüzden uğradığı zararın telafisi için işverenin taz-
minat istemek hakkı saklıdır.
    Avans:

    Madde 30 - İşveren veya işveren vekili, gemiadamlarının istekleri halinde
kendilerine hizmet aktinde yazılı esaslara göre avans ödemeye zorunludur.
    Ücret defteri:

    Madde 31 - Her gemide, noterlikçe tasdikli bir ücret ödeme defteri tutulur.
Şu kadar ki, liman seferi yapan gemilerde bu defter işveren bürosunda da tutula-
bilir.
    Hizmet akitleri gereğince gemiadamlarına yapılacak her çeşit ödemelerin bu
deftere kaydedilmesi ve kayıtların imza veya makbuzla belgelenmesi zorunludur.
    İstek halinde, bu kayıtların tasdikli bir örneği gemiadamına verilir. Bu
muameleler her türlü resimden muaftır.
    Belgeye dayanmaksızın yapılan ödeme iddiaları muteber değildir.
    Ücretin saklı kısmı:

    Madde 32 - Gemiadamının ücretinin ayda 240 lirası haczedilemez veya başkası-
na devir ve temlik olunamaz. Ancak gemiadamının bakmak zorunda olduğu aile üye-
leri için hakim tarafından takdir edilecek miktar bu paraya dahil değildir. Bu
kayıtlamalar, nafaka borcu alacaklılarının haklarını kaldırmaz.
    İşveren hesabına iaşe:

    Madde 33 - Bu kanuna tabi gemilerde iaşe servisi kurulması zorunludur.
Gemiadamları hizmete başladığı günden başlıyarak hizmetten çıkış anına kadar
gemide işveren tarafından bedelsiz iaşe olunurlar. İaşenin zorunlu sebeplerle
uygulanamaması halinde işveren veya vekilince başkaca münasip bir iaşe imkanı
sağlanır veya nakden ödeme usulü uygulanır.
    Limanlar içinde, şehir hatlarında, körfezlerde, göllerde ve akarsularda yol-
cu ve yük nakleden gemilerde, mavna, şat ve benzerlerinde iaşe servisi kurulması
zorunlu değildir. Bu durumda işveren veya işveren vekili iaşe zorunluluğunu nak-
den ödemek suretiyle yerine getirir.
    İkamet yeri sağlanması:

    Madde 34 - Gemiadamlarına işe giriş gününden başlıyarak işten çıkış gününe
kadar rütbeleri, sayıları ve geminin büyüklüğüne uygun olarak ve yalnız kendile-
riyle eşyalarına ait olmak üzere gemi içinde ikamet yerleri bedelsiz olarak
sağlanır.
KANUNLAR, TEMMUZ 1990 (Ek - 6)
    Herhangi bir zorunlu sebep yüzünden gemiadamlarının gemide ikametine imkan
olmazsa işveren veya işveren vekili tarafından başka bir ikamet imkanı sağlanır.
    İkamet yerleri ve iaşe hakkında:

    Madde 35 - (Değişik: 4/7/1988-KHK-336/1 md.; Aynen kabul: 7/2/1990-3612/53
md.)
    Bu Kanuna tabi gemilerde gemiadamları tahsis edilen yatma, dinlenme ve yemek
yerleriyle gemide bulundurulacak ilaç, tıbbi alet ve malzeme ve revirlerde bu-
lunması gereken şartlar ve gemi adamlarına verilecek iaşe maddelerinin ölçü ve
nitelikleri bu şart ve niteliklerinden hangilerinin önemleri bakımından esasa
ilişkin ve 1 inci derecede ve hangilerinin ise ikinci derecede sayılacakları ve
iaşe ile ilgili ne çeşit kurullar kurulacağı ve bu kurulların görev ve yetkileri
Çalışma ve Sosyal Güvenlik, Sağlık ve Sosyal Yardım ve Ulaştırma bakanlıkları
tarafından beraberce hazırlanacak bir yönetmelikte gösterilir.
    Gemiadamı, işveren veya işveren vekili tarafından sağlanacak iaşenin yuka-
rıda sözü geçen yönetmelikte gösterilen ölçülerden noksan olması halinde aradaki
farkın bedelini veya iaşenin hiç verilmemesi halinde tamamının bedelini işveren
veya işveren vekilinden isteyebilir. Şu kadar ki gemiadamının iddiasını, tazmin-
de esas teşkil edecek iaşe ve şartlardaki aksamanın vuku bulduğu günde durumu
işveren veya işveren vekiline veya kaptana bildirmesi şarttır.
    İstisna:

    Madde 36 - 35 inci maddede sözü geçen tüzük hükümleri:
    a) 500 grostonilatodan daha küçük gemiler,
    b) Balık avı ve benzeri işlerde çalışan gemiler,
    c) Romorkörler,
    d) Yüzer vinçler,
    İçin uygulanmaz.
    Asgari ücret:

    Madde 37 - Gemiadamlarının asgari ücretleri, İş Kanununun ilgili maddesi
gereğince tespit olunur.
    Ücret kesintisi:

    Madde 38 - İşveren veya işveren vekili toplu iş sözleşmesi ve hizmet akitle-
rinde gösterilmiş olan sebepler dışında gemiadamına ücret kesintisi cezası uy-
gulayamaz.
    Gemiadamı ücretlerinden ceza olarak yapılacak kesintilerin gemiadamına hemen
sebepleriyle bildirilmesi gerekir. Gemiadamı ücretlerinden bu yolda yapılacak
kesintiler bir ayda üç gündelikten fazla olamaz.
    Gemiadamlarından kesilen ücret kesimi cezaları hakkında İş Kanununun aynı
konuya ilişkin diğer hükümleri uygulanır.
    Zarar karşılığı kesinti:

    Madde 39 - Hizmet akitlerinde işveren veya işveren vekilinin tazminat karşı-
lığı olarak gemiadamı ücretlerinden geçici olarak alıkoyacağı miktar on haftada
eşit taksitlerle kesilmek üzere gemiadamının on günlük ücret tutarından fazla
olamaz. Tazminat karşılığı bu kesintiler, bütün iş süresi içindir ve bundan bir
miktar mahsubedilince yeniden aynı esaslar dairesinde kesinti yapılabilir.
    Tazminat kesintileri, mahsup yapılmasını gerektirecek bir zarar yapılmadan
işten ayrılma hallerinde gemiadamına kesintisiz olarak geri verilir. Tazminat
karşılığı geçici olarak alıkonulan paradan, mahsup yapılması gerektiği zaman
gemi-
adamı isterse işveren kendisine mahsubun hangi esaslara göre yapıldığını anlat-
mak ve buna ait hesaplarla fatura ve başka belgeleri göstermek zorundadır.
    Tazminat karşılığı olarak alıkonulan paradan ancak o gemiadamı tarafından
yapılan zarar için mahsup yapılır.
    Tazminat kesintileri milli bankalardan birisine en geç üç ay içinde yatırı-
lır. Banka faizleriyle diğer gelirleri işçilere iadesine kesinti ile birlikte
ödenir.
    Yıllık ücretli izin:

    Madde 40 - Aynı işveren emrinde veya aynı gemide bir takvim yılı içinde bir
veya birkaç hizmet aktine dayanarak en az altı ay çalışmış olan gemiadamı, yıl-
lık ücretli izine hak kazanır.
    İzin süresi, altı aydan bir yıla kadar hizmeti olan gemiadamları için 15
günden ve bir yıl ve daha fazla hizmeti olanlar için yılda bir aydan az olamaz.
    İzin işverenin uygun göreceği bir zamanda  kullanılır. Bu haktan feragat
edilemez.
    Bir aylık izin, tarafların rızasiyle aynı yıl içinde kullanılmak suretiyle
ikiye bölünebilir.
    Gemiadamı, yıllık ücretli iznini yabancı bir memleket limanında veya hizmet
aktinin yapılmış bulunduğu mahalden gayri bir yerde kullanmaya zorlanamaz.
    Gemiadamı, dilerse, işveren veya işveren vekilinden ücretli izne ilişkin
olarak 7 güne kadar ücretsiz yol izni de istiyebilir.
    Gemiadamının hakettiği yıllık ücretli izni kullanmadan hizmet akti 14 üncü
maddenin II, III ve IV üncü bentlerine göre bozulursa, işveren veya işveren ve-
kili izin süresine ait ücreti, gemiadamına ödemek zorundadır.
    Hafta tatili:

    Madde 41 - Liman hizmeti ve şehir hattı gemilerinde gemiadamının haftada al-
tı günden fazla çalıştırılması yasaktır. Bunlardan hafta tatili günü çalıştırı-
lanlara, haftanın diğer bir gününde nöbetleşe izin verilir.
    Hafta tatili ücreti:

    Madde 42 - Bu kanunun uygulandığı gemilerde, haftanın tatilden önceki günle-
rinde sürekli olarak çalışmış bulunan gemiadamlarına çalışılmıyan hafta tatili
günü için işveren veya işveren vekili tarafından bir iş karşılığı olmaksızın ve
ücret ödeme şekline bakılmaksızın bir gündelik tutarında ücret ödenir.
    Evlenmelerde üç güne, ana ve babanın, karı ve kocanın, kardeş ve çocukların
ölümünde iki güne kadar verilmesi gereken izin süreleriyle bir haftalık süre
içinde kalmak üzere işveren tarafından verilen diğer izinler ve hekim raporla-
riyle verilen dinlenme ve hastalık izinleri, fiilen çalışılmış günler gibi he-
saba katılır.
    Zorlayıcı ve ekonomik bir sebep olmadan gemideki çalışmaların haftanın bir
veya birkaç gününde işveren veya işveren vekili tarafından tatil edilmesi halin-
de, haftanın çalışılmıyan günleri, ücretli hafta tatiline hak kazanmak için
çalışılması gereken altı günün hesabında gözönünde tutulur.
    Gemide işin bir haftadan fazla süre ile tatil edilmesini gerektiren zorlayı-
cı sebepler ortaya çıktığı zaman, bu süreye rastlıyan hafta tatili ücreti, yarım
gündelik tutarında ödenir.
    Kısa, yakın ve uzak sefer yapan gemilerde çalışan gemiadamlarına işveren ve-
ya işveren vekili tarafından geminin seferde bulunduğu müddete rastlıyan hafta
tatili günleri için yukarıdaki şartlar aranmaksızın ve bir iş karşılığı olmaksı-
zın, ayrıca bir gündelik tutarında hafta tatili ücreti ödenir.
    Genel tatil ücreti:

    Madde 43 - Bu kanun kapsamına giren gemilerde çalışan gemiadamlarına, 2739
sayılı Ulusal Bayram ve Genel Tatiller Kanunu ile anılan kanuna ek 3466 ve
221 sayılı kanunlarda yazılı bulunan ulusal bayram ve genel tatil günlerinde,
bir iş karşılığı olmaksızın bir günlük ücreti tutarında tatil ücreti, ücret öde-
me şekline bakılmaksızın ayrıca ödenir.
    Tatil ücretlerine girmeyen kısımlar:

    Madde 44 - Fazla çalışma karşılığı olarak alınan ücret ve primlerle sosyal
yardımlar, ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri için verilen üc-
retlerin tespitinde hesaba katılmaz.
    Geçici iş göremezlik:

    Madde 45 - Gemiadamlarına, geçici iş göremezlik ödeneği ödenmesi gerektiği
zamanlarda, geçici iş göremezlik süresine rastlıyan ulusal bayram, genel tatil
ve hafta tatili ödenekleri, aynı ölçülerle ödeme yapan kurum ve sandıklar tara-
fından ödenir.
    Görevli ve yetkili mahkeme:

    Madde 46 - Bu kanun kapsamına giren gemiadamlariyle bunların işveren veya
işveren vekilleri arasında bu kanundan veya hizmet aktinden doğan davalar
hakkında, 5521 sayılı kanun hükümleri uygulanır.
    Hizmet aktinde ayrıca bir hüküm yoksa dava, geminin bağlama limanında iş da-
valarını bakmaya yetkili mahkemede görülür.
    Bildirimler:

    Madde 47 - Bildirimlerin ilgiliye yazılı olarak ve imza karşılığında yapıl-
ması gerekir. Bildirim yapılan kişi bunu imzalamazsa; durum o yerde tutanakla
tespit edilir. Ancak, 7201 sayılı kanun kapsamına giren tebligat, anılan kanun
hükümlerine göre yapılır.
    Saklı hükümler:

    Madde 48 - Bu kanun hükümleri, gemiadamına daha elverişli hak ve menfaatler
sağlayan kanun, toplu iş sözleşmesi, hizmet akti, örf ve adetlerden doğan hakla-
ra halel getirmez. Bu kanunun uygulanması sonucu olarak işverene düşen yükümlü-
lükler, gemiadamlarının ücret ve sair haklarının daha aşağı hadlere indirilmesi-
ne sebep tutulamaz.
    Denetim ve teftiş:

    Madde 49 - Bu kanun hükümlerinin gereği gibi yürütülmesini sağlamak üzere
yapılması gereken takip, denetim ve teftişler Çalışma Bakanlığı tarafından yapı-
lır. Bu konuda İş Kanununun iş hayatının denetim ve teftişine ilişkin hükümleri
ve aynı kanunun bu hükümlerle ilgili ceza maddeleri uygulanır.
    Ceza hükümleri:

    Madde 50 - a) Kanunun 5 inci maddesi gereğince gemiadamlariyle yazılı akit
yapmıyan,
    b) 11 inci madde gereğince gemiadamına çalışma ve kimlik karnesi vermiyen,
    c) 12 nci madde gereğince işinden ayrılan gemiadamına çalışma belgesi
vermiyen,
    ç) 13 üncü madde gereğince sakat ve eski hükümlü gemiadamı çalıştırma ile
ilgili kanun ve tüzük hükümlerine uymıyan işveren veya işveren vekili hakkında
500 liradan aşağı olmamak üzere ağır para cezasına sulh ceza mahkemesince
hükmolunur.

    Madde 51 - I - a) 20 nci madde gereğince gemiadamının kıdem tazminatını
ödemiyen,
    b) 28 inci madde gereğince gemiadamının fazla çalışma ücretini ödemiyen,
    c) 29 uncu madde gereğince gemiadamının ücretini zamanında ve tam olarak
ödemiyen,
    ç) 33 üncü maddede sözü geçen iaşe veya nakden ödeme zorunluğuna uymıyan,
    d) 37 nci maddede sözü geçen asgari ücretten aşağı ücret ödiyen,
    İşveren veya işveren vekili hakkında, bu durumda olan her gemiadamına karşı-
lık, ödemediği meblağ veya temin ile mükellef olduğu iaşenin tekabül ettiği
bedelin, 100 liradan aşağı olmamak üzere, iki katı tutarında ağır para cezası
hükmolunur.
    II - a) 21 ve 23 üncü maddeler gereğince gemiadamının iade zorunluğuna
uymıyan,
    b) 26 ncı maddede gösterilen iş sürelerine uymıyan,
    İşveren veya işveren vekili hakkında 1 000 liradan aşağı olmamak üzere ağır
para cezası hükmolunur.
    Birinci bentteki fiiller yurt dışında işlendiği takdirde verilecek cezalar
2 kattan aşağı olamaz.
    (Ek: 17/10/1980-2319/2 md.) 20 nci madde hükümlerine aykırı harekette
bulunarak kıdem tazminatının öngörülen esaslar dışında veya saptanan miktar veya
tavan aşılarak ödenmesi için emir veya talimat veren veya bu yolda hareket eden
özel veya kamu kurumu veya kuruluşların yönetim kurulu üyeleri, genel müdür,
müessese müdürü, muhasebe müdürü gibi yetkili sorumluları hakkında, fiil daha
ağır cezayı gerektiren bir suç teşkil etmediği takdirde altı aydan iki seneye
kadar hapis ve yirmi bin liradan elli bin liraya kadar ağır para cezası hükmolu-
nur. Kanuna aykırı olarak fazla ödenen miktarın da ayrıca Hazine lehine re`sen
tahsiline karar verilir.

    Madde 52 - Bu kanunun 35 inci maddesinde bahsi geçen tüzükte esasa müteallik
ve birinci derecede olarak gösterilmiş bulunan vasıf ve şartlara riayet etmiyen
işveren veya işveren vekili hakkında 2 000 liradan az olmamak üzere ağır para
cezası,
    İkinci derecede olarak gösterilen vasıf ve şartlara riayet etmiyen işveren
veya işveren vekili hakkında 250 liradan az olmamak üzere ağır para cezası
hükmolunur.

    Madde 53 - a) Gemiadamı ücretlerinden 38 inci maddede gösterilen esaslar dı-
şında para cezası uygulıyan,
    b) 39 uncu maddede sözü edilen zarar karşılığı kesintileri, anılan madde
hükümlerine uymıyarak yapan,
    c) 40 ıncı madde gereğince gemiadamına yıllık ücretli izin vermiyen,
    ç) 41 inci madde gereğince gemiadamlarına hafta tatili izni uygulamıyan,
    d) 42 nci madde gereğince gemiadamına hafta tatili ücretini ödemiyen,
    e) 43 üncü madde gereğince gemiadamına genel tatil ücretini ödemiyen,
    İşveren veya işveren vekili hakkında 500 liradan aşağı olmamak üzere ağır
para cezası hükmolunur.
*
    Bu kanundan doğan suçlara müteallik davalar, geminin bağlama limanındaki,
sulh ceza mahkemelerinde görülür.
    Bu davalar mahkemelerce acele mevaddan sayılır.
    Yürürlükten kaldırılan kanunlar:

    Madde 54 - 10/3/1954 tarihli 6379 sayılı ve 25/5/1959 tarihli 7283 sayılı
kanunlar yürürlükten kaldırılmıştır.
    Tüzük:

    Madde 55 - Bu kanunun 35 inci maddesinde sözü geçen tüzük çıkarılıncaya ka-
dar, bu kanunla yürürlükten kaldırılan 6379 sayılı Kanunun 31 inci maddesine
dayanılarak çıkarılmış bulunan 7/2/1958 tarihli ve 4/9968 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararnamesiyle yürürlüğe konulan (Gemiadamlarının Sağlık, İaşe ve İkamet Şartla-
rını Gösterir Tüzük) ün aynı konulara ilişkin hükümleri uygulanır.

    Geçici Madde 1 - (4/7/1975 tarih ve 1926 sayılı Kanunun numarasız geçici
maddesi olup teselsül için numaralandırılmıştır.)
    20 nci maddenin son fıkrası gereğince tesisi öngörülen Fona ilişkin kanun
çıkarılıncaya kadar, kıdem tazminatının işveren tarafından doğrudan doğruya
ödenmesine devam olunur.

    Ek Geçici Madde 1 - (10/12/1982 tarih ve 2762 sayılı kanunla eklenen numara-
sız ek geçici madde olup, teselsül için numaralandırılmıştır.)
    Kıdem tazminatının yıllık tavan miktarı ile Devlet Memurları Kanununa tabi
en yüksek Devlet memuruna 5434 sayılı T.C. Emekli Sandığı Kanunu hükümlerine gö-
re bir hizmet yılı için ödenecek azami emekli ikramiye miktarı eşitleninceye
kadar, beher yıl için ödenecek kıdem tazminatı tavanı 2 500 göstergenin bütçe
kanunları ile belirlenen memur aylık katsayısı ile çarpılması suretiyle buluna-
cak tutar ile (75 000) yetmişbeşbin lira arasındaki farkın dörtte birinin
(75 000) yetmişbeşbin liraya eklenmesi suretiyle tespit edilir.

    Madde 56 - Bu kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

    Madde 57 - Bu kanunun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
                              *
                             * *
    20/4/1967 TARİHLİ VE 854 SAYILI ANA KANUNA İŞLENEMİYEN GEÇİCİ MADDELER:
    1) 17/10/1980 tarih ve 2319 sayılı Kanuna 5/5/1981 tarih ve 2457 sayılı
Kanunla eklenen geçici maddeler :

    Geçici Madde 1 - 12/9/1980 ile 23/10/1980 tarihleri arasında işten ayrılan
hizmet erbabına ödenen veya hak edilmiş olmakla beraber henüz kısmen veya tama-
men ödenmeyen kıdem tazminatlarının, 854 sayılı Deniz İş Kanununun 2319 sayılı
Kanunla değişik 20 nci maddesi ile 1475 sayılı İş Kanununun 2320 sayılı Kanunla
değişik 14 üncü maddesinde belirtilen esaslara göre hesaplanan miktarı veya ta-
vanı aşan kısımları, işveren tarafından herhangi bir nedenle hizmet erbabından
geri istenemez, alınamaz veya yapılacak kanuni kesintiler dışında eksik ödene-
mez.

    Geçici Madde 2 - 12/9/1980 ile 23/10/1980 tarihleri arasında işten ayrılan
hizmet erbabına herhangi bir sebeple ödenmemiş bulunan kıdem tazminatlarının
vergiden istisna edilecek kısmı, 193 sayılı Gelir Vergisi Kanununun 2320 sayılı
Kanunla Değişik 25 inci maddesinin 7 nci fıkrasına göre hesaplanır ve istisna
miktarını aşan kısmı, ödemenin yapıldığı anda, Gelir Vergisi Kanununun işten
ayrılma
                                                                         *
tarihinde yürürlükte bulunan hükümlerine göre işveren tarafından vergi tevkifa-
tına tabi tutulur.

    Geçici Madde 3 - 12/9/1980 ile 23/10/1980 tarihleri arasında işten ayrılan
hizmet erbabı ile ilgili olarak işverenler (Genel ve Katma Bütçeye dahil idare-
ler, Mahalli İdarelar, Kamu İktisadi Teşebbüsleri, Dönersermayeler ve Fonlar ile
diğer kamu kurumları dahil), her hizmet erbabı için ayrı ayrı olmak üzere,
ödedikleri kıdem tazminatının miktarını, bunlar üzerinden tevkif ettikleri
vergileri, işten ayrılan hizmet erbabına yaptıkları diğer yıllık ücret ödemeleri
ile bunlar üzerinden tevkif ettikleri vergileri, hizmet erbabının kıdem tazmina-
tına esas hizmet sürelerini, kıdem tazminatının vergiden istisna edilen miktar-
larını ve hizmet erbabının adı soyadı ve adreslerini gösterir cetvelleri ikişer
nüsha olarak düzenlemek, tasdik etmek ve bir nüshasını bu kanunun yayımı tari-
hinden itibaren bir ay içinde vergi sorumlusu sıfatıyla bağlı oldukları vergi
dairelerine, diğer nüshasını Maliye Bakanlığına göndermek zorundadırlar.
    Vergi daireleri tarafından işverenlerce verilecek cetveller üzerinde 193 sa-
yılı Gelir Vergisi Kanununun 2320 sayılı Kanunla Değişik 25 inci maddesinin
7 nci fıkrası hükmü dikkate alınarak, her hizmet erbabı için ayrı ayrı hesapla-
nacak vergi farkları bir ay içinde ihbarname ile hizmet erbabına tebliğ edilir.
Bu suretle tebliğ edilen vergi farkları tebliğ tarihinde 1980 takvim yılına
ilişkin olarak ikmalen tarh olunmuş addolunur.
    Hizmet erbabı kendilerine tebliğ edilen bu vergileri, tebliğ tarihini takip
eden 12 ay içinde ve 6 eşit taksitte kendilerine tebligatı yapan vergi dairesine
yatırmak zorundadırlar. Vadesinde ödenmeyen vergiler için 6183 sayılı Amme Ala-
caklarının Tahsil Usulü Hakkındaki Kanun hükümleri uygulanır.
    193 sayılı Gelir Vergisi Kanunu uyarınca yıllık beyanname veren mükellefle-
rin, bu madde hükmüne göre 1980 takvim yılı geliri olarak vergilendirilen ücret-
leri yıllık gelir vergisi beyannamelerine dahil edilmez ve bu maddeye göre öde-
nen vergiler yıllık beyannameler üzerinden hesaplanacak vergilerden mahsup edil-
mez.
    İşverenlerin (muhtasar beyanname verme yükümlülüğü olmayanlar hariç) eksik,
yanlış veya yanıltıcı bilgi vermesi veya süresinde bilgi vermemesi nedeniyle za-
manında tarh ve tahsil edilemeyen vergiler, 213 sayılı Vergi Usul Kanununun hü-
kümlerine göre cezalı olarak işverenler adına tarh olunur. İşverenlerin münhası-
ran bu surette ödeyecekleri vergiler için asıl mükelleflere rücu hakkı saklıdır.
               854 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN
                     YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE
  Kanun                                                        Yürürlüğe
   No.        Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler         giriş tarihi
-----------  -------------------------------------------   ------------------
  1926                       ---                           1/2/1974 tarihinden
                                                           geçerli olmak üzere
                                                           12/7/1975
  2319        Madde 1                                      12/9/1980
              Diğer Maddeleri                              23/10/1980
  2457                       ---                           12/9/1980
  2762                       ---                            1/1/1983
KHK/336                      ---                            5/8/1988
KANUNLAR, ŞUBAT 1990 (EK-5)

Tüm Mevzuat