CEZA İNFAZ KURUMLARI İLE TEVKİFEVLERİNİN YÖNETİMİNE VE CEZALARIN İNFAZINA DAİR TÜZÜK (1) Mevzuat Listesi
CEZA İNFAZ KURUMLARI İLE TEVKİFEVLERİNİN
YÖNETİMİNE VE CEZALARIN İNFAZINA
DAİR TÜZÜK (1)
Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi : 5.7.1967, No: 6/8517
14.6.1930, No: 1721
Dayandığı Kanunun Tarihi :13.7.1965, No: 647
Yayımlandığı R. Gazetenin Tarihi : 1.8.1967, No: 12662
Yayımlandığı Düsturun: Tertipi : 5, Cildi: 6, S: 2222
BİRİNCİ KISIM
Genel Hükümler
Ceza infaz kurumları ile tevkif evleri:
Madde 1 - Ceza infaz kurumları; ceza evleri ile ıslah evleridir.
Ceza evleri ile tevkif evleri her mahkeme bulunan yerde, ıslah evleri Ada-
let Bakanlığınca belirtilecek yerlerde bulunur.
Çocuk, kadın ve diğer hükümlülere ait ceza evleri açık, yarı açık ve kapalı
olmak üzere sınıflandırılır.
Tutuklular hükümlerden ayrı kurumlarda muhafaza edilirler. Bunlar için müs-
takil bir bina ayrılması kabil olmadığı takdirde kapalı ceza evlerinin kendile-
rine ayrılan kesimlerinde kalırlar.
Hürriyeti bağlayıcı cezalarla tutukluluk kararlarının infaz edileceği ku-
rumlar:
Madde 2 - Hürriyeti bağlayıcı cezalar, açık, yarı açık ve kapalı ceza evle-
ri ile ıslah evlerinde; tutukluluk kararları, tevkif evlerinde infaz olunur.
Açık ceza evi:
Madde 3 - Dıştan koruma ile görevli personeli bulunmayan ve firara karşı
maniaları olmayan ceza evidir.
Yarı açık ceza evi:
Madde 4 - Dıştan koruma ile görevli personeli bulunmayan ve firara karşı
maniaları olan ceza evidir.
Kapalı ceza evi:
Madde 5 - Madde 5 - (Değişik: 19/3/2001-2001/2199 K.)
İçten ve dıştan koruma ile görevli personeli bulunan, firara karşı maniaları olan,
kanunlarda ve Tüzükte belirtilen haller dışında dışarıyla irtibat ve ihtilatı mümkün
olmayan cezaevidir.
Ceza infaz kurumlarının kurulması:
Madde 6 - Açık, yarı açık ve kapalı ceza evleri ile ıslah evleri, lüzum ve
ihtiyaç bulunan yerlerde ayrı ayrı kurulabileceği gibi, müdür ve personeli ayrı
olmak şartiyle bir arada da kurulabilir.
-------------------------
(1) Bu Tüzükte geçen (hesap memuru) adı, 2/8/1983 tarih ve 83/6920 sayılı
Kararname ile (sayman) olarak değiştirilmiştir.
Kadın ceza evleri:
Madde 7 - Kadın hükümlülerin hürriyeti bağlayıcı cezaları; açık, yarı açık
ve kapalı kadın ceza evlerinde infaz olunur. Bunlar için müstakil ceza evleri
kurulamadığı takdirde, cezaları, diğer hükümlülere mahsus ceza evlerinin kadın-
lara ayrılan kesimlerinde infaz olunur.
Çocuk ceza evleri:
Madde 8 - Suçu işlediği zaman on beş yaşını bitirmiş olupta on sekiz yaşını
bitirmeyen ve cezanın çektirilmesine başlandığı anda on sekiz yaşını doldurma-
yan hükümlülerin cezaları; açık, yarı açık ve kapalı çocuk ceza evlerinde infaz
olunur. Bunlar için müstakil ceza evleri kurulamadığı takdirde, cezaları, diğer
hükümlere mahsus ceza evlerinin çocuklara ayrılan kesimlerinde infaz olunur.
Bunlar on sekiz yaşını geçtikleri zaman eğer hükümlülük süresi üç yıldan ve
geri kalan süresi iki yıldan fazla ise diğer hükümlülere mahsus ceza evlerine
naklolunurlar. Ancak, bunlardan, geçirdikleri süre içindeki hal ve durumlarına
göre uygun görülenler, çocuk ceza evlerinde veya diğer hükümlülere mahsus ceza
evlerinin çocuklara ayrılan kesimlerinde alıkonulabilirler.
Hükmün infazına başlandığı tarihte on sekiz yaşını bitirmiş ve hükümlülük
süresi üç yıldan az bulunmuş olupta geçmişteki hallerine nazaran çocuk ceza
evlerinde veya diğer hükümlülere mahsus ceza evlerinin çocuklara ayrılan kesim-
lerinde bulunmaları uygun görülenlerin cezaları bu evlerde çektirilir.
Yukarıda yazılı hükümlülerden yirmi bir yaşını bitirenler herhalde diğer
hükümlülere mahsus ceza evlerine naklolunurlar.
Islah evleri:
Madde 9 - Suçu işlediği zaman on bir yaşını bitirmiş olupta on beş yaşını
bitirmeyen ve cezanın çektirilmesine başlandığı anda on sekiz yaşını doldurma-
yan küçüklerin cezaları ıslah evlerinde çektirilir.
Türk Ceza Kanununun 54 üncü maddesine göre mahküm edilmiş olupta bu ceza-
nın infazına başlandığı sırada veya daha evvel ayrıca işlediği fiilden dolayı
yaşı sebebiyle haklarında Türk Ceza Kanununun 55 inci maddesinin tatbiki sure-
tiyle hürriyeti bağlayıcı bir cezaya mahküm edilmiş bulunanların bu cezaları,
infazına başlanılan ceza ile birlikte sözü geçen 55 inci maddede yazılı hüküm-
ler dahilinde çektirilir.
İKİNCİ KISIM
Personelle İlgili Hükümler
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Personel:
Madde 10 - (Değişik: 2/8/1983 - 83/6920 K.)
1 inci maddede yazılı kurumlarda bir müdür, gereğine göre bir ya da bir kaç
müdür yardımcısı, müdür bulunmasına gerek olmayan yerlerde bir memur bulunur.
Bunlardan başka, hükümlü ve tutuklu sayısına ve kurumların önem ve niteli-
ğine göre bulunması gereken başlıca personel şunlardır:
a) Yönetim servisinde; idare memuru, hesap memuru, memur, ayniyat muhasibi,
ambar memuru ve katip,
b) Gözetim servisinde; başgardiyan ve gardiyanlar,
c) Terbiye ve kalkınma servisinde; tarım uzmanları, yüksek ziraat mühendis-
leri, tarım teknisyenleri, inşaat mühendisleri, teknikerler, teknisyenler, öğ-
retmenler, atölye şefleri, ustalar, sürveyan ve din adamları (kadrosu kurumunda
kalmak üzere),
d) Psiko - sosyal yardım servisinde; psikolog, sosyolog, sosyal hizmet uz-
manı, psikiyatr ve pedagog,
e) Sağlık servisinde; tabip, eczacı, hastane memuru, sağlık memuru ve has-
tabakıcılar,
f) Yardımcı hizmetler servisinde; makinist, kaloriferci, elektrikçi, şoför,
aşçı, çamaşırcı ve hademe.
Ceza infaz kurumlarında müdür yardımcılarıyla diğer personel nöbet ve var-
diya yöntemiyle çalıştırılabilirler. Vardiya yönteminin uygulanacağı kurumlar,
Adalet Bakanlığınca belirlenir. Nöbet ve vardiya çizelgeleri, kurum müdürünün
önerisi de gözönünde bulundurularak Cumhuriyet Savcılığınca düzenlenir.
İKİNCİ BÖLÜM
Personel Görev, Yetki ve Sorumlulukları
Müdürün görev ve sorumluluğu:
Madde 11 - (Değişik: 2/8/1983 - 83/6920 K.)
Müdür, kurumun amiridir. Yasa, tüzük, yönetmelik hükümlerine ve yetkili
mercilerden verilen emirlere göre görev yapar. Görevlerinden dolayı sıralı amir-
lerine karşı sorumludur.
Kontrol ve emir verme:
Madde 12 - Müdür; kurumun bütün personeli üzerinde kanun, tüzük ve yönetme-
liklerin gösterdiği şekilde gözetim ve denetim hakkını kullanır. Kurumun bütün
personeline gerek söz ve gerek yazı ile emir vermeye yetkili olduğu gibi bu
emirlerin yerine getirilip getirilmediğini izlemekle de yükümlüdür.
Müdür yardımcısı veya idare memurları bu işlerde müdüre yardım ederler.
Hesap işlerinin kontrolü:
Madde 13 - Müdür; tüzük ve yönetmelik hükümleri ile yetkili mercilerden
verilecek emirler dairesinde kurumun hesap işlerinin iyi bir şekilde yürütülme-
sinden ve denetiminden birinci derecede sorumludur.
Islah ve sağlığı koruma:
Madde 14 - (Değişik: 2/8/1983 - 83/6920 K.)
Müdür, hükümlülerin ıslahı, hükümlü ve tutukluların eğitilmesi, bilgileri-
nin artırılması, atölye çalışmaları, kişisel uğraşlarının düzenlenmesi ve ge-
liştirilmesinin sağlanması bakımından Tüzük hükümlerini uygulamak ve sağlık
durumlarıyla yakından ilgilenmekle yükümlüdür.
Aylık rapor:
Madde 15 - Müdür, her ay sonunda Adalet Bakanlığınca istenilen istatistiki
bilgi ile birlikte, kurumun bir aylık çalışmasını ve gelişmesi yolunda alınması
gerekli görülen tedbirleri gösterir bir rapor düzenleyerek Adalet Bakanlığına
gönderilmek üzere Cumhuriyet Savcılığına tevdi eder.
Denetim:
Madde 16 - Müdür, haftada en az bir defa olmak üzere gündüzleri, on beş
günde en az bir defa olmak üzere de geceleri kurumun bütün faaliyetlerini tet-
kik ederek, işlerin kanun, tüzük, yönetmelik ve verilen emirler dairesinde
yürüyüp yürümediğini denetler. Aldığı neticeleri ve gördüğü noksanları denetim
defterine kaydeder.
Müdür yardımcısının görevleri:
Madde 17 - Müdür yardımcısı; müdürün yardımcısı olup müdür tarafından ken-
disine verilen işleri görür ve müdürün bulunmadığı zaman ona vekalet eder.
İdare memurunun görevleri:
Madde 18 - İdare memuru; hesap memuru ile ayniyat muhasibinin görevleri
dışında kalan bütün idari işleri yapar.
Hesap memurunun görevleri:
Madde 19 - Hesap memuru, kurumun para ve muhasebe işlerini, kanun, tüzük
ve yönetmelikler dairesinde yerine getirilmesinden ve muhasebe defterleri ile
sarf evrakının düzenlenmesinden ve korunmasından sorumludur.
Memurun görevleri:
Madde 20 - Memur; müdürü olmayan küçük ceza evleri ile tevkif evlerinde
kurumun üstüdür. Bu yerlerde kanun, tüzük ve yönetmelik hükümlerine ve yetkili
mercilerden verilen emirlere göre müdüre ait görevleri yapar.
Müdürü olan kurumlarda, müdür tarafından kendisine verilen işleri görür.
Ayniyat muhasibi ve ambar memurunun görevleri:
Madde 21 - Ayniyat muhasibi; kurumun ayniyat hesaplarını görür. Ambar memu-
ru, usulüne göre, ambar muamelat ve kayıtlarını tutar, bu husustaki belgeleri
düzenler ve korur.
Katibin görevleri:
Madde 22 - Katip; kurumun yazı işleri ile müdür tarafından kendisine veri-
lecek diğer işleri görür.
Başgardiyanın görevleri:
Madde 23 - Başgardiyan gözetim servisinin üstüdür.
Kurumun inzibat ve disiplininin temini için müdür ve yardımcısı veya bunla-
rın bulunmadığı yerlerde memur tarafından verilen emirleri yerine getirir ve
bunların uygulanmasını kontrol eder. Gardiyanların çalışmasını, nöbet cetvelle-
rini düzenler ve bunları müdüre, müdürü olmıyan yerlerde memura onaylatır.
Yoklama:
Madde 24 - Başgardiyan, her akşam yemeğinden evvel nöbetçi gardiyanla bir-
likte hükümlü ve tutukluları yoklama defterine göre yoklar ve mevcudun tam olup
olmadığını deftere işaret ve nöbetçi gardiyanla birlikte imza eder.
Gardiyanların görevleri:
Madde 25 - Gardiyanlar, kurumun inzibat ve disiplininin temini, hükümlü ve
tutukluların gözetimi ve kurumun temiz tutulması ile görevli olup, hükümlü ve
tutukluların iç yönetmeliklere uygun surette hareket etmelerini sağlar. Müdür
ve yardımcısı veya bunların bulunmadığı yerlerde memur ile başgardiyan tarafın-
dan verilen emirleri yapar.
Nöbet:
Madde 26 - Gardiyanlar, nöbet görevlerini, başgardiyan tarafından düzenle-
nen ve müdür veya müdürü olmayan yerlerde memur tarafından onaylanmış olan bir
nöbet cetveline göre yerine getirirler.
İzin:
Madde 27 - (Değişik: 26/11/1973 - 7/7476 K.)
Başgardiyan ve gardiyanlara haftada seksendört saat izin verilir. Herhangi
bir şekilde ayrılan gardiyanın yerine, görev yapacak olan gardiyanın adı baş-
gardiyan, ayrılan başgardiyan ise, müdür veya müdürü olmayan yerlerde memur
tarafından nöbet cetveline işaret edilir.
Haftalık izin dışında, başgardiyan ve gardiyanlar, müdürün veya müdürü ol-
mayan yerlerde memurun yazılı emri olmadıkça kurumdan ayrılamazlar.
Başgardiyan ve gardiyanların kıyafetleri:
Madde 28 - Başgardiyan ve gardiyanların kıyafetleri, Adalet Bakanlığınca,
bir yönetmelik ile tespit edilir.
Teknik personelin görevleri:
Madde 29 - Tarım uzmanı, yüksek ziraat mühendisi, inşaat mühendisi, tekni-
ker veya teknisyenler; çalıştıkları iş kolunun bütün gereklerini yerine getir-
mekle sorumlu olup bu yoldaki çalışmalarını en az üç ayda bir raporla kurum
idaresine bildirirler.
Öğretmenin görevleri:
Madde 30 - Öğretmenin görevi; hükümlü ve tutukluların eğitim ve öğretimleri
ile manevi kalkınmalarını sağlamaktır.
Öğretme zorunluluğu:
Madde 31 - Belirli öğrenim dönemi sonunda her hükümlüye okuma yazma öğre-
tilmemiş olmasından öğretmen sorumludur. Okuma yazma öğrenmekte herhangi bir
sebeple büyük kabiliyetsizliği görülenlerin adları öğretmen tarafından kurumun
müdürüne bildirilir. Müdür ve öğretmen bu gibilerin okuma yazma öğrenmeleri
için gereken tedbirleri alırlar.
Hükümlünün okul durumu:
Madde 32 - (Değişik: 2/8/1983 - 83/6920 K.)
Öğretmen, kurum okuluna devam eden hükümlülerin adlarını, okula başladık-
ları tarihi, hangi sınıfa devam ettiklerini, başlangıçtaki öğrenim düzeylerini,
eğitim ve öğretimde gösterdikleri ilerlemeyi, çalışkanlık derecelerini, devam
sürelerini, okula bağlılıklarını, sınıf yükselmelerini, davranış notlarını, si-
cil ve müşahade fişinin okul durumu bölümüne kaydeder.
Atelye şefleri ile ustaların görevleri:
Madde 33 - Atelye şefleri ile ustaların görevleri; hükümlü ve tutukluların
atelyelerde verimli bir şekilde çalışmalarını ve sanat öğrenmelerini sağlamak-
tır.
Sanat öğretmek zorunluluğu:
Madde 34 - Üç seneden beri kurumda bulunan hükümlünün tahliyesinden sonra
hayatını kazanmak imkanını kendisine verebilecek derecede bir sanat öğretilme-
miş olmasından atelye şefleri sorumludur.
Herhangi bir şekilde sanat öğrenmekte kabiliyetsizliği görülen hükümlüle-
rin adı atelye şefi tarafından kurum müdürüne bildirilir.
Kurum müdürü ve atelye şefi, bu gibi hükümlülerin bir sanat öğrenmelerini
sağlamak için gereken tedbirleri alırlar.
Hükümlünün sanat durumu:
Madde 35 - (Değişik: 2/8/1983 - 83/6920 K.)
Atölye şefi hükümlünün sanat durumunu, işe bağlılık derecesini, verilen işe
itiraz edip etmediğini işi yapmamak ya da bırakmak için uydurma neden arayıp
aramadığını ve sanattaki gelişmesini, sicil ve müşahede fişinin sanat durumu
bölümüne kaydeder.
Sürveyanın görevleri:
Madde 36 - Sürveyan; kurum müdürü ve çalıştığı iş kolunun yetkili üstleri
tarafından verilen görevlerden başka, hükümlü ve tutukluların çalışmasını sağ-
lamak ve kontrol etmek ve çalışma fişleriyle puvantaj defterlerini düzenli bir
şekilde tutmakla yükümlüdür.
Din adamının görevleri:
Madde 36/A - (Ek: 2/8/1983 - 83/6920 K.) Din adamı, hükümlü ve tutuklulara
vaaz etmek, dini eğitim ve telkinde bulunmak, manevi yönden kalkınmaları için
çalışmakla görevlidir.
Hükümlünün dini eğitimi:
Madde 36/B - (Ek: 2/8/1983 - 83/6920 K.) Din adamı, hükümlünün manevi kal-
kınma yönünden gösterdiği gelişmeyi, sicil ve müşahede fişinin din durumu bö-
lümüne kaydeder.
Tabiplerin görevleri
Madde 37 - Tabip; kurumun sağlık şartlarını düzenlemek, hükümlü ve tutuklu-
larla kurum personelinin muayene ve tedavilerini yapmakla yükümlüdür.
Psiko - Sosyal yardım servisi personelinin görevleri:
Madde 37/A - (Ek: 2/8/1983-83/6920 K.)
Psikolog, sosyolog, sosyal hizmet uzmanı, psikiyatr ve pedagogun görevle-
ri, hükümlerin suç ve suçluluk nedenleri üzerinde durarak ve suç işleme neden-
lerinin kökenine inerek, çeşitli psiko-sosyal iyileştirme yöntemleriyle bu ne-
denleri ortadan kaldırmaya, onları eğitip ıslah etmeye, salıverilmelerinden
önce yeni bir yaşama, toplumda karşılaşabilecekleri olaylara karşı hazırlama-
ya, olumsuz duygularını gidermeye çalışmaktır.
Psiko - Sosyal yardım servisi, ayrıca, hükümlülerin sicil ve müşahade dos-
yalarının düzenlenmesinden de görevlidir.
Sağlık gözetimi:
Madde 38 - Tabip, kurumu sık sık denetler ve acele tedbir alınmasını gerek-
tiren önemli hastalıklar hakkında derhal müdüre rapor verir. En az on beş
günde bir defa olmak üzere kurumu tamamiyle gezerek sağlık durumuna ve lüzumu
halinde alınması gereken tedbirlere dair düşüncesini raporla müdüre bildirir.
Gıda maddelerinin muayenesi:
Madde 39 - Tabip, kurum tarafından satın alınan bütün gıda maddelerini
muayene ve bunların kabul veya reddine dair düzenlenecek tutanağı imza eder.
Kurumun sağlık durumunu bozan hareketlerin ihbarı:
Madde 40 - Tabip, temaruz eden hükümlü ve tutuklularla tedaviden kaçmaya
çalışanların ve kurumun sağlığını bozacak şekilde hareket edenlerin adlarını
müdüre bildirir.
Rapor:
Madde 41 - Tabip, kurumda çıkan hastalıkların nev`i ve hastalananların
sayısına, hastalıkların önüne geçmek için uygun gördüğü tedbirlere ve ayrıca
iaşenin kalitesine, miktarına ve dağıtım şekillerine, hükümlü ve tutuklular
ile personelin temizliğine ve elbiseleri ile yatak takımlarına, kurumun sıhhi
tesisat, ısıtma, aydınlatma ve havalandırma tesislerinin sağlık şartlarına
elverişli bir şekilde işleyip işlemediğine, beden eğitimi ve spor faaliyetleri-
nin sağlık şartlarına uygun bir şekilde yürütülüp yürütülmediğine dair hususla-
rı, her ay sonunda, hazırlayacağı bir raporla müdüre bildirir.
Müdür bu raporda belirtilen tasviyelerin yerine getirilmesi için gerekli
tedbirleri alır.
Eczacının görevleri:
Madde 42 - Eczacı; kurum tabibinin vereceği reçetelere göre ilaçları hazır-
lar ve hastalara dağıtır.
İlaçların alımı ve saklanması:
Madde 43 - Eczacı, kurumda bulunan ilaçları iyi bir şekilde korumakla ve
gereken ilaçları almak için kurumun tabibine vaktinde haber vermekle yükümlü-
dür.
Hastane memuru, sağlık memuru ve hastabakıcıların görevleri:
Madde 44 - Hastane memuru, sağlık memuru ve hastabakıcılar, tabibin gözeti-
mi altında olup, onun göstereceği işleri yaparlar.
Müstakil tabibi bulunmayan kurumlar:
Madde 45 - Müstakil müşahede ve sınıflandırma merkezleri ile müşahede ve
sınıflandırma merkezi olarak kabul edilen veya teşkilatı müsait bulunan kurum-
larda yeteri kadar tabip bulundurulur. Ancak müstakil tabibi bulunmayan kurum-
ların sağlık işleri mahalli hükümet veya belediye tabipleri tarafından asli
görevlerinin müsaadesi oranında yerine getirilir.
Yardımcı hizmetler servisi personelinin görevleri:
Madde 46 - Yardımcı hizmetler servisinde çalışan personel, kurum müdürünün
vereceği işleri ve çalıştığı iş kolunun bütün gereklerini yerine getirmekle
yükümlüdür.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Personelin Yükümlülüğü ve Yasaklar
Ciddi ve dürüst hareket:
Madde 47 - Kurumlar personeli, hükümlü ve tutuklulara karşı ciddi ve dürüst
hareket etmek zorundadırlar; görevlerinin icapları dışında, hükümlü ve tutuklu-
lar ve bunların yakınları ile herhangi bir suretle münasebette bulunamazlar.
Eşit işlem:
Madde 48 - Kurumlar personeli, bütün hükümlü ve tutuklulara eşit işlem yap-
mak zorundadırlar.
Yasak olan haller:
Madde 49 - Kurumlar personeli, hükümlü ve tutuklulara karşı memuriyet nü-
fuzlarını kıracak her türlü hareketten kaçınırlar. Özellikle; hükümlü ve tutuk-
lulardan ve yakınlarından borç, hediye, teberru vesair adlar altında para veya
herhangi bir şey almaları ve bunlara bu suretle bir şey vermeleri veya bunlarla
alım satım muameleleri yapmaları yasaktır.
Hükümlü ve tutukluların şahsi işlerde çalıştırılmaması:
Madde 50 - Kurumlar personeli, hükümlü ve tutukluları şahsi işlerinde ça-
lıştıramazlar.
Sır saklamak:
Madde 51 - Kurumlar personeli, sır saklamak zorundadırlar. Yetkili makamdan
başka hiçbir makam veya şahsa, gizli tutulması gereken hususlar hakkında, bilgi
veremezler.
Müdafi tavsiye edememek:
Madde 52 - Kurumlar personeli, hükümlü ve tutuklulara müdafi seçiminde doğ-
rudan doğruya veya dolaylı olarak etki yapamazlar.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Disiplin İşlemleri
Personel hakkında uygulanacak disiplin işlemleri:
Madde 53 - Kurumlar personeli hakkında Devlet Memurları Kanununda yazılı
disiplin işlemleri uygulanır.
ÜÇÜNCÜ KISIM
Yönetim Kurulu, Disiplin Kurulu
Yönetim Kurulu:
Madde 54 - Yönetim kurulu; mümessil, müdür veya yardımcısının başkanlığın-
da, hesap memuru, idare memuru, ambar memuru ve katipten teşekkül eder.
Teknik işler, malzeme alımları ve taahhüt işleri ile ilgili hususların
görüşülmesinde yönetim kuruluna, işin mahiyetine göre teknik bir personel ve
atelye şefi de katılır.
Yönetim Kurulunun görev ve yetkileri:
Madde 55 - Yönetim kurulu, kurumun döner sermaye ile ilgili alım ve satım
işlerini görür. Bu husustaki görev ve yetkileri yönetmelik ile tespit olunur.
Ayrıca 202,203,212 ve 218 inci maddelerde belirtilen görevleri yapar.
Disiplin Kurulu:
Madde 56 - (Değişik: 2/8/1983 - 83/6920 K.)
Disiplin kurulu, kurum müdürünün başkanlığında, tabip, psiko-sosyal yardım
servisi personelinden kurum müdürünce görevlendirilecek birisi, öğretmen, ida-
re memuru, atölye şefi ve başgardiyandan oluşur.
Disiplin Kurulunun görevi:
Madde 57 - Disiplin kurulu; hükümlülerinin mükafatlandırılması, cezalandı-
rılması veya haklarında tedbir alınması veya iyi hal durumlarının tespiti işle-
ri ile Tüzükle verilen diğer işleri yapar.
Disiplin kurulunun görevine giren işler, kurula, müdür tarafından intikal
ettirilir.
Disiplin kurulu teşkiline imkan görülmeyen kurumlarda bu işler o yer
Cumhuriyet Savcısı ve yalnız sulh hakimliği teşkilatı bulunan yerlerde sulh
hakimi tarafından yapılır.
Disiplin kurulu kararlarının yerine getirilmesi:
Madde 58- Disiplin kurulu kararları kurum müdürü tarafından yerine getiri-
lir.
Kurulların toplanması:
Madde 59 - Yönetim kurulu ve disiplin kurulu, üyelerinin çoğunluğu ile top-
lanır ve mevcut üyelerin çoğunluğu ile karar verir. Oylarda eşitlik halinde,
başkanın bulunduğu tarafın oyu tercih olunur.
Her toplantı sonunda gelecek toplantı tarihi tespit ve karara bağlanır.
Başkanın çağrısı üzerine olağanüstü toplantılar yapılabilir.
Kararların deftere geçirilmesi:
Madde 60 - Yönetim kurulu ve disiplin kurulu tarafından verilen kararlar
özel bir karar defterine yazılır ve mevcut üyeler tarafından imza olunur.
Verilen karara ayrışık görüşte olanlar, sebeplerini yazarlar ve imza eder-
ler.
DÖRDÜNCÜ KlSIM
Cezaların Yerine Getirilmesi
BİRİNCİ BÖLÜM
Ölüm Cezası ve Yerine Getirilmesi
Ölüm cezası:
Madde 61 - Ölüm cezası, buna mahküm olan kimsenin asılması suretiyle ha-
yatının izalesidir.
Ölüm cezasının yerine getirilmesi:
Madde 62 - Ölüm cezası, hükümlünün mensup olduğu din ve mezhebin özel gün-
lerinde, gebe kadınlar doğurmadıkça, akıl hastalığına duçar olanlar iyileşme-
dikçe, infaz olunmaz.
Hükümlüler birkaç kişi olursa birbirinin karşısında asılmazlar.
Ölüm cezası, hükmolunan kimse hakkında mahkümiyet ilamı Yargıtayca onaylan-
dıktan ve Türkiye Büyük Millet Meclisince yerine getirilmesine karar verildik-
ten sonra bu bölümde tespit edilen esaslar dahilinde gizli şekilde infaz olu-
nur.
İnfaz yeri:
Madde 63 - Ölüm cezası, diğer hükümlü ve tutukluların göremiyecekleri şe-
kilde, kapalı ceza evleri içinde ve özel bir yerde infaz edilir.
İnfaz zamanı:
Madde 64 - Ölüm cezası, güneş doğmadan önce infaz olunur.
İnfazın gizliliği:
Madde 65 - İnfaz yerinde, 66 ncı maddede gösterilenlerden başka, herhangi
bir kimse bulunamaz.
İnfazın yapılacağı, diğer hükümlü ve tutuklulardan gizli tutulur.
İnfaz sırasında diğer hükümlü ve tutukluların bulundukları yerden çıkma-
maları ve infazdan haberdar olmamaları için gerekli tedbirler alınır.
İnfaz yerinde bulunacaklar:
Madde 66 - İnfaz yerinde; hükmü veren mahkeme kurulundan bir kişi ile
Cumhuriyet Savcısı, tabip, zabıt katibi ve ceza evi müdürü bulunur.
Ölüm cezası, hükmü veren mahkemenin yargı çevresinden başka bir yerde infaz
edilecekse, o yerin aynı derecedeki mahkeme kurulundan bir kişi ile yukarki
fıkrada gösterilen diğer görevliler bulunur.
Hükümlü yabancı uyruklu ise, bağlı bulunduğu devletin konsolosuna da, ceza-
nın infazında hazır bulunabileceği bildirilir.
Hükümlünün mensup olduğu dinin ruhani sıfatını haiz bir kişi ile müdafii
veya istek üzerine, infazın geciktirilmemesi ve emniyet ve asayiş yönünden sa-
kınca görülmemesi şartiyle hükümlünün ailesi efradından birisi dahi cezanın
infazında hazır bulunabilirler.
İnfaz yerinde alınacak tedbirler:
Madde 67 - İnfaz sırasında, infaz yerinde çıkabilecek herhangi bir olayın
önlenmesi için önceden yeteri kadar, jandarma ve polis kuvveti hazır bulunduru-
lur.
İnfazın şekli:
Madde 68 - Ölüm cezasının infazı için gereken hazırlıkların tamamlanmasın-
dan sonra, hükümlü, tecrit edildiği kısımdan alınarak infaz yerine getirilir
ve hükmün huzurda okunmasını müteakip ceza infaz olunur.
İnfazdan sonra yapılacak işlemler:
Madde 69 - Hükümlünün ölümü tabip tarafından tespit edildikten sonra, ce-
set, teşhirine müsade edilmeden, infaz araçları ile birlikte derhal kaldırılır.
Asılan kimsenin cenazesi merasim yapılmadan gömülmek üzere mirasçılarına
verilir. Mirasçıları olmadığı veya kabul etmediği takdirde belediye tarafından
gömdürülür.
Ölünün şahsi eşyaları da mirasçılarına, yabancı uyruklu ise bağlı bulunduğu
devletin konsolosluğuna, bunlar yoksa mahalli sulh hakimine verilir.
İnfazın sonucu:
Madde 70 - Ölüm cezasının yerine getirilmesinden sonra durum bir tutanak
ile tespit ve 66 ncı maddede gösterilen görevliler tarafından imza olunur. İn-
fazdan sonra Türk Ceza Kanununun 43 üncü maddesi hükmü yerine getirilir.
İKİNCİ BÖLÜM
Uzun Süreli Hürriyeti Bağlayıcı Cezaların Yerine Getirilmesi
Tarifi:
Madde 71 - İnfaz yönünden uzun süreli hürriyeti bağlayıcı cezalar, müebbet
veya muvakkattır.
Müebbet ölünceye kadar devam eder.
Muvakkat uzun süreli hürriyeti bağlayıcı cezalar altı aydan yukarı olanlar-
dır.
Müşahadeye tabi tutulma
Madde 72 - Müebbet ağır hapis cezasına veya uzun süreli hürriyeti bağlayıcı
cezaya mahküm olanlar, haklarında tatbik edilecek rejimi, ahlaki temayüllerini
ve tefriki icabeden kurumu tespit için tecrit edilmek suretiyle bir müşahadeye
tabi tutulurlar.
Müşahade müddeti 60 günü geçemez.
Hükümlünün ahvali mahsusasına ve suçun işlenmesindeki suret ve şekil husu-
siyetlerine göre, icabında müşahadeye tabi tutulmıyabilir.
Bakiye cezaları altı aydan aşağı bulunanlar müşahadeye tabi tutulmazlar.
Müşahade merkezinin düşüncesiyle birlikte ilgili dosya Adalet Bakanlığına
verilir. Bakanlık, buna dayanarak, hükümlünün gönderileceği kurumu belirtir.
Müşahade ve sınıflandırma Merkezlerinin Kuruluşu:
Madde 73 - Münferit hücreleri bulunan müstakil binalarla ceza evinin ayrı
kesiminde münferit hücreleri olan ceza evlerinden hangilerinin müşahade ve sı-
nıflandırma merkezi olarak kullanılacağını Adalet Bakanlığı tayin eder.
Bu merkezlerde; kriminoloji ve ceza hukuku sahasında bilgi ve tecrübe sahi-
bi olan bir müdür, psikiyatr veya psikolog, pedagog ve sosyal hizmetler müte-
hassısı ile merkezin iyi bir şekilde işlenmesini sağlıyacak sayıda mesleki eh-
liyeti haiz personel bulunur.
Müşahade ve sınıflandırma merkezlerinin görevi:
Madde 74 - Müşahade ve sınıflandırma merkezleri;
1) Müşahadeye tabi tuttuğu hükümlülerin ahlaki temayüllerini, ayrılması
gereken kurumu ve haklarında uygulanacak rejimi belirtir ve bu husustaki düşün-
cesini Adalet Bakanlığına bildirir.
2) Hükümlülerin ceza evlerinde gruplara ayrılması, bunlara tatbik edilecek
metodun tespiti hususlarında Adalet Bakanlığına tavsiyede bulunur.
Müşahade ve sınıflandırma merkezlerinin yetkileri:
Madde 75 - Müşahade ve sınıflandırma merkezleri uzun süreli hürriyeti bağ-
layıcı cezaya hüküm giymiş olupta bakiye cezası altı aydan yukarı olan hükümlü-
leri müşahadeye tabi tutar.
Şu kadarki 72 nci maddenin üçüncü fıkrasında yazılı hallerde hükümlüyü mü-
şahadeye tabi tutmayabilir.
Müşahade ve sınıflandırma merkezlerinin işleyişi:
Madde 76 - Müşahade ve sınıflandırma merkezinde; kazai, sosyal, tıbbi, kri-
minolojik, psikolojik, psikoteknik, psikiyatri ve ceza hukuku bakımından veya
gerekli görülecek diğer her türlü tetkik ve tahliller yapılır.
Müşahade ve sınıflandırma merkezlerinin işleyişine ait diğer hususlar Ada-
let Bakanlığınca düzenlenecek yönetmelikte belirtilir.
Uygulanacak metodun tespiti:
Madde 77 - Hükümlüler hakkında uygulanacak metot ferdileştirme suretiyle
tayin edilir. Bunun için; hükümlülerin geçmişteki hayatı, sabıkası, bedeni,
akli ve sağlık durumu, suçu işlemesindeki hal ve özellikleri, sanat ve mesleki
kabiliyetleri, ihtiyaçları, salıverilmesinden sonra döneceği muhit ve hükümlü-
lük süresi gözönünde bulundurulmak ve dosyası da değerlendirilmek suretiyle,
tahliyelerinden sonra hayatlarını kazanabilecek derecede bir sanat öğretmek,
serbest hayatta başarılı olabilmeleri amaciyle gerekli bilgileri vermek, okuyup
yazma öğretmek, manevi kalkınmalarını sağlamak, sosyal bilgilerini arttırmak,
yurt ve ulus sevgilerini kuvvetlendirmek, aile ve toplumla ilişkilerini düzen-
lemek gibi ferdi durumlarına uygun görülecek metotlardan biri tespit olunur.
Hükümlülerin gruplara ayrılması:
Madde 78 - Hükümlüler, ceza evlerinde;
1) İlk defa suç işleyenler, mükerrirler ve itiyadi veya mesleki suçlular,
2) Akli ve bedeni durumları ve yaşları dolayısiyle özel bir infaz rejimine
tabi tutulacak olan suçlular,
TÜZÜKLER, ŞUBAT 1990 (Ek - 4)
3) Siyasi suçlular,
4 - (Ek: 2/8/2983 - 83/6920 K.) Anarşi ve terör suçlarından hükümlü olan-
lar, gibi gruplara ayrılırlar.
Birinci bentde yazılı gruba girecek hükümlüler; ayrıca yaşları, hükümlülük
süreleri ve suçlarının nevileri itibariyle de bir tasnife tabi tutulurlar.
Hükümlülerin gruplara ayrılmalarına ve bu gruplar içinde tasnife tabi
tutulmalarına ait diğer hususlar Adalet Bakanlığınca düzenlenecek yönetmelikte
belirtilir.
Toplu iyileştirme ve eğitim uygulanan özel kapalı cezaevleri:
Madde 78/A - (Ek: 2/8/1983 - 83/6920 K.)
Kamu düzenini sarsmak, hür demokratik rejimi ve Devletin ülkesi ve mille-
tiyle bütünlüğünü bozmak amacıyla ve ideolojik nedenlerle gasp, banka soygunu,
patlayıcı madde bulundurma, adam öldürme, yaralama, adam kaldırma, toplu ız-
rar, yasa dışı örgütlenme gibi anarşi ve terör suçlarıyla toplu silah ve patla-
yıcı madde kaçakçılığı suçlarından hükümlü olanlar, kendilerine özel iyileştir-
me ve eğitim çalışmalarının uygulanacağı, pekiştirilmiş güvenlik önlemleri
alınmış toplu iyileştirme ve eğitim uygulanan özel kapalı cezaevlerinde topla-
nırlar.
Bireysel iyileştirme ve eğitim uygulanan özel kapalı cezaevleri:
Madde 78/B - (Ek: 2/8/1983 - 83/6920 K.)
Anarşi ve terör suçlarından hükümlü olanlar başta olmak üzere, hangi suçlu
grubundan olurlarsa olsunlar;
a) Müşahedeleri ve denenmeleri sonunda, ıslaha yönelmedikleri ve ıslah ol-
mayacakları anlaşılan, iyileştirme ve eğitim çalışmalarına karşı koyan,
b) Ceza infaz kurumlarında olay çıkaran, diğer hükümlü ve tutukluların can
güvenliğini tehlikeye sokan davranışlarda bulunan,
c) İki yıl içinde üçten çok hücre hapsi (....) (1) türünden disiplin cezası
almış olan hükümlüler, müşahede ve sınıflandırma merkezleri idare kurulu kararı
ve Adalet Bakanlığının onayıyla tek ya da üç kişilik odalar halinde yapılmış
bireysel iyileştirme ve eğitim uygulanan özel kapalı cezaevlerine gönderilir-
ler.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Kısa Süreli Hürriyeti Bağlayıcı Cezalar ile bu Cezalar Yerine
Uygulanabilecek Cezaların Yerine Getirilmesi
Tarifi:
Madde 79 - İnfaz yönünden kısa süreli hürriyeti bağlayıcı cezalar altı aya
kadar (Altı ay dahil) olanlardır.
Kısa Süreli Hurriyeti Bağlayıcı Cezaların Yerine Getirilmesi:
Madde 80 - Kısa süreli hürriyeti bağlayıcı cezalara mahküm olanlar, müşaha-
de ve sınıflandırma merkezlerine gönderilmezler. Bunlar, uzun süreli hürriyeti
bağlayıcı cezaya mahküm olan hükümlülerin bulundukları ceza evlerinden ayrı ce-
za evlerine veya aynı ceza evlerinin ayrı kesimlerine konulurlar.
Madde 81 - 84 - (Mülga: 2/8/1983 - 83/6920 K.)
Eğitim ve ıslah müessesesine devam etmek:
Madde 85 - (Değişik: 26/11/1973 - 7/7476 K.)
647 sayılı Kanunun 1712 sayılı Kanunla değişik 4 üncü maddesinin 3 üncü ben-
dine göre kısa süreli hürriyeti bağlayıcı ceza yerine mahkemelerce verilen ve
--------------------------
(1) Bu fıkrada yeralan " ya da katıksız hapis " ibaresi 19/12/1989 tarih ve
89/14894 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla Yürürlükten kaldırılmıştır.
kesinleşen bir eğitim veya ıslah kurumuna devam etmeye ait ilamlar; kararda
belirtilen eğitim veya ıslah kurumlarına hükümlünün gönderilmesi suretiyle ye-
rine getirilir.
Kurumun yükümü:
Madde 86 - Hükümlü, gönderdiği eğitim ve ıslah kurumuna özürsüz olarak de-
vam etmediği veya kurumun düzen veya kurallarına uymadığı takdirde, durum, de-
vama zorunlu bulunduğu kurum tarafından bir raporla Cumhuriyet Savcılığına bil-
dirilir.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Kısa Süreli Hürriyeti Bağlayıcı Cezaların Yerine Getirilmesinin
Özel Şekilleri
Oturduğu yerde infaz:
Madde 87 - 647 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin birinci bendine göre, mah-
kemece, hükümlü hakkında cezanın oturduğu yerde çektirilmesine dair verilen ve
kesinleşen ilam Cumhuriyet Savcılığına tevdi edildiğinde, Cumhuriyet Savcısı;
hükümlünün oturduğu yeri müştemilatiyle birlikte tayin ve bu yerden hiçbir su-
rette ayrılmamasını, aksi halde tecziye edileceği gibi geri kalan cezayı da
ayrıca ceza evinde çekeceğini kendisine izah ve infazın başladığı ve son buldu-
ğu tarihleri de tespit ve iade etmek üzere ilamı mahalli zabıtaya havale eder.
Hükümlü, oturduğu yerden ayrılmamak şartiyle işleri ile meşgul olabilir.
Hafta sonu infaz:
Madde 88 - 647 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin ikinci bendine göre mahke-
mece, hakkında, ceza evine her hafta Cuma günleri en geç saat 19 da girmek ve
Pazar günleri aynı saatte çıkmak suretiyle cezasının infazına karar verilen ve
ilamı kesinleşen hükümlü, diğer hükümlülerden ayrı kısımlara alınır.
Geceleri infaz:
Madde 89 - 647 sayılı Kanunun 8 inci maddesinin üçüncü bendine göre, mah-
kemece, hakkında, ceza evine her gün saat 19 da girmek ve sabahları saat 7 de
çıkmak suretiyle cezasının infazına karar verilen ve ilamı kesinleşen hükümlü,
diğer hükümlülerden ayrı kısımlara alınır.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Para Cezalarının Tarifi ve Yerine Getirilmesi
Tarifi:
Madde 90 - Para cezası, kanunda yazılı hadler arasında tayin olunacak bir
miktar paranın, Devlet Hazinesine ödenmesinden ibarettir.
Ödeme emrinin tebliği:
Madde 91 - (Değişik: 2/8/1983 - 83/6920 K.)
Para cezası hükmünü bildiren ilam kesinleşince Cumhuriyet Savcılığına ve-
rilir. Cumhuriyet Savcısı, bir ay içinde, para cezasını ödemesi için hükümlüye
bir ödeme emri tebliğ eder.
Para cezasının ödenmemesi halinde yapılacak işlem:
Madde 92 - (Değişik: 2/8/1983 - 83/6920 K.)
Hükümlü, tebliğ olunan ödeme emri üzerine, belli süre içerisinde, para ce-
zasını ya da mahkemece ilamda belirtilen taksidi ödemezse, Cumhuriyet savcısı-
nın kararıyla, para cezası, bir gün 300 lira sayılmak üzere, hürriyeti bağlayı-
cı cezaya
çevirilir. Artıklar, nazara alınmaz Ancak, 300 liradan aşağı para cezaları bir
gün hapse çevirilir. Kısa süreli hürriyeti bağlayıcı cezadan çevrilen para
cezasını, hükümde taksit öngörülmüşse, taksit süreleri içinde ya da ödeme emri
tebliğine ya da Cumhuriyet savcısının taksitlendirmesine rağmen süresinde öde-
meyenlerin bu cezaları, mahkemece, hükümde bir günlük hürriyeti bağlayıcı ceza
ne miktar para cezasına karşılık tutulmuşsa, aynı miktar üzerinden hürriyeti
bağlayıcı cezaya çevrilir. Haklarında Türk Ceza Kanununun 54 ve 55 inci madde-
leriyle 2253 sayılı Çocuk Mahkemelerinin Kuruluşu, Görev ve Yargılama Usulleri
Hakkında Kanunun 12. maddesi uygulanmak suretiyle hüküm giyenlerin para cezala-
rı, kısa süreli hürriyeti bağlayıcı cezadan çevrilmiş olsa bile, hapis cezasına
çevrilemez; bu hükümlülere ait para cezası ilamı Cumhuriyet savcılığınca, ma-
hallin en büyük mal memurluğuna verilir ve mal memurluğunca Amme Alacaklarının
Tahsil Usulü Hakkında Kanuna göre infaz edilir.
Para cezasının hapse çevrileceği mahkeme ilamında yazılı olmasa bile, yuka-
rıdaki hüküm, Cumhuriyet savcılığınca uygulanır.
Mahkemece para cezasının tahsilinde taksit öngörülmemişse, bir aylık ödeme
süresi içinde para cezasının üçte birini ödeyen hükümlünün isteği üzerine, geri
kalan para cezasının birer aylık iki taksitte ödenmesine Cumhuriyet savcılığın-
ca izin verilir. İkinci taksit zamanında ödenmezse, üçüncü taksit izni, hüküm-
süz kalır. Geri kalan para cezasının tamamının tahsili yoluna gidilir.
Hükümlü, cezaevinde kaldığı her gün için 300 lira indirildikten sonra geri
kalan parayı öderse, cezaevinden çıkarılır.
Para cezası yerine çektirilen hapis cezası üç yılı geçemez. Tekerrür halin-
de hükmedilmiş para cezasının hürriyeti bağlayıcı cezaya çevrilmesinde ise, bu
süre beş yılı geçemez.
Çektirilen hapis süresi, para cezasının tamamını karşılamamış olursa, geri
kalan paranın tahsili için ilam, Cumhuriyet savcılığınca mahallin en büyük mal
memurluğuna verilir; mal memurluğunca Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında
Kanuna göre infaz edilir.
Para cezasından çevrilmiş hürriyeti bağlayıcı cezanın infazında da şartla
salıverilme hükümleri geçerlidir.
Para Cezasından Çevrilen hapis Cezası Yerine Çalıştırılma:
Madde 93 - (2/8/1983 - 83/6920 K.)
Hükümlü, para cezasından çevrilen hapis yerine, kendi isteği üzerine, Dev-
let, mahalli idareler, kamu iktisadi teşebbüsleri ve sair kamu kurumlarının
hizmetlerinde çalıştırılabilir. Rayice göre emsallerine ödenen ücret tutarın-
dan, hükümlünün yiyecek bedeli için Devletçe saptanan yiyecek bedeli ayrıldık-
tan sonra kalanı hükmedilen cezadan mahsup edilir.
Bu çalışma, para cezasının tamamı ödeninceye kadar sürer.
BEŞİNCİ KlSIM
Hükümlü ve Tutukluların Kurumlara Kabulü,
Yerleştirilmesi, Tretman ve İzinleri
BİRİNCİ BÖLÜM
Ceza İnfaz Kurumları ile Tevkif Evlerine Kabul
Kabul şartları:
Madde 94 - Yetkili makamdan verilen tutukluluk müzekkeresi veya yetkili
makamdan infazı istenen kesinleşmiş mahkümiyet ilamı olmaksızın hiçbir kimse
ceza infaz kurumuna veya tevkif evine konulamaz.
Hükümlü ve tutukluların ceza infaz kurumları ile tevkif evlerine alınmala-
rında, başka kuruma nakillerinde veya hastaneye sevklerinde, bunların istekle-
ri üzerine veya ölümleri halinde resen, ailelerine veya gösterdikleri başka
şahıslara, asker kişilerin kayıtlı bulundukları askerlik şubelerine ve yabancı
uyrukluların bağlı bulundukları devletin konsolosluklarına, durumdan bilgi ve-
rilir.
Hükümlü ve tutukluların deftere kaydı:
Madde 95 - Ceza infaz kurumuna konulan hükümlülerin adı ve soyadı, işledik-
leri suç, cezalarının nevi ve süresi, mahkümiyet ilamının tarih ve numarası ve
şahsi hürriyetinin tahdidine başlandığı gün (Hükümlü defteri) ne kayıt olunur.
Bu defterdeki sıra numarası aynı zamanda hükümlünün numarasıdır.
Tutuklular için ayrı bir defter tutulur.
(Ek: 2/8/1983 - 83/6920 K.) Cezaevi ve tutukevine alınan hükümlü ve tutuk-
lunun, okunaklı bir biçimde adı ve soyadı yazılı bir tabela ile birlikte, önden
ve yandan fotoğrafı çekilir. En az dörder tane çoğaltılır. Birer tanesi hükümlü
ve tutuklu defterinin ilgiliye ilişkin bölümüne yapıştırılır.
(Ek: 2/8/1983 - 83/6920 K.) Hükümlü ya da tutuklunun üzerinde bulunan kim-
liğine ilişkin belgeler alınarak dosyasına konur. Kendisine cezaevi idaresi
tarafındın düzenlenmiş, fotoğraflı, özel kimlik kartı verilir. Hükümlü ya da
tutuklu bu kimlik kartını saklamakla yükümlüdür.
Analarından ayrılamıyacak olan çocuklar:
Madde 96 - Anası tutuklu veya hükümlü olupta dışarda himayesine verilecek
kimseleri bulunmayan veya hiçbir suretle bir himaye kurumuna verilmesi kabil
olmayan küçük ve bakıma muhtaç çocuklar, bakabilecek bir kuruma veya aile efra-
dından birine verilinceye kadar analarının yanında kalırlar.
Geçici koğuş:
Madde 97 - Kuruma gelen her hükümlü, önce geçici koğuşa alınır ve burada en
çok üç gün kalır.
Hükümlülerin kabul muayenesi:
Madde 98 - Geçici koğuşta bulunan hükümlü, kurum, hastane veya revirine
gönderilerek tabip tarafından muayene ve çiçek, tifo aşıları ile gereken diğer
aşılar yapılır ve muayene neticesi sağlık fişine kaydolunur.
Muayene sonucunda hükümlünün kurumda tedavisi mümkün olmayan bir hastalığa
veya bulaşıcı bir hastalığa veya cezasının infazına engel herhangi bir maluli-
yete müptela olduğu tespit edilecek olursa, durum derhal kurum müdürlüğü aracı-
lığı ile Cumhuriyet Savcılığına bildirilir.
Hükümlülerin okuma, yazma ve öğrenim seviyelerinin ilk yoklaması:
Madde 99 - Geçici koğuşta bulunan hükümlülerin okuma, yazma ve öğrenim
seviyesi evvelce tayin edilmemiş olması halinde, kurum öğretmenince, bulunmadı-
ğı takdirde idarece tespit olunur.
İlgililer, okuma, yazma ve öğrenim seviyesine göre ceza infaz kurumu okulu-
nun hangi sınıfının derslerini takip edebileceğine ve diğerlerine yetişebilmesi
için özel ders verilmesi gerekip gerekmediğine dair düşüncelerini de bir rapor-
la kurum müdürlüğüne bildirilir.
TÜZÜKLER, ŞUBAT 1990 (Ek - 4)
Hükümlülerin sanat bilgilerinin ilk yoklaması:
Madde 100 - Geçici koğuşta bulunan hükümlülerin bir sanatı olup olmadığı,
var ise nev`i ve derecesi, evvelce tayin edilmemiş olması halinde, atelye şefi
tarafından tespit olunur ve durum yazı ile kurum müdürlüğüne bildirilir.
Hükümlünün çalıştırılacağı iş nev`inin tespiti:
Madde 101 - Hükümlünün hangi işte çalıştırılacağı, evvelce tayin edilmemiş
olması halinde, atelye şefince düzenlenen rapor, mahkümiyetinden evvelki sana-
tı, yaşı, sosyal durumu, tahliyesinden sonra döneceği muhitte geçerli sanatlar
ve hükümlünün dileği de gözönünde tutularak kurum müdürü tarafından tespit
edilir.
Hükümlünün şahsi eşyasının korunması:
Madde 102 - Hükümlünün beraberinde getirmiş olduğu eşya ve elbiseler temiz-
lendikten sonra bir paket yapılır ve ambar memuruna teslim edilir. Ambar memu-
ru, ikisi zımbalı, biri sabit olmak üzere her paket için üç yapraklı bir makbuz
defterine hükümlünün eşyasının sayı ve nevilerini kaydederek imzalar. Zımbalı
sayfalardan biri hükümlüye makbuz olarak verilir, diğeri eşya paketi üzerine
iliştirilir. Sabit sayfa defterde kalır.
Hükümlüye ait kıymetli eşyanın korunması:
Madde 103 - Hükümlülerin beraberinde getirdikleri yüzük vesair kıymetli
şeyler kurum müdürü önünde küçük bir torbaya konulur. Torbanın ağzı bağlandık-
tan sonra kırmızı mumla düğüm kapatılır ve üzerine yapıştırılan kağıda hükümlü-
nün imzası attırılır veya mühürü ile mum işaretlenir ve torba kurum kasasına
konur. Hükümlüye torbanın içindeki eşyayı gösteren ve kurum müdürü ve ambar
memuru tarafından imzalanan bir makbuz verilir.
İstiyen hükümlüler, kurum içinde nişan yüzüklerini takabilirler.
Hükümlü ve tutukluların kişisel paraları:
Madde 104 - (Değişik: 2/8/1983 - 83/6920 K.)
Hükümlü ve tutukluların yanlarında getirdikleri ya da adlarına gelen para-
ların Bakanlıkça saptanan haftalık gereksinimlerinden fazlası, milli bir banka-
da, bunlar için açılan, tek bir cari hesaba yatırılır.
Bu paralar kurumun hesap memuru ya da cezaevi müdürlüğünce görevlendirile-
cek memur tarafından tutulacak özel bir deftere yazılır.
Bu konuya ilişkin işlemler, yönetmelik hükümlerine göre yapılır.
Hükümlülerin ilk temizliği:
Madde 105 - Her hükümlünün, koğuşlara gönderilmesinden önce kurum hamamında
yıkanması sağlanır.
Hükümlü ve tutukluların bilgi edinmeleri ve şikayetleri(1)
Madde 106 - (Değişik: 19/12/1989 - 89/14894 K.)
Hükümlü veya tutuklular kuruma alındıklarında kendilerine uygulanacak iyi-
leştirme ve eğitim çalışmalarına (tretmana) ilişkin rejimi, disiplin kuralları-
nı, bilgi edinme ve şikayet edebilme yollarını, haklarını ve sorumluluklarını
öğrenmeleri ve kurum yaşamına uyumlarını sağlamak için gereken bilgiler, kurum
müdürü tarafından kendilerine yazılı olarak bildirilir ve ayrıca sözlü olarak
anlatılır.
Hükümlü ve tutuklular istek ve şikayetlerini, kurum müdürüne veya onu tem-
sile yetkili görevliye, Cumhuriyet Savcılığına veya Bakanlığa her zaman bildi-
rebilir. Hükümlü ve tutukluların resmi makamlara kapalı zarfla yapacağı istek
ve şikayetleri vakit geçirilmeksizin ilgili mercie iletilir.
---------------------------------
(1) " Hükümlülere verilecek ilk öğüt" şeklindeki madde başlığı, 19/12/1989 ta-
rih ve 89/14894 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla değiştirilmiş olup, metne
işlenmiştir. (Bkz. R.G.: 6.1.1990 - 20394)
İKİNCİ BÖLÜM
Hükümlü ve Tutukluların Yerleştirilmesi
Yerleştirme:
Madde 107 - Hükümlü ve tutuklular aşağıdaki esaslara göre yerleştirilirler:
a) Hükümlü kadın ve erkekler, mümkün olduğu kadar ayrı kurumlarda bulundu-
rurlar. Aynı kurumda tutulmaları zorunlu ise kadın ve erkeklere ait kesimler
yekdiğerinden tamamen ayrılır.
8 inci maddede sözü geçen hükümlü çocuklar da, kendilerine ait kurumlarda,
mümkün olmadığı takdirde diğerlerinden tamamen ayrı kesimlerde muhafaza edilir-
ler.
b) Tutuklular, hükümlülerden ayrı kurumlarda veya tamamen ayrı kesimlerde
bulundururlar.
Kadın tutuklular erkeklerden, çocuklar da diğer tutuklulardan tamamen ayrı
kesimlere yerleştirilirler.
c) (Ek: 2/8/1983 - 83/6920 K.) Daha önce polis ve jandarma gibi genel gü-
venlik hizmetlerinde çalışmış olan hükümlü ve tutuklular, cezaevi ve tutukevi-
nin ayrı bir bölümünde bulundurulurlar.
d) (Ek: 2/8/1983 - 83/6920 K.) Kamu düzenini sarsmak, hür demokratik rejimi
ve Devletin ülkesi ve milletiyle bütünlüğünü bozmak amacıyla ve ideolojik ne-
denlerle suç işlemekten hükümlü ya da tutuklu olanlar, ayrı kesim ya da koğuş-
larda bulundurulurlar. Bunların diğer hükümlü ve tutuklularla ilişkileri ön-
lenir.
Ayrı siyasi görüşte olanlar karışık olarak bulundurulur. Önder durumunda
olanlar diğerlerinden ayrı yere konur. Bu hükümlü ve tutukluların kurum içinde
ideolojik eğitim ve çalışma yapmalarına ve diğerlerini etki altına alıp yönlen-
dirmelerine olanak verilmez.
Bakanlığa verilecek bilgi:
Madde 108 - Kurum müdürü, uzun süreli hürriyeti bağlayıcı cezaya mahküm
edilmiş olan hükümlülerin bir müşahade merkezine nakillerini sağlamak amacı
ile Bakanlığa bildirilmesi için durumu Cumhuriyet Savcılığına intikal ettirir.
Tasnif:
Madde 109 - Hükümlüler; bulundukları infaz kurumlarında, 78 inci maddede
yazılı esaslara göre tasnife tabi tutulurlar.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
İyileştirme ve Eğitim Çalışmaları
(Tretman)
Tanım:
Madde 110 - (Değişik: 2/8/1983 - 83/6920 K.)
İyileştirme ve eğitim çalışmaları (tretman) hükümlüde, yasalara saygılı
olarak yaşama düşünce ve duygusunun yerleşmesi, ailesine ve topluma karşı kişi-
sel ve toplumsal sorumluluk duygusunun gelişmesi, normal yaşama uyması, geçimi-
ni sağlayabilmesi için uygulanan rejim, önlem ve yöntemlerin tümünü içerir.
Bunun için yapılacak öğretim, eğitim, meslek, sanat ve atölye çalışmaları-
nın amacı, hükümlüleri Atatürk devrimleri ve ilkeleri doğrultusunda ve Türk
milletinin milli, ahlaki, insani, manevi ve kültürel değerlerini benimseyen
koruyan ve geliştiren, ailesini, vatanını, milletini seven, Türkiye Cumhuriye-
tine, vatan ve milletin bölünmezliğine karışı görev ve sorumluluklarını bilen
ve bunları davranış haline getiren, beden, zihin, ahlak ve duygu bakımından
dengeli ve sağlıklı biçimde gelişmiş bir yapıya, hür ve bilimsel düşünceye,
geniş bir dünya görüşüne sahip, insan haklarına ve onuruna saygılı, yapıcı,
yaratıcı ve verimli kişiler olarak yetiştirmek,
TÜZÜKLER, ŞUBAT 1990 (Ek - 4)
bilgi, yetenek, beceri ve davranışlarını geliştirmek, birlikte çalışma ve iş-
görme alışkanlığı kazandırarak yaşama hazırlamak ve kendilerini, geçim ve mut-
luluklarını sağlayacak bir meslek sahibi yapmaktır.
Açık ve yarıaçık ceza infaz kurumlarıyla çocuk ıslah evlerinde ve çocuk ce-
zaevlerinde bulunan hükümlüler, Bakanlığın onayıyla kurum dışındaki spor, eği-
tim, tiyatro vb. çalışmalara katılabilirler.
Tıbbi muayene ve tedavi:
Madde 111 - Hükümlüde, yukarıki maddede gösterilen amaçlara ulaşılmasına
engel olabilecek sakatlık ve hastalıklar tespit edildiği takdirde, bunların gi-
derilmesi için gerekli görülen her türlü tıbbi, cerrahi veya psikiyatrik teda-
viye başvurulur.
Çalışma:
Madde 112 - Hükümlünün normal hayata dönüşünde ihtiyaçlarını kolaylıkla
kazanabilecek ve kendisine ve ailesine yararlı olabilecek bir işle meşgul olma-
sı sağlanır.
Hükümlülerin hak ve menfaatlerinin korunması ve manevi gelişmeleri(1)
Madde 113 - Kurum müdürü, moral bakımından hükümlü üzerinde etki yapabile-
cek her türlü hak ve menfaatlerinin korunmasında, gereğinde ilgililerle de
temas etmek suretiyle kendisine yardımcı olur.
(Ek: 19/12/1989 -89/14894 K.) Hükümlü ve tutukluların dinsel, ruhsal ve
manevi yaşamalarının gereklerini yerine getirebilmelerine olanaklar ölçüsünde
izin verilir.
Tretmanda eşitlik:
Madde 114 - Kadın hükümlüler; kanun, tüzük ve yönetmeliklerle diğer hüküm-
lülere tanınmış olan her türlü haklardan, çalışma ve bakımdan eşit olarak fay-
dalandırılırlar.
Çocuklara uygulanacak tretman:
Madde 115 - Çocuklara uygulanacak tretmanda, yukarıda belirtilen hükümler-
den başka aşağıdaki hususlar da nazara alınır:
a) Çocukların, kendilerine güven, büyüklerine saygı ve küçüklerine sevgi
hislerini kuvvetlendirmek,
b) Ulusun ve ailenin bir ferdi olması bakımından kendisinde sorumluluk ve
vakar hissini uyandırmak,
c) Kurumda bulunduğu sırada ve normal hayata dönüşte her türlü ihtiyaçları-
nı temin bakımından mesleki yetişmelerini sağlamak, gerekli eğitim ve öğretimi
yapmak suretiyle kabiliyetlerini geliştirmek,
d) Ailesiyle ve toplumla ilişkilerini kolaylaştırmak,
e) Çocuk üzerinde kötü etki yapan etkenleri ve olumsuz hareketleri gider-
mek,
f) Çocuğun olumlu hareketlerini geliştirmek ve kendisini iyi yola yönelt-
mek.
Bu hususların sağlanmasında pedagojik ve psikolojik usullere başvurulur.
Hükümlülerin tretman yönünden ceza infaz kurumlarına ayrılması ve nakille-
ri:
Madde 116 - Kapalı, yarı açık ve açık ceza evleri; kapalı ile başlayıp açık
ile biten müterakki bir sistem teşkil etmezler.
Hükümlü, müşahade sonunda hakkında uygulanacak tretman bakımından durumuna
uygun olan ceza evlerinden birine ayrılır.
--------------------------------
(1) "Hükümlülerin hak ve menfaatlerinin korunması" şeklindeki madde başlığı,
19/12/1989 tarih ve 89/14894 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla değiştirilmiş
olup, metne işlenmiştir.
Adalet Bakanlığınca, hükümlülerin ıslahındaki inkişaf nazarı itibare alı-
narak, hükümlü, bulunduğu kurumun teklifi üzerine, kapalı bir kurumdan yarı
açık veya açık bir kuruma naklolunabileceği gibi, tretman yönünden, gerekli
görüldüğü takdirde aynı tip ceza evleri arasında da nakiller yapılabilir.
Islah evlerinde güçlük arzeden veya tretmana karşı koyan hükümlüler kurumun
teklifi ve Adalet Bakanlığının tasvibi ile diğer bir ıslah evine veya aynı ku-
rumun ayrı kesimlerine nakledilmek suretiyle uygun tretmana tabi tutulurlar.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Hükümlülere Verilecek İzin
Mazeret izni:
Madde 117 - (Değişik: 17.8.1987 - 87/12046 K.)
Ceza infaz kurumlarında bulunan hükümlülerden, hükümlülük süre-
sinin en az beşte birini iyi halle geçirenlere;
a) Anasının, babasının, eşinin, kardeşinin veya çocuğunun ölümü halinde,
ölüm tarihinden itibaren onbeş günden çok süre geçmemiş olmak şartıyla, hüküm-
lünün isteği, kurum müdürünün teklifi ve Cumhuriyet savcısının onayıyla,
b) Yukarda belirtilenlerden birinin hayatı için tehlike oluşturacak ciddi
ve ağır hastalıkları veya zarara uğradıkları yangın, deprem, su baskını gibi
afetler sebebiyle mazeretin resmen belgelendirilmesi halinde hükümlünün isteği,
Cumhuriyet savcısının teklifi ve Adalet Bakanlığının onayıyla,
yol dışında bir günden on güne kadar mazeret izni verilebilir.
Yol için, gidilecek yer ve binilecek araç gözönünde bulundurularak dört gü-
nü geçmemek üzere yol süresi verilir.
Kendisine mazeret izni verilen hükümlü, kapalı cezaevinde ise muhafız göze-
timinde, açık veya yarı açık cezaevinde ise gereğine göre muhafız gözetiminde
veya serbestçe gönderilir.
Mevzuata göre muhafıza verilmesi gereken harcırah, ödenek bulunmaması ha-
linde hükümlü tarafından karşılanabilir.
Mazeretin tespiti:
Madde 118 - Hükümlünün 117 nci maddede belirtilen sebeplere dayanarak, ku-
rum müdürünün aracılığı ile Cumhuriyet Savcılığından izin isteğinde bulunması
halinde, Cumhuriyet Savcılığı olay mahallinin ilgili ve yetkili mercilerine
mazereti tespit ettirir.
Hükümlünün aile efradı tarafından, yukarda belirtilen olayların tespiti
ile hükümlüye bilgi verilmesi için, olay mahallindeki Cumhuriyet Savcılığına
baş vurulması halinde, Cumhuriyet Savcılığınca olay tespit ettirilerek, durum,
hükümlünün bulunduğu kuruma en seri şekilde bildirilir.
(Ek:2.8.1983 - 83/6920 K.; Değişik: 17.8.1987 - 87/12046 K.) Hükümlünün
bulunduğu yer Cumhuriyet savcısı mazeret izni verilmesine gerek görmezse izin
verilmediğini hükümlüye duyurur. 117 nci maddenin (b) bendine göre izin veril-
mesini uygun bulduğu takdirde, bu husustaki evrakı onay alınmak üzere derhal
Adalet Bakanlığına gönderir.
Özel izin:
Madde 119 - (Değişik: 2/8/1983 - 83/6920 K.)
(Değişik birinci fıkra: 17.8.1987 - 87/12046 K.) Açık infaz kurumlarında
bulunanlarla yarı açık veya kapalı infaz kurumlarında olup da müşahade ve sı-
nıflandırma merkezleri idare kurulu kararıyla açık infaz kurumlarına geçmeye
hak kazanmış ve haklarındaki bu karar Adalet Bakanlığınca da uygun görülmüş
olan hükümlülerden, hükümlülük süresinin en az dörtte birini iyi halle geçiren-
lere, kendilerinin isteği, kurum müdürünün teklifi ve Cumhuriyet savcısının
onayıyla yol dışında yetmiş iki saati geçmemek üzere;
TÜZÜKLER, ŞUBAT 1990 (Ek - 4)
a) Hükümlülük süresi onbeş yıl ve daha çok olanlara yılda bir,
b) Hükümlülük süresi on yıldan onbeş yıla kadar (onbeş yıl hariç) olanlara
yılda iki,
c) (Değişik: 19/12/1989 - 89/14894 K.) Hükümlülük süresi on yıl ve on yıl-
dan aşağı olanlara yılda üç defa,
izin verilebilir.
(Değişik: 19/12/1989 - 89/14894 K.) İzinler, o güne kadar infaz edilen sü-
renin, hükümlülük süresinden indirilmesiyle bulunacak süreye göre hesaplanır.
Ancak, şartla salıverilmeden yararlanacağı süre çıktıktan sonra cezaevinde
kalacağı süre bir ay ya da daha az olan hükümlülere özel izin verilmez.
Özel izin alan hükümlüler serbestçe gidip gelirler.
Özel izinde, gidiş ve dönüş için, gidilecek yer ve binilecek araç gözönüne
alınarak, en çok dört gün yol süresi verilebilir.
İş arama izni:
Madde 120 - (Değişik: 2/8/1983 - 83/6920 K.)
Ceza infaz kurumlarında hükümlülük süresinin en az altı ayını kesintisiz
geçirmiş ve şartla salıverilmelerine onbeş gün kalmış olan hükümlülere normal
hayata dönmelerini sağlamak, iş bulma olanakları verilmek üzere, resmi tatil
günleri dışında her seferinde yol dahil sekiz saate kadar, belediye sınırları
dışına çıkarılması koşuluyla izin verilebilir.
İzin süresi, iş yerlerinin ve yardım kurumlarının bulunduğu yerler ve gö-
rüşme süresi gözönünde bulundurularak saptanır.
(Değişik: 17.8.1987 - 87/12046 K.) İzin, hükümlünün isteği, kurum müdürünün
teklifi ve Cumhuriyet savcısının onayıyla verilir.
Kurum idaresi, hükümlünün izin sırasındaki ilişkilerini denetler ve izinden
dönen hükümlüyü aramaya tabi tutar.
İş arama izni alan hükümlüler, serbestçe gidip gelirler.
ALTINCI KISIM
Hükümlü ve Tutukluların Yaşayış Tarzı
BİRİNCİ BÖLÜM
Hükümlü ve Tutukluların Kurumda Nasıl Hareket Edecekleri İç Yönetmelikler
Madde 121 - Her kurumun, hükümlü ve tutukluların kurum içinde yaşayış tar-
zını ayrıntıları ile gösteren bir iç yönetmeliği bulunur.
İç yönetmelikler, kurumun ihtiyaçları ve özel nitelikleri gözönünde tutul-
mak suretiyle bu tüzük hükümleri dairesinde kurum müdürü tarafından düzenlenir
ve Adalet Bakanlığınca onaylandıktan sonra yürürlüğe konulur.
Günlük programın tespiti:
Madde 122 - Uyanma, yıkanma, beden eğitimi, atelyelere ve okula gidiş,
atelyeden ve okuldan çıkış, yemek, teneffüs ve yatma saatleri günlük bir prog-
ram halinde iç yönetmeliklerde tespit olunur.
Hükümlü ve tutukluların konuşma serbestisi:
Madde 123 -Hükümlü ve tutuklular, iş atelyelerinde, okulda, yemek esnasında
konuşamazlar. Ancak zorunlu olan konuşmalara izin verilebilir.
Yatma saatinden sonra hükümlü ve tutuklular susmak zorundadırlar.
Susmak zorunda olmadıkları zaman, ancak alçak sesle konuşabilirler.
Yazı, resim ve işaretlerle yapılan gizli münasebetler, parola mahiyetinde
anlaşılmaz sözler, ahlaka aykırı söz ve hareketler, yasaktır.
Hükümlülerin tutuklularla temas ettirilmesi:
Madde 124 - Hükümlüler, hiç bir surette tutuklularla temas ettirilmezler.
Hükümlü ve tutukluların dürüst hareket etme zorunluluğu:
Madde 125 - Hükümlü ve tutuklular birbirlerine karşı dürüst davranmak zo-
rundadırlar. Yekdiğerleri üzerinde hiçbir surette nüfuz icra edemezler.
Kurum Düzenini Bozucu Hareketler
Madde 126 - (Değişik: 17.8.1987 - 87/12046 K.)
Hükümlü ve tutukluların kurum düzenini bozmak amacıyla gruplaş-
maları, tek başına veya gruplar halinde eğitim ve çalışma yükümlülüklerini ye-
rine getirmemek, verilen yemekleri yememek, idarece verilen elbiseleri giymemek
gibi kurum yönetmeliklerine aykırı davranışta bulunmaları veya birbirlerinin
husumet duygularını tahrik etmeleri yasaktır.
Kumar yasağı:
Madde 127 - Kumar niteliğinde olan bütün oyunlar yasaktır.
Kumar niteliğini haiz olmamak şartı ile hangi nev`i oyunlara izin verilebi-
leceği iç yönetmeliklerde gösterilir.
Beden eğitimi:
Madde 128 - Beden eğitimi işleri, müdürün görevlendireceği yeterli bir kim-
senin gözetimi altında, Beden Terbiyesi Genel Müdürlüğünce tespit edilen esas-
lara göre yaptırılır.
Teneffüs:
Madde 129 - Kapalı yerde çalışan hükümlü ve tutuklular,iç yönetmeliklerde
gösterilen zamanlarda ve günde bir saatten aşağı olmamak üzere teneffüse çıka-
rılırlar.
Tabibin göstereceği lüzum üzerine kurum müdürü, bir hükümlü veya tutuklunun
teneffüs süresini uzatabilir.
İçki, uyuşturucu maddeler ve sigara yasağı:
Madde 130 - Alkollü içkiler içmek, esrar, afyon, morfin veya bu gibi uyuş-
turucu maddeler kullanmak yasaktır.
Yatılan yerlerde, atelyelerde ve okulda sigara içmek yasaktır.
8 inci ve 9 uncu maddelerde yazılı kurumlarda hükümlüler sigara içemezler.
Kendisine ait olmayan şeyleri almak veya kullanmak:
Madde 131 - Hükümlü ve tutukluların, kuruma veya diğer bir hükümlü veya
tutukluya ait şeyleri izinsiz almaları, kullanmaları veya bunları tahrip etme-
leri veya kurumun eşyasını ve aletlerini tahsis olundukları işlerden gayri iş-
lerde kullanmaları yasaktır.
Taarruz veya firara yarayan aletler:
Madde 132 - Hükümlü ve tutukluların, taarruz veya firara yarayan yahut ica-
bında bu işler için kullanılabilecek her türlü eşya ve aletleri yanlarında bu-
lundurmalarına izin verilmez.
Kurumun temizliği ile ilgili hususlara itina göstermek:
Madde 133 - Hükümlü ve tutuklular, kurumun temizliğine dikkat etmek zorun-
dadırlar.
Duvarlara yazılar yazmak, resimler yapmak ve izinsiz resim asmak yasaktır.
İtaat zorunluluğu:
Madde 134 - Hükümlü ve tutuklular, kurumun memurlarına mutlak surette itaat
etmek zorundadırlar.
Hükümlü ve tutuklular için tutulacak dosyalar:
Madde 135 - Kurumlarda her hükümlü ve tutuklu için birer dosya tutulur.
Dosyanın dışına hükümlü ve tutuklunun numarası, adı ve soyadı yazılır.
TÜZÜKLER , TEMMUZ 1989 (Ek - 3)
(Değişik: 2/8/1983 - 83/6920 K.) Bu dosyada, yasal belgeler, sicil müşahede
fişi, kurum müdürünün ve psiko - sosyal yardım servisi personelinin hükümlünün
hal ve hareketlerine ilişkin düşünceleri, hükümlü hakkında verilen rapor ve ka-
rarlar, yazışmalar ve hükümlünün fotoğrafı bulunur.
Tutukluya ait dosyada, kanuni belgeler ile hakkındaki yazışmalar ve fotoğ-
rafı bulunur.
İKİNCİ BÖLÜM
Hükümlü ve Tutukluların Yedirilmesi, Giydirilmesi ve Yatırılması
Hükümlü ve tutukluların yedirilmesi:
Madde 136 - Hükümlü ve tutuklulara verilecek olan günlük gıda, kurumlardaki
iş esası gözönünde tutulmak suretiyle Adalet ve Sağlık ve Sosyal Yardım Bakan-
lıklarınca birlikte kararlaştırılacak kalori esasına göre tespit olunur.
Hastalara verilecek gıda:
Madde 137 - Hasta olan hükümlü ve tutuklulara verilecek günlük gıda, kurum
tabibinin göstereceği cins ve miktar üzerinden verilir.
Günlük gıda maddeleri dışındaki ihtiyaçların temini:
Madde 138 - Hükümlü ve tutuklular, kendilerine verilen günlük gıda maddele-
ri dışındaki ihtiyaçlarını, kantini bulunan kurumlarda kantinden, kantini bu-
lunmayan kurumlarda ise, idarenin izin ve kontrolünden geçmek şartiyle dışardan
sağlayabilirler.
Hükümlü ve tutukluların giydirilmesi:
Madde 139 - (Değişik: 17.8.1987 - 87/12046 K.)
(Değişik birinci fıkra: 14/4/1989-89/13969 k.) Hükümlülere, idarece; iklime
uygun, sağlığa ve çalışmaya elverişli elbise, çamaşır, ayakkabı ve çorap veri-
lir. Hükümlülerin idarece verilen elbiseleri giymeleri zorunludur. Tutuklular
da isterlerse idarece verilen elbiseleri giyebilirler.
İş elbisesi, serbest işçiler tarafından giyilen elbiselerin aynı veya ben-
zeri olabilir.
Hükümlüler kurumdan izinli olarak ayrıldıklarında kendi elbiselerini giye-
bilirler.
Hükümlü ve tutukluların yatırılması:
Madde 140 - Her hükümlü ve tutukluya, idarece tespit edilecek ölçü ve kali-
teye uygun bir şekilde yatak ve yatak takımı verilir.
Hükümlü ve tutuklular tarafından getirilecek şahsi yatak ve yatak takımla-
rında da aynı ölçü ve kalite aranır.
Giyim eşyaları ile yatak ve yatak takımlarının temizliğine itina:
Madde 141 - Hükümlü ve tutuklular, giyim eşyaları ile yatak ve yatak ta-
kımlarını temiz tutmak zorundadırlar.
İdare, bu eşyaların temizliğin ve sağlığın gerektirdiği şekilde değiştiri-
lip yıkanması ve bunlarda hasıl olacak yırtık ve söküklerin onarılması için
gerekli tedbirleri alır.
Kullanılmış eşyanın diğer hükümlü ve tutuklulara verilmesi:
Madde 142 - Evvelce bir hükümlü ve tutukluya verilmiş olan eşyalar, fenni
bir şekilde temizlenmedikçe, başka bir hükümlü ve tutukluya verilemez.
Eşyanın korunması:
Madde 143- İdare her hükümlü ve tutukluya, eşyalarının korunması için
bir dolap verir.
Eşyaların dolap dışında bulundurulmasına izin verilmez.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Hükümlü ve Tutukluların Dışarıyla Olan İlişkileri
Haberleşmenin kontrolu:
Madde 144- Hükümlülere gelen ve bunlar tarafından gönderilen mektuplar
kurum müdürlüğünce incelenir.
Resmi mercilere yazılan dilekçeler bu hükme tabi değildir.
Mektupların gönderilmesi:
Madde 145- Hükümlü tarafından yazılan mektuplar, zarfı kapatılmaksızın,
kurumun uygun bir yerine konulmuş olan posta kutusuna atılır. Bu mektupların
gönderilmesinde sakınca görülmediği takdirde, zarfları kapatılmak suretiyle
postaneye verilir.
Gelen mektupların hükümlülere verilmesi:
Madde 146- Hükümlülere gönderilen ve açılıp incelendikten sonra kendilerine
verilmesinde sakınca olmadığı anlaşılan mektuplar, zarfları ile birlikte, ku-
ruma ait bir zarf içinde kapalı olarak kendilerine verilir.
Sahiplerine verilmesi sakıncalı görülen mektuplar:
Madde 147- Mahalline gönderilmesi veya hükümlüye verilmesi sakıncalı gö-
rülen mektuplar, en geç 24 saat içinde, disiplin kuruluna tevdi edilir.
Disiplin kurulu, mektupların aynen veya sakıncalı görülen kısımları okun-
mayacak surette çizildikten sonra mahalline gönderilip gönderilmeyeceği veya
aynı suretle hükümlüye verilip verilmeyeceği hususunda karar verir.
Tamamen sakıncalı görülen mektuplar, disiplin kurulu kararı ile yok edilir.
ve durum sahiplerine bildirilir.
Nakledilen hükümlülere gönderilen mektuplar:
Madde 148- Başka ceza infaz kurumlarına nakledilmiş olan hükümlülerin
mektupları, açılmaksızın, nakledildikleri kurumlara gönderilir ve orada açıla-
rak incelemeye tabi tutulur.
Hükümlülere gönderilen basılı kağıtlar vesair eşya:
Madde 149- Hükümlülere gönderilen gazete, kitap, mecmua gibi basılı kağıt-
larla sair eşya, yukarıki maddeler hükümlerine tabidir.
Genel müdürlük veya kurumlar tarafından çıkarılan gazeteler hükümlülere
ücretsiz ve serbestçe dağıtılabilir.
Eşyanın postadan alınması:
Madde 150- Hükümlü ve tutukluların adlarına posta ile gönderilen havale,
emanet vesair şeyler kurum mutemedi tarafından alınarak tüzüğün ilgili madde-
leri hükümleri dairesinde sahiplerine teslim olunur.
Tahliye edilen hükümlü ve tutuklulara gönderilen mektuplar:
Madde 151 - Tahliye edilen hükümlü ve tutuklulara gönderilen mektuplar,
posta idaresine geri verilir.
Hükümlü ve tutukluları ziyaret:
Madde 152 - (Değişik: 2/8/1983 - 83/6920 K.)
Hükümlü ve tutuklular, yönetmelikte gösterilen günlerde ve saptanan esaslar
çerçevesinde ziyaret edilebilirler. (Değişik ikinci cümle: 3/2/1994-94/5382 K.)
Ziyaret, kapalı,açık, yarıaçık kurumlar ile çocuk cezaevleri ve çocuk ıslahev-
lerinde haftada bir gün yapılır. (Değişik: 19/12/1989 - 89/14894 K.) Hükümlü
ve tutukluyu eşi,çocukları,torunları,anası,babası,büyükbabası,büyükannesi,kar-
deşleri, amcası, halası, teyzesi, dayısı, kayınbabası, kaynanası, vasisi, kay-
yımı, vekili, avukatı, kardeşinin çocukları, kayınbiraderi, baldızı, görümcesi,
bacanağı, eltisi, gelini ve damadı ziyaret edebilir.
Belirlenecek gün ve saatler dışındaki ziyaretlerle, yukarıda gösterilen
kişiler dışındakilerin ziyaretleri, Cumhuriyet savcısının yazılı izniyle yapı-
labilir.
Ziyaret yeri:
Madde 153 - Her kurumda bir ziyaretçi kabul yeri bulunur. Hasta hükümlüler,
kurum tabibinin izni ile kurumun hastanesinde veya revirinde ziyaret edilebi-
lir.
Ziyaret şekli:
Madde 154 - Ziyaretler, ceza infaz kurumlarının iç yönetmeliklerinde kabul
edilen esaslara göre yapılır.
Kapalı ceza evlerindeki ziyaretlerin hükümlülerle her türlü maddi temasın
önüne geçilebilecek şekilde yapılması ve konuşulanların hazır bulunan personel
tarafından işitilebilecek tarzda cereyan etmesi lazımdır.
(Ek:17.8.1987 - 87/12046 K.) Adalet Bakanlığı, ulusal, resmi ve dini bay-
ramlarla anneler ve babalar gününde ve yılbaşında hükümlü ve tutukluların
152 nci maddede sayılan yakınlarıyla görüşme yapmalarına izin verebilir. Bu
izinde, görüşmelerin nasıl yapılacağı da belirlenir.
Hükümlü ve tutukluların müdafileriyle görüşmeleri (1)
Madde 155 - (Değişik: 19/12/1989 - 89/14894 K.)
Tutuklu ve hükümlülerin müdafileriyle görüşmeleri kurum görevlisinin dolay-
lı veya dolaysız olarak duyamayacağı görüş alanı içinde yaptırılır.
Telefonla konuşma:
Madde 155/A (Ek: 19/3/2001-2001/2199 K.)
Hükümlü ve tutuklular, yönetmelikte gösterilen esaslar çerçevesinde idarenin
kontrolünde bulunan telefonlarla 152 nci maddede sayılan yakınlarıyla görüşebilirler.
Her hükümlü ve tutuklu, bu hakkını haftada bir defa kullanabilir. Telefon konuşması
başvuru sırasına göre yapılır ve konuşmalara ilişkin kayıtlar idare tarafından tutulur.
Kurum kantininde satılmak üzere yeterince telefon kartı bulundurulur.
Kınama dışında disiplin cezası alan hükümlü ve tutuklular, bu cezaları kaldırılmadıkça
telefonla konuşma hakkından yararlanamazlar.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Hükümlü ve Tutuklular Hakkında Disiplin İşlemleri
Kurum müdürü tarafından alınacak disiplin tedbirleri:
Madde 156 - Kurum müdürü tarafından hükümlü hakkında gereğine göre aşağıda
gösterilen disiplin tedbirleri uygulanabilir:
1 - Evvelce kendisine tanınmış olan emniyetli hükümlülük halinin kaldırıl-
ması,
2 - Kütüphaneden faydalanmaktan veya spor hareketlerine yahut, konser,
temsil, sinema gibi toplu sosyal faaliyetlere katılmaktan veya hazır bulunmak-
tan üç aya kadar yasaklık,
3 - Tretmana uygun olmak kaydiyle işinin veya çalışma yerinin değiştirilme-
si,
4 - Kurumun başka bir kesimine nakledilmesi.
Bu tedbirlerin uygulanması disiplin cezası verilmesine engel teşkil etmez.
Hükümlü hakkındaki ilk tedbir kararı üzerine ayrıca disiplin cezası veril-
memiş ise üç ay içinde kendisine ikinci defa disiplin tedbiri uygulandığı tak-
dirde aşağıdaki maddede yazılı disiplin cezalarından durumuna uygun olanı ve-
rilir.
--------------------------------
(1) "Tutuklular hakkındaki işlem" şeklindeki madde başlığı, 19/12/1989 tarih ve
89/14894 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla değiştirilmiş olup, metne işlen-
miştir.
Disiplin cezaları:
Madde 157 - Kanun, tüzük, yönetmelik ve emirlerin hükümlülere uyulmasını
zorunlu kıldığı hususlara aykırı davranışda bulunanlara veya yasakladığı işle-
ri yapanlara durumun niteliğine ve ağırlık derecesine göre aşağıda yazılı di-
siplin cezalarından birisi verilir:
1 - Kınama,
2 - Ziyaretçi kabulünden mahrumiyet,
3 - Mektup yazmak ve almaktan mahrumiyet,
4 - Hücre hapsi,
5 - (Mülga: 19/12/1989 - 89/14894 K.)
Ziyaretçi kabulünden ve mektup yazmak ve almaktan mahrumiyet cezaları bir-
likte de verilebilir.
(Ek: 19/12/1989 - 89/14894 K.) Toplu, bedensel, zalimane, insanlık dışı ve-
ya küçültücü cezalar disiplin cezası olarak uygulanamaz.
Kınama:
Madde 158 - Kınama cezası; hükümlüye, yaptığı eylemin yolsuzluğunun ve te-
kerrürü halinde doğuracağı sonuçların izahıdır.
Kurum müdürü tarafından aleni olmayarak yerine getirilecek olan bu cezaya
itiraz edilemez.
Ziyaretçi kabulünden mahrumiyet:
Madde 159 - Ziyaretçi kabulünden mahrumiyet cezası; iç yönetmelikler gere-
ğince hükümlülerin ziyaretçi kabul ettikleri gün ve saatlerde, hükümlünün ziya-
retçi kabulünden mahrum edilmesidir.
Bu ceza üç ayı geçemez.
Mektup yazmak ve almaktan mahrumiyet:
Madde 160 - Mektup yazmak ve almaktan mahrumiyet cezası; hükümlüyü, mektup
yollamaktan ve kendisine gelen mektupları almaktan, mahrum etmektir.
Bu ceza üç ayı geçemez.
Hükümlüye gelen mektuplar, cezasının sonunda kendisine verilir.
Bu ceza, hükümlünün resmi mercilere yazdığı dilekçelere veya resmi merci-
lerden gelen yazılara teşmil olunamaz.
Hükümlü tarafından gönderilen veya kendisine gelen mektuplardaki hayati
önemi haiz hususlar, disiplin kurulu kararı ile hükümlüye veya ilgiliye idarece
bildirilir.
Hücre hapsi:
Madde 161 - Hücre hapsi cezası; hükümlünün geceli gündüzlü her türlü ihti-
lattan önlenecek şekilde yalnız olarak bir hücreye konulmasıdır.
(Ek: 19/12/1989 - 89/14894 K.) Hücre, teknik standartlara uygun olarak aydın-
latılır.
Bu ceza her defasında 15 günü geçemez.
İki sene içinde üçten fazla hücre hapsi cezası almış olanlar, iyi hal gös-
terinceye kadar Adalet Bakanlığının onayı ile inzibati hücre şartlarına tabi
tutulurlar. Bu süre altı ayı geçtiği takdirde, durum, yeniden disiplin kurulun-
ca tespit edilerek gerekçesi ile birlikte Adalet Bakanlığına bildirilir.
Katıksız hapis:
Madde 162 - Katıksız hapis cezası; hükümlünün, yalnız ekmek ve su verilmek
suretiyle bir hücreye konulmasıdır.
Bu ceza onbeş günü geçemez.
Hükümlülerin savunmasının alınması:
Madde 163 - Hakkında disiplin cezası uygulanmak istenilen hükümlü, karar
TÜZÜKLER, ŞUBAT 1990 (Ek - 4)
verilmeden önce herhalde dinlenir. Gerekirse, olay hakkında bilgisi olanlar
da dinlenebilir.
(Ek: 19/12/1989 - 89/14894 K.) Türkçe bilmeyen hükümlü ve tutukluların
tercüman aracılığıyla savunma yapmaları sağlanır.
Disiplin cezası vermeye yetkili olanlar:
Madde 164 - 157 nci maddede yazılı disiplin cezalarından kınama cezası ku-
rum müdürü; ziyaretçi kabulünden mahrumiyet, mektup yazmak ve almaktan mahrumi-
yet, hücre hapsi (....) (1) cezaları disiplin kurulu tarafından verilir.
Disiplin cezalarına ait kararların incelenmesi:
Madde 165 - Disiplin kurulunca verilen disiplin cezalarının infazına derhal
başlanır.
Disiplin kurulunun disiplin cezalarına ilişkin kararlarının yersiz veya
yetersiz olduğu kanısında bulunan kurum müdürü veya disiplin kurulu üyelerinden
en az ikisi veya hükümlü, 24 saat içinde, Cumhuriyet Savcılığına itiraz edebi-
lirler.
(Mülga - üçüncü fıkra: 19/12/1989 - 89/14894 K.)
Cumhuriyet Savcılığının vereceği karar kesindir.
Cezaların tespitinde gözetilecek esaslar:
Madde 166 - Kurumun düzen ve disiplinine aykırı hareket eden hükümlüye ve-
rilecek ceza; eylemin mahiyeti, olayın cereyan tarzı ve doğurduğu zarar, hüküm-
lünün evvelce disiplin cezası almış olup olmadığı, hükümlü hakkında düzenlenmiş
bulunan sanat, okul, sağlık ve sicil müşahade fişlerine göre gösterdiği intizam
ve terakki derecesi ile sosyal hizmetler mütehassısının, mevcut olmadığı tak-
dirde idare memurunun veya başgardiyanın kanaatı gözönünde tutulmak suretiyle
tespit olunur.
Kanuni takibatın disiplin cezasına tesir edememesi:
Madde 167 - Hükümlünün eyleminin suç teşkil etmesi, disiplin cezasının ve-
rilmesine engel olmaz.
Müdürün olağanüstü yetkisi:
Madde 168 - Olağanüstü hallerde, kurum müdürü, disiplin kurulu tarafından
verilmesi gereken disiplin cezalarından hücre hapsi cezasını derhal uygulayarak
durumu 24 saat içinde disiplin kuruluna bildirir. Disiplin kurulu bu hususta
derhal bir karar verir.
Cezanın hükümlüye bildirilmesi:
Madde 169 - Kınamadan gayri disiplin cezalarının; mahiyeti, süresi ve hangi
sebepten dolayı verildiği, infazlarına başlandığı sırada başgardiyan tarafından
hükümlüye bildirilir.
Disiplin cezasının yerine getirilmesinin ertelenmesi:
Madde 170 - Tedavi altında bulunan bir hükümlü hakkında disiplin cezasının
infazı, tabibin iznine bağlıdır.
Tabip, hükümlünün tedavisi esnasında bu cezanın yerine getirilmesini sakın-
calı gördüğü takdirde infaz, iyileşmesi sonuna bırakılır.
Disiplin cezasının kaldırılması:
Madde 171 - Disiplin cezasının verilmesini gerektiren eylemin işlendiği
günden itibaren,
1 - Verilen disiplin cezası, ziyaretçi kabulünden mahrumiyet veya mektup
yazmak ve almaktan mahrumiyet cezası ise altı ay içinde,
2 - Verilen disiplin cezası, hücre hapsi (....) (2) cezası ise bir yıl
içinde,
-------------------------------
(1) Bu maddede yeralan " ve katıksız hapis " ibaresi, 19/12/1989 tarih ve
89/14894 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlükten kaldırılmıştır.
(2) Bu fıkrada yer alan "veya katıksız hapis" ibaresi, 19/12/1989 tarih ve
89/14894 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla yürürlükten kaldırılmıştır.
3 - Verilen disiplin cezası, 161 inci maddenin üçüncü fıkrası kapsamına
giriyorsa bir buçuk yıl içinde,
(Değişik: 2/8/1983 - 83/6920 K.) Başka disiplin cezası almamış olan hü-
kümlülerin yukarıdaki bentlerde gösterilen disiplin cezaları, aynı bentlerde
yazılı sürelerin sonunda, müdürün önerisi ve disiplin kurulunun kararıyla kal-
dırılır. Ancak, disiplin cezası, hükümlünün kaçmasından dolayı verilmişse, bu
sürelerin başlangıcı, hükümlünün yeniden yakalanması ya da kendiliğinden
teslim olması sonucu cezaevine yeniden alındığı tarihten başlar.
(Değişik: 2/8/1983 - 83/6920 K.) Olağanüstü hallerde büyük hizmet ve yarar-
lığı görülen hükümlüler hakkında daha önce verilmiş olan disiplin cezaları, mü-
dürün önerisi, disiplin kurulunun kararı ve Adalet Bakanlığının onayıyla yuka-
rıdaki bentlerde gösterilen sürelerden önce de kaldırılabilir.
Disiplin kurulu kararının yersiz olduğu kanısına varan kurum müdürü veya
hükümlü, veya disiplin kurulu üyelerinden en az ikisi 24 saat içinde, Cumhuriyet
Savcılığına itiraz edebilirler. Cumhuriyet Savcılığının vereceği karar kesindir.
Kullanılması yasak araçlar(1)
Madde 172 - (Değişik: 19/12/1989 - 89/14894 K.)
Zincir ve demire vurma önlem olarak uygulanamaz.
Kelepçe, akıl hastaları için kullanılan gömlek ve benzeri bedensel hareketi
kısıtlayıcı araçlar, aşağıdaki haller dışında uygulanamaz.
a) Hükümlü ve tutuklunun adli ve idari bir makam önüne getirildiğinde çıka-
rılmak üzere, sevk ve nakil sırasında veya ceza infaz kurumu dışında kaçmasını
önlemek için,
b) Tıp görevlisinin talimat ve gözetiminde olmak üzere tıbbi nedenlerle,
c) Diğer kontrol yöntemlerinin yetersizliğinde hükümlü ve tutuklunun kendi-
sine veya başkalarına zarar vermesine veya eşyayı tahrip etmesine engel olmak
için müdürün emriyle tıp görevlisine derhal danışılması ve durumun ilgili idari
makama bildirilmesi koşuluyla,
önlem olarak.
Hükümlünün muayenesi:
Madde 173 - (Değişik: 19/12/1989 - 89/14894 K.)
Hücre hapsi cezasının infazından önce hükümlü, tabip tarafından muayene
edilir. Muayene sonunda hükümlünün bu cezaya katlanamayacağı anlaşılırsa, infaz
sonraya bırakılır veya tabibin uygun göreceği aralıklarla yerine getirilir.
Ceza süresi içinde hükümlü, tabibin gözetim ve denetimi altında bulunduru-
lur.
Katıksız hapis cezası ve demire vurma tedbiri kararı verilemiyecek olan
kimseler:
Madde 174 - (Mülga: 19/12/1989 - 89/14894 K.)
Cezaların veya tedbirlerin sicil müşahade fişine kaydı:
Madde 175 - Disiplin cezaları veya tedbirleri, sicil müşahade fişine, eylem
tarihi belirtilmek ve karar tarihi esas tutulmak suretiyle, kaydolunur.
Bu fişlerde ceza veya tedbirin hükümlü üzerinde yaptığı etki de ayrıca gös-
terilir.
----------------------------
(1) "Demire vurma" şeklindeki madde başlığı, 19/12/1989 tarih ve 89/14894 sayı-
lı Bakanlar Kurulu Kararıyla değiştirilmiş olup, metne işlenmiştir.
TÜZÜKLER, ŞUBAT 1990 (Ek - 4)
Tutuklular Hakkında Alınacak Önlemler ve Verilecek Disiplin Cezaları
Madde 176 - (Değişik: 17.8.1987 - 87/12046 K.)
Tutuklular hakkında alınacak tedbirler ve verilecek disiplin
cezaları, Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununun 116 ncı maddesinde öngörülen usul
ve esaslar çerçevesinde uygulanır.
Tutuklu, tutukevinde ciddi bir tehlike oluşturduğu ve özellikle diğer tu-
tukluların güvenliği için zorunlu görüldüğü, intihara veya kaçmaya kalkıştığı
yahut bu yolda hazırlıkta bulunduğu takdirde, sağlığına zarar vermeyecek ted-
birler alınabilir.
Tutukevinin, kanun, tüzük, yönetmelik ve emirlerle belirlenmiş düzenini bo-
zan tutuklular hakkında, hükümlülere uygulanan disiplin cezalarına ve bunların
sonuçlarına dair hükümler aynen uygulanır.
Müdürlük teşkilatı bulunan kurumlarda kınama cezası müdürler tarafından,
diğer cezalar disiplin kurulunca verilir. Disiplin tedbirleri müdür tarafından
alınır. Müdürün yokluğunda yetkisine giren karar ve tedbirler müdüre vekaletle
görevlendirilenler tarafından alınır.
Müdürlük teşkilatı bulunmayan kurumlarda disiplin cezaları ve tedbirlere
dair kararlar o yer Cumhuriyet savcısı tarafından alınır ve uygulanır.
Disiplin cezaları ve tedbirlerine ilişkin kararlar hakimin onayından sonra
uygulanır. Ancak, acele hallerde yukardaki fıkralarda belirtilen kurul veya gö-
revlilerce alınan karar ve tedbirler uygulamaya konulur ve derhal hakimin ona-
yına sunulur.
Disiplin yönünden yapılacak nakil:
Madde 177 - Disiplin yönünden gerekli görüldüğü takdirde, kurumun teklifi
ve Adalet Bakanlığının tasvibiyle açık kurumda bulunan bir hükümlü yarı açık
veya kapalı kuruma, yarı açık kurumda ise kapalı bir kuruma nakledilebilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
İyi Hal ve Mükafatlandırılma
İyi hal kararı:
Madde 178 - (Değişik: 2/8/1983 - 83/6920 K.)
Bir hükümlü hakkındaki iyi hal kararı, sicil ve müşahade fişine göre kuru-
mun düzenine karşı tutumu, işlediği suçtan dolayı pişman olup olmadığı, kendi-
sine verilen işlerde gayret ve istekle çalışıp çalışmadığı, kurum idaresine
karşı samimi ve dürüst davranıp davranmadığı, arkadaşlarıyla iyi geçinip geçin-
mediği, iyileştirme ve eğitim çalışmalarına uyumu gibi hususlarla, varsa tutuk-
lulukta geçen günleri ve kurum müdürünün görüşü de gözönünde bulundurularak
disiplin kurulunca verilir.
Tutukluluk süresi içindeki disipline aykırı davranışlar, belgelendirilerek
tutuklu dosyasına konur.
İyi hal kararı verilmesine engel haller:
Madde 179 - Sicil müşahade fişinde yazılı olup da 171 inci madde gereğince
kaldırılmamış olan, kınamadan gayri, disiplin cezaları, hükümlü hakkında iyi
hal kararı verilmesine engel teşkil eder.
Hükümlülerin mükafatlandırılması:
Madde 180 - Disiplin kurulu, cezasını iyi hal ile geçirmekte olan hükümlü-
leri;
1 - Ceza infaz kurumu personeli ve diğer hükümlüler huzurunda örnek hare-
ketlerinden dolayı övmek,
2 - İnfaz sonunda iş için başvuracağı kamu sektörü ve özel sektör nezdinde
hususi tavsiyede bulunmak,
3 - Yatakhanede kendisine ayrılan kısımda uygun yer bulunduğu takdirde aile
efradına ait fotoğrafları asmasına izin vermek,
4 - Bayram günlerinde şahsi elbiselerini giymesine müsaade etmek,
5 - Kurum içinde, mükafatlandırıldığını belirtmek amacıyla idarece kendile-
rine verilecek bir sembolü takmasına izin vermek,
6 - Kanun ve tüzük hükümlerine aykırı olmayan diğer müsaadelerde bulunmak,
suretiyle mükafatlandırılabilir.
İyi hal ve mükafatlandırılmaya ait kararlara itiraz:
Madde 181 - Disiplin kurulunun iyi hal ve mükafatlandırılmaya ilişkin ka-
rarlarının yersiz olduğu kanısında bulunan kurum müdürü veya disiplin kurulu
üyelerinden en az ikisi, 24 saat içinde, Cumhuriyet Savcılığına itiraz edebi-
lir. Cumhuriyet Savcılığının vereceği karar kesindir.
Emniyetli hükümlüler:
Madde 182 - Ceza infaz kurumu müdürü, disiplin kurulu tarafından haklarında
iyi hal kararı verilmiş bulunan hükümlüler arasından uygun gördüklerini emni-
yetli hükümlü olarak seçer ve bunları kurum işlerinde kullanabilir.
YEDİNCİ KISIM
Hükümlü ve Tutukluların Manevi Kalkınması
BİRİNCİ BÖLÜM
Eğitim ve Öğretim
Amaç:
Madde 183 - (Değişik: 2/8/1983 - 83/6920 K.)
Kurumlarda eğitim ve öğretimin amacı, hükümlü ve tutuklulara okuyup yazma
öğretmek, bilgilerini arttırmak, yurt ve millet sevgilerini güçlendirmek, Ata-
türk ilkelerini benimsetmek, anarşi ve terör eğilimlerini yoketmek, manevi kal-
kınmalarını sağlamaktır.
Eğitim ve öğretimin düzenlenmesinde bu hususlar gözönünde tutulur.
Okula devam zorunluluğu:
Madde 184 - Yaşı ve cezasının süresi ne olursa olsun, bütün hükümlüler ku-
rumun okuluna devam etmek zorundadırlar.
Öğrenim seviyesi kurumun okulunda öğretilenden üstün olanlar, bu zorunluluk
dışındadır.
Öğretim programı ve sınav:
Madde 185 - Hükümlülerin, okullardaki sınıflara ve her sınıfta okutulacak
derslere ait öğretim programı, sınavların nasıl ve ne zaman yapılacağı ve okulu
bitirenlere verilecek belgeler ile tutukluların eğitim ve öğretimi hakkındaki
esaslar, Adalet ve Milli Eğitim Bakanlıklarınca birlikte tespit olunur.
Özel kurslar:
Madde 186 - (Değişik: 2/8/1983 - 83/6920 K.)
Cumhuriyet savcısının uygun görüşü ve Adalet Bakanlığının izniyle, kurum mü-
dürü, Milli Eğitim Bakanlığıyla Gençlik ve Spor Bakanlığının yerel örgütleri ve
diğer kamu kuruluşlarıyla işbirliği yaparak eğitim ve öğretimle ilgili özel
kurslar açabilir.
Öğrenim seviyesi üstün olan hükümlüler:
Madde 187 - Kurum müdürü, öğrenim seviyesi üstün olupta okula devam zorun-
luluğunda bulunmayan veya kurumun okulunu bitirdiğine dair belge almış olan
emniyetli hükümlüleri, öğretmene yardımcı olarak çalıştırabilir.
Ders araç ve gereçleri:
Madde 188 - Eğitim ve öğretimle ilgili araç ve gereçleri sağlayamayan hü-
kümlü ve tuluklulara, bunlar, kurum tarafından sağlanır.
İKİNCİ BÖLÜM
Kurum KÜtÜphanesi
Kütüphanede bulunacak kitaplar:
Madde 189 - (Değişik: 2/8/1983 - 83/6920 K.)
Her kurumda, hükümlülerin ıslahını sağlayacak genel ve mesleki bilgilerini
artıracak, kendilerine insan, yurt ve millet sevgisi aşılayacak Atatürk devrim-
lerini ve ilkelerini, Türk tarihini, kültür ve edebiyatını tanıtacak ve manevi
kalkınmalarını sağlacak kitapları bulunan bir kütüphane kurulur.
Bu kütüphanede bulunacak kitap, dergi ve gazeteler, Adalet Bakanlığınca
gönderilebileceği gibi, Cumhuriyet savcılığı tarafından da bağış olarak sağla-
nabilir.
(Değişik: 3/2/1994 - 94/5382 K.) Kütüphaneye konulacak veya hükümlü ve
tutuklularca getirilecek veya dışardan gönderilecek basılı eser ve yayınların,
mahkemelerce yurda sokulması veya dağıtılması yasaklanmamış olması koşuluyla
kuruma sokulmasına idarece izin verilir.
(Mülga son fıkra: 3/2/1994 - 94/5382 K.)
Bağışlanan kitaplar:
Madde 190 - Bağışlanan kitap, mecmua, gazete vesair broşürler kurum müdürü
tarafından incelenerek ve yukarıki maddede yazılı nitelikte oldukları anlaşıl-
dığı takdirde, üzerlerine (görülmüştür) kaydı konulup imza edildikten ve Cumhu-
riyet Savcılığınca da uygun görüldükten sonra kütüphaneye verilir.
Kütüphanenin yönetimi:
Madde 191 - Kütüphaneyi kurumun öğretmeni yönetir.
Kurum müdürlüğünce, emniyetli hükümlüler arasından, öğrenim seviyesi üstün
olan biri, kütüphane işlerinde öğretmene yardımcı olarak görevlendirilir.
Kitapların kaydı:
Madde 192 - Kütüphanede bulunan eserler, kütüphane defterine kayıt olunur.
Kitaplardan yararlanma:
Madde 193 - Kitapların hükümlü ve tutuklulara ne şekilde verileceği ve ne
süre ile hükümlü ve tutuklularda kalabileceği ve diğer hususlar iç yönetmelik-
lerde gösterilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Konferanslar
Konferansların konusu:
Madde 194 - Kurumlarda hükümlü ve tutukluların, ahlaki, fikri, mesleki ve
kültürel gelişmelerini sağlıyacak, onlara yurt ve ulus sevgisini aşılayacak,
aile bağ-
lılığını sağlamlaştıracak ve Türk Devletinin kuruluş şeklini ve Türk tarihini
öğretecek nitelikte konferanslar düzenlenir.
Konferansçılar:
Madde 195 - Kurumlarda kurum müdürü, sosyal hizmetler mütehassısı, teknik
personel, tabip, öğretmen ve atelye şefleri tarafından hükümlü ve tutuklulara
her ay konferanslar verilir.
Müdür tarafından, dışarıdan uygun görülen kimselere dahi, 194 üncü maddede
belirtilen nitelikte konferanslar verdirilebilir.
Hükümlüler, kendi aralarında da, bu gibi konferanslar vermeye teşvik olu-
nurlar.
Kurum müdürü, hükümlü ve tutuklulara, Cumartesi günleri öğleden sonra ulu-
sal ve uluslararası olaylardan faydalı gördüklerini açıklayabilir.
Konferans metinlerinin saklanması:
Madde 196 - Konferans metinlerinin birer örneği, aylık rapora eklenerek
Adalet Bakanlığına gönderilir. Bir örneği de kurumun kütüphanesinde saklanır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Kurumlarda İş
Amaç:
Madde 197 - (Değişik: 17.8.1987 - 87/12046 K.)
Kurumlarda işin amacı, hükümlü ve tutuklulara, tahliyelerinden
sonra hayatlarını kazanabilecek derecede bir iş ve sanat öğretmek ve serbest
hayatta başarı gösterebilmeleri için gerekli bilgilere sahip olmalarını sağla-
maktır.
Çalışma zorunluluğu ve kapsamı:
Madde 198 - (Değişik: 17.8.1987 - 87/12046 K.)
Hükümlü ve tutukluların bulundukları kurumda çalışmaları zorun-
ludur.
Hükümlüler, bulundukları kurumların içinde ve kurum dışında bu Tüzükte be-
lirtilen işlerde, tutuklularla hükmen tutuklular, ancak kurum içindeki atölye
ve işyerlerinde çalıştırılırlar. Bu çalışmalarına karşılık Adalet Bakanlığınca
belirlenen ücret ödenir.
Kurum içinde, hükümlü, tutuklu ve hükmen tutukluların işyurduna bağlı yer-
lerde çalışmaları, İşyurtları Döner Sermaye Yönetmeliği, işyurduna bağlı olma-
yan yerlerde ise kurum iç yönetmeliği hükümlerine göre yürütülür.
Hükümlüler, kurum dışında, Ceza İnfaz Kurumlarındaki Hükümlülerin Cezaevi
Dışındaki İşyerlerinde Çalıştırılması Hakkında Yönetmelik hükümlerine göre
çalıştırılırlar.
Adalet Bakanlığı, tarım, deniz ve su ürünleri avcılığı, inşaat, yol, maden
ve orman gibi iş alanlarında çalışma ekipleri kurabilir.
İşçi çalıştıran kamu kuruluşları da sahip oldukları iş alanlarında hükümlü
çalıştırmak zorundadırlar.
Ekip halindeki bu çalışmalara, açık ve yarı açık ceza infaz kurumu hükümlü-
leriyle kapalı ceza infaz kurumlarında hükümlülük süresinin en az dörtte birini
iyi halle geçiren hükümlüler katılırlar.
Çalışma zorunluluğunun uygulanmasına elverişli ceza infaz kurumları yapı-
lıncaya kadar;
a) Açık ve yarı açık ceza infaz kurumu hükümlüleri,
b) Çocuk ıslahevi hükümlüleri,
c) Açık ve yarı açık cezaevlerine seçilme hakkını kazanmış olup da kapasite
yetersizliği nedeniyle bu cezaevlerine gönderilemeyen ve ilçe kapalı cezaevle-
rine nakledilen hükümlüler,
d) Kapalı ceza infaz kurumu hükümlülerinden şartla salıverilmelerine en çok
iki yıl kalanlardan, 200 üncü maddede öngörülen yaş, meslek ve beden kabiliye-
tini haiz olup aynı maddede belirlenen suçlardan hükümlü bulunmayanlar,
Kamu ve özel kesim işyerlerinde, gruplar halinde, ceza infaz kurumu perso-
nelinin gözetim ve koruması altında çalıştırılabilirler.
Kapalı ceza infaz kurumlarındaki, ekip ve grup çalışmalarına katılabilecek
hükümlüler dışında kalan hükümlüler de infaz kurumu dışındaki iş alanlarında
güvenlik tedbirler ve jandarma koruması altında çalıştırılabilirler.
Sağlık sebepleri dolayısiyle çalıştırılamıyacak olanlar:
Madde 199 - Çalışamıyacağı tabip raporu ile anlaşılan hükümlü ve tutuklu-
lar, çalıştırılamazlar.
Kamu ve Özel Kesim İşyerlerinde Çalışma
Madde 200 - (Değişik: 17.8.1987 - 87/12046 K.)
Çalışma zorunluluğunun uygulanmasına elverişli ceza infaz ku-
rumları yapılıncaya kadar, şartla salıverilmelerine en çok iki yıl kalan ve
Türk Ceza Kanununun 125-133,135-142,146-150,152,156,157,163,202,203,205-210,
212-217,220,221,298,299,403,495-500 üncü maddelerine, 404 üncü maddesinin bi-
rinci bendine ve Askeri Ceza Kanununun 56 ncı maddesine göre hüküm giyenlerle
hükümlü bulundukları suçun mükerriri olanlar dışında kalan iyi halli hükümlüler;
a) Onbeş yaşını bitirmiş ve altmış beş yaşını doldurmamış olmak,
b) Çalışmaya engel bir durumu olmadığı tabip raporuyla anlaşılmak,
c) Yönetmeliğinde belirtilen mesleklerden birine sahip bulunmak,
Şartıyla İş Kanununa, mesleki ve bedeni kabiliyetlerine uygun olarak kamu
ve özel kesim işyerlerinde çalıştırılabilirler.
Bu madde hükmüne göre, kurum dışındaki çalışmalar, kurum personelinin göze-
tim ve koruması altında, gruplar halinde sürdürülür; ferdi çalışmalara izin
verilmez.
Kurum dışında hükümlü çalıştırılması, kurum adına işyurdu mümessili, işyur-
du bulunmuyorsa mahalli Cumhuriyet savcısıyla işveren arasında düzenlenmiş ve
Adalet Bakanlığınca onaylanmış protokol hükümlerince gerçekleştirilir. Adalet
Bakanlığı, gerektiğinde diğer bakanlıklar veya kamu kuruşlarıyla protokol yapa-
bilir.
Çalışma Süresi
Madde 201 - (Değişik: 17.8.1987 - 87/12046 K.)
Kurumlardaki çalışma süresi, İş Kanunundaki esaslar ve hükümlü
ve tutukluların iyileştirme ve eğitim çalışmaları (tretman) için ayrılan süre
gözönünde tutularak günde altı saatten az ve yedibuçuk saatten çok olmamak üze-
re kurum iç yönetmeliğinde belirlenir.
Yılın belirli zamanlarında fazla çalışmayı gerektiren tarım işlerinde hü-
kümlüler, üç saati geçmemek üzere, yedibuçuk saatten çok çalıştırılabilirler.
İşyurdunda işkolu kurulması ve kaldırılması:
Madde 202 - (Değişik: 2/8/1983 - 83/6920 K.)
Kurumdaki işyurdunda yeni bir işkolu kurulması ya da kaldırılması yönetim
kurulunun önerisi ve Adalet Bakanlığının onayına bağlıdır.
Kuruma iş sağlanması:
Madde 203 - Adalet Bakanlığı, mahalli Cumhuriyet Savcılığı ve kurum müdürü
ile yönetim kurulu, hükümlülerin işsiz kalmamaları için, kuruma iş sağlar.
İş programı:
Madde 204 - (Değişik: 2/8/1983 - 83/6920 K.)
İşyurdunda hükümlü ve tutukluların çalışmalarına ve işkollarının faaliyet-
lerine esas olacak iş programı ve bütçe, 4358 sayılı Yasa ile İşyurtları Yönet-
meliği esaslarına göre düzenlenir.
Çalışan hükümlülerin sınıflandırılması:
Madde 205 - (Değişik: 2/8/1983 - 83/6920 K.)
Çalışan hükümlüler, üçe ayrılır: çıraklar, kalfalar ve ustalar.
Staj:
Madde 206 - Kurumlarda icra edilen sanatları bilmeyenler, çırak olarak, en
fazla altı ay süren bir staja tabi tutulurlar.
Niteliğine göre daha az staja tabi tutulması gereken sanatlar, iç yönetme-
liklerde gösterilir.
(Ek: 2/8/1983 - 83/6920 K.) Staj süresince, bazı işkollarında, çıraklara,
işyurdu yönetim kurulunun önerisi ve Adalet Bakanlığının onayıyla ücret ödenme-
yebilir ya da sadece günlük yiyecek bedeli tutarında ücret ödenebilir.
Sınıflara ayırma:
Madde 207 - Gösterilen yeterliğe göre sınıflara ayırma ve bir sınıftan
diğerine nakil, atelye şefinin düşüncesi alındıktan sonra, kurum müdürü tara-
fından yapılır.
İş miktarının tespiti:
Madde 208 - Her sınıfta hükümlünün yapacağı işin günlük miktarı, iç yönet-
meliklerde gösterilir.
Her günkü işin bildirilmesi:
Madde 209 - Atelye şefleri, her akşam, hükümlülerin o gün yapmış oldukları
iş ile ertesi günü yapacakları işi kurum müdürüne yazı ile bildirirler.
İç hizmetler:
Madde 210 - Kurumun mevcudunun yüzde onunu geçmemek üzere, bazı hükümlüler,
berberlik, temizlik, yemek işleri ile bunlara benzer işlerde görevlendirilebi-
lirler.
Gündelik:
Madde 211 - (Değişik: 2/8/1983 - 83/6920 K.)
Çalışan hükümlü ve tutuklulara gündelik verilir. Gündelikler, çırak, kalfa
ve ustalar için, ayrı ayrı, görülen işin niteliğine ve iş kollarına göre Ada-
let Bakanlığınca saptanır.
Çocuk ıslahevlerindeki hükümlülere gündelik yerine, işyurdunun kar etmiş
bulunması koşuluyla Bakanlıkça saptanacak miktarda kar payı dağıtılır.
Ulusal ve genel tatil günleriyle işten doğan hastalık hallerindeki dinlenme
günleri için, hükümlü ve tutuklulara, ancak, günlük yiyecek bedeli tutarında
gündelik verilir. Bunun dışında hastalık, izin, disipin cezası ve kaçma neden-
leriyle çalışılmayan günler için gündelik verilmez.
Hükümlü ve tutukluların gündelikleri, ay sonlarında düzenlenecek bordrolara
göre tahakkuk ettirilir. Adalet Bakanlığınca saptanacak günlük yiyecek bedeli,
gündelik tutarından kesilir.
Prim:
Madde 212 - İç yönetmeliklerde gösterilen günlük işten fazla iş yapan hü-
kümlülere, Adalet Bakanlığınca hazırlanacak yönetmeliğine göre, atelye şefinin
teklifi ve yönetim kurulu kararı ile yaptığı fazla iş oranında prim verilir.
Bu prim hükümlünün gündeliğini geçemez.
Eksik iş yapan hükümlünün yine aynı surette gündeliğinin uygun bir miktarı
kesilir.
İş kartı:
Madde 213 - Her hükümlü için bir iş kartı düzenlenir. Bu kartta iş günü
sonunda fazla veya eksik iş miktarı gösterilmek suretiyle hükümlünün çalıştığı
ve yaptığı işin miktarı tespit edilir ve atelye şefi tarafından imza edilir.
Çalışmamış olan hükümlülerin çalışmamaları sebebi de kartın günlük sütununa
kaydedilir ve atelye şefi tarafından imzalanır.
Hükümlünün kazancı ile kendisi için yapılan harcamaların deftere kaydı:
Madde 214 - Her gün, hükümlünün kazancı ve hükümlüye yapılan harcamalar,
hesap memurunca tespit ve bu işe ayrılan deftere kayıt olunur.
Tasarruf akçesi:
Madde 215 - Hükümlülerin kazancından yedirilme masrafları indirildikten
sonra geri kalan miktar, her hükümlünün hesabına kayıt olunur.
Tasarruf akçesinin cüzdanlara kaydı:
Madde 216 - Hükümlülerin hesabına kayıt olunan paraların aylık tutarları,
ellerindeki cüzdanlara tarih sırası ile yazılır ve hesap memuru tarafından imza
edilir.
Tasarruf akçesinin hükümlülere intikali:
Madde 217 - Hükümlülerin cüzdanında kayıtlı bulunan paralar, ancak kanuni
sebepler üzerine tahliyeleri gününde kendilerine, ölümleri halinde mirasçıları-
na verilir.
Aileye yardım:
Madde 218 - Hükümlü her ay sonunda aylık tasarruf akçesinin yarısını geçme-
yen miktarı, Medeni Kanun hükümlerince nafakası ile yükümlü olduğu kimselere
gönderilmesini isteyebilir.
Nafaka miktarı yönetim kurulunca takdir olunur.
Aileye olağanüstü yardım:
Madde 219 - Ölüm, doğum gibi olağanüstü ve ani yardımı gerektirir hallerde
hükümlünün ailesine yapılacak olan yardım miktarı, hesabında kayıtlı bulunan
paranın yarısına kadar yükseltilebilir.
Çalıştırılan tutuklular halinde yapılacak işlem:
Madde 220 - (Değişik: 17.8.1987 - 87/12046 K.)
Tüzük`ün 34,35,100,101,112,205-209,212-215 inci maddeleri, tu-
tuklular hakkında da uygulanır. Bunların gündelikleri, aylık bordrolarla tahak-
kuk ettirilir ve hesaplarına geçirilir.
SEKİZİNCİ KISIM
Kurumlarda Sağlık Tedbirleri
Temizlik:
Madde 221 - Kurumlarda; koğuşların, yatakhanelerin, atelyelerin ve diğer
müşterek mahallerin temiz tutulmasına ve uygun zamanlarda havasının değiştiril-
mesine itina edilir.
Bunun için, idare, lüzumlu araç ve gereçleri sağlar. Müdür veya kurumun
yönetimi ile görevli kimse, bakım ve temizliğe riayet edilmemesinden, şahsen
sorumludur.
Binanın bakımı:
Madde 222 - Kurumun bina ve tesisatında meydana gelen bozukluklar hemen
onarılır.
Binanın ısıtılması:
Madde 223 - Soğuk havalarda kurumlar ihtiyaç derecesinde ısıtılır.
Bulaşıcı hastalıklar:
Madde 224 - Kurumlarda Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 57 nci maddesinde yazılı
bulaşıcı hastalıklardan birinin çıkması veya bu hastalıklardan ölümü meydana
gelmesi halinde, kurumun müdür ve tabibi durumu derhal ilgili mercilere bildir-
mek zorundadır.
Bu gibi hastalıklara yakalanmış olan hükümlü ve tutukluların tecrit ve te-
davisini sağlayacak nitelikte hastanesi bulunmayan kurumlardaki bu kabil hüküm-
lü ve tutuklular, derhal en yakın hastaneye naklolunurlar ve idarece hastalığın
yayılmasına engel olmak için gerekli tedbirler alınır.
Hükümlü ve tutukluların yıkanması:
Madde 225 - Hükümlü ve tutukluların sık sık yıkanmaları sağlanır.
Yıkanma günü ve zamanları iç yönetmeliklerde gösterilir.
Hükümlü ve tutukluların tıraşı:
Madde 226 - Hükümlü ve tutukluların toplum içinde alışılmış hal dışında
saç ve sakal bırakmalarına izin verilmez. Bunlar sık sık tıraş ettirilir.
Hükümlü ve tutukluların tedavisi:
Madde 227 - Kurum tabibi, hasta olduğu bildirilen hükümlü ve tutukluları
her gün belirli saatlerde muayene ve tedavi eder.
Kurum tabibi, her çağrıldığı zaman kuruma gelmek zorundadır.
Genel muayene:
Madde 228 - Kurum tabibi her üç ayda bir defa bütün hükümlü ve tutukluları
muayeneden geçirir. Gördüğü zafiyet, kansızlık, asabiyet ve bu gibi ahvalin se-
beplerini araştırır ve alınması gereken tedbirleri kurum müdürüne raporla bil-
dirir.
Tutuklular kuruma konulmadan önce ayrıca sağlık muayenesinden geçirilirler.
Sağlık fişine kayıt:
Madde 229 - Hükümlü ve tutukluların gerek genel ve gerekse hastalık sebe-
biyle yapılan muayeneleri sonucu sağlık fişine kayıt ve tabip tarafından imza
edilir.
Cezanın yerine getirilmesine engel olan haller:
Madde 230 - Yapılan muayeneler sonunda cezanın yerine getirilmesine engel
olabilecek bir hastalık görülürse, durum kurum tabibinin raporu ile birlikte
Cumhuriyet Savcılığına bildirilir.
Revir veya hastane:
Madde 231 - Her kurumda bir revir veya hastane bulunur.
Revire veya hastaneye yatırmak:
Madde 232 - Kurumun revir veya hastanesine yatırılan hükümlü ve tutuklula-
ra, revir veya hastane çamaşır ve eşyası verilir ve durum revir veya hastane
defterine kaydolunur.
Hastanın revire veya hastaneye kabul tarihi, hastalığı, hastalığın seyri ve
verilen ilaçlar, revir veya hastane defterine ve hastanın tabelasına yazılır.
Her ay sonunda revir veya hastane defterindeki kayıtların özeti sağlık fi-
şine geçirilir.
TÜZÜKLER, ŞUBAT 1990 (Ek - 4)
Başka yerlerde tedavi edilecek hükümlü ve tutuklular:
Madde 233 - Bir hükümlü veya tutuklunun sağlık sebeplerinden dolayı başka
bir hasteneye yatırılması veya daha geniş sağlık teşkilatı bulunan diğer bir
kuruma nakli gerekiyorsa, durum, kurum tabibi tarafından, hastanın hangi mahal-
le gönderilmesi gerektiği gösterilmek suretiyle kurum müdürüne bildirilir.
Devlet hastanelerinde tedavi için yatırılan hükümlü ve tutukluların muhafa-
zası ve dışarıyla olan ilişkileri:
Madde 234 - Kurum tabipliğince Devlet hastanelerinde muayene ve tedavileri-
ne lüzum gösterilen hükümlü ve tutukluların hastenelerde kaldıkları süre içinde
muhafazasına ve dışarıyla olan ilişkilerine dair hususlar hakkında mahalli Cum-
huriyet Savcılığı ile hastane baştabipliği ve muhafaza ile sorumlu jandarma
komutanlığı ile birlikte gerekli tedbirler alınır.
Ölüm:
Madde 235 - Kurumlarda hükümlü veya tutuklunun ölümü halinde durum bir tu-
tanak ile tevsik edilerek tabip raporu ile birlikte kurum müdürü tarafından
derhal Cumhuriyet Savcılığına bildirilir.
Cumhuriyet savcısının izni ile kurum müdürü ölünün gömülmesi için gereken
tedbirleri alır.
Cenazenin aileye verilmesi:
Madde 236 - Hükümlü veya tutuklunun ailesi tarafından istendiği takdirde,
ceset, Cumhuriyet Savcısının yazılı izni ile kendilerine teslim edilir.
Frengililer:
Madde 237 - Hükümlü ve tutuklular arasında görülen frengililer gizli olarak
yetkili makama bildirilir ve bunların tedavileri ile hastalığın yayılmasını ön-
leyici tedbirler kurum tabibi tarafından sağlanır.
DOKUZUNCU KISIM
Kurumdan Ayrılış
BİRİNCİ BÖLÜM
Dışarı Çıkarılma ve Nakil
Hükümlü ve tutukluların dışarı çıkarılmaması:
Madde 238 - Yetkili makamdan kanuni sebeplere dayanılarak verilmiş yazılı
bir emir olmadıkça hükümlü ve tutuklular kurum dışına çıkarılamazlar.
Hükümlü nakli:
Madde 239 - Hükümlüler, bir kurumdan diğerine Adalet Bakanlığının izni
olmaksızın nakil veya iade olunamazlar.
Sağlık sebeplerinden dolayı derhal tedavi tedbirleri almak için diğer bir
kuruma nakli gereken hükümlü naklolunur ve durum Adalet Bakanlığına telgrafla
bildirildikten sonra bu husustaki tabip raporu vakit geçirilmeksizin gönderi-
lir.
(Ek: 19/12/1989 - 89/14894 K.) Hükümlü ve tutuklular başka bir kuruma nak-
ledildiklerinde durumu yakınlarına bildirmelerine izin verilir.
Naklin geri bırakılması:
Madde 240 - Nakline izin verilen hükümlüler, gönderilmelerinden önce tabibe
muayene ettirilir.
Muayene sonucu yola çıkarılamıyacağı anlaşılan hükümlülerin nakli kurum
müdürü tarafından geri bırakılır ve durum Adalet Bakanlığına bildirilir.
Nakledilen hükümlülerin eşyası ve paraları:
Madde 241 - Nakledilecek olan hükümlüye, elbise vesair eşyası bir makbuz
karşılığında geri verilir.
Bankadaki şahsi parası, gideceği kurumun bankadaki hükümlü paraları cari
hesabına kayıt edilmek üzere, gönderilir.
Nakledilen hükümlülerin ilam ve dosyalarının gönderilmesi:
Madde 242 - Nakledilecek hükümlüye ait ilam ile dosyası, nakledildiği kuruma
tevdi edilmek üzere, o yerin Cumhuriyet Savcılığına posta ile gönderilir.
Naklen gelen hükümlülerin tabi olduğu işlem:
Madde 243 - Diğer bir kurumdan naklen gelmiş olan hükümlü hakkında yeni ge-
len hükümlülerin tabi olduğu işlem uygulanır. Geçici koğuş safhasında yapılacak
olan işlemde, naklolunduğu kurumdan gönderilen dosyasındaki belgeler de gözö-
nünde bulundurulur.
Nakillerde alınacak tedbirler:
Madde 244 - Hükümlü ve tutuklular kuruma veya başka bir yere getirilip gö-
türülürlerken, halkın nazarından uzak tutulacak ve ihtilatına engel olunacak,
her türlü tedbir alınır.
İKİNCİ BÖLÜM
Şartla Salıverme
Şartla salıverilmeden yararlanacaklar:
Madde 245 - (Değişik: 2/8/1983 - 83/6920 K.)
(Değişik birinci ve ikinci fıkralar: 17.8.1987 - 87/12046 K.)
Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından ölüm cezalarının yerine getirilmeme-
sine karar verilenlerden otuz yıllarını, ömür boyu ağır hapis cezasına hüküm gi-
yenlerden yirmi yıllarını, diğer şahsi hürriyeti bağlayıcı cezalara mahküm edil-
miş olanlardan hükümlülük süresinin yarısını çekmiş olup bu Tüzük hükümlerine
göre iyi halli hükümlü niteliğinde bulunanlar, istekleri olmasa dahi, şartla sa-
lıverilirler.
Tutuklu veya hükümlüyken firar veya firara teşebbüs etmiş veya Türk Ceza Ka-
nununun 304 üncü maddesine göre cezaevi idaresine karşı ayaklanma suçundan hüküm
giymiş olanların yukardaki fıkra hükmünden yararlanabilmeleri için, Türkiye Bü-
yük Millet Meclisi tarafından ölüm cezalarının yerine getirilmemesine karar
verilenlerin otuz altı yıllarını, ömür boyu ağır hapiste yirmi altı yıllarını,
diğer şahsi hürriyeti bağlayıcı cezalarda ise hükümlülük süresinin dörtte üçünü
çekmiş olmaları zorunludur.
Yukarıdaki fıkralarda gösterilen oranların belirlenmesinde, hükümlünün tu-
tuklu kaldığı günler de hesaba katılır.
Kısa, süreli hürriyeti bağlayıcı cezaya mahküm edilmiş olup da mahkemece
haklarında 647 sayılı Yasanın 8 inci maddesinin 1, 2 ve 3 numaralı bentleri
hükümlerinin uygulanmasına karar verilenler, şartla salıverilmeden yararlanamaz-
lar.
Tutuklu ya da hükümlü iken iki kez kaçmış, kaçma girişiminde bulunmuş ya da
Türk Ceza Kanununun 304 üncü maddesine göre, iki kez cezaevi idaresine karşı
ayaklanma suçundan hüküm giymiş olanlarla açık ya da yarıaçık cezaevlerinden di-
siplin cezası verilerek iki kez kapalı infaz kurumlarına geri gönderilmiş olan-
lar kapalı infaz kurumlarında olup da hükümlülük süresi içinde hücre hapsi ya da
katıksız hapis türünden dört kez disiplin cezası almış olanlar, bu disiplin
cezaları kaldırılmış olsa bile, şartla salıverilmeden yararlanamazlar.
Ayda altı günlük indirim:
Madde 245/A - (Ek: 2/8/1983 - 83/6920 K.)
Hükümlülerin yarıaçık ya da açık cezaevlerine seçilmelerine karar verme iş-
lemi, Adalet Bakanlığınca her yılın ocak ayı içerisinde saptanarak Cumhuriyet
savcılıklarına bildirilen şartla salıverilme tarihine göre yapılır. Bu tarih
aşılmamak, iyi halli olmak koşuluyla, müşahade ve deneme sonunda müşahade ve sı-
nıflandırma merkezleri idare kurulunca açık ya da yarıaçık cezaevlerine ayrılma-
ları uygun görülenler, kapalı kurumlarda çalışmakta olanlara öncelik verilerek
Adalet Bakanlığının onayıyla Bakanlıkça belirtilen açık ya da yarıaçık kurumlara
gönderilirler.
Açık ya da yarıaçık kurumlara gönderilen hükümlülerin bu kurumlarda geçir-
dikleri her ay için altı gün 647 sayılı Yasanın 19 uncu maddesine göre saptana-
cak şartla salıverilme tarihlerinden indirilmek suretiyle şartla salıverilme iş-
lemi yapılır.
Kapalı kurumlarda bulunanlardan açık ya da yarıaçık kurumlara ayrılmalarına
müşahade ve sınıflandırma merkezleri idare kurulunca karar verilipte ceza süre-
leri ya da olanak sağlanamaması nedenleriyle bu kurumlara gönderilemeyenlerle
açık ya da yarıaçık kuruma geçmeye hak kazanmış oldukları halde yaşları ya da
bedeni kabiliyetleri bakımından çalışma koşullarına uyum sağlayamayacakları sap-
tananların, açık ya da yarıaçık kurumlara geçmeye hak kazandıkları tarihten son-
ra kapalı kurumlarda geçirdikleri süreler, açık ya da yarıaçık kurumlarda geçmiş
sayılır. Ve her ay için altı günlük indirimden yararlanırlar.
Gerek açık ya da yarıaçık kurumlara gönderilerek orada çalışmaya başlayan,
gerek bu kurumlara geçmeye hak kazanmış olmakla birlikte, yukarıda belirtilen
nedenlerle gönderilemeyen hükümlülerin, müşahade ve sınıflandırma merkezi idare
kurulu kararından önce tutuklu ya da hükümlü olarak kapalı kurumlarda;
a) İşyurdu ya da iç hizmetlerde çalışarak,
b) Çalışmak istedikleri halde cezaevi yönetimince olanak sağlanamaması ve
yaşları ya da bedeni kabiliyetleri bakımından çalışamadan,
geçirdikleri her ay için altı gün, şartla salıverilme tarihlerinden indiri-
lir.
Ayda altı günlük indirimin uygulanmasında bir aydan az süreler hesaba katıl-
maz.
Ceza süreleri yönünden 647 sayılı Yasanın geçici 7. maddesine göre kalan ce-
zalarının ağır ceza merkezi dışındaki cezaevlerinde infazı uygun görülenler, an-
cak, meslek, sanat ya da iş güçleri nedeniyle kendilerine açık ya da yarıaçık
cezaevlerinde gereksinme olduğunda, müşahede merkezi idare kurulunca açık ya da
yarıaçık kurumlara ayrılmış olmaları koşuluyla, Adalet Bakanlığınca bu kurumlara
gönderilirler.
Ceza süreleri yönünden kalan cezaları ağır ceza merkezi dışındaki cezaevle-
rinde infaz edilenlerden hükümlülük süreleri altı aydan çok olanlar, müşahede ve
deneme süreleri sonunda açık ya da yarıaçık kuruma ayrılmalarına müşahade merke-
zi idare kurulunca karar verilip bu karar Adalet Bakanlığınca onaylandığı tak-
dirde 647 sayılı Yasanın ek 2 nci maddesindeki indirimden yararlanırlar.
(Ek fıkralar: 17.8.1987 - 87/12046 K.)
Kısa süreli hürriyeti bağlayıcı bir cezaya hüküm giyenler, müşahadeye tabi
tutulma ve açık ve yarı açık infaz kurumlarına ayrılma şartları aranmaksızın ay-
nı indirimden yararlanırlar.
Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından ölüm cezalarının yerine getirilmeme-
sine karar verilenler bu indirimden yararlanamazlar.
Ayda altı günlük indirimden yararlanamayacaklar:
Madde 245/B - (Ek: 2/8/1983 - 83/6920 K.)
Açık ya da yarıaçık kurumlarda çalışmakta olan hükümlülerle bu kurumlara
geçmeye hak kazanmış, ancak, ceza süresi, olanak sağlanamaması yaş ya da
bedeni kabiliyet nedenleriyle açık ya da yarıaçık kurumlara gönderilmemelerine
rağmen ayda altı günlük indirimden yararlanmakta olan hükümlülerden;
a) Kaçanlar,
b) Disiplin cezası nedeniyle en az iki kez kapalı cezaevine geri gönderi-
lenler,
c) Kınama dışındaki disiplin cezalarıyla iki kez cezalandırılmaları nede-
niyle açık ya da yarıaçık kuruma ayrılma hakkını yitirenler,
ayda altı günlük indirimden yararlandırılmazlar.
Şartla salıverilme kararı geri alındığında, bu kararla birlikte ayda altı
günlük indirim de geri alınmış olur.
Şartla salıverilmeye ilişkin işlem:
Madde 246 -(Değişik: 2/8/1983 - 83/6920 K.)
Disiplin Kurulu tarafından, şartla salıverilmeden yararlanacak olan hüküm-
lülerin cezalarının belirli sürelerini iyi halle geçirip geçirmedikleri incele-
nip saptanarak verilecek gerekçeli mütalaa ile birlikte müddetname, hüküm özeti
ve hükümlüye ilişkin dosya, hükümlünün bulunduğu yerdeki hükmü veren mahkeme
derecesinde olan mahkemeye gönderilir.
Mahkemenin şartla salıverilme kararı derhal yerine getirilir.
İtiraz:
Madde 247 - Yetkili mahkeme şartla salıverilmeyi tasvip etmediği takdirde
kararda gösterilen red sebepleri, kurum müdürü tarafından hükümlüye tebliğ ve
izah olunur.
Bu karar aleyhine hükümlü veya vekili yahut kanuni mümessili veyahut Cumhu-
riyet Savcısı tarafından acele itiraz yoluna başvurulabilir.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Tahliye
Hükümlü ve tutukluların tahliyesi:
Madde 248 - Hükümlüler kanuni sebeplerle, tutuklular yetkili makam tarafın-
dan verilen yazılı emirle tahliye olunurlar.
Tahliye defteri:
Madde 249 - Her kurumda bir hükümlü tahliye defteri tutulur.
Tahliye defteri yıl başından önce hazırlanır ve yılın her gününe göre ay-
rılmış sayfaları bulunur.
Tahliye defterinin neleri kapsayacağı:
Madde 250 - Hakkında verilen hükümlülük kararı kesinleşmiş olan her hüküm-
lünün adı, soyadı, numarası, cezanın nevi ve miktarı, ilam tarih ve numarası,
şahsi hürriyetinin tahdidine başlandığı gün ve tahliyesinden sonra emniyeti
umumiye idaresinin nezareti altında bulunup bulunmıyacağı hususları, tahliye
defterindeki tahliyesi gününe ayrılmış olan sayfaya kayıt olunur.
Süre belgesi:
Madde 251 - Hakkındaki hükümlülük kararı kesinleşmiş olan her hükümlüye
Cumhuriyet Savcılığınca tahliyesi zamanını gösterir bir süre belgesi verilir.
Para ve eşyanın geri verilmesi:
Madde 252 - Tahliye edilecek olan hükümlünün şahsi parası ve hesabında ka-
yıtlı tasarruf akçesi ile elbise ve eşyası bir makbuz karşılığında ve ayrıca
kurumda bulunduğu süre içinde kazanmış olduğu belgelerle birlikte salıverilme
gününde kendisine verilir.
Tahliyenin kaydı:
Madde 253 - Hükümlülerin tahliyeleri, tahliye defterinin özel hanesine;
tutukluların tahliyeleri tutuklu defterine adları hizasına kaydolunur.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Müşterek Hükümler
İnfaz sonrası yardım:
Madde 254 - (Değişik: 2/8/1983 - 83/6920 K.)
Kurum müdürü ve psiko - sosyal yardım servisi personeli, hükümlülerin salı-
verilmelerinden önce, ilgili iş yerleri ve yardım kurumlarıyla ilişki kurarak
bunlarca sağlanabilecek yardımı hükümlüye bildirirler.
Tahliye edilecek hasta hükümlü ve tutuklular:
Madde 255 - Tahliyesi gününde ağır hasta olup da hastaneye nakli veya aile-
sine verilmesi kabil olmayan hükümlü ve tutuklu, kendi rızası ve Cumhuriyet
Savcısının muvafakatı ile bir hastaneye veya diğer bir sağlık kurumuna nakledi-
linceye kadar muhafaza edilir.
Durumdan, hükümlü ve tutuklunun ailesine, avukatına, asker kişi ise kayıtlı
bulunduğu askerlik şubesine ve yabancı uyruklu ise bağlı bulunduğu devletin
konsolosluğuna bilgi verilir.
Tahliyede alınacak koruma tedbirleri:
Madde 256 - Kurum müdürü, hükümlü ve tutuklunun tahliyesi anında bazı koru-
ma tedbirlerinin alınmasını gerekli görürse, durumu derhal ilgili makamlara
bildirir.
Ceza ve tevkif evleri nizamnamesinin yürürlükten kalkması:
Madde 257 - 16/8/1941 tarih ve 16328 sayılı kararname ile yürürlüğe konulan
Ceza ve Tevkif Evleri Nizamnamesi, yürürlükten kaldırılmıştır.
EK MADDE 1 - (Ek: 2/8/1983 - 83/6920 K.) Ceza İnfaz kurumları disiplin ve
asayişin sağlanması, yasa, tüzük, yönetmelik ve bakanlık genelgelerine uygun
olarak yönetilmesi bakımından yerel Cumhuriyet savcısının gözetim ve denetimi
altındadır. Cumhuriyet savcısı sık sık ve belirsiz zamanlarda infaz kurumunu
denetleyerek yasa, tüzük, yönetmelik ve genelgelerin uygulanmasını sağlar. Bu
denetimlerde özellikle kaçmayla ilgili önlemler üzerinde titizlikle durulur.
Cumhuriyet savcısı, denetimde görülen eksiklik ve aksaklıkları, denetleme def-
terine yazar ve bunların giderilmesi için gerekli önlemleri alır.
EK MADDE 2 - (Ek: 2/8/1983 - 83/6920 K.) Cumhuriyet savcısı, Adalet Bakan-
lığınca hazırlanıp gönderilecek cezaevlerinin denetlenmesine ilişkin forma göre
cezaevi ve tutukevlerini üç ayda en az bir kez denetleyerek gerekli önlemlerin
alınmasını sağlar.
Geçici Hükümler
GEÇİCİ MADDE 1 - Devlet Memurları Kanununun disiplin işlemlerine ilişkin
hükümleri yürürlüğe girinceye kadar, kurum personelinin disiplin işlemleri hak-
kında 16/8/1941 tarih ve 16328 sayılı kararname ile yürürlüğe konulan Ceza ve
Tevkif Evleri Nizamnamesinin 47-59 uncu maddeleri hükümleri uygulanır.
GEÇİCi MADDE 2 - Müşahade ve sınıflandırma merkezleri için gerekli personel
kadroları sağlanıncaya kadar, bu işlerde, kurum personelinden faydalanılır.
GEÇİCİ MADDE 3 - (Ek: 19/3/2001 - 2001/2199 K.)
155/A maddesinde öngörülen yönetmelik, bu Tüzüğün yürürlüğünden itibaren üç ay
içinde Adalet Bakanlığınca hazırlanarak yürürlüğe konulur.
Adalet Bakanlığı, Tüzüğün yürürlüğünden itibaren belirleyeceği ceza infaz kurumları
ve tevkifevlerinden başlayarak yönetmelikte öngörülen esaslar çerçevesinde 155/A
maddesinin bütün ceza infaz kurumları ve tevkifevlerinde uygulanmasını sağlar.
Yürürlüğe giriş:
Madde 258 - 13/7/1965 tarihli ve 647 sayılı Kanun ile 1721 sayılı Kanunun
4068 sayılı Kanunla değiştirilen 2 nci maddesine dayanılarak düzenlenip Danış-
tayca incelenmiş olan bu Tüzük hükümleri, Resmi Gazete`de yayımı tarihinde
yürürlüğe girer.
Yürütme:
5/7/1967 TARİH VE 6/8517 SAYILI BAKANLAR KURULU KARARI İLE
YÜRÜRLÜĞE KONULAN TÜZÜĞE EK VE DEĞİŞİKLİK
GETİREN TÜZÜKLERİN YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHLERİNİ
GÖSTERİR ÇİZELGE
-------------------------------------------------------------------------------
Ek ve Değişiklik Getiren Tüzüğü
Yürürlüğe Koyan Kararnamenin
-------------------------------------------------------------------------------
Farklı Tarihte
Yürürlüğe Giren Yürürlüğe
Tarihi Numarası Maddeleri Giriş Tarihi
-------------------------------------------------------------------------------
26/11/1973 7/7476 -- 6/12/1973
2/8/1983 83/6920 -- 12/9/1983
17/8/1987 87/12046 -- 25/9/1987
14/4/1989 89/13969 -- 29/4/1989
19/12/1989 89/14894 -- 6/1/1990
3/2/1994 94/5382 -- 29/6/1994
19/3/2001 2001/2199 -- 27/4/2001
Mevzuat inceleme
Mevzuat-İçtihat-Makale
Ücreti Vekalete İlişkin Tarifenin Yürütmenin Durdurulması Hakkında
Sigorta Primlerinin Gereği Gibi Yatırılmaması Halinde İşçinin Hakları
Mobbing İle Mücadelede Çözüm Yolları Ve Öneriler
Sektörel Daralma Geçerli Bir Fesih Nedeni midir?
Askerlik Kanununda Değişiklik Yapılmasına dair kanun
Tüm Mevzuat
|
Anasayfa
Portal
Forumlar
Yönetim
SSS
Üye Kayıt
