ENDÜSTRİYEL TASARIMLARIN KORUNMASI HAKKINDA KANUN HÜKMÜNDE KARARNAME
    Kanun Hükmünde Kar.nin Tarihi: 24/6/1995,   No:554
    Yetki Kanununun Tarihi       :  8/6/1995,   No:4113
    Yayımlandığı R.G. Tarihi     : 27/6/1995,   No:22326
    V.Tertip Düsturun Cildi      :  34,         sh:
                              BİRİNCİ KISIM
                              Genel Hükümler
                              BİRİNCİ BÖLÜM
           Amaç, Kapsam, Korumadan Yararlanacak Kişiler, Tanımlar
    Amaç ve Kapsam

    Madde 1 - Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin amacı, bu Kanun Hükmünde Kararname
hükümlerine uygun tasarımların korunmasını, rekabet ortamının oluşturulmasını ve
sanayinin gelişmesini sağlamaktır.
    Bu Kanun Hükmünde Kararname tescilli tasarımların korunması ile ilgili esas-
ları, kuralları ve şartları kapsar.Tescilsiz tasarımlar genel hükümlere tabidir.
    Bu Kanun Hükmünde Kararname çerçevesinde tasarım olarak sağlanan koruma,
Fikir ve Sanat Eserleri Kanununda aranan şartların gerçekleşmesi halinde öngö-
rülen korumaya halel getirmez.
    Korumadan Yararlanacak Kişiler

    Madde 2 - Bu Kanun Hükmünde Kararname ile sağlanan korumadan, Türkiye Cum-
huriyeti vatandaşları veya Türkiye Cumhuriyeti sınırları içinde ikametgahı olan
veya sınai veya ticari faaliyette bulunan gerçek ve tüzel kişiler veya Paris
veya Bern Sözleşmeleri veya Dünya Ticaret Örgütü`nü Kuran Anlaşma hükümleri
dahilinde başvuru hakkına sahip kişiler yararlanır.
    Bu maddenin birinci fıkrası hükmü kapsamı dışında kalmasına rağmen, Türkiye
Cumhuriyeti uyruğundaki kişilere Kanunen veya fiilen tasarım korunması tanıyan
devletlerin uyruğundaki gerçek veya tüzel kişiler de karşılıklılık ilkesi uya-
rınca Türkiye`de tasarım korumasından yararlanır.
    Tanımlar

    Madde 3 - Bu Kanun Hükmünde Kararnamede geçen;
    a) "Tasarım", bir ürünün tümü, veya bir parçası veya üzerindeki süslemenin,
çizgi, şekil, biçim, renk, doku, malzeme veya esneklik gibi insan duyuları ile
algılanan çeşitli unsur veya özelliklerinin oluşturduğu bütünü,
    b) "Ürün", bilgisayar programları ve yarı iletkenlerin topografyaları hariç
olmak üzere, endüstriyel yolla veya elle üretilen herhangi bir nesnenin yanısıra
bileşik bir sistem veya bunu oluşturan parçaları, setler, takımlar, ambalajlar
gibi nesneleri, birden çok nesnenin veya sunuşun birarada algılanabilen bile-
şimlerini, grafik semboller ve tipografik karakterleri,
    c) "Tasarımcı", korumaya konu olan tasarımı tasarlayan kişiyi,
    d) "Enstitü", bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerini uygulamak ve yürüt-
mekle görevli 544 Sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile kurulan Türk Patent Ensti-
tüsü`nü,
    e) "Paris Anlaşması", Sınai Mülkiyetin Himayesine Mahsus Milletlerarası
bir İttihat İhdas Edilmesine Dair 20 Mart 1883 tarihli uluslararası Anlaş-
mayı,
    f) "Bern Sözleşmesi", Edebi ve Artistik Eserlerin Korunmasına Dair
9 Eylül 1886 tarihli uluslararası Anlaşmayı,
    g) "Dünya Ticaret Örgütü`nü Kuran Anlaşma", Dünya Ticaret Örgütü`nün Ku-
ruluşuna Dair 15 Nisan 1994 tarihli uluslararası anlaşmayı,
    h) "Referans tarihi", tescilli tasarımlar için tescil başvurusunun yapıl-
dığı veya rüçhan hakkı talep edilmişse bu talep için başvurunun yapıldığı
tarihi; ifade eder.
    Uluslararası Anlaşmaların Öncelikle Uygulanması

    Madde 4- Türkiye Cumhuriyeti Kanunlarına göre yürürlüğe konulmuş uluslar-
arası anlaşma hükümlerinin bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerinden daha el-
verişli olması halinde 2 nci maddede belirtilen kişiler, daha elverişli hükümle-
rin uygulanmasını talep hakkına sahiptir.
                                   İKİNCİ BÖLÜM
                                   Koruma Şartları
    Genel Şartlar

    Madde 5 - Yeni ve ayırt edici niteliğe sahip tasarımlar belge verilerek
korunur. Bileşik bir ürünün bir parçası ile ilgili tasarımın kendi yeni ise ve
ayırt edici bir niteliğe sahipse ayrıca korumadan yararlanır.
    Yenilik

    Madde 6 - Bir tasarımın aynısı, başvuru veya rüçhan tarihinden önce dünya-
nın herhangi bir yerinde kamuya sunulmamış ise o tasarım yeni kabul edilir. Ta-
sarımlar sadece küçük ayrıntılarda farklılık gösteriyorlarsa aynı kabul edilir.
    Kamuya sunma, sergileme, satış gibi yollarla piyasaya sürme, kullanma, ta-
rif, yayım tanıtım veya benzer amaçlı faaliyetleri kapsar. Üçüncü şahıslara
yapılan ve açıkça veya zımnen gizlilik niteliği taşıdığı anlaşılan açıklamalar
kamuya sunmanın kapsamı dışındadır.
    Ayırt Edici Nitelik

    Madde 7 - Bir tasarımın ayırt edici niteliğe sahip olması, bu tasarımın bil-
gilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izlenim ile ikinci fıkrada belirti-
len herhangi bir tasarımın böyle bir kullanıcıda yarattığı genel izlenim ara-
sında belirgin bir farklılık olması anlamındadır.
    Herhangi bir tasarımın ayırt edici nitelik açısından kıyaslandığı diğer bir
tasarımın,
    a) Başvuru veya rüçhan tarihinde Türkiye`de veya dünyada herhangi bir yerde
piyasaya sunulmuş olması; veya
    b) Enstitü tarafından tescilli bir tasarım olarak yayınlanmış ve ayırt
edici nitelik açısından değerlendirilen tasarımın başvuru veya rüçhan tarihin-
de henüz koruma süresini doldurmamış olması, gerekir.
     Ayırt edici niteliğin değerlendirilmesinde, birbirleri ile kıyaslanan
tasarımların ilke olarak farklılıklarından çok ortak özelliklerinin değer-
lendirilmesine ağırlık verilir ve tasarımcının tasarımı geliştirme açısından
ne kadar seçenek özgürlüğüne sahip olduğu göz önüne alınır.
    Yenilik ve Ayırt Edici Niteliği Etkilemeyen Açıklamalar

    Madde 8 - Koruma talep edilen bir tasarım, başvuru tarihinden önceki oniki
ay içerisinde veya rüçhan talebi varsa, rüçhan tarihinden önceki oniki ay içe-
risinde tasarımcı veya halefi veya bu kişilerin izni ile üçüncü bir kişi tara-
fından kamuya sunulur veya tasarımcı veya halefleri ile olan ilişkinin suistima-
li sonucu kamuya sunulursa, bu açıklama 6 ncı ve 7 nci maddeleri çerçevesinde
tasarımın yeniliğini ve ayırt edici niteliğini etkilemez. (1)
    Kamu Düzeni ve Genel Ahlaka Aykırı Tasarımlar

    Madde 9 - Kamu düzeni ve genel ahlaka aykırı tasarımlar koruma kapsamı dı-
şındadır.
    Diğer Koruma Dışı Haller

    Madde 10 - Teknik fonksiyonunun gerçekleştirilmesinde, tasarımcıya, tasarı-
ma ilişkin özellik ve unsurlarda hiç bir seçenek özgürlüğü bırakmayan tasarımlar
koruma kapsamı dışındadır.
    Tasarlanan veya tasarımın uygulandığı ürünü, başka bir ürüne mekanik olarak
monte edebilmek veya bağlayabilmek için ancak zorunlu biçim ve boyutlarda üre-
tilebilen tasarımlar koruma kapsamı dışındadır.
    Ancak, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 6 ncı ve 7 nci maddelerindeki hüküm-
leri karşılamak koşulu ile, farklı veya eş birimlerden oluşan modüler bir sis-
temde bu birimlerin birbirleriyle, sonlu veya sonsuz, çeşitli biçimlerde bağlan-
tı kurmasını sağlayan tasarımlar koruma kapsamına girer.
                                      ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
                      Korumanın Kapsamının Belirlenmesi ve Süresi
    Korumanın Kapsamının Belirlenmesi

    Madde 11 - Bir tasarımın koruma kapsamı belirlenirken buna, 7 nci maddeye
uygun olarak o tasarımın bilgilenmiş kullanıcı üzerinde yarattığı genel izle-
nimle  bariz bir benzerlik gösteren bütün tasarımlar dikkate alınır.
    Koruma kapsamının belirlenmesinde, kıyaslanan tasarımların farklılıklarından
çok ortak özelliklerine ağırlık verilir ve tasarımcının tasarlama açısından
seçenek özgürlüğüne sahip olduğu dikkate alınır.
    Tescilli Tasarımların Koruma Süresi

    Madde 12 - Tescilli tasarımların koruma süresi başvuru tarihinden itibaren
5 yıldır.
    Anılan süre beşer yıllık dönemler halinde yenilenmek üzere toplam 25 yıla
kadar uzatılır.
---------------
(1) Bu maddede yeralan "rüçhan tarihi itibariyle" ibaresi, 3/11/1995 tarih ve
    4128 sayılı Kanunun 3 üncü maddesiyle "rüçhan tarihinden önceki oniki ay
    içerisinde" şeklinde değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
                                  İKİNCİ KISIM
                    Hak Sahibi, Yetkileri, Sınırlandırma ve Gasp
                                  BİRİNCİ BÖLÜM
                          Hak Sahibi, Yetkileri ve Gasp
    Hak Sahipliği

    Madde 13 - Tasarım hakkı tasarımcıya veya onun hukuki haleflerine aittir.
    Tasarımcının birden çok olması halinde, taraflar arasında aksine bir an-
laşma yoksa tasarımcılar, müşterek mülkiyet hükümleri çerçevesinde hak sahibi-
dir.
    Her hak sahibi diğerlerinden bağımsız olarak aşağıdaki işlemleri kendi adı-
na yapabilir:
    a) Kendisine düşen pay üzerinde serbestçe tasarrufta bulunur. Payın üçüncü
kişiye devredilmesi halinde diğer pay sahiplerinin önalım hakkı vardır.
    Payın devri yazılı şekilde yapılır ve sicile kaydedilir. Enstitü ön alım
hakkının kullanılabilmesi için durumu iki ay içinde diğer paydaşlara bildirir.
Ön alım hakkı bildirimin tebellüğünden itibaren bir ay içinde kullanılır.
    b) Diğer hak sahiplerine bir bildirimde bulunduktan sonra tasarımı kulla-
nabilir.
    c) Tasarımın korunması için gerekli önlemleri alabilir.
    Tasarımın kullanılması amacı ile üçüncü kişilere lisans verilmesi, hak
sahiplerinin tamamının karar vermesi ile mümkündür. Ancak mahkeme mevcut şart-
ları göz önünde tutarak, hakkaniyet düşüncesiyle bu yetkiyi hak sahiplerinden
sadece birine de verir.
    d) Birlikte yapılan tasarım başvurusu veya tasarımdan doğan hakların her-
hangi bir şekilde tecavüze uğraması halinde üçüncü kişilere karşı hukuk veya
ceza davası açabilir. Diğer hak sahiplerinin davaya katılabilmeleri için, du-
rum davayı açan tarafından davanın açıldığı tarihten itibaren bir ay içinde,
kendilerine bildirilir.
    Hizmet İlişkisinde Hak Sahibi

    Madde 14 - Aralarındaki özel sözleşmeden veya işin mahiyetinden aksi anla-
şılmadıkça memur, hizmetli ve işçilerin işlerini görürken tasarladıkları tasa-
rımların sahipleri bunları çalıştıranlardır.
    Sözleşmesi gerektirmediği halde işyerindeki bilgiler ve araçlardan fayda-
lanmak suretiyle bir tasarım yapan memur, hizmetli ve işçinin yaptıkları
tasarımın sahipleri bunları çalıştırandır.
    Bu takdirde, memurun, hizmetlinin ve işçinin yaptığı tasarımın önemi göz-
önüne alınarak tespit edilecek bir bedele hakkı olur.
    Taraflar bu bedel konusunda anlaşamadıkları takdirde, söz konusu bedel mah-
kemece tespit edilir.
    Üniversite Mensuplarının Tasarımları

    Madde 15 - Üniversitelere bağlı fakülte ve yüksekokullarda bilimsel çalışma
yapmakta olan öğretim elemanlarının tasarımları üzerindeki hak, 14 üncü madde
hükmünden farklı olarak öğretim elemanlarına aittir.
    Öğretim elemanı sıfatı, Yüksek Öğretim Kanunu hükümlerine göre belirlenir.
    Öğretim kurumu tasarımla sonuçlanan araştırmalar için özel olarak belli araç
ve gereçleri sağlamak suretiyle harcamalarda bulunmuşsa, öğretim elemanları
öğretim kurumuna tasarımın değerlendirildiğini yazı ile bildirmek ve talep
halinde tasarımın ne şekilde değerlendirildiği ve elde edilen kazanç miktarı
hakkında bilgi vermekle yükümlüdür. Öğretim kurumu, kendisine yapılan yazılı
bildirim tarihinden itibaren üç ay içinde elde edilen kazançtan uygun bir mikta-
rın verilmesini talep eder. Ancak, talep edilecek miktar kurum tarafından yapı-
lan harcamaları aşamaz.
    Hizmet Sözleşmesi Dışında Kalan Sözleşmelerde Hak Sahipliği

    Madde 16 - Hizmet sözleşmesi dışında kalan iş görme sözleşmeleri çerçeve-
sinde yapılan tasarımlarda hak sahibi aksine bir anlaşma yoksa işi veren kişi-
dir.
    Tasarım Hakkının Kapsamı

    Madde 17 - Tasarımın kullanılması hak ve yetkileri münhasıran tasarım hakkı
sahibinindir. Üçüncü kişiler, tasarım hakkı sahibinin izni olmadan koruma kapsa-
mındaki tasarlanan veya tasarımın uygulandığı bir ürünü üretemez, piyasaya suna-
maz, satamaz, sözleşme yapmak için icapta bulunamaz,ithal edemez, ticari amaçlı
kullanamaz veya bu amaçlarla elde bulunduramaz.
    Tasarımcı Olarak Belirtilme Hakkı

    Madde 18 - Tasarımcı başvuru sahibine veya tasarım hakkı sahibine karşı,
tasarım sicilinde, rüçhan belgelerinde ve yayınlama sırasında adının tasarımcı
olarak gösterilmesini isteme hakkına sahiptir.
    Ekip çalışması sonunda ortaya çıkan tasarımlarda bu husus açıkça vurgulanır.
Bu hakkın devri ve haktan feragat hükümsüzdür.
    İkinci fıkra ile ilgili hususların uygulama şekli Türk Patent Enstitüsü
tarafından çıkarılacak yönetmelikte gösterilir.
    Gasp Hali

    Madde 19 - Tasarım hakkı, 13 üncü maddenin birinci fıkrası hükmüne göre
gerçek tasarım hakkı sahibi dışında biri tarafından başvurusu yapılmış veya
hak sahibi dışında biri adına tescil edilmiş ise, gerçek hak sahibi olduğunu
iddia eden kişi, tasarım hakkından doğan diğer hak ve talepleri saklı kalmak
şartıyla, tasarım hakkı sahipliğinin kendisine devir edilmesini talep ve dava
etme hakkı vardır.
    Tasarım hakkı sahipliği üzerinde kısmi bir hakkın iddia edilmesi durumunda,
bu maddenin birinci fıkrası hükmüne göre bir hak sahipliği tanınmasını talep
ve dava etme hakkı vardır.
    Bu maddenin birinci ve ikinci fıkralarında belirtilen talep ve dava hak-
ları, tescilli tasarım hakkının ilan tarihinden itibaren iki yıl içinde ve
gaspta kötü niyet varsa tescilli tasarım hakkının koruma süresinin bitimine
kadar kullanılır.
    Bu madde hükmüne göre açılan dava ve davada ileri sürülen talepler, dava
sonunda verilen kesin hüküm veya açılan davayı herhangi bir şekilde sona
erdiren bütün diğer haller ilgilinin talebi üzerine üçüncü kişilere karşı hüküm
ve sonuç doğurmak üzere Tasarım Siciline kayıt edilir.
    Gaspın Sona Erdirilmesinin Sonuçları

    Madde 20 - Tasarım hakkı sahipliğinin 19 uncu madde hükmüne göre değişmesi
halinde, bu değişikliğin tasarım siciline kayıt edilmesi ile birlikte, üçüncü
kişilerin o tasarımla ilgili lisans ve tanınan diğer hakları sona erer.
    Sonradan gerçek tasarım hakkı sahibi olmadığı anlaşılan kişi veya onunla
lisans anlaşması yapan, eğer tasarımı, bu maddenin birinci fıkrası hükmü çer-
çevesinde gerçek tasarım hakkı sahibinin sicile kayıt edildiği tarihten önce
kullanmaya başlamışsa veya kullanma için ciddi hazırlıklara girmiş bulunuyorsa,
gerçek tasarım hakkı sahibinden veya sahiplerinden inhisari olmayan bir lisans
verilmesini talep eder. Bu hükme göre verilecek lisans, makul süre ve koşullar
ile verilir.
    Bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen talebin yapılması için öngörülen
süre, önceden sicile tasarım hakkı sahibi olarak geçen kişi için ik ay ve
lisans alan kişi için dört aydır. Bu süreler gerçek tasarım hakkı sahibinin
sicile kayıt edildiğinin Enstitü tarafından ilgililere tebliğ edildiği tarihten
başlar.
    Eski tasarım hakkı sahibi veya lisans alan kullanıma başladığı veya kulla-
nım için ciddi hazırlıklar yaptığı sırada kötü niyetli ise, bu maddenin ikinci
ve üçüncü fıkraları uygulanmaz.
                                   İKİNCİ BÖLÜM
                         Yetkinin Sınırlandırıldığı Durumlar
    Tasarım Hakkının Sınırlandırıldığı Durumlar

    Madde 21 - Aşağıda sayılan fiiller tasarım hakkının dışında kalır,
    a) Özel amaçla sınırlı kalan ve ticari amaç taşımayan fiiller,
    b) Deneme amaçlı fiiller,
    c) Ticari uygulamadaki dürüstlük kuralları ile bağdaşır olmak, tasarımın
normal kullanımını gereksiz şekilde tehlikeye sokmamak ve kaynak göstermek
kaydı ile eğitim veya referans amaçlı çoğaltmalar,
    d) Yabancı ülkelere kayıtlı olan ve geçici olarak Türkiye Cumhuriyeti
sınırları içinde bulunan deniz veya hava taşıt araçlarında bulunan ekipman,
bu araçların onarımı için kullanılmak üzere ithal edilen yedek parça ve
aksesuarlar ile bu araçların onarım fiili.
    Onarım Amaçlı Kullanım

    Madde 22 - Tasarlanan veya tasarımın uygulandığı ürünün piyasaya ilk sürül-
düğü tarihten üç yıl sonra olmak üzere, tasarımın üçüncü kişilerce 17 nci madde
hükümleri
çerçevesinde aşağıda belirtilen koşulların birarada karşılanarak kullanımı
tasarım hakkının ihlali sayılmaz;
    a) Tasarlanan ürünün, bileşik bir ürünün parçası ve görünümünün bu bileşik
ürüne bağımlı olması,
    b) Bileşik ürüne orijinal görünümünü yeniden kazandırmak üzere onarımında
kullanılması ve,
    c) Onarım için kullanılan ürünün kaynağı konusunda kamuoyunun yanıltılma-
ması.
    Önceki Kullanımdan Doğan Hak

    Madde 23 - Tescil başvurusunun yapıldığı tarihten veya rüçhan hakkı tari-
hinden önce, tescilli tasarımın koruma kapsamına giren ve tescilli tasarımdan
bağımsız olarak geliştirilmiş ve o tarihte henüz kamuya açıklanmamış bir
tasarımı kullanmaya başlamış veya kullanımı için ciddi ve gerçek tedbirler
almış kişi veya kişilere karşı, bu kişi veya kişilerin iyi niyetli davranmış
olmaları koşuluyla, tasarımı kullanmaya devam etmelerini veya kullanmaya
başlamalarını önlemeye, tasarım hakkı sahibinin yetkisi yoktur. Bu durum sicile
kayıt edilir. Ancak, üçüncü kişilerin bu madde kapsamında bir tasarımdan
yararlanmaları başlangıçta uygulamaya konulan veya uygulanması için daha önce-
den planlanan tedbirlerin sınır ve gerekleri dışına çıkamaz. Bu kullanma hakkı
ancak işletme ile devredilir ve intikal eder.
    Hakkın Tüketilmesi Durumu

    Madde 24 - Tasarlanan veya bu tasarımın uygulandığı ürünün tasarım hakkı
sahibi tarafından veya onun onayı ile Türkiye`de piyasaya sürülmesinden sonra,
bu ürünle ilgili fiiller tasarım hakkının dışında kalır.
                                    ÜÇÜNCÜ KISIM
                              Tescil, Yenileme, İtiraz
                                     BİRİNCİ BÖLÜM
                                  Başvuru ve Şartları
    Tescil Mercii

    Madde 25 - Tasarımların tescili için yetkili merci Türk Patent Enstitüsüdür.
Yurtiçinden ve yurtdışından yapılacak tüm başvurular Türk Patent Enstitüsüne
veya onun yetkili kıldığı makama yapılır.
    Başvuru Şartları

    Madde 26 - Bir tasarımın tescil edilmesi için aşağıda belirtilen unsurlarla
başvuruda bulunmak şarttır:
    a) Şekli ve kapsamı Yönetmelikte öngörülen, başvuru sahibinin kimliğine
ilişkin bilgileri de içeren başvuru dilekçesi,
    b) Tasarımın tüm belirgin özelliklerini yansıtan ve yayın yoluyla çoğaltı-
mına elverişli resim, çizim, grafik, fotoğraf veya benzeri bir biçimde hazır-
lanmış görsel anlatımı.
     Başvuruda tasarımı açıklayan bir tarifname verilir ve tasarımı konu alacak
veya tasarımın uygulanacağı ürünler belirtilir.
    İki boyutlu bir tasarımı konu alan başvurularda 35 inci madde çerçevesinde
yayınlanmanın ertelenmesi istenir. Tasarımın yayınlanması için erteleme talebi
varsa ve tasarımın özelliği birinci fıkranın (b) bendinin uygulanmasına el-
vermiyorsa, (b) bendinde belirtilen görsel anlatımın yerine tasarlanan veya ta-
sarımın uygulandığı ürünün bir örneği verilir. (1)
    Bir tasarım tescil başvurusunun geçerliliği için, başvuru ücreti ödenir ve
ücretin ödendiğini gösterir belge başvuru dilekçesine eklenir.
    Tasarımcının kimliği başvuruda belirtilir. Eğer başvuruda bulunan tasarımcı
değilse veya tasarımcılar birden çok ise, başvuruda bulunan kişinin tescil is-
teme hakkını, tasarımcı veya tasarımcılardan ne şekilde elde ettiğini başvuruda
açıklaması zorunludur.
    Bir tasarım tescil başvurusu ile birlikte veya daha sonra Enstitü`ye veri-
lecek her türlü belge, bu Kanun Hükmünde Kararnameye ilişkin Yönetmelikte öngö-
rülen hususları kapsar.
    Modası sık değişen endüstriler ile ilgili ürünlerin tasarım başvuruları ko-
nusunda enstitü daha basit başvuru şartları ile ilgili hükümleri bu konuda çı-
karacağı Yönetmelikle düzenler.
    Sınıflandırma

    Madde 27 - Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin uygulanmasında, tasarlanan veya
tasarımın uygulandığı ürünler sınıflandırılması için Endüstriyel Tasarımların
Uluslararası Sınıflandırmasına ilişkin esaslar kullanılır.
    Çoklu Başvuru

    Madde 28 - Birden çok tasarımın başvurusu, tek başvuru ile yapılabilir.
Süslemeler hariç olmak üzere, bu olanaktan yararlanmak ancak tek başvuru altında
gösterilen her bir tasarımın, tasarlanan ürünlerin aynı alt-sınıfa veya aynı
set/takıma ait olmaları veya bileşik bir ürünün parçaları olmaları veya birden
çok nesnenin yada sunuşun bir arada algılanabilen bir birleşimini oluşturmaları
durumunda mümkündür.
    Çoklu başvuru, 26 ncı madde hükümlerinde yer alan ücretlere ek olarak, Yö-
netmelikte öngörülen ek başvuru ücretine tabidir.
    Milletlerarası Anlaşmalara Dayanan Başvurulardan Doğan Rüçhan Hakları

    Madde 29 - Paris Anlaşmasına dahil ülkelerden birine mensup veya bu ülke-
lerden birine mensup olmamakla birlikte onlardan birinde ikametgahı veya işler
durumda bir ticari müessesesi bulunan gerçek veya tüzel kişiler veya Kanuni
varisleri, bu ülkelerin herhangi birinde yetkili mercilere bir tasarımın tescili
için usulüne uygun olarak yaptıkları başvuru tarihinden itibaren, altı ay sü-
reyle aynı tasarım için tasarım belgesi almak üzere Türkiye`de başvuru yapma
konusunda rüçhan hakkından yararlanır.
    Bu maddenin birinci fıkrasında yazılı altı aylık süre içinde kullanılmayan
rüçhan hakları düşer.
    Rüçhan hakkına dayanılarak bu maddenin birinci fıkrasında yazılı süre içinde
başvuru yapıldığı takdirde, rüçhan hakkının doğduğu tarihten itibaren ve bu
rüçhan hakkını konu alan tescil başvurusunun kapsamına giren, üçüncü kişiler ta-
rafından yapılacak başvurular ve bunlara verilecek tasarım belgesi hükümsüzdür.
    2 nci maddenin 2 nci fıkrasında yazılı karşılıklık uygulamasından yararlanan
ülkeler uyruğundaki gerçek veya tüzel kişiler, bu madde hükmüne göre rüçhan hak-
kından yararlanma hakkına sahiptir.
----------------
(1) Bu fıkrada yeralan "erteleme talebi varsa, veya" ibaresi, 3/11/1995 tarih
    ve 4128 sayılı Kanunun 3 üncü maddesiyle "erteleme talebi varsa ve" şeklinde
    değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
    Paris Anlaşmasına taraf bir ülke uyruğundaki gerçek veya tüzel bir kişi,
Paris Anlaşmasına taraf olmayan bir ülkede, tasarım tescili için geçerli
bir başvuru yapmışsa, bu madde hükmüne göre, söz konusu başvurunun rüçhan
hakkından yararlanır.
    Aynı devlet nezdinde ve daha önce yapılmış bir başvuruyu konu alan sonraki
başvuru rüçhan hakkının belirlenmesinde ilk başvuru olarak kabul edilir. Ancak,
rüçhan hakkının belirlenmesinde sonraki başvurunun esas alınabilmesi için,
sonraki başvurunun yapıldığı tarihte önceki başvurunun kamu incelemesine açıl-
mamış olması ve herhangi bir hakkı saklı kalmamış olarak geri çekilmiş, terk
edilmiş ve reddedilmiş olması gerekir. Bu uygulamadan sonra artık önceki başvu-
ru rüçhan hakkı kullanımına gerekçe gösterilemez.
    Sergilerde Teşhir Hakkından Doğan Rüçhan Hakları

    Madde 30 - Tescil başvurusunda tasarlanan veya tasarımın uygulandığı ürünü,
Türkiye`de açılan milli ve milletlerarası sergilerde veya Paris Anlaşmasına
taraf ülkelerde açılan resmi veya resmi olarak tanınan sergilerde teşhir eden
29 uncu maddenin 1 inci fıkrasında yazılı gerçek veya tüzel kişiler, sergideki
teşhir tarihinden itibaren altı ay içerisinde, Türkiye`de tasarım belgesi almak
için başvuru yapma konusunda rüçhan hakkından yararlanır.
    Tescil başvurusundaki tasarımı konu alan veya tasarımın uygulandığı ürün
sergide görünür şekilde resmi açılış tarihinden önce konulmuşsa rüçhan süresi
ürünün sergi yerine konulduğu tarihten itibaren başlar.
    Bu maddenin birinci fıkrasında yazılı sergilerden Türkiye`de açılanların
yetkili mercileri, tescil başvurusundaki bir tasarımı konu alan veya tasarımın
uygulandığı ürünlerini sergide teşhir edenlere, teşhir ettikleri ürünü, sarih
ve eksiksiz bir şekilde gösteren, fotoğraf veya fotoğraflarını içeren ve ürünün
çeşidi ile bu ürünün sergide görünür şekilde konulduğu tarihi ve resmi açılış
tarihini gösterir bir belge verir.
    Yabancı ülkelerde teşhir edilen ürünler için, serginin açıldığı ülkenin yet-
kili mercileri tarafından düzenlenen ve bu maddenin üçüncü fıkrasında yazılı
hususları içeren bir belgenin verilmesi şarttır.
    Başvurusu yapılmış veya tasarım belgesi alınmış bir tasarlanan veya tasarı-
mın uygulandığı ürünün, Türkiye`de açılan sergilerde teşhir edilmesine ve sergi
bittikten sonra ülkesine geri gönderilmesine engel olunamaz.
    Bir sergide teşhir edilmiş, tescil başvurusu yapılmış veya tasarım belgesi
alınmış olan bir ürünün aynı veya benzeri bir ürün hakkında birden fazla tasa-
rım başvurusu yapılması durumda bu ürünü sergiye ilk koyan kişi, ürünün sergiye
aynı zamanda konulması ve teşhir olunması halinde ise ilk başvuruda bulunan kişi
rüçhan hakkından yararlanır.
    Rüçhan Hakkının Hükmü, Talep Edilmesi ve Belgelendirilmesi

    Madde 31 - 29 ve 30 uncu madde hükümlerine göre doğan rüçhan hakkının hüküm
ve sonuçları, rüçhan hakkının talep edildiği başvurunun tarihi itibariyle doğar.
    Başvuru sahibi, yararlanmak istediği rüçhan hakkını başvuru ile birlikte
talep eder. Bununla ilgili rüçhan hakkı belgesini, başvuru tarihinden itibaren
üç ay içinde vermediği takdirde rüçhan hakkından yararlanma talebi yapılmamış
sayılır.
    Sergide teşhir hakkına dayalı olarak alınmış bir rüçhan, 29 uncu maddeye
göre verilen rüçhan süresini uzatmaz.
                              İKİNCİ BÖLÜM
                    Tescil Usulü, Yenileme ve İtiraz
    İnceleme

    Madde 32 - Konusu ve kapsamı 3 üncü madde hükümlerine uymayan bir tasarım
tescil talebi Enstitü tarafından geri çevrilir.
    Enstitü, başvurunun 26 ncı ve 28 inci maddelerde belirtilen şartlara uygun-
luğunu ve herhangi bir eksikliğin bulunup bulunmadığını inceler.Enstitü herhangi
bir eksikliğin olmadığına karar verirse, tasarım tescil başvurusu başvurunun
Enstitü`ye veya onun yetkili kıldığı makama verildiği tarih, saat ve dakika
itibariyle kesinleşir.
    Rüçhan hakkı talep edilmişse, Enstitü tarafından 29, 30 ve 31 inci madde hü-
kümlerine göre ayrıca inceleme yapılır.
    Eksiklerin Giderilmesi

    Madde 33 - Bir başvuruda, 26 ncı ve 28 inci maddelerde yer alan şartların
yerine getirilmediği tesbit edilirse, Enstitü söz konusu eksiklerin yönetme-
likte öngörülen süre içinde giderilmesini başvuru sahibinden ister.
    Enstitü tarafından giderilmesi istenen ve 26 ncı maddenin 1 inci fıkrası
kapsamına giren eksiklerin, yönetmelikte öngörülen süre içinde giderilmiş olması
şartıyla, tasarım tescil başvurusu öngörülen eksiklerin giderildiği tarih itiba-
riyle kesinlik kazanır.
    Enstitü tarafından giderilmesi istenen ve 26 ncı maddenin 1 inci fıkrası
kapsamı dışında kalan eksiklerin, yönetmelikte öngörülen süre içinde giderilmiş
olması şartıyla, tasarım tescil başvurusu başvurunun ilk yapıldığı tarih itiba-
riyle kesinleşir.
    Bu maddenin birinci fıkra hükümlerine göre belirlenen eksiklerin bu Kanun
Hükmünde Kararname hükümlerine göre ve süresi içinde giderilmemesi durumunda
başvuru Enstitü tarafından geri çevrilir.
    Rüçhan hakkına ilişkin eksiklerin giderilmemesi sadece rüçhan hakkının yiti-
rilmesi bakımından hüküm ifade eder.
    Tescil ve Yayınlama

    Madde 34 - Başvuru tarihi 32 nci ve 33 üncü madde hükümlerine göre kesinlik
kazanan bir tasarım başvurusu tasarım siciline kayıt edilir.
    Sicile kaydı yapılmış tasarım, aşağıda belirtilen unsurları kapsayacak bi-
çimde, ilgili bültende yayınlanır:
    a) Tasarımın tescil kayıt tarih ve sayısı, eğer rüçhan hakkı talep edilmişse
rüçhan tarihi, sayısı ve ülkesi,
    b) Tasarım hakkı sahibinin kimliği,
    c) Tasarımcının kimliği veya ekibin adı,
    d) Tasarımın tüm belirgin özelliklerini yansıtan resim, çizim, grafik,
fotoğraf veya benzeri bir biçimde hazırlanmış görsel anlatımı,
    e) Başvuruyla birlikte ürünün bir örneği verilmişse, bu durumun kaydı,
    f) Yönetmelikte öngörülen diğer hususlar.
    Bu madde kapsamındaki kayıt ve yayın işlemi, Yönetmelikte şekil ve şartları
öngörüldüğü biçimde ve bu maddede yer alan unsurları da kapsamak üzere yerine
getirilir.
    Yayının Ertelenmesi

    Madde 35 - Tasarım Tescil başvuru sahibi eğer dilerse, referans tarihinden
başlamak ve 30 aydan uzun olmamak üzere, başvuru sırasında yayının ertelenmesi
talebinde bulunur.
    Yayın erteleme talebi bulunan ve başvuru tarihi kesinleşmiş olan başvurunun
sicil kaydı yapılır, ancak gerek tasarımın görsel anlatımı gerekse başvurunun
diğer belgeleri kamu incelemesine kapalı tutulur.
    Enstitü, tescili yapılan tasarımla ilgili olarak, ilgili bültende bir yayın
erteleme bildirimi yayınlar. Bu bildirimde, tescili yapılmış tasarımın hak
sahibinin kimliği, başvuru tarihi, talep olunan yayın erteleme süresi ve
Yönetmelikte öngörülen diğer hususlarla ilgili bilgilere yer verilir.
    Enstitü, yayın erteleme süresinin sona erdiği tarihte veya hak sahibinin
isteği üzerine daha önceki bir tarihte, başvuru ile ilgili bütün kayıt ve
belgeleri kamunun incelemesine açar ve Yönetmelikte öngörülen şekilde yayınlar.
Ancak, bu işlemden önce, tasarım hak sahibinin yayın ücretini ve çoklu başvuru
halinde ek yayın ücretlerini ödemesi ve başvuru sırasında sadece tasarlanan
veya tasarımın uygulandığı ürünün bir örneği verilmişse tasarımın yayına uygun
görsel anlatımını vermesi şarttır. Bu şartların Yönetmelikte öngörülen süre
içerisinde yerine geterilmemesi durumunda tescili yapılmış tasarımın bu Kanun
Hükmünde Kararname ile tanınan tüm hakları başvuru tarihinden geçerli olarak
hiç var olmamış sayılır.
    Çoklu başvurularda, bu madde hükümlerinin uygulanması, başvuruda yer alan
tasarımlardan yalnız bir kısmı için de uygulanır.
    Tescili yapılmış bir tasarımı esas alan bir davanın yayın erteleme süresi
içerisinde açılabilmesi için sicil kaydında ve başvuru dosyasında bulunan
bilgilerin davalı tarafa duyurulmuş olması gerekir.
    Bu Kanun Hükmünde Kararnamede tescilli tasarım yayın tarihine yapılan
atıflar, yayın ertelemesi bulunan tasarımlarla ilgiliyse bu maddenin dördüncü
fıkrasında belirtilen fiilin Enstitü tarafından yerine getirildiği tarih
anlamını taşır.
    Yenileme

    Madde 36 - Tasarım hakkı sahibinin veya onun yetkili kıldığı kişinin talebi
ve yenileme ücretinin ödenmesi üzerine tescil süresi uzatılır.
    Enstitü, tescil süresinin dolmakta olduğunu, sürenin bitiminden önce ve
Yönetmelikte öngörülen süre içinde, tasarım hak sahibine haber verir. Enstitü-
nün bu bilgiyi vermemiş olması, Enstitüye herhangi bir sorumluluk getirmez.
    Yenileme talebinin yapılması ve yenileme ücretinin ödenmesi, koruma süresi-
nin sona erdiği ayın son gününden önceki altı ay içinde gerçekleştirilir. Bu
sürenin kaçırılması
durumunda, yenileme talebi, ek bir ücretin ödenmesi şartıyla, bir önceki
cümlede belirtilen son günden itibaren altı aylık süre uzatımı içinde de
yapılır.
    Süre uzatımı mevcut tescilin sona erdiği günü takibeden günden itibaren
hüküm ifade eder. Yenileme sicile kayıt edilir.
    Koruma süresinin sonundan itibaren 6 aylık süre içerisinde yenilenmeyen
tasarımlar için bu tarihten itibaren bu Kanun Hükmünde Kararname hükümleri
uygulanmaz.
    İtiraz

    Madde 37 - İlanı yapılmış bir tasarımla ilgili olarak, gerçek veya tüzel
kişiler ile ilgili meslek kuruluşları gerekçelerini açıkça belirtmek ve ilgili
yönetmelikte öngörülen şartları yerine getirmek koşuluyla, tasarım belgesinin
verilmesine karşı Enstitü nezdinde itiraz eder.
    Enstitü nezdinde yapılacak itirazlar yazılı olarak ve ilan tarihinden iti-
baren altı ay içinde yapılır ve Yönetmelikte öngörülen itiraz ücreti ödenmeden
dikkate alınmaz. Enstitü itiraz sahibinden, belirli bir sürede yerine getiril-
mek üzere, ek belge, kanıt ve gerekçeler ister.
    Yapılan itiraz ve gerekçesi, kendi görüşlerini açıklayabilmesi için tasarım
hakkı sahibine iletilir.
    İtirazın İncelenmesi

    Madde 38 - Enstitü itirazları incelerken gerekli gördüğü süre ve sıklıkta
tarafların itiraz ve savunmalarını ilgili taraflara iletir ve yazılı görüşle-
rini alır.
    İtirazın incelenmesi sırasında şekli bir işlemin yerine getirilmediği veya
eksik yapıldığına ve bu eksiklerin giderilmesine ilişkin Enstitü tarafından
verilecek karar, tasarım belgesinin verilmesi ile ilgili işlemlerin geçersiz-
liği veya eksiklerin yapıldığı yere kadar geriye dönülmesi ve işlemlerin yeni-
den yapılması sonucunu doğurur.
    Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 43 üncü madde birinci fıkrasının (a) ve (b)
bentleri hükümleri çerçevesinde yapılan ve Enstitü tarafından uygun bulunan
itiraz sonunda tasarım belgesinin iptali ve 45 inci madde hükümlerinin işlerlik
kazanması sonucunu doğurur. Tasarım belgesinin iptal kararı ilgili bültende
ilan olunur.
                               DÖRDÜNCÜ KISIM
     Başvuru ve Tescilden Doğan Hakkın Devri ve İntikali; Rehin Hakkı Tesisi,
                           Haczi ve Lisans Sözleşmeleri
                                 BİRİNCİ BÖLÜM
                       Devir ve İntikal, Rehin ve Haciz
    Devir ve İntikal, Rehin ve Haciz

    Madde 39 - Tasarımın tescil başvurusu veya tescilden doğan tasarım hakkı
başkasına devredilebilir, miras yolu ile intikal eder. Bu haklar üzerinde ölüme
bağlı tasarrufların yapılması mümkündür.
    Başvuru ve tasarım hakkı; Kanuni veya akdi rehin hakkına ve hacze konu
olabilir. Bu durumda tarflardan birinin talebi üzerine ilgili haklar sicile
kaydedilir ve yayınlanır. Rehin hakkı ve haciz bakımından Türk Medeni Kanunu ile
İcra ve İflas Kanunu`nun ilgili hükümleri uygulanır.
    Başvuru ve tasarım hakkının üzerinde sağlararası işlemler yazılı şekle
tabidir.
    Başvurunun ve tasarım hakkının devri veya miras yolu ile intikali yönet-
melikte öngörülen ücretin ödenmesi ile sicile kayıt edilir ve yayınlanır.
Yayın tarihi üçüncü şahıslara karşı hüküm ifade etme tarihidir.
    Bölünmezlik

    Madde 40 - Tasarım başvurusu veya tescilden doğan hak üzerinde birden çok
kişinin hak sahipliği söz konusu olsa bile bunların devri ve üzerlerinde hak
tesisi için bölünebilmeleri mümkün değildir.
                                    İKİNCİ BÖLÜM
                                        Lisans
    Lisans

    Madde 41 - Tasarım başvurusu veya tescilli tasarım hakkından doğan kullanma
yetkisi ulusal sınırların bütünü içinde veya bir kısmında geçerli olacak şekil-
de, lisans sözleşmesine konu olabilir. Lisans, inhisari lisans veya inhisari
olmayan lisans şeklinde verilebilir.
    Bu maddenin birinci fıkrasında öngörülen sözleşme şartlarının lisans alan
tarafından ihlali halinde, tasarım başvurusu veya tasarım tescilinden doğan
haklar, tasarımın sahibi tarafından lisans alana karşı, dava yoluyla ileri
sürülebilir.
    Aksi sözleşmede kararlaştırılmamışsa, lisans inhisari değildir. Lisans
veren tasarım konusunu kendi kullanabileceği gibi, üçüncü kişilere aynı
tasarıma ilişkin başka lisanslar da verebilir.
    İnhisari lisans söz konusu olduğu zaman, lisans veren başkasına lisans
veremez ve hakkını açıkça saklı tutmadıkça kendisi de tasarımı kullanamaz.
    Aksi sözleşmede kararlaştırılmamışsa, sözleşmeye dayalı lisans sahipleri,
lisanstan doğan haklarını üçüncü kişilere devir edemez veya alt lisans veremez.
    Aksi sözleşmede kararlaştırılmamışsa, sözleşmeye dayalı olarak lisans
hakkını alan kişi, koruma süresi boyunca milli sınırların bütünü içinde tasarı-
mın kullanılmasına ilişkin her türlü tasarrufta bulunur.
    Lisans sözleşmesi yazılı şekle tabidir. Lisans sözleşmesi taraflardan
birinin talebi üzerine sicile kayıt edilir ve yayınlanır.
    Aksi sözleşmede kararlaştırılmamışsa, inhisari lisansa sahip olan kişi,
üçüncü bir kişi tarafından tasarım sahibinin tasarımdan doğan haklarına, tecavüz
edilmesi durumunda tasarım sahibinin bu Kanun Hükmünde Kararname uyarınca aça-
bileceği davaları, kendi adına açabilir. İnhisar olmayan lisans sahibi olanla-
rın, dava açma hakları yoktur.
    Bu maddenin birinci fıkrası hükümlerine göre, tasarıma tecavüz dolayısıyla
dava açma hakkı olmayan bir lisans alan, noter vasıtasıyla yapacağı bir bildi-
rimle, gereken davayı açmasını tasarım sahibinden isteyebilir.
    Tasarım sahibinin, bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen talebi, kabul
etmemesi veya bildirimin alındığı tarihten itibaren, üç ay içinde, gerekli
davanın açılmaması halinde, lisans alan yaptığı bildirimi de ekleyerek kendi
adına dava açabilir.
    Lisans alan, ciddi bir zarar tehlikesi karşısında ve sözkonusu sürenin
geçmesinden önce, ihtiyati tedbire karar verilmesini mahkemeden talep edebi-
lir.
    Bu maddenin onuncu fıkrası hükmüne göre, dava açan lisans alanın, dava
açtığını tasarım sahibine bildirmesi gerekir.
    Hakkın Devri ve Lisans Vermeden Doğan Sorumluluk

    Madde 42 - Tasarım başvurusu veya tescilli tasarım hakkını bir bedel kar-
şılığında veya bedelsiz olarak devir eden veya lisans veren kişinin, bu işlem-
leri yapmaya yetkili olmadığı sonradan anlaşılırsa, söz konusu kişi bu durum-
dan ilgililere karşı sorumlu olur.
    Tasarım başvurusunun geri alınması veya başvurunun red edilmesi veya tasa-
rım hakkının hükümsüzlüğüne mahkemece karar verilmiş olması hallerinde, taraf-
ların hakkı devir eden veya lisans veren bakımından daha kapsamlı bir sorumlu-
luğu sözleşme ile öngörmemiş olmaları halinde, bu Kanun Hükmünde Kararnamenin
45 inci maddesi hükmü uygulanır.
    Bu madde hükmünden doğan tazminatı talep süresi sorumluluk davasına daya-
nak olan mahkeme kararının kesinleşme tarihinden başlar. Zaman aşımı için Borç-
lar Kanununun hükümleri uygulanır.
    Devir eden veya lisans verenin kötü niyetle hareketi halinde, bunlar, fiil-
lerinden her zaman sorumludur.
                                  BEŞİNCİ KISIM
              Tasarımın Hükümsüzlüğü ve Tasarım Hakkının Sona Ermesi
                                  BİRİNCİ BÖLÜM
                                Tasarımın Hükümsüzlüğü
    Hükümsüzlük Halleri

    Madde 43 - Aşağıdaki hallerde tasarımın hükümsüz sayılmasına yetkili mahke-
me tarafından karar verilir:
    a) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 5 inci ila 10 uncu, maddelerinde belirti-
len koruma şartlarına sahip olmadığı ispat edilmişse;
    b) Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 13 üncü, 14 üncü, 15 inci ve 16 ncı mad-
desinde belirtilen hak sahipliğinin başka kişiye veya kişilere ait olduğu ispat
edilmişse;
    c) Tescilli bir tasarım, sonradan kamuya açıklanan aynı veya benzer nite-
likteki diğer tasarımın başvuru tarihi kendisinden önce ise;
    Tasarım belgesi sahibinin, 13 üncü, 14 üncü, 15 inci ve 16 ncı maddelere
göre tasarım hakkına sahip bulunmadığı hakkındaki iddia, ancak, bu maddelerde
belirtilen hak sahipleri tarafından ileri sürülür. Bu durumda, bu Kanun Hükmün-
de Kararnamenin 19 uncu maddesi hükmü uygulanır.
    Hükümsüzlük nedenleri tasarım başvurusu veya tescilin sadece bir bölümü-
ne ilişkin bulunuyorsa, sadece o bölümü etkileyen ürün veya ürünler için ip-
tal suretiyle, kısmi hükümsüzlüğe karar verilir. Kısmi hükümsüzlük sonucu,
iptal edilmeyen ürün veya ürünlerle ilgili kısım için koruma geçerliliğini
sürdürür.
    Hükümsüzlük Talebi

    Madde 44 - Tasarımın hükümsüzlüğü, ikinci fıkrada sayılan ayrık haller
dışında herkes tarafından istenebilir.
    Tasarımın hükümsüzlüğü, 43 üncü maddenin (c) bendine göre sadece önceki hak
sahibi; 13, 14, 15 ve 16 ncı maddelere göre ise, ancak tasarım hakkına sahip
kişiler tarafından ileri sürülür.
    Tasarımın hükümsüzlüğü koruma süresinin devamınca veya hakkın sona ermesi-
ni izleyen beş yıl içinde dava edilir.
    Tasarımın hükümsüzlüğü davası, davanın açıldığı anda Tasarım Sicili`nde
tasarım belgesi sahibi olarak kayıtlı kişiye karşı açılır. Tasarım üzerinde si-
cilde hak sahibi görülen kişilerin davaya katılabilmelerini sağlamak için ayrı-
ca onlara tebligat yapılır.
    Hükümsüzlüğün Etkisi

    Madde 45 - Tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmesi halinde, kararın so-
nuçları geçmişe etkili doğar. Bu nedenle, tasarım başvurusu veya tesciline hu-
kuki bakımdan bu Kanun Hükmünde Kararname ile sağlanan koruma, hükümsüzlük kap-
samında doğmamış sayılır.
    Tasarım sahibinin ihmali veya kötü niyetli olarak hareket etmesinden kaynak-
lanan, zararın giderilmesine ilişkin tazminat ve sebepsiz zenginleşme talepleri
saklı kalmak üzere hükümsüzlüğün geriye dönük etkisi, aşağıdaki durumları etki-
lemez:
    a) Tasarımın hükümsüz sayılmasından önce, tasarımdan doğan haklara tecavüz
sebebiyle verilen kesinleşmiş ve uygulanmış kararları;
    b) Tasarımın hükümsüzlüğüne karar verilmeden önce, yapılmış ve uygulanmış
sözleşmeler. Ancak, hal ve şartlara göre, hakkaniyet düşüncesinin gerekli kıl-
dığı durumlarda sözleşme uyarınca ödenmiş bedelin kısmen veya tamamen iadesi
talep edilebilir.
    Bir tasarımın hükümsüzlüğüne ilişkin kesinleşmiş karar herkese karşı hüküm
doğurur. Enstitü, mahkemenin gönderdiği ilamı sicile işler ve Yönetmelikte ön-
görülen süre içinde yayın yolu ile ilan eder.
                                  İKİNCİ BÖLÜM
                        Tasarımdan Doğan Hakkın Sona Ermesi
    Sona Ermenin Sebepleri

    Madde 46 - Tasarımdan bu Kanun Hükmünde Kararname çerçevesinde doğan hak;
    a) Koruma süresinin dolması veya;
    b) Tasarım belgesi sahibinin hakkından vazgeçmesi;
sebeplerinden birinin gerçekleşmesi ile sona erer.
    Bu Kanun Hükmünde Kararname`de öngörülen koruma süresinin dolması, şart-
larının mevcudiyeti halinde başka Kanunların tanıdığı hakları etkilemez.
    Tasarımdan Doğan Haktan Vazgeçme

    Madde 47 - Tasarım sahibi, tasarımdan doğan haktan veya başvuru hakkından
tamamen veya kısmen vazgeçebilir.
    Vazgeçmenin yazılı olarak Enstitü`ye bildirilmesi gerekir. Vazgeçme, Tasa-
rım Sicili`ne kayıt tarihi itibariyle hüküm doğurur.
    Lisansların sahiplerinin veya Tasarım Siciline kayıtlı hakların sahipleri-
nin izni olmadıkça, tasarım sahibi bu hakkından vazgeçemez.
    Tasarım üzerinde, bir üçüncü kişi tarafından hak sahipliği iddia edilmekte
ve bu hususta alınan tedbir kararı sicile kayıt edilmiş ise, onun izni olmadık-
ça, tasarımdan doğan haklardan vazgeçilemez.
                                     ALTINCI KISIM
               Tasarım Hakkına Tecavüz ve Tecavüz Halinde Hukuk Davaları
                                     BİRİNCİ BÖLÜM
                       Tasarımdan Doğan Hakka Tecavüz Durumları
    Tasarım Hakkına Tecavüz Sayılan Fiiller

    Madde 48 - Aşağıda yazılı fiiller tasarım hakkına tecavüz sayılır.
    a) Tasarım hakkı sahibinin izni olmaksızın tasarımın aynını veya belirgin
bir şekilde benzerini yapmak, üretmek, piyasaya sunmak, satmak, sözleşme akdi
için icabda bulunmak, kullanmak, ithal etmek ve bu amaçlarla depolama, elde bu-
lundurmak;
    b) Tasarım belgesi sahibi tarafından sözleşmeye dayalı lisans yoluyla veril-
miş hakları izinsiz genişletmek veya bu hakları üçüncü kişilere devir etmek,
    c) Bu maddenin önceki a ila b bendlerinde yazılı fiillere iştirak veya yar-
dım veya bunları teşvik etmek veya hangi şekil ve şartlarda olursa olsun bu
fiillerin yapılmasını kolaylaştırmak,
    d) Kendisinde bulunan ve haksız olarak üretilen veya ticaret alanına çıka-
rılan eşyanın nereden alındığını veya nasıl sağlandığını bildirmekten kaçınmak,
    e) Gasp.
    Tasarım başvurusu bu Kanun Hükmünde Kararnamenin 34 üncü maddesine göre ya-
yınlandığı takdirde, başvuru sahibi, tasarıma vaki tecavüzlerden dolayı hukuk
ve ceza davası açmaya yetkilidir. Tecavüz eden, başvurudan veya kapsamından
haberdar edilmiş ise, başvurunun yayımlanmış olmasına bakılmaz. Tecavüz ede-
nin kötü niyetli olduğuna mahkeme tarafından hükmolunursa, yayından önce de
tecavüzün varlığı kabul edilir.
    Koruma kapsamındaki tasarımın tescilli olduğuna ilişkin kaydın ürün, amba-
laj veya fatura üzerine konulmamış olması, eylemi tecavüz olmaktan çıkarmaz.
    Tescil işaretleri kusurun değerlendirilmesi sırasında dikkate alınır.
                                   806-1

    Madde 48/A (Ek:3/11/1995-4128/3 md.)
    a) Tasarım hakkı sahibi olarak belirtilmesi gereken kimlik bildirimini
gerçeğe aykırı olarak yapanlar veya tasarım koruması olan bir eşya veya amba-
lajı üzerine konulmuş, tasarım koruması olduğunu belirten işareti, yetkisi
olmadan kaldıranlar veya kendisini haksız olarak tasarım başvurusu veya tasarım
hakkı sahibi olarak gösterenler hakkında bir yıldan iki yıla kadar hapis ceza-
sına ve üçyüz milyon liradan altıyüz milyon liraya kadar para cezasına, b) Hak
ve alakası olmadığını veya tasarruf yetkisi bulunmadığını bilmesi gerektiği
halde, tasarım hakkının korunmasına ilişkin mevzuatın devir ve intikal, rehin ve
haciz ile ilgili maddelerinde yazılı haklardan birini veya bu hakla ilgili
lisansı, başkasına devreden, veren, rehneden, bu haklar üzerinde herhangi bir
tasarrufta bulunanlar ile korunan bir tasarım hakkının sahibi olmadığı veya
koruma süresinin bittiği veya tasarım hakkının hükümsüzlüğü veya tasarım korun-
masından doğan hakkının sona ermesi durumlarında, kendisinin veya başkasının
imal ettiği veya satışa çıkardığı eşyaya veya ambalajlarına veya ticari evrakına
veya ilanlarına, hukuken korunan bir tasarım hakkı ile ilgili olduğu kanısını
uyandıracak şekilde, işaretler koyanlar veya bu amaçla yazılı ve görsel basın-
daki ilan ve reklamlarda,bu tarzda yazı,işaret veya ifadeleri kullananlar hak-
kında,iki yıldan üç yıla kadar hapis ve altıyüzmilyon liradan birmilyar liraya
kadar para cezasına, c) 48 inci maddede yazılı fiillerden birini işleyenler hak-
kında iki yıldan dört yıla kadar hapis cezasına ve altıyüz milyon liradan bir
milyar liraya kadar para cezasına ayrıca,işyerlerinin bir yıldan az olmamak
üzere kapatılmasına ve aynı süre ticaretten men edilmelerine hükmolunur.Bu mad-
dede belirtilen suçlar,hizmetlerini yaptıkları sırada,bir işletmenin çalışanları
tarafından doğrudan doğruya veya emir üzerine işlenmişse çalışanlar ve suçun iş-
lenmesine mani olmayan, işletme sahibi, müdür veya temsilcisi ve hangi unvan ve
sıfatla olursa olsun işletmeyi fiilen yöneten kişi de cezalandırılır. Bir
tüzelkişinin işleri yürütülürken, 48 inci maddede sayılan suçlardan biri işle-
nirse, tüzelkişi, masraflar ve para cezasından müteselsilen sorumlu olur. Fiile
iştirak edenler hakkında olayın mahileyetine göre Türk Ceza Kanununun 64, 65,
66 ve 67 nci maddeleri hükümleri uygulanır. Yukarıda sayılan suçlardan dolayı
kovuşturma şikayete bağlıdır. Bu madde hükümlerinin uygulanmasında 1412 sayılı
Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununun 344 üncü maddesinin birinci fıkrasının 8 nu-
maralı bendi uygulanmaz. Tasarım korumasından doğan hakları tecavüze uğrayandan
başka, 48 inci maddede sayılanlar dışında kalan suçlarda Enstitü; tasarım hakkı
sahibi olarak belirtilmesi gereken kimlik bildiriminin gerçeğe aykırı olarak
yapılması ile korunan bir tasarım hakkının sahibi olmadığı veya koruma süresi
bittiği veya herhangi bir sebeple tasarım hakkının hükümsüzlüğü veya tasarım
korumasından doğan hakkının sona ermesi durumlarında kendisinin veya başkasının
imal ettiği veya satışa çıkardığı eşyaya veya ambalajlarına veya ticari evra-
kına veya ilanlarına hukuken korunan bir tasarım hakkı ile ilgili olduğu kanı-
sını uyandıracak şekilde, işaretler koyma veya bu amaçla yazılı ve görsel
basındaki ilan ve reklamlarda bu tarzda yazı, işaret ve ifadelerin kullanılması
durumlarında, 5590 veya 507 sayılı kanunlara tabi kuruluşlar ve Tüketici Der-
nekleri de şikayet hakkına sahiptir. Şikayetin fiil ve failden haberdar olma
tarihinden itibaren iki yıl içinde yapılması gerekir. Bu kapsamdaki suçlarla
ilgili şikayetler acele işlerden sayılır. Bu Kanun hükümlerine göre tasarım
hakkı başvurusu veya tasarım korumasından doğan haklara tecavüz dolayısla üre-
tilmesi veya kullanılması cezayı gerektiren eşya ile bu eşyaları üretmeye yara-
yan araç, gereç, cihaz, makine gibi vasıtaların zaptedilmesi veya elkoyulması
veya yok edilmesinde, Türk Ceza Kanununun 36 ncı maddesi hükmü ile Ceza Muhake-
meleri Usulü Kanununun ilgili hükümleri uygulanır.
     (Dikkat! Devamı 807 nci sayfadadır.)
                                 806-2
                               İKİNCİ BÖLÜM
                              Hukuk Davaları
    Tasarım Sahibinin Talepleri ve Hukuk Davalarında Yetkili Mahkeme

    Madde 49 - Tasarımdan doğan hakları tecavüze uğrayan tasarım hakkı sahibi,
mahkemeden özellikle aşağıdaki taleplerde bulunabilir:
    a) Fiilin tecavüz olup olmadığının tesbitini;
    b) Tasarımdan doğan haklara tecavüz fiillerinin durdurulması ve önlenmesi
talebi;
    c) Tecavüzün giderilmesi ve maddi ve manevi zararın tazmini talebi;
    d) Tasarımdan doğan haklara tecavüz suretiyle üretilen veya ithal edilen
ürünlere, bunların üretiminde doğrudan doğruya kullanılan araçlara el konulması
talebi;
    e) Mümkün olduğu takdirde bu maddenin (d) bendi uyarınca el konulan ürün ve
araçlar üzerinde kendisine mülkiyet hakkının tanınması talebi; Bu durumda, söz
konusu ürünlerin değeri, tazminat miktarından düşülür. Bu değer, kabul edilen
tazminatı aştığı zaman, tasarım belgesi sahibinin fazlayı karşı tarafa ödemesi
gerekir.
    f) Tasarımdan doğan haklara tecavüzün devamını önlemek üzere tedbirlerin
alınması, özellikle bu maddenin (d) bendine göre el konulan ürünlerin ve araç-
ların şekillerinin değiştirilmesi veya tasarımdan doğan haklara tecavüzün önlen-
mesi için, kaçınılmaz ise, imhası talebi;
    g) Tasarımdan doğan haklara tecavüz eden kişi aleyhine verilen mahkeme ka-
rarının, masrafları tecavüz eden tarafından karşılanarak, ilgililere tebliğ
edilmesi ve kamuya ilan yoluyla duyurulması talebi.
    Tedbirler konusunda mahkeme Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu`nun ihtiyati
tedbirler hakkındaki hükümlerine göre karar verir.
    Tasarım hakkı sahibi tarafından, üçüncü kişiler aleyhine açılacak hukuk da-
valarında yetkili mahkeme, davacının ikametgahının olduğu veya fiilin işlendiği
veya tecavüz fiilinin etkilerinin görüldüğü yerdeki mahkemedir.
    Davacının Türkiye Cumhuriyeti uyruğunda olmaması halinde, yetkili mahkeme,
sicilde kayıtlı vekilin iş yerinin bulunduğu yerdeki ve eğer vekillik kaydı si-
linmiş ise, Enstitü merkezinin bulunduğu yerdeki mahkemedir.
    Üçüncü kişiler tarafından tasarım başvurusu veya tasarım belgesi sahibi
aleyhine açılacak davalarda yetkili mahkeme, davalının ikametgahının bulunduğu
yerdeki mahkemedir. Tasarım başvurusu veya tasarım belgesi sahibinin Türkiye`de
ikamet etmemesi halinde, bu maddenin üçüncü fıkrası hükmü uygulanır.
    Birden fazla mahkemenin yetkili olduğu durumda, yetkili mahkeme, ilk dava-
nın açıldığı mahkemedir.
    Tazminat

    Madde 50 - 48 inci Maddede sayılan fiilleri işleyen kusurlu kişiler Tasarım
hakkı sahibinin zararını tazmin etmekle yükümlüdür.
    Tecavüzü Kanıtlayan Belgeler

    Madde 51 - Tasarım hakkı sahibi, tasarımın kendi izni olmaksızın kullanıl-
ması sonucunda uğramış olduğu zarar miktarının belirlenmesi için tazminat
yükümlüsünden tasarımın kullanılması ile ilgili belgeleri vermesini talep eder.
    Yoksun Kalınan Kazanç

    Madde 52 - Tasarım hakkı sahibinin uğradığı zarar, sadece fiili kaybın
değerini değil, ayrıca Tasarımdan doğan haklara tecavüz dolayısıyla yoksun
kalınan kazancı da kapsar.
    Yoksun kalınan kazanç, zarar gören tasarım hakkı sahibinin seçimine bağlı
olarak, aşağıdaki değerlendirme usullerinden birine göre hesap edilir.
    a) Tasarımdan doğan haklara tecavüz edenin rekabeti olmasaydı, Tasarım
hakkı sahibinin Tasarımı kullanması ile elde edebileceği muhtemel gelire göre,
    b) Tasarımdan doğan hakka tecavüz edenin, tasarımı kullanmakla elde ettiği
kazanca göre,
    c) Tasarımdan doğan hakka tecavüz edenin, tasarımı bir lisans anlaşması
ile hukuka uygun şekilde kullanmış olması halinde ödemesi gereken lisans
bedeline göre.
    Yoksun kalınan kazancın hesaplanmasında, özellikle tasarımın ekonomik önemi,
tasarımdan doğan haklara tecavüz edildiği anda geçerlilik süresi ve tecavüz sı-
rasında tasarıma ilişkin lisansların sayısı ve çeşidi gibi etkenler göz önünde
tutulur.
    Yoksun Kalınan Kazancın Artırımı

    Madde 53 - Tasarım hakkı üzerinde tasarruf yetkisi olan kişi, yoksun kalı-
nan kazancın hesaplanmasında, 52 nci maddede belirtilen değerlendirme usulle-
rinden birini seçmişse; mahkeme, ürünün üretilmesi için tasarımın ekonomik
bakımdan önemli bir katkısının bulunduğu kanaatına vardığı takdirde, kazancın
hesaplanmasında makul bir payın daha eklenmesine karar verir.
    Tasarımın, ilgili ürüne ekonomik bakımdan önemli bir katkısının olduğunun
kabul edilebilmesi için, ilgili ürüne olan talebin oluşmasında tasarım konusunun
belirleyici etken olduğunun anlaşılmış olması gerekir.
    Tasarımın İtibarı

    Madde 54 - Tasarımdan doğan haklara tecavüz eden tarafından, tasarımın kötü
şekilde üretimi veya uygun olmayan bir tarzda piyasaya sürülmesi sonucunda,
tasarımın itibarı zarara uğrarsa, tasarım hakkı sahibi, bu nedenle, ayrıca
tazminat isteyebilir.
    Tazminatın İndirilmesi

    Madde 55 - Tasarım hakkı sahibine ödenecek tazminat, tasarım belgesi sahibi-
nin diğer kişilerden tasarımın başka bir şekilde kullanılmasından dolayı aldığı
bedelden daha fazla ise,
tazminat bu bedel dikkate alınarak ve bu bedele uygun olarak tesbit edilerek
bedelden indirilir.
    Tazminat İstenmeyecek Kişiler

    Madde 56 - Tasarım hakkı sahibi; sebep olduğu zarardan dolayı, tasarım
hakkı sahibine tazminat ödemiş olan kişi tarafından , el konulmaması nedeniyle
piyasaya sürülmüş ürünleri kullanan kişilere karşı, Kanun Hükmünde Kararname-
nin bu bölümünde yer alan davaları açamaz.
    Bu kişilerin kötü niyetli, olmaları halinde bu hüküm tatbik edilmez.
    Zamanaşımı

    Madde 57 - Tasarımdan doğan haklara tecavüzden doğan, özel hukuka ilişkin
taleplerde, zamanaşımı süresi için, Borçlar Kanunu`nun, zaman aşımına ilişkin
hükümleri uygulanır.
                                 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
                             İhtisas Mahkemeleri
    Görevli ve Yetkili Mahkeme

    Madde 58 - Bu Kanun Hükmünde Kararnamede öngörülen bütün davalarda, görevli
mahkeme, Adalet Bakanlığı`nca kurulacak İhtisas Mahkemeleri`dir.
    Asliye Ticaret ve Asliye Ceza Mahkemeleri`nden hangilerinin İhtisas Mah-
kemesi olarak görevlendirileceğini ve bu mahkemelerin yargı çevresini Adalet
Bakanlığı`nın teklifi üzerine Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu belirler.
    Enstitü`nün bu Kanun Hükmünde Kararname hükümlerine göre aldığı bütün
kararlara karşı açılacak davalarda ve Enstitü`nün kararlarından zarar gören
üçüncü kişilerin Enstitü aleyhine açacakları davalarda görevli mahkeme, bu
maddenin birinci fıkrasında belirtilen İhtisas Mahkemeleri`dir.
    Hükmün İlanı

    Madde 59 - Dava sonucunda haklı çıkan taraf, haklı bir sebebin veya men-
faatının bulunması halinde, masrafları karşı tarafa ait olmak üzere, kesinleş-
miş kararın günlük gazete,radyo, televizyon veya benzeri vasıtalarla tamamen
veya özet olarak ilan edilmesini talep etmek hakkına sahiptir.
    İlanın şekli ve kapsamı kararda tesbit edilir. İlan hakkı, kararın kesin-
leşmesinden sonra üç ay içinde talep edilmezse düşer.
                                DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
                                 Özel Hükümler
    Lisans Alanın Dava Açması ve Şartları

    Madde 60 - Aksi sözleşmede kararlaştırılmamışsa, inhisari lisansa sahip
olan kişi, üçüncü bir kişi tarafından tasarım hakkı sahibinin tasarımdan
doğan haklarına, tecavüz edilmesi durumunda, tasarım hakkı sahibinin bu Kanun
Hükmünde Kararname uyarınca açabileceği davaları, kendi adına açar. İnhisari
olmayan lisans sahibi olanların, dava açma hakları yoktur.
    Bu maddenin birinci fıkrası hükümlerine göre, tasarımdan doğan haklara
tecavüz dolayısıyla dava açma hakkı olmayan bir lisans alan, noter vasıta-
sıyla yapacağı bir bildirimle, gereken davayı açmasını tasarım hakkı sahi-
binden ister.
    Tasarım hakkı sahibinin, bu maddenin ikinci fıkrasında belirtilen talebi,
kabul etmemesi veya bildirimin alındığı tarihten itibaren, üç ay içinde, gerekli
davanın açılmaması halinde, lisans alan yaptığı bildirimi de ekleyerek, kendi
adına dava açabilir.
    Lisans alan, ciddi bir zarar tehlikesi karşısında ve söz konusu sürenin
geçmesinden önce, ihtiyati tedbire karar verilmesini mahkemeden talep eder.
    Bu maddenin üçüncü fıkrası hükmüne göre dava açan lisans alanın, dava
açtığını tasarım belgesi sahibine bildirmesi gerekir.
    Tasarımdan Doğan Haklara Tecavüzün Mevcut Olmadığı Hakkında Dava ve Şartları

    Madde 61 - Menfaatı olan herkes, tasarım hakkı sahibine karşı dava açarak,
fiillerinin tasarımdan doğan haklara tecavüz teşkil etmediğine karar verilme-
sini talep eder.
    Bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen davanın açılmasından önce, kendi-
sinin Türkiye`de giriştiği veya girişeceği sınai faaliyeti veya bu amaçla yap-
mış olduğu ciddi ve fiili girişimlerin tasarımdan doğan haklara tecavüz teşkil
edip etmediği hakkında, tasarım hakkı sahibinden görüşlerini bildirmesini noter
aracılığı ile talep eder.
    Bu talebin tasarım hakkı sahibine tebliğinden itibaren bir ay içinde tasa-
rım hakkı sahibinin cevap vermemesi veya verilen cevabın menfaat sahibi kişi
tarafından kabul edilmemesi halinde, menfaat sahibi bu maddenin birinci fıkra-
sına göre dava açabilir.
    Bu maddenin birinci fıkrasında belirtilen dava,tasarımdan doğan haklara
tecavüzden dolayı kendisine karşı dava açılmış bir kişi tarafından açılamaz.
    Dava, tasarım üzerinde hak sahibi bulunan ve Tasarım Sicili`ne kayıt edil-
miş olan, bütün hak sahiplerine tebliğ edilir.
    Bu maddede belirtilen dava,tasarım belgesinin hükümsüzlüğü davasıyla bir-
likte de açılır.
    Delillerin Tesbiti Davası

    Madde 62 - Tasarımdan doğan hakları ileri sürmeye yetkili olan kişi, bu
haklara tecavüz sayılabilecek olayların tesbitini mahkemeden ister.
    İhtiyati Tedbir Talebi

    Madde 63 - Bu Kanun Hükmünde Kararnamede öngörülen türde dava açan veya
açacak olan kişiler, davanın etkinliğini temin etmek üzere ihtiyati tedbire
karar verilmesini talep edebilir.
    İhtiyati tedbir talebi, dava açılmadan önce veya dava ile birlikte veya
daha sonra yapılır. İhtiyati tedbir talebi, davadan ayrı olarak incelenir.
    İhtiyati Tedbirin Niteliği

    Madde 64 - İhtiyati tedbirler, verilecek hükmün etkinliğini tamamen sağla-
yacak nitelikte olur ve özellikle aşağıda belirtilen tedbirleri kapsar.
    a) Davacının tasarımdan doğan haklarına tecavüz teşkil eden fiillerin
durdurulması,
    b) Tasarımdan doğan haklara tecavüz edilerek üretilen veya ithal edilen
şeylere veya tasarım belgesi verilmiş usulün icrasında kullanılan vasıtalara,
Türkiye sınırları içinde veya gümrük ve serbest liman veya bölge gibi alanlar
dahil, bulundukları her yerde el konulması ve bunların muhafazası,
    c) Herhangi bir zararın tazmini bakımından teminat verilmesi.
    Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu Hükümlerinin Uygulanması

    Madde 65 - Tesbit davaları ve ihtiyati tedbirlerle ilgili diğer hususlarda
Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu hükümleri uygulanır.
    Gümrüklerde El Koyma

    Madde 66 - Aynının üretilmesi hak sahibinin yetkilerine tecavüz oluşturma-
sı nedeniyle cezayı gerektiren taklit mallara, ithalat veya ihracaat sırasında
hak sahibinin talebi üzerine, Gümrük İdareleri tarafından ihtiyati tedbir ni-
teliğinde el konulur.
    El koyma ile ilgili uygulama bu konuda çıkarılacak mevzuatta düzenlenir.
    Gümrük İdarelerindeki tedbir, el koyma kararının tebliğinden itibaren on gün
içinde esas hakkında ihtisas mahkemesinde dava açılmaz veya mahkemeden tedbir
niteliğinde karar alınmazsa idarenin el koyma kararı ortadan kalkar.
                                YEDİNCİ KISIM
                    İşlem Yetkisi Olan Kişiler ve Vekiller
    Enstitü Nezdinde İşlem Yapma Yetkisi Olan Kişiler

    Madde 67 - Türk Patent Enstitüsü nezdinde tasarım işlemleri için aşağıdaki
kişiler işlem yapabilir.
    a) Başvuruyu yapan gerçek veya tüzel kişiler,
    b) Yetkiyi haiz tasarım vekilleri, Tasarım vekilleri, 544 Sayılı Kanun
Hükmünde Kararnamenin 30 uncu maddesinde nitelikleri tanımlanan ve Enstitü
tarafından yapılacak tasarım vekilliği sınavında başarı gösterip diğer koşul-
ları sağlayarak tasarım vekilleri siciline kayıt edilen kişilerdir. Hem marka
hem de patent vekilleri sicillerine kayıtlı olanlar tasarım vekili siciline
sınavsız kayıt edilir.
    Tüzel kişiler, yetkili organları tarafından tayin edilen kişi veya kişilerce
temsil edilir.
    İkametgahı yurt dışında bulunan kişiler ancak tasarım vekilleri vasıtasıyla
temsil edilir.
    Vekil tayin edilmesi halinde, tüm işlemler vekil vasıtasıyla yapılır. Vekile
yapılan tebligat asile yapılmış sayılır.
                               SEKİZİNCİ KISIM
                    Ücretlerin Ödenmesi ve Hukuki Sonuçları
    Ücretlerin Ödenme Süreleri ve Sonuçları

    Madde 68 - Yönetmelikte öngörülen, tasarım başvurusu ve tasarım tescili
ile ilgili ücretler, başvuru sahibi veya tasarım hakkı sahibi veya vekili tara-
fından ödenir.
    Yönetmelikte öngörülen ve ödenmesi gereken bütün ücretlerin ödenme zamanı,
Enstitü tarafından başvuru sahibi veya tasarım hakkı sahibi veya vekiline önce-
den tebliğ edilir.
    Yönetmelikte öngörülen süre içinde, bir işlemle ilgili ücret ödenmemişse,
durumun Enstitü tarafından başvuru sahibine bildirileceği tarihten itibaren
işlem hüküm ve sonuç doğurmamış sayılır.
    Bir tasarıma belge verilmesi ile ilgili işlemler için ödenmesi gereken
ücretin, bu Kanun Hükmünde Kararnamede belirtilen süreler içinde, ödenmemesi
halinde, tasarım başvurusu geri çekilmiş kabul edilir.

    Geçici Madde 1 - Bu Kanun Hükmünde Kararnamenin uygulanması bakımından,
İhtisas Mahkemeleri kuruluncaya kadar, bu Kanun Hükmünde Kararnamede sözü
edilen davalar için, Asliye Ticaret ve Asliye Ceza Mahkemeleri`nin hangilerinin
İhtisas Mahkemesi olarak görevlendirileceği ve bu mahkemelerin yargı çevresi
Adalet Bakanlığı`nın teklifi üzerine Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu tara-
fından belirlenir.
    Yürürlük

    Madde 69 - Bu Kanun Hükmünde Kararname yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
    Yürütme

    Madde 70 - Bu Kanun Hükmünde Kararname Hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
                                812-1
          554 SAYILI KHK`YE EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN
                YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE
   Kanun                                                     Yürürlüğe
    No.        Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler       giriş tarihi
  ---------   ------------------------------------------   ---------------
     4128                          --                          7.11.1995
                                  812-2

Tüm Mevzuat