YATIRIMLARDA YERLİ MAMULLERİN
                      KULLANILMASI HAKKINDA YÖNETMELİK
    Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi       :7.11.1964, No: 6/3872
    Dayandığı Kanunun Tarihi               :           No:
    Yayımlandığı R. Gazetenin Tarihi       : 22.2.1965, No: 11935
    Yayımlandığı Düsturun Tertibi          :            .S.

    Madde 1 - Giriş:
    Birinci Beş Yıllık Kalkınma Planında yatırım malları imalat sanayiinin bü-
yük bir süratle gelişmesi öngörülmüştür. Halen bu sektörde ihtiyacın büyük bir
kısmı ithalat yoluyla karşılanmakta, aynı zamanda da geniş bir imalat kapasite-
si atıl olarak durmaktadır. Türkiye`nin kendi imkanlarını kullanarak dış ödeme
açığının kapatılması konusunda göstereceği gayretlerin öncelikle ele alınması
ve mevcut tesislerde bulunan tezgah ve makinelerin büyük kısmı standart tipte
oldukları için, seri imalattan ziyade, sipariş üzerine imalat yapılmasına el-
verişlidir. Fabrika ve tesislerin makina ve cihazları genellikle sipariş üze-
rine imal edildiklerinde ve halen birçok kısımları imal edilmekte olduğundan,
yatırım malları  imalat sanayiinin bu yönden geliştirilmesi memleketimiz şart-
larına uygun bulunmaktadır. Bu durum döviz tasarrufu için olduğu kadar, yeni iş
sahaları açması, kalkınmanın daha dengeli olması yönlerinden de önemlidir.
    Bu Yönetmeliğin hedefi yatırım malları imalat sanayiini geliştirmek, döviz
tasarrufu temin etmek ve yatırımlarda yerli mamullerin kullanılmasını sağlamak
üzere yatırımların çeşitli safhalardaki işlemlerin esaslarını tesbit etmektir.

    Madde 2 - Yönetmeliğin uygulama alanı:
    Bu Yönetmeliğin tümü genel, özel ve katma bütçeli ve döner sermayeli daire
ve müesseselerle, belediyelerin ve İktisadi Devlet Teşekkülleriyle sermayesinin
yarısı ve daha fazlası bu daire ve teşekküller tarafından ödenmiş ortaklıkların
ve özel kanunla kurulmuş idare, teşekkül ve müesseseler, genellikle Türk Parası
Kıymetini Koruma mevzuatına ithal işlemlerinde resmi sektör olarak muameleye
tabi tutulan kuruluşların dış ödemesi olan bütün projelerine, (3-a) ve (6-b)
maddeleri de özel sektör (Yabancı sermaye dahil) için uygulanır.
    Türkiye`nin taraf olduğu uluslararası anlaşmalara göre yapılan yatırımlar-
da, anlaşma hükümleri mahfuzdur.

    Madde 3 - Ön projelerin hazırlanması sırasında yerli imalat yönünden gözö-
nüne alınacak hususlar:
    a. Ön projelerin yapılması sırasında yatırım yapacak ve projeyi hazırlaya-
cak teşekküller, yatırımlarda yerli mamullerin ve hizmetlerin
kullanılması üzerinde önemle duracaklardır. Türkiye`de imal edilen ve edilmesi
mümkün olan mamuller ile tedariki mümkün hizmetler, dahilden sağlanır.
    Ön projelerin yapılmasında ve yatırımlarda bu Yönetmeliğe ekli listede
yazılı mamullerin dahilden tedariki esastır.
    Listedeki mamullerin çalışır hale gelmesi için ithali gerekli ham ve yar-
dımcı maddeler ile hariçten temini zaruri olan hizmetler için lüzumlu döviz
ihtiyacı da ön projelerde belirtilir.
    b. Bağlı listede yapılacak değişiklik ve istisnalar Sanayi Bakanlığınca
tesbit ve ilan olunur. Bu değişiklikler, dahilde imal edilenler ve Kalkınma
Planı yıllık programlarında imali veya geliştirilmesi öngörülen mamuller gözö-
nüne alınarak yapılır.
    c. Kalkınma Planı Yıllık Programlarında öngörülen yatırım konularına giren
projelerin iç ve dış ödeme miktarlarının tesbitinde ilgili bakanlıklar ve Dev-
let Planlama Teşkilatı, yönetmelik esaslarının ön projede gözönünde alınıp
alınmadığını tetkik eder ve dış ödemeyi asgari seviyede tutacak gerekli düzelt-
meleri yapar.

    Madde 4 - Şartnamelerin hazırlanması:
    a. Şartnameler hazırlanmadan önce yatırımcı teşekküller, dış ödemesi olan
projelerini, icabında imalatçı teşekküllerle işbirliği ile, tetkik ederek yerli
yapılması mümkün kısımları tesbit ederler. Buna ait rapor, protokol, şartname-
ler ve diğer lüzumlu vesaik ihale işlemlerine girişilmeden önce Sanayi Bakan-
lığına gönderilir ve ihale Sanayi Bakanlığının uygun gördüğü esaslar dairesinde
cereyan eder. İhale neticesine göre döviz tahsisi için müracaat sırasında, Sa-
nayi Bakanlığı yönetmelik esaslarına uyulup uyulmadığını inceler ve buna göre
döviz talebine esas olacak belgeyi verir.
    b. Gerek 3 üncü maddenin "c" fıkrasına göre meydana çıkacak ön projelerde,
gerekse 4 üncü maddenin "a" fıkrasına göre tayin edilen yerli yapılacak kısım-
lar, şartnamelerde belirtilir.
    c. Şartnamelerde, hizmetlerden yerli yapılacak olanlar ile kati projelerin
ve imalat resimlerinin yerli yapılacak olanları veya kısımları da belli edilir.
    d. Şartnamelere, yerli firmaların ihaleye iştirakini ve yerli imalatı önle-
yici kayıtlar konulamaz.
    Bu cümleden olarak:
    (1) İhtiyacı karşılayacak nitelikte yerli olarak yapılması mümkün mamullerin
standartları veya karakteristikleri yüksek ve değişik tutulmak suretiyle itha-
lata yol açılamaz.
    (2) İşin teslim süresi, ciddi bir gecikmeye meydan vermemek kaydıyla, yerli
imalatçıya işi bitirme imkanı verecek kadar tutulur.
    (3) Yapılacak büyük hacimli ve yüksek değerdeki işler, zaman ve maliyet ba-
kımından ciddi bir mahzur taşımamak şartiyle yerli firmaların katılabileceği
makul hacim ve sayıda daha küçük parçalara bölünür.
    (4) Yeterlik belgesi aranması halinde, mütaahhidin daha önce yapmış olduğu
aynı veya benzeri makina ve teçhizat işleri için istenecek değer tutarı, keşif
bedelinin yüzde 25 ini geçemez.
    (5) Nümune istenmesi halinde, bunun, teklif sahibi tarafından bizzat yapıl-
mış olması şart değildir.
    (6) Şartnamelere, mamuller için ithal malı olması veya belirli bir marka
taşıması gibi kayıtlar konulamaz. Yedek parçalar için bu hüküm uygulanmıyabi-
lir.
    (7) Şartnameler, ihaleye yalnız bir müessesenin katılmasına yol açacak di-
ğerlerini dışarıda bırakacak şekilde düzenlenemez.
    (8) Büyük değerdeki yerli mamullerin satın alınması, teklif isteme ve pa-
zarlık yoluyla yapılsa dahi ilan edilir.
    (9) Yerli mamullerden, şartnamelerde belirtilen nitelikler istenir, yaban-
cı mamulün şartname dışı temin ettiği ilave farklılıklar bir üstünlük sayılmaz
ve tercih sebebi olamaz.
    a) Bu Yönetmeliğin gayelerinin gerçekleşmesini zorlaştırıcı şekilde anahtar
teslimi ihale yapılamaz.
    Binaların ayrı ihale edilmesi, anahtar teslimi ihale yapılmadığı anlamına
gelmez.
    f. İhaleye çıkarma tarihi ile teklif alma günü arasındaki süre yerli firma-
lara hazırlanma imkanı verecek şekilde tesbit edilir.
    g. Yerli yapılması bu yönetmelikte ve şartnamelerde belirtilmiş olan mamul-
ler zaman, kalite ve fiyat yönünden bu yönetmelik ve Kalkınma Planı hedeflerini
sekteleyici bir durum yarattığı takdirde ithal yoluyla temin edilebilir.
    Bu hususların yatırımcı teşekküllerce Sanayi Bakanlığına karşı tevsik edil-
mesi gereklidir.

    Madde 5 - Hizmetler, kati proje ve imalat resimlerinin yapım ve temini
    a. Hizmetler, kati proje ve imalat resimleri prensip olarak Türkiye`de ya-
pılır. Özelliği dolayısiyle veya Türkiye`de henüz gelişmemiş sahalarda yabancı
firmalara başvurmak zarureti doğduğunda, yabancı firmaların yerli teşekküllerle
azami işbirliği sağlanır. Gerektiğinde patent ve lisans anlaşmaları yapılabi-
lir.
    b. Kati projeler ve imalat resimleri yabancı firmalara yaptırılacaksa, yer-
li malzeme ve standartlar da firmaya bildirilerek hesap ve projelerin bunlara
göre yapılması sağlanır. Proje ve hesaplara metrik sistemin kullanılması esas-
tır.

    Madde 6 - Yatırma döviz tahsisi:
    a. Döviz tahsisinde bu Yönetmelik esasları ve Yönetmeliğe ekli listedeki
mamuller ve bunlara ilave olarak Türkiye`de yapılması mümkün mal ve hizmetler
de gözönünde tutulur.
    b. Özel sektör yatırımları için döviz tahsisinde de bu Yönetmelikte kamu
sektörüne tatbik edilmesi öngörülen ilkeler nazara alınır.

    Madde 7 - Bu Yönetmeliğin hedeflerine ulaşmasını sekteleyici durumların
meydana çıkması halinde ilgili Bakanlık ve teşekküllerle gerekli danışmaları
yapmak suretiyle Sanayi Bakanlığı lüzumlu tedbirleri alır.

    Madde 8 - Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.

    Madde 9 - Bu Yönetmelik hükümlerini Sanayi Bakanı yürütür.
                Yatırımlarda yerli yapılması esas alınacak tesis
                             makina ve cihazlar
Sıra
No.                                      Cinsi
------ ------------------------------------------------------------------------
1      Binalar, hangarlar, barakalar ve emsali ile bunların her türlü aksam ve
       teçhizatı
2      Demir, çelik, alüminyum, çinko ve benzeri metallerden yapılan konstrük-
       siyon (İnşaat) ve aksamı (Çatılmış veya çatılmamış)
3      Her türlü iskele, rıhtım, mendirek ve dalgakıranlar.
4      Sabit ve yüzer her türlü havuzlar.
5      Gaz, sıvı ve katı maddelere ait depo, silo ve tanklar.
6      Demiryolu, dekovil hattı (Ray, travers ve küçük bağlantı malzemesi da-
       hil) ve sair yol malzemesi.
7      Her türlü köprüler ve teçhizatı.
8      Kanal, set, regülatör ve su kuyuları teçhizatı.
9      Çeşitli tesisler.
       a. Aydınlatma, alçak gerilim elektrik tesisleri
       b. Isıtma tesisleri
       c. Klima ve havalandırma tesisleri
       d. Soğutma tesisleri
       e. Yangın ihbar, paratoner tesisleri
       f. Sıhhi tesisat, kanalizasyon ve yangın söndürme tesisatı
       g. Su hazırlama ve besleme tesisleri
       h. Su soğutma kuleleri ve havuzları
       i. Boru donanımı ve tesisatı (40 Atüden büyük basınçlı olanlar hariç)
       j. Kum ve çakıl eleme ve yıkama tesisleri
       k. Asansör ve elevatör tesisleri
 Sıra
  No.                               C i n s i
-------------------------------------------------------------------------------
    l. Kumanda ve tevzi tabloları
    m. Isı değiştirme cihazları
    n. Bacalar
    o. Cebri boruları ve denge bacaları
    p. Buhar kazanları
    r. Otomatik, yarı otomatik ve manyetolu telefon santralları
    s. Mutfak ve çamaşır tesisleri
    t. Havagazı fabrikaları
10  Taşıtlar ve özel araçlar
    a. Kamyonlar ve kamyonetler (Damperli ve dampersiz), treylerler, römorklar
(Frigorifik olan ve olmıyan kasalar)
    b. Otobüs, troleybüs ve minibüsler,
    c. Station oagon ve paneller, ambulanslar, cenaze arabaları,
    d. Arazöz, yangın arabaları, tankerler ve çöp kamyonları,
    e. Her türlü vagon ve vagonetler
    f. Lokomotifler
    g. Deniz taşıtları
11  İnşaat makinaları
    a. Beton hazırlama ve karıştırma makinaları
    b. Taş ve kömür kırma makinaları
    c. Briket makinaları
    d. Keçi ayakları, lastik tekerlekli silindirler
    e. Yol silindirleri, greyderler
    f. Asfalt hazırlama tesisleri (Finişer hariç)
12  Makina ve cihazlar
    a. Vantilatör ve aspiratörler
    b. Kreyn, vinç, bucurgat, palanga, maçuna ve krikolar
    c. Konveyyörler, bantlar ve benzeri taşıyıcılar
    d. Santrifuj pompalar
    e. Motopomplar, el tulumbaları
    f. Vakum pompaları, pistonlu pompalar,
    g. Brülörler
    h. Eksantrik ve friksiyon presler (200 ton kapasiteye kadar)
    i. Çamur, kum ve toprak değirmenleri
    j. Ağaç işleme makinaları
    k. Transformatörler (35 Kv. gerilim ve 2000 KVA takata kadar olanlar dahil,
ölçü transformatörleri hariç)
    l. Pülverizatörler
    m. Basküller
    n. Vanalar
Sıra
 No.                              C i n s i
----- ----------------------------------------------------------------------
       o. Asetilen kazanları
       p. Tarım aletleri ve traktörleri
       r. Metal işleme makinaları (Torna, matkap, tesrete, freze tezgahları)
       s. El aletleri
       t. Çay kıvırma makinaları
13     Diğerleri
       a. Mobilya ve mefruşat
       b. Büro teçhizatı (Büro makinaları hariç)
       c. Buz dolabı, elektrik süpürgesi, çamaşır makinaları, ütüler, dikiş
makinaları, radyolar, pikaplar ve diğer ev eşyaları
       d. Mutfak makine, teçhizat ve malzemeleri
       e. Akümülatörler
       f. Yeraltı kabloları (1 Kv, 4216 mm2 ye kadar)
       g. Elektrik, telefon ve telgraf için izole edilmiş ve edilmemiş bakır
teller
       h. Borular (Çekme çelik borular hariç)

Tüm Mevzuat