COĞRAFİ İŞARETLERİN KORUNMASI HAKKINDA KANUN
                         HÜKMÜNDE KARARNAME
    Kanun Hükmünde Kar.nin Tarihi  : 24/6/1995     No: 555
    Yetki Kanununun Tarihi         : 8/6/1995      No: 4113
    Yayımlandığı R.G. Tarihi       : 27/6/1995     No: 22326
    V.Tertip Düsturun Cildi        :               Sh:
                                 BİRİNCİ KISIM
                                 Genel Hükümler
                                  BİRİNCİ BÖLÜM
             Amaç, Kapsam, Korumadan Yararlanacak Kişiler, Tanımlar
    Amaç ve Kapsam

    Madde 1 - Bu Kanun Hükmünde Kararname, doğal ürünler,tarım, maden ve el
sanatları ürünleri ile sanayi ürünlerinden bu Kanun Hükmünde Kararnamede yer
alan tanımlara ve koşullara uygun her türlü ürünün coğrafi işaretlerle korunma-
sına ilişkin kuralları ve şartları kapsar.
    Korumadan Yararlanacak Kişiler

    Madde 2 - Bu Kanun Hükmünde Kararname ile sağlanan korumadan, Türkiye
Cumhuriyeti vatandaşları veya Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde ikametgahı
olan veya sınai veya ticari faaliyette bulunan gerçek ve tüzel kişiler veya
Paris Sözleşmesi veya Dünya Ticaret Örgütü`nü Kuran Anlaşma hükümleri dahilinde
başvuru hakkına sahip kişiler yararlanır.
    Bu maddenin birinci fıkrası hükmü kapsamı dışında kalmasına rağmen, Türkiye
Cumhuriyeti uyruğundaki kişilere kanunen veya fiilen coğrafi işaret koruması
tanıyan devletlerin uyruğundaki gerçek veya tüzel kişiler de karşılıklılık ilke-
si uyarınca Türkiye`de coğrafi işaret korumasından yararlanır.
    Tanımlar

    Madde 3 - Bu Kanun Hükmünde Kararname anlamında coğrafi işaret, belirgin
bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri itibariyle kökenin bulunduğu bir yöre,
alan, bölge veya ülke ile özdeşleşmiş bir ürünü gösteren işaretlerdir.
    Bu Kanun Hükmünde Kararname anlamında coğrafi işaretler, menşe adı ve mahreç
işareti olarak ikiye ayrılmıştır.
    Bir ürünün menşei olan yöre, alan veya bölge adı, aşağıdaki şartların bir-
likte karşılanması durumunda "menşe adını" belirtir:
    a) Coğrafi sınırları belirlenmiş bir yöre, alan, bölge veya çok özel durum-
larda ülkeden kaynaklanan bir ürün olması;
    b) Tüm veya esas nitelik veya özellikleri bu yöre, alan veya bölgeye özgü
doğa ve beşeri unsurlardan kaynaklanan bir ürün olması;
    c) Üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinin tümüyle bu yöre, alan veya
bölge sınırları içinde yapılan bir ürün olması.
    Üçüncü fıkrada belirtilen koşulları karşılayan ve belirli bir yöre, alan
veya bölgeden kaynaklanan bir ürünü belirtmek için geleneksel olarak kullanılan
güncel dilde yerleşmiş coğrafi veya coğrafi olmayan adlar da menşe adları olarak
kullanılabilir.
    Bir ürünün menşei olan yöre, alan veya bölge adı, aşağıdaki şartların kar-
şılanması durumunda "mahreç işareti" göstergesini belirtir:
   a) Coğrafi sınırları belirlenmiş bir yöre, alan veya bölgeden kaynaklanan
bir ürün olması;
    b) Belirgin bir niteliği, ünü veya diğer özellikleri itibariyle bu yöre,
alan veya bölge ile özdeşleşmiş bir ürün olması;
    c) Üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinden en az birinin belirlenmiş
yöre, alan veya bölge sınırları içinde yapılan bir ürün olması.
    Ayrıca bu Kanun Hükmünde Kararnamede geçen deyimlerden;
    a) "Enstitü", bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerini uygulamak ve yürüt-
mekle görevli Türk Patent Enstitüsü`nü,
    b) "Paris Sözleşmesi", Sınai Mülkiyetin Himayesine Mahsus Milletlerarası
bir İttihat İhdas Edilmesine Dair 20 Mart 1883 tarihli uluslararası Sözleşmeyi,
    c) "Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşması", Dünya Ticaret Örgütü`nün
Kuruluşuna Dair 15 Nisan 1994 tarihli uluslararası anlaşmayı,
    d) "Üretici", tarım ürünleri, el sanatları ve sanayi ürünlerini üretenler
veya doğal ürünleri kullanıma hazır hale getirenler veya yukarıda sayılanların
ticaretini yapanları,
    ifade eder.
                                   İKİNCİ BÖLÜM
                                   Genel Şartlar
    Korumanın Tescil ile Sağlanması

    Madde 4 - Bir ürünün menşe adı veya mahreç işaretinin bu Kanun Hükmünde
Kararname çerçevesinde korunması tescil ile sağlanır.
    Genel Şartlar

    Madde 5 - Aşağıda sayılanlar coğrafi işaret olarak tescil edilmez.
    a) 3 üncü maddedeki tanımlara uymayan adlar ve işaretler,
    b) Ürünlerin öz adı olmuş adlar ve işaretler,
    (Değişik: 3/11/1995 - 4128/4 md.) Bu Kanun Hükmünde Kararname anlamında
ürünlerin öz adı, o ürünün ilk üretildiği veya pazarlandığı bölge veya yöre ile
ilgili olsa da bir ürünün genel adı haline gelmiş olan adıdır. Ürünün öz adı
olup olmadığının tespitinde o adın kaynaklandığı bölge ve tüketim alanlarında
halkın bu adı kullanımı göz önüne alınır.
    c) Ürünün gerçek kaynağı konusunda halkı yanıltabilecek olan bitki türleri,
hayvan soyları veya benzeri adlar,
    d) Kamu düzeni ve genel ahlaka aykırı işaretler,
    e) 2 nci maddede sayılan ülkelerde korunmayan veya korunması sona ermiş
veya kullanılmayan adlar ve işaretler.
   Tescil Mercii

    Madde 6 - Coğrafi işaretlerin tescili için yetkili merci Türk Patent
Enstitüsüdür. Yurt içinden veya yurt dışından yapılacak tüm başvurular Türk
Patent Enstitüsüne veya onun yetkili kıldığı makama yapılır.
                                ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
                             Başvuru Koşulları
    Başvuru Hakkı

    Madde 7 - Aşağıda belirtilen gerçek ve tüzel kişiler başvuru hakkına sahip-
tir:
    a) Sözkonusu ürünün üreticisi olan gerçek veya tüzel kişiler,
    b) Tüketici dernekleri,
    c) Konu ve coğrafi yöre ile ilgili kamu kuruluşları.
    Başvuru Şartları

    Madde 8 - Bir coğrafi işaretin tescili için aşağıda belirtilen bilgi ve
unsurlarla başvuruda bulunmak şarttır:
    a) Başvuru sahibinin kimliğine ve 7 nci maddede belirtilen başvuru grupla-
rından hangisine dahil olduğuna ilişkin bilgileri de içeren başvuru dilekçesi,
    b) Tescili istenen menşe adı veya mahreç işareti ve ilgili ürünün adı,
    c) Ürünün tanımı, ürünün ve gerekiyorsa hammaddenin fiziksel, kimyasal, mik-
robiyolojik ve benzeri ilgili özelliklerini açıklayıcı teknik bilgiler ve bel-
geler,
    d) Yöre, alan veya bölgenin coğrafi sınırlarını açıkça tanımlayan ve belir-
leyen bilgiler ve belgeler,
    e) Ürünün üretim tekniğine ve varsa yerel özel üretim teknik ve şartlarına
ilişkin bilgiler,
    f) Ürünün, tescili talep edilen işaretle 3 üncü madde hükümlerine göre uy-
gunluğunu kanıtlayıcı bilgiler,
    g) 20 nci madde hükümlerine uygun olarak denetleme biçimini ayrıntılı ola-
rak açıklayan bilgiler,
    h) Tescilli menşe adı veya mahreç işaretinin kullanım biçimi, markalama,
işaretleme veya etiketleme şekillerini ayrıntılarıyla açıklayan bilgiler,
    i) Başvuru ücretinin ödendiğine ilişkin belge,
    j) Yönetmelikte öngörülen diğer hususlar.
    (Ek fıkra: 3/11/1995 - 4128/4 md.)
    Uluslararası Sözleşmeler saklı kalmak kaydıyla başka ülke kaynaklı bir ürün
ile ilgili coğrafi işaret başvuruları; orijin ülkede tescilinde bu maddede be-
lirtilen koşullar aranmakta ise 20 nci maddede belirtilen denetim imkanları
varsa ve orijin ülke, Türkiye`den yapılacak coğrafi işaret tescili başvurularına
eşit bir koruma getiriyorsa, Enstitü tarafından incelenerek 9,10,11,12 ve 13
üncü madde hükümleri uygulanır. Başka ülkede korunan bir coğrafi işaret Tür-
kiye`de korunan bir coğrafi işaret ile aynı ise tescil, bölgesel ve geleneksel
kullanım ve karıştırılma riski göz önüne alınarak yapılır. Bu gibi coğrafi
işaretlerin kullanımına,sadece üretildiği orijin ülkenin açık ve görülebilir bir
şekilde etikette belirtilmesi halinde izin verilir.
                             DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
                   İnceleme, Tescil, Yayın ve Ücretler
    İnceleme

    Madde 9 - Enstitü başvuruyu 3 üncü, 5 inci, 7 nci ve 8 inci madde hüküm-
lerine uygunluğu yönünden inceler. Gerekli gördüğü durumlarda ve yönetmelikte
öngörülen süreler içinde yerine getirilmek üzere eksiklerin giderilmesini ve
ek bilgi ve belgenin verilmesini ister.
    Enstitü gerektiğinde başvuru ile ilgili teknik bilgilerin kanıtlanması
 için başvurunun konuda uzman bir veya birden fazla kamu kuruluşu veya üniver-
site veya tarafsız özel kuruluş tarafından incelenmesini talep eder. Bu durum-
da ilgili kurum veya kuruluşa ödenecek inceleme ücreti ve Enstitü`nün yapaca-
ğı hizmetler karşılığı alacağı ücret başvuru sahibi tarafından Enstitü`ye öde-
nir.
    3, 5, 7 ve 8 inci madde hükümlerini karşılayan başvurular, Enstitü tarafın-
dan Resmi Gazete ile yurt çapında dağıtımı olan en yüksek tirajlı günlük gazete-
lerden ikisinde ve bir yerel gazetede ilan yoluyla yayınlanır.
    Yayında, başvuru sahibinin kimliği, ürünün adı, menşe adı veya mahreç işare-
tine ilişkin bilgiler, tescilli işaretin kullanım koşulları ve yönetmelikte
 öngörülen diğer hususlar açıklanır.
    Yayınlanan başvuru, coğrafi işaret siciline kayıt edilir. Bu kayıt geçici
niteliktedir. Sicil kaydı 12 nci madde hükümlerinin gerçekleşmesi halinde ke-
sinleşir.
    Eksiklerin Giderilmesi

    Madde 10 - Başvuruda, 3, 5, 7 ve 8 inci maddelerde yer alan şartların tü-
münün yerine getirilmediği tesbit edilirse, Enstitü söz konusu eksiklerin yö-
netmelikte öngörülen süreler içinde giderilmesini başvuru sahibinden ister.
    Bu maddenin birinci fıkra hükümlerine göre belirlenen eksiklerin bu Kanun
Hükmünde Kararname hükümlerine göre ve süresi içinde giderilmemesi durumunda
başvuru Enstitü tarafından reddedilir.
    İtiraz ve İnceleme

    Madde 11 - Başvurunun Resmi Gazetede ilan tarihinden itibaren altı ay için-
de ilgili herkes 3, 5, 7 ve 8 inci maddelerdeki hükümlere uygunluk açısından
tescil talebinin geçersizliğine ilişkin Enstitü nezdinde itirazda bulunabilir.
    Ensitütü itirazı alır. Başvuru sahibinin de görüşüne başvurarak, başvuru-
nun ve itirazın konuda uzman bir veya birden fazla kamu kuruluşu veya üniversi-
te veya tarafsız özel kuruluş tarafından incelenmesini talep eder. Bu durumda
ilgili kurum veya kuruluşa ödenecek inceleme ücreti ve Enstitü`nün yapacağı
hizmetler karşılığı alacağı ücret itiraz sahibi tarafından Enstitü`ye ödenir.
Kamu kuruluşlarının itirazlarında ücret alınmaz.
    Tescil ve Yayın

    Madde 12 - Resmi Gazetede yayın tarihinden itibaren altı ay içerisinde
hakkında herhangi bir itiraz yapılmamış ad veya işaret Resmi Gazete`de yayın-
lanma tarihi itibariyle kesinlik kazanır. Kesinlik kazanan başvuru, coğrafi
işaret siciline kayıt edilir.
    İtirazın incelenmesi sonunda biçim veya kapsamı itibariyle değişikliğe
uğramış talepler yeni değişikliğe uğramış şekliyle ve kapsamı açıkça belir-
tilerek 9 uncu madde çerçevesinde yeniden yayınlanır ve tescil yayın tarihi
itibariyle kesinlik kazanır. Bu durum coğrafi işaret siciline kayıt edilir.
    İtirazı uygun görülerek tescil talebi tümden reddedilen başvurunun tes-
cil talebinin red edildiği Resmi Gazetede yayınlanır ve coğrafi işaret sici-
line kayıt edilir.
    Ücretler, Ödenme Süreleri ve Sonuçları

    Madde 13 - Yönetmelikte öngörülen, coğrafi işaret tescil başvurusu, tesci-
li, yayını ve diğer ücretler, başvuru sahibi veya vekili tarafından ödenir.
    Yönetmelikte öngörülen ve ödenmesi gereken bütün ücretlerin ödenme zama-
nı, Enstitü tarafından başvuru sahibi veya vekiline önceden tebliğ edilir.
    Herhangi bir ücretin belirtilen süre içinde ödenmemesi halinde başvuru
geri çekilmiş sayılır.
                                  BEŞİNCİ BÖLÜM
                      İşlem Yetkisi Olan Kişiler ve Vekiller
    Enstitü Nezdinde İşlem Yapma Yetkisi Olan Kişiler

    Madde 14 - Türk Patent Enstitüsü nezdinde coğrafi işaret işlemleri için
aşağıdaki kişiler işlem yapabilir:
    a) Başvuruyu yapan gerçek veya tüzel kişiler,
    b) Yetkiyi haiz ve 544 sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye göre marka vekil-
leri siciline kayıtlı marka vekilleri.
    Tüzel kişiler, yetkili organları tarafından tayin edilen kişi veya kişi-
lerce temsil edilir.
    İkametgahı yurt dışında bulunan kişiler ancak marka vekilleri vasıtasıyla
temsil edilir.
    Başvuru sahipleri adına Enstitü nezdinde işlem yapmak üzere vekil tayin
edilmesi halinde, tüm işlemler vekil vasıtasıyla yapılır. Vekile yapılan teb-
ligat asile yapılmış sayılır.
                                İKİNCİ KISIM
                           Korumanın Kapsamı, Kullanım
                                BİRİNCİ BÖLÜM
                               Korumanın Kapsamı
    Korumanın Kapsamı

    Madde 15 - Coğrafi işaret başvurusu yapma hakkına sahip kişiler ile tescil
edilmiş coğrafi işareti kullanım hakkına sahip kişiler, üçüncü kişiler tarafın-
dan aşağıda sayılanların yapılmasını önleme hakkına sahiptir.
    a) Tescilli adın ününden herhangi bir biçimde yarar sağlayacak kullanımlar
veya tescil kapsamındaki ürünleri andıran yada çağrıştırabilen ürünlerle ilgili
olarak tescilli adın dolaylı veya dolaysız olarak ticari amaçlı kullanımı,
    b) Sözcük olarak gerçek coğrafi yeri ifade etmekle birlikte halkta haksız
biçimde ürünün başka yer kaynaklı olduğu izlenimini bırakan kullanımı veya ko-
runan adın tercümesinin kullanımı veya "stilinde", "tarzında", "tipinde",
"türünde", "yöntemiyle", "orada üretildiği biçimde" veya benzeri diğer açıklama
veya terimlerle birlikte kullanımı,
    c) Ürünün iç veya dış ambalajında, tanıtım ve reklamında veya ürünle ilgili
herhangi bir yazılı belgede doğal veya esas nitelik ve özellikleri ile menşei
konusunda yanlış veya yanıltıcı herhangi bir açıklama veya belirtiye yer veril-
mesi,
    d) Ürünün menşei konusunda haklı yanıltabilecek biçimde ambalajlanması veya
yanılgı yaratabilecek diğer herhangi bir biçimde sunulması.
    Koruma Kapsamı Dışı Durumlar

    Madde 16 - Tescilli coğrafi işaretin içinde ürünün öz adı da yer alıyorsa,
ürünün öz adının kullanımı 15 inci madde kapsamına girmez. (Ek cümle: 3/11/1995-
4128/4 md.) Tescili yapılan coğrafi isimler ürünün öz adı olamaz.
                               İKİNCİ BÖLÜM
                 Coğrafi İşaretin Kullanımı ve Denetimi
    Tescilli Coğrafi İşaretin Kullanımı

    Madde 17 - Coğrafi işaretler ancak bu Kanun Hükmünde Kararname şartlarını
karşılayan ürünler üzerinde kullanılır.
    Coğrafi işaretlerden menşe adları, sicilde belirtilen coğrafi bölgede
faaliyet gösteren üreticiler tarafından, sicilde belirtilen ürünlerin üzerle-
rinde veya ambalajlarında, bu ürünlerin sicilde gösterilen kalite, ün ve diğer
özellikleri taşıması koşuluyla ticari olarak kullanılır. Mahreç işaretlerinin
kullanımı için ürünün üretimi, işlenmesi ve diğer işlemlerinden en az birinin
sicilde belirtilen yöre, alan veya coğrafi bölge sınırları içinde yapılmış ol-
ması ve ürünün sicilde gösterilen kalite, ün ve diğer özellikleri taşıması şartı
aranır.
    Ticari Markalarla İlişki

    Madde 18 - Bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine göre tescil için başvu-
rusu yapılmış bir coğrafi işaret, 15 inci madde hükümlerine giren biçimde veya
aynı ürünle ilgili olarak kullanılmak üzere marka olarak tescil edilmez.
    Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 15 inci maddesinde belirtilen taleplerin her-
hangi bir markanın tescil başvurusu için ileri sürülmesi, korunan coğrafi işa-
retin haksız kullanımının Türkiye`de genel olarak bilinmesinden itibaren beş yıl
içinde mümkündür. Aynı taleplerin tescil edilmiş bir markaya karşı ileri sürü-
lebilmesi korunan coğrafi işaretin haksız kullanımının genel olarak bilinmesi
tarihinin, markanın yayın tarihinden önce olması koşuluyla tescilinden itibaren
beş yıl içinde mümkündür.
    Bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen talepler, ancak tescilinde kötü
niyet olmayan geçerli bir coğrafi işaret için ileri sürülebilir.
    Birinci fıkra hükmüne aykırı olarak tescili yapılmış markalar hükümsüzdür.
    Bir markanın tescili için iyi niyetle başvuru yapılmış ve tescil edilmiş ise
veya iyi niyetli kullanım hakkı kazanılmış ise ve tüm bunlar bu Kanun Hükmünde
Kararnamenin yürürlüğe girdiği tarihten önce veya coğrafi işaretin kendi menşe
ülkesinde korunmasından önce olmuş
ise coğrafi işaretin hak sahibine verdiği yetkiler, marka başvurusunun tesci-
line ve iyi niyetli kullanımına zarar vermez.
    Ürünün gerçek niteliği konusunda tüketicide kuşku uyandırabilecek özellikler
taşıyan ve daha önce tescili yapılmış bir ticari markanın menşe adı veya mahreç
işareti olarak tesciline izin verilmez.
    İyi Niyetli Kullanım

    Madde 19 - Dünya Ticaret Örgütü Kuruluş Anlaşmasının imzalanma tarihi olan
15 Nisan 1994 tarihinden önce sürekli olarak en az on yıl süreyle kullanılmış
veya anılan tarihten önce iyi niyetli bir şekilde kullanılmış olan coğrafi
işaretlere 15 inci madde hükümleri uygulanmaz.
    Herhangi bir işaretin halkı yanıltacak şekilde kullanılmamış olması şartıyla
haleflerinin veya kendisinin adının ticari açıdan iş ilişkilerinde kullanılması
15 inci maddenin ihlali sayılmaz.
    Ancak 15 inci maddenin birinci fıkrasının (b) bendinde öngörülen biçimde
sözcük olarak gerçek coğrafi yeri ifade etmekle birlikte halkta haksız biçimde
ürünün başka yer kaynaklı olduğu izlenimini bırakan biçimde kullanımı halinde
Enstitü, her bir işaretin, tüketicinin aldanmasını önleyecek ve üreticiye
hakkaniyete uygun kullanım sağlayacak biçimde düzenlenmesini talep eder. Bu
düzenleme yönetmelikte öngörülen hükümler çerçvesinde yapılır.
    Kullanımın Denetimi

    Madde 20 - Bu Kanun Hükmünde Kararname kapsamında coğrafi işareti tescil
ettiren, söz konusu ürünün üretimi, işlenmesi veya diğer işlemleri ile uğraşan
kişilerden oluşan ve yasal kuruluş biçimine bakılmaksızın herhangi bir dernek,
birlik veya benzeri örgüt, coğrafi işarete konu olan ürünün üretimi, pazarlan-
ması, tescilli menşe adı veya mahreç işaretinin kullanım biçimi, markalanması,
ürün üzerinde belirtilmesi, işaretleme veya etiketleme şekillerini ayrıntılı
olarak denetlemek üzere yeterli personel, ekipman ve diğer olanaklara sahip
olacak ve sözkonusu ürünün üretim durumlarını sürekli kontrol edecektir. Dene-
tim işlemi için konu ile ilgili uzman ve tarafsız kurum veya kuruluşlarla
işbirliği yapılabilir.
    Denetim işlemlerinin kapsamı ve şekli yönetmelikle belirlenir.
                                   ÜÇÜNCÜ KISIM
                 Coğrafi İşaretin Hükümsüzlüğü ve Korumanın Sona Ermesi
                                   BİRİNCİ BÖLÜM
                          Coğrafi İşaretin Hükümsüzlüğü
    Hükümsüzlük Halleri

    Madde 21 - Aşağıdaki hallerde tescilli coğrafi işaretin hükümsüz sayılma-
sına yetkili mahkeme tarafından karar verilir:
    a) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 3,5  ve 8 inci maddelerinde belirtilen
koruma şartlarına sahip olmadığı ispat edilmişse;
    b) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 7 nci maddesinde belirtilen hak sahipli-
ğinin başka kişiye veya kişilere ait olduğu ispat edilmişse;
    c) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 20 nci maddesinde belirtilen denetim
işlemlerinin yeterince yerine getirilmediği ispat edilmişse;
    Coğrafi işaret başvurusunda bulunanın, 7 nci maddeye göre başvuru hakkı-
na sahip bulunmadığı hakkındaki iddia, ancak, bu maddede belirtilen hak sa-
hipleri tarafından ileri sürülür.
    Hükümsüzlük Talebi

    Madde 22 - Coğrafi işaretin hükümsüzlüğü herkes tarafından istenebilir.
    Hükümsüzlüğün Etkisi

    Madde 23 - Coğrafi işaretin hükümsüzlüğüne karar verilmesi halinde, kara-
rın sonuçları geçmişe etkili doğar. Bu nedenle, coğrafi işaretin tescili ile
hukuki bakımdan bu Kanun Hükmünde Kararname ile sağlanan koruma, hükümsüzlük
kapsamında doğmamış sayılır.
    Coğrafi işaretin hükümsüzlüğünün geriye dönük etkisi, aşağıdaki durumları
etkilemez:
    a) Coğrafi işaretin hükümsüz sayılmasından önce, coğrafi işaretten doğan
haklara tecavüz sebebiyle verilen kesinleşmiş ve uygulanmış kararlar;
    b) Coğrafi işaretin hükümsüzlüğüne karar verilmeden önce yapılmış ve uygu-
lanmış sözleşmeler. Ancak, hal ve şartlara göre, hakkaniyet düşüncesinin gerek-
li kıldığı durumlarda sözleşme uyarınca ödenmiş bedelin kısmen veya tamamen
iadesi talep edilebilir.
    Bir coğrafi işaretin hükümsüzlüğüne ilişkin kesinleşmiş karar herkese kar-
şı hüküm doğurur. Enstitü, mahkemenin gönderdiği ilamı sicile işler ve yönet-
melikte öngörülen süre içinde yayın yolu ile ilan eder.
                                 DÖRDÜNCÜ KISIM
          Coğrafi İşaret Hakkına Tecavüz ve Tecavüz Halinde Davalar
                                 BİRİNCİ BÖLÜM
          Coğrafi İşaretin Tescilinden Doğan Hakka Tecavüz Durumları
    Coğrafi İşaret Hakkına Tecavüz Sayılan Fiiller

    Madde 24 - Tescil edilmiş coğrafi işaretler, bunların kullanım hakkına sa-
hip olmayan üçüncü kişiler tarafından aşağıda yazılı biçimde kullanımları coğra-
fi işaret hakkına tecavüz sayılır:
    a) Tescilli adın ününden herhangi bir biçimde yarar sağlayacak kullanımlar
veya tescil kapsamındaki ürünleri andıran yada çağrıştırabilen ürünlerle ilgi-
li olarak tescilli adın dolaylı veya dolaysız olarak ticari amaçlı kullanımı,
    b) Sözcük olarak gerçek coğrafi yeri ifade etmekle birlikte halkta haksız
biçimde ürünün başka yer kaynaklı olduğu izlenimini bırakan kullanımı veya
korunan adın tercümesinin kullanımı veya "stilinde", "tarzında", "tipinde",
"türünde", "yöntemiyle", orada üretildiği biçimde veya benzeri diğer açıklama
veya terimlerle birlikte kullanımı,
   c) Ürünün iç veya dış ambalajında, tanıtım ve reklamında veya ürünle il-
gili herhangi bir yazılı belgede doğal veya esas nitelik ve özellikleri ile
menşei konusunda yanlış veya yanıltıcı herhangi bir açıklama veya belirtiye
yer verilmesi,
    d) Ürünün menşei konusunda halkı yanıltabilecek biçimde ambalajlanması
veya yanılgı yaratabilecek diğer herhangi bir biçimde sunulması,
    e) Bu maddenin (a), (b), (c) ve (d) bentlerinde yazılı fiillere iştirak
veya yardım veya bunları teşvik etmek veya hangi şekil ve şartlarda olursa
olsun bu fiillerin yapılmasını kolaylaştırmak,
    f) Kendisinde bulunan ve haksız olarak üretilen veya ticaret alanına çı-
karılan coğrafi işarete sahip malın nereden alındığını veya nasıl sağlandığını
bildirmekten kaçınmak.
    Coğrafi işaret başvurusu bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 9 uncu maddesine
göre yayınlandığı takdirde, başvuru sahibi, coğrafi işarete vaki tecavüzlerden
dolayı hukuk ve ceza davası açmaya yetkilidir.

    Madde 24/A - (Ek:3/11/1995 - 4128/4 md.)
    a) Coğrafi İşaret hakkı sahibi olarak belirtilmesi gereken kimlik bildirimi-
ni gerçeğe aykırı olarak yapanlar, coğrafi işaret koruması olan bir eşya veya
ambalajı üzerine konulmuş, coğrafi işaret koruması olduğunu belirten işareti
yetkisi olmadan kaldıranlar, kendisini haksız olarak coğrafi işaret başvurusu
veya coğrafi işaret hakkı sahibi olarak gösterenler hakkında bir yıldan iki
yıla kadar hapis ve üçyüz milyon liradan altıyüz milyon liraya kadar para
cezasına.
    b) Korunan bir coğrafi işaret hakkının sahibi olmadığı, herhangi bir sebep-
le coğrafi işaret hakkının hükümsüzlüğü, coğrafi işaret korunmasından doğan
hakkının sona ermesi durumlarında, kendisinin veya başkasının imal ettiği veya
satışa çıkardığı eşyaya veya ambalajlarına veya ticari evrakına veya ilanla-
rına, hukuken korunan bir coğrafi işaret hakkı ile ilgili olduğu kanısını
uyandıracak şekilde, işaretler koyan veya bu amaçla yazılı ve görsel basındaki
ilan ve reklamlarda, bu tarzda yazı, işaret veya ifadeleri kullananlar hakkında
iki yıldan dört yıla kadar hapis cezasına ve altıyüz milyon liradan bir milyar
liraya kadar para cezasına,
    c) 24 üncü maddede yazılı fiillerden birini işleyenler hakkında, iki
yıldan dört yıla kadar hapis cezasına ve altıyüz milyon liradan bir milyar
liraya kadar para cezasına, ayrıca, işyerlerinin bir yıldan az olmamak üzere
kapatılmasına ve aynı süre ticaretten men edilmelerine hükmolunur. Yukarıda
yazılı suçlar, hizmetlerini yaptıkları sırada bir işletmenin çalışanları tara-
fından doğrudan doğruya veya emir üzerine işlenmişse, çalışanlar ve suçun iş-
lenmesine mani olmayan işletme sahibi, müdür veya temsilcisi ve hangi unvan ve
sıfatla olursa olsun işletmeyi fiilen yöneten kişide cezalandırılır. Bir tüzel-
kişinin işleri yürütülürken, 24 üncü maddede sayılan suçlardan biri işlenirse,
tüzelkişi, masraflar ve para cezasından müteselsilen sorumlu olur. Fiile iştirak
edenler hakkında olayın mahiyetine göre Türk Ceza Kanununun 64, 65, 66 ve 67 nci
maddeleri hükümleri uygulanır. Yukarıda sayılan suçlardan dolayı kovuşturma
şikayete bağlıdır. Bu madde hükümlerinin uygulanmasında 1412 sayılı Ceza Muha-
kemeleri Usulü Kanununun 344 üncü maddesinin birinci fıkrasının 8 numaralı
bendi uygulanmaz. Coğrafi işaret korumasından doğan hakları tecavüze uğrayandan
başka 24 üncü maddede sayılanlar dışında kalan suçlarda Enstitü; coğrafi işaret
hakkı sahibi olarak belirtilmesi gereken kimlik bildiriminin gerçeğe aykırı
olarak yapılması ile korunan bir coğrafi işaret hakkının sahibi olmadığı veya
herhangi bir sebeple coğrafi işaret hakkının hükümsüzlüğü veya coğrafi işaret
korunmasından doğan hakkının sona ermesi durumlarında, kendisinin veya başkası-
nın imal ettiği veya satışa çıkardığı eşyaya veya ambalajlarına veya ticari
evrakına veya ilanlarına hukuken korunan bir coğrafi işaret hakkı ile ilgili
olduğu kanısını uyandıracak şekilde, işaretler koyma veya bu amaçla yazılı ve
görsel basındaki ilan ve reklamlarda bu tarzda yazı, işaret ve ifadelerin
kullanılması durumlarında, 5590 veya 507 sayılı Kanunlara tabi kuruluşlar ve
Tüketici Dernekleri de şikayet hakkına sahiptir. Şikayetin fiil ve failden
haberdar olma tarihinden itibaren iki yıl içinde yapılması gerekir.
u kapsamdaki suçlarla ilgili şikayet, acele işlerden sayılır. Bu Kanun
hüümlerine göre, coğrafi işaret hakkı başvurusu veya coğrafi işaret koru-
masından doğan haklara tecavüz dolayısıyla üretilmesi cezayı gerektiren
eşya ile bu eşyaları üretmeye yarayan araç, gereç, cihaz, makine gibi
vasıtaların zaptedilmesi veya elkoyulması veya yok edilmesinde, Türk Ceza
Kanununun 36 ıncı maddesi hükmü ile Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununun ilgili
hükümleri uygulanır.
                                   İKİNCİ BÖLÜM
                                   Hukuk Davaları
    Coğrafi İşaret Sahibinin Talepleri ve Hukuk Davalarında Yetkili Mahkeme

    Madde 25 - Coğrafi işaretten doğan hakları tecavüze uğrayan coğrafi işaret
hakkı sahibi, mahkemeden özellikle aşağıdaki taleplerde bulunabilir:
    a) Fiilin tecavüz olup olmadığının tesbiti talebi;
    b) Coğrafi işaretten doğan haklara tecavüz fiillerinin durdurulması ve
önlenmesi talebi;
    c) Tecavüzün giderilmesi ve maddi zararın tazmini talebi;
    d) Coğrafi işaretten doğan haklara tecavüz suretiyle üretilen veya pazarla-
nan ürünlere, bunların üretiminde doğrudan doğruya kullanılan araçlara el konul-
ması talebi;
    e) Coğrafi işaretten doğan haklara tecavüzün devamını önlemek üzere tedbir-
lerin alınması, özellikle bu maddenin (c) bendine göre el konulan ürünlerin ve
araçların şekillerinin değiştirilmesi veya coğrafi işaretten doğan haklara te-
cavüzün önlenmesi için, kaçınılmaz ise, imhası talebi;
    f) Coğrafi işaretten doğan haklara tecavüz eden kişi aleyhine verilen mah-
keme kararının, masrafları tecavüz eden tarafından karşılanarak, ilgililere teb-
liğ edilmesi ve kamuya ilan yoluyla duyurulması talebi.
    Tedbirler konusunda mahkeme, Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu`nun ihtiyati
tedbirler hakkındaki hükümlerine göre karar verir.
    Coğrafi işaret hakkı sahibi tarafından, üçüncü kişiler aleyhine açılacak
hukuk davalarında yetkili mahkeme, coğrafi işaretin ilgili olduğu yer mahke-
meleri veya davacının ikametgahının olduğu veya suçun işlendiği veya tecavüz
fiilinin etkilerinin görüldüğü yerdeki mahkemedir.
   Davacının Türkiye Cumhuriyeti uyruğunda olmaması halinde, yetkili
mahkeme, sicilde kayıtlı vekilin iş yerinin bulunduğu yerdeki ve eğer
vekillik kaydı silinmiş ise, Enstitü merkezinin bulunduğu yerdeki mahkemedir.
    Üçüncü kişiler tarafından coğrafi işaret başvurusu veya coğrafi işaret
belgesi sahibi aleyhine açılacak davalarda yetkili mahkeme, davalının ikamet-
gahının bulunduğu yerdeki mahkemedir. Coğrafi işaret başvurusu veya coğrafi
işaret hakkı sahibinin Türkiye`de ikamet etmemesi halinde, bu maddenin üçüncü
fıkrası hükmü uygulanır.
    Birden fazla mahkemenin yetkili olduğu durumda, yetkili mahkeme, ilk dava-
nın açıldığı mahkemedir.
    Tazminat

    Madde 26 - 25 inci maddede sayılan fiilleri işleyen kusurlu kişiler coğrafi
işaret hakkı sahibinin zararını tazmin etmekle yükümlüdür.
    Tecavüzü Kanıtlayan Belgeler

    Madde 27 - Coğrafi işaret hakkı sahibinin, coğrafi işaretin haksız kullanımı
sonucunda uğramış olduğu zarar miktarının belirlenmesi için tazminat yükümlüsün-
den coğrafi işaretin kullanılması ile ilgili belgeleri vermesini talep etme
hakkı vardır.
    Tazminat İstenmeyecek Kişiler

    Madde 28 - Coğrafi işaret hakkı sahibi; sebep olduğu zarardan dolayı, coğ-
rafi işaret hakkı sahibine tazminat ödemiş olan kişi tarafından, el konulmaması
nedeniyle piyasaya sürülmüş ürünleri kullanan kişilere karşı, Kanun Hükmünde
Kararnamenin bu bölümünde yer alan davaları açamaz.
    Zamanaşımı

    Madde 29 - Coğrafi işaret haklarına tecavüzden doğan, özel hukuka ilişkin
taleplerde, zamanaşımı süresi için, Borçlar Kanunu`nun, zaman aşımına ilişkin
hükümleri uygulanır.
                                  ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
                               İhtisas Mahkemeleri
    Görevli ve Yetkili Mahkeme

    Madde 30 - Bu Kanun Hükmünde Kararnamede öngörülen bütün davalarda, görevli
mahkeme, Adalet Bakanlığı`nca kurulacak ihtisas mahkemeleri`dir.
    Asliye ticaret ve asliye ceza mahkemeleri`nden hangilerinin ihtisas mahke-
mesi olarak görevlendirileceğini ve bu mahkemelerin yargı çevresini Adalet
Bakanlığı`nın teklifi üzerine Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu belirler.
    Enstitü`nün bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine göre aldığı bütün karar-
lara karşı açılacak davalarda ve Enstitü`nün kararlarından zarar gören üçüncü
kişilerin Enstitü aleyhine açacakları davalarda görevli mahkeme, bu maddenin
birinci fıkrasında belirtilen İhtisas Mahkemeleri`dir.
    Hükmün İlanı

    Madde 31 - Dava sonucunda haklı çıkan taraf, haklı bir sebebin veya menfaa-
tının bulunması halinde, masrafları karşı tarafa ait olmak üzere, kesinleşmiş
kararın günlük gazete,
yerel gazete veya benzeri vasıtalarla tamamen veya özet olarak ilan edilmesini
talep etmek hakkına sahiptir.
    İlanın şekli ve kapsamı kararda tesbit edilir. İlan hakkı, kararın kesin-
leşmesinden sonra üç ay içinde talep edilmezse düşer.
                               DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
                               Özel Hükümler
    Coğrafi İşaretten Doğan Haklara Tecavüzün Mevcut Olmadığı Hakkında Dava ve
Şartları

    Madde 32 - Menfaatı olan herkesin, dava açarak fiillerinin coğrafi işaret-
ten doğan haklara tecavüz teşkil etmediğine karar verilmesini talep etme hakkı
vardır.
    Delillerin Tesbiti Davası

    Madde 33 - Coğrafi işaretten doğan hakları ileri sürmeye yetkili olan
kişilerin, bu haklara tecavüz sayılabilecek olayların tesbitini mahkemeden
isteme hakkı vardır.
    İhtiyati Tedbir Talebi

    Madde 34 - Bu Kanun Hükmünde Kararnamede öngörülen türde dava açan veya
açacak olan kişilerin, davanın etkinliğini temin etmek üzere ihtiyati tedbire
karar verilmesini talep etme hakkı vardır.
    İhtiyati tedbir talebi, dava açılmadan önce veya dava ile birlikte veya daha
sonra yapılabilir. İhtiyati tedbir talebi, davadan ayrı olarak incelenir.
    İhtiyati Tedbirin Niteliği

    Madde 35 - İhtiyati tedbirler, verilecek hükmün etkinliğini tamamen sağla-
yacak nitelikte olmalı ve özellikle aşağıda belirtilen tedbirleri kapsamalı-
dır:
    a) Davacının coğrafi işaretten doğan haklarına tecavüz teşkil eden fiillerin
durdurulması;
    b) Coğrafi işaretten doğan haklara tecavüz edilerek üretilen, pazarlanan
veya ithal edilen şeylere veya Coğrafi işarete konu ürünün üretiminde kulla-
nılan vasıtalara, Türkiye sınırları içinde veya gümrük ve serbest liman veya
bölge gibi alanlar dahil, bulundukları her yerde el konulması ve bunların
muhafazası,
    c) Herhangi bir zararın tazmini bakımından teminat verilmesi.
    Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu Hükümlerinin Uygulanması

    Madde 36 - Tesbit davaları ve ihtiyati tedbirlerle ilgili diğer hususlarda
Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümleri uygulanır.
    Gümrüklerde El Koyma

    Madde 37 - Aynının üretilmesi hak sahibinin yetkilerine tecavüz oluştur-
ması nedeniyle cezayı gerektiren taklit mallara, ithalat veya ihracaat sırasında
hak sahibinin talebi üzerine, gümrük idareleri tarafından ihtiyati tedbir nite-
liğinde el konulabilir.
                                     901-1
   El koyma ile ilgili uygulama bu konuda çıkarılacak mevzuatta düzenlenir.
    Gümrük İdarelerindeki tedbir, el koyma kararının tebliğinden itibaren on gün
içinde esas hakkında ihtisas mahkemesinde dava açılmaz veya mahkemeden tedbir
niteliğinde karar alınmazsa idarenin el koyma kararı ortadan kalkar.
                              GEÇİCİ MADDELER
    İhtisas Mahkemeleri Kuruluncaya Kadar Asliye Ticaret ve Asliye Ceza
    Mahkemelerinin Görevlendirileceği

    Geçici Madde 1 - Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin uygulanması bakımından,
İhtisas Mahkemeleri kuruluncaya kadar, bu Kanun Hükmünde Kararnamede sözü edilen
davalar için, asliye ticaret ve asliye ceza mahkemelerinin hangilerinin ihtisas
mahkemesi olarak görevlendirileceği ve bu mahkemelerin yargı çevresi Adalet Ba-
kanlığı`nın teklifi üzerine Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tarafından be-
lirlenir.
    Yürürlük

    Madde 38 - Bu Kanun Hükmünde Kararname yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
    Yürütme

    Madde 39 - Bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
                                   901-2
            555 SAYILI KHK EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVUZATIN
                YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE
  Kanun                                                          Yürürlüğe
   No.         Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler           giriş tarihi
-----------   ---------------------------------------------   -----------------
    4128                         --                               7.11.1995

Tüm Mevzuat