SOSYAL SİGORTALAR KANUNU (1) (2) (3) Mevzuat Listesi
SOSYAL SİGORTALAR KANUNU (1) (2) (3)
Kanun Numarası : 506
Kabul Tarihi : 17/7/1964
Yayımlandığı R. Gazete : Tarih: 29,30, 31/7/1964-1/8/1964
Sayı: 11766-11779
Yayımlandığı Düstur : Tertip: 5 Cilt: 3 Sayfa: 2827
*
* *
Bu Kanunun yürürlükte olmayan hükümleri için bakınız.
"Yürürlükteki Bazı Kanunların Mülga Hükümleri Külliyatı"
Cilt: 2 Sayfa: 745
*
* *
Bu Kanun ile ilgili tüzük için, "Tüzükler Külliyatı" nın kanunlara
göre düzenlenen nümerik fihristine bakınız.
*
* *
Bu Kanun ile ilgili olarak Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren
yönetmelik için, "Yönetmelikler Külliyatı" nın kanunlara göre
düzenlenen nümerik fihristine bakınız.
*
* *
BÖLÜM - I
Genel Hükümler
Kanunun amacı:
Madde 1 - İş kazalariyle meslek hastalıkları, hastalık, analık, malüllük,
yaşlılık ve ölüm hallerinde bu kanunda yazılı şartlarla sosyal sigorta yardımla-
rı sağlanır.
Bu kanunda geçen (Kurum) deyimi (Sosyal Sigortalar Kurumu) anlamına gelir.
Sigortalı sayılanlar: (4)
Madde 2 - (Değişik: 11/5/1976-1992/1 md.)
Bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılan-
lar bu kanuna göre sigortalı sayılırlar.
10/7/1941 tarihli ve 4081 sayılı Çiftçi Mallarının Korunması hakkındaki Ka-
nuna göre çalıştırılan Koruma Bekçileri bu kanuna tabidir.
----------------------------------------
(1) Bu kanunun ek 26 ncı maddesine göre, kanunda yer alan gelir ve aylıkların
ödenmesine dair dönem ve devre tabirleri, bir aylık veya üç aylık dönemi
ifade eder.
(2) Bu Kanunda "Çalışma Bakanlığı" ve "Sosyal Güvenlik Bakanlığı" deyimleri;
1/12/1993 tarih ve 3918 sayılı Kanunla 9/7/1945 tarih ve 4792 sayılı Kanuna
eklenen Ek 2 nci madde ile "Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı" olarak de-
ğiştirilmiştir.
(3) Bu Kanuna ek ve değişiklik getiren 616 sayılı KHK, Anayasa Mahkemesinin
31/10/2000 tarih ve E.; 2000/65, K.; 2000/38 sayılı Kararı ile iptal edilmiş olup, iptal
hükmü, Kararın Resmi Gazete`de yayımı olan 10/11/2000 tarihinden itibaren 1 yıl
sonra yürürlüğe girecektir.
(4) Bu maddenin uygulanmasında ek 10 ve 13 üncü maddelere bakınız.
Bu kanunda belirtilen Sosyal Sigorta yardımlarından sigortalılar ile bunla-
rın eş ve çocukları ve sigortalıların ölümlerinde bu kanuna göre hak sahibi olan
kimseleri yararlanırlar.
Sigortalı sayılmıyanlar:
Madde 3 - 1 - Aşağıda yazılı kimseler bu kanunun uygulanmasında sigortalı
sayılmazlar:
A - (Değişik: 24/10/1983-2934/1 md.)
a) Kamu sektörüne ait tarım ve orman işlerinde ücretle,
b) Özel sektöre ait tarım ve orman işlerinde ücretle ve sürekli olarak,
c) Tarım sanatlarına ait işlerde,
d) Tarım işyerlerinde yapılan ve tarım işlerinden sayılmayan işlerde,
e) Tarım işyeri sayılmayan işyerlerinin park, bahçe, fidanlık ve benzeri
işlerinde,
Çalışanlar hariç olmak üzere tarım işlerinde çalışanlar (1)
B) İşverenin ücretsiz çalışan eşi,
C) Aynı konutta birlikte yaşıyan ve üçüncü dereceye kadar (Üçüncü derece
dahil) olan hısımlar sırasında ve aralarında dışardan başka kimse katılmıyarak
bu konut içinde yapılan işlerde çalışanlar.
D) (Değişik: 11/8/1977-2100/1 md.) Ev hizmetlerinde çalışanlar (ücretle ve
sürekli olarak çalışanlar hariç) (1)
E) Askerlik hizmetlerini yapmakta olan yükümlüler (27/2/1962 tarihli 33 sa-
yılı Kanun hükümlerine göre çalışanlar hariç),
F) Kanunla kurulu emekli sandıklarına aidat ödemekte olanlar,
G) Yabancı bir memlekette kurulu herhangi bir müessese tarafından ve o mües-
sese nam ve hesabına Türkiye`ye bir iş için gönderilen ve yabancı memlekette si-
gortalı olduğunu bildiren yabancı kimseler,
H) Resmi meslek ve sanat okullariyle, yetkili resmi makamların müsaadesiyle
kurulan meslek veya sanat okullarında tatbiki mahiyetteki yapım ve üretim işle-
rinde çalışan öğrenciler,
I) Yalnız ceza ve ıslah evleri içindeki atelyelerde çalıştırılan mahkümlar,
J) Sağlık müesseselerinde işe alıştırılmakta olan hasta veya malüller,
K) Herhangi bir işverene hizmet akdiyle bağlı olmaksızın kendi nam ve hesa-
bına çalışanlar,
L) (Ek: 29/4/1986-3279/1 md.) Köy sınırları içinde, anahtar teslimi veya
ihale suretiyle başkasına verilmeksizin, turistik, ticari veya dinlenme gayesi
dışında, kısmen inşaat sahibi ve aile fertlerinin çalışması, kısmen de hariçten
işçi çalıştırılması suretiyle kendi ihtiyaçları için yapılan inşaat, tamirat,
tadilat, tesisat ve benzeri işlerde çalışanlar,
II- Aşağıda belirtilenler hakkında bazı sigorta kolları uygulanmaz:
A) Malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları, bir işveren emrinde çalışan ve
Türk uyruklu olmıyan kimselerden Kurumdan yazılı istekte bulunanlar hakkında
ve istek tarihinden sonraki ay başından başlanarak uygulanır.
B) Özel kanunda tarifi ve nitelikleri belirtilen çıraklar hakkında, çırak-
lık devresi sayılan süre içinde analık, malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları
ile bu kanunun 35 inci maddesi hükümleri uygulanmaz.
----------------------------------------
(1) Bu hükmün uygulanmasında ek 9 ncu maddeye bakınız.
C) (Değişik: 29/4/1986-3279/1 md.) Kanunla kurulu sosyal güvenlik kurumla-
rından malullük veya emekli aylığı almakta iken bu Kanuna tabi sigortalı bir iş-
te çalışanların 78 inci maddeye göre tespit edilen prime esas kazançları üzerin-
den 63 üncü madde hükmüne göre Sosyal Güvenlik Destek Primi kesilir.
Sosyal Güvenlik Destek Primi ödenmiş süreler, bu Kanuna göre sigortalılık
süresinden sayılmaz ve 24/5/1983 tarih ve 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumları-
na tabi olarak geçen hizmetlerin birleştirilmesi hakkında Kanun hükümleri uygu-
lanmaz, 64 üncü madde hükmüne göre toptan ödeme yapılmaz. Ancak iş kazası veya
meslek hastalığı halinde 12 nci madde hükümleri uygulanır.
Bunlardan kendi kanunlarına göre görev malullüğü aylığı bağlanmış olanlar
Kurumdan yazılı talepte bulunurlarsa, bunlar hakkında talep tarihini takip eden
aybaşından itibaren, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları da uygulanır.
D) (Ek: 20/6/1987-3395/1 md.) El halıcılığı dokuma işlerinde çalışanlar hak-
kında yalnız iş kazaları ile meslek hastalıkları, analık ve hastalık sigorta
kolları uygulanır. Ancak bunlar istekleri halinde malüllük, yaşlılık ve ölüm si-
gorta kolları bakımından 85 inci madde hükmüne göre isteğe bağlı sigortalı
olabilirler.
İşveren ve işveren vekilinin tarifi:
Madde 4 - (Değişik: 11/5/1976-1992/1 md.)
Bu kanunun uygulanmasında 2 nci maddede belirtilen sigortalıları çalıştıran
gerçek veya tüzel kişiler "İşveren" dir.
İşveren nam ve hesabına işin yönetimi görevini yapan kimseler "İşveren veki-
li" dir.
Bu kanunda geçen işveren deyimi işveren vekilini de kapsar.
(Değişik: 14/5/1985-3203/1 md.) İşveren vekili bu Kanunda belirtilen yüküm-
lülüklerinden dolayı aynen işveren gibi sorumludur.
Çiftçi mallarını koruma bekçileri hakkında, işverenlerin bu kanunda belirti-
len yükümleri bunları tayine yetkili makam tarafından yerine getirilir.
İşyerinin tarifi:
Madde 5 - Bu kanunun uygulanmasında, 2 nci maddede belirtilen sigortalıla-
rın işlerini yaptıkları yerler "İşyeri" dir.
İşin niteliği ve yürütümü bakımından işyerine bağlı bulunan yerlerle dinlen-
me, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden veya meslek
eğitimi yerleri, avlu ve büro gibi diğer eklentiler ve araçlar da (İşyeri) nden
sayılır.
Sigortalılığın başlangıcı ve mecburi oluşu:
Madde 6 - Çalıştırılanlar, işe alınmalariyle kendiliğinden "Sigortalı" olur-
lar.
Sigortalılar ile bunların işverenleri hakkında sigorta hak ve yükümleri
sigortalının işe alındığı tarihten başlar.
Bu suretle sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.
Sözleşmelere, sosyal sigorta yardım ve yükümlerini azaltmak veya başkasına
devretmek yolunda hükümler konulamaz.
Geçici görevde yabancı ülkeye gönderilme:
Madde 7 - İşveren tarafından geçici görevle yabancı ülkelere gönderilen si-
gortalıların bu kanunda yazılı hak ve yükümleri bu görevi yaptıkları sürece de
devam eder.
İşyerini bildirme:
Madde 8 - (Değişik birinci fıkra: 25/8/1999-4447/1 md.) İşveren, örneği
Kurumca hazırlanacak işyeri bildirgesini işçi çalıştırmaya başlayacağı ta-
rihten önce Kuruma doğrudan vermek veya iadeli taahhütlü olarak göndermekle
yükümlüdür.
İşverene, Kurumca, bildirgenin alındığını bildirir bir belge verilir veya
taahhütlü olarak gönderilir.
Bildirgenin verilmemesi veya geç verilmesi bu kanunda belirtilen hak ve yü-
kümleri kaldırmaz.
Sigortalı çalıştırılan bir işin veya işyerinin başka bir işverene devrolun-
ması veya intikal etmesi halinde de, yeni işveren bildirge vermekle yükümlüdür.
Bu işlerde çalışan sigortalıların sigorta hak ve yükümleri devam eder.
(Ek cümle: 24/8/2000-KHK-616/57 md.) İşlerinin miras yolu ile intikali halinde, yeni
işveren işyeri bildirgesini ölüm tarihinden itibaren en geç üç ay içinde Kuruma doğrudan
vermek veya iadeli taahhütlü olarak göndermekle yükümlüdür.
Çalıştırılan sigortalıları bildirme:
Madde 9 - (Değişik birinci fıkra: 25/8/1999-4447/2 md.) İşveren çalıştıra-
cağı kimseleri, işe başlatmadan önce örneği Kurumca hazırlanacak işe giriş
bildirgeleriyle Kuruma doğrudan bildirmekle veya bu belgeleri iadeli-taahhütlü
olarak göndermekle yükümlüdür. İnşaat işyerlerinde işe başlatılacak kimseler
için işe başlatıldığı gün Kuruma veya iadeli-taahhütlü olarak postaya verilen
işe giriş bildirgeleri ile Kuruma ilk defa işyeri bildirgesi verilen işyerlerin-
de işe alınan işçiler için en geç bir ay içinde Kuruma verilen veya iadeli-
taahhütlü olarak gönderilen işe giriş bildirgileri de süresi içinde verilmiş
sayılır.
(Ek: 14/7/1999-4410/1 md.) Dışişleri Bakanlığının sigortalı olarak yurtdışı
göreve atanan personeli için işe giriş bildirgeleri ise, Kuruma en geç üç ay
içinde gönderilir.
Bildirilmiyen sigortalılar için yapılacak işlem:
Madde 10 - Sigortalı çalıştırmaya başlandığının süresi içinde Kuruma bildi-
rilmemesi halinde bildirgenin sonradan verildiği veya sigortalı çalıştırıldığı-
nın Kurumca tesbit edildiği tarihten önce meydana gelen iş kazası, meslek hasta-
lığı, hastalık ve analık hallerinde ilgililerin sigorta yardımları Kurumca sağ-
lanır.
Sigortalı çalıştırmaya başlandığı Kuruma bildirilmiş veya bu husus Kurumca
tesbit edilmiş olmakla beraber, yeniden işe alınan sigortalılardan, süresi için-
de Kuruma bildirilmiyenler için de, iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve
analık hallerinde gerekli sigorta yardımları Kurumca sağlanır.
Ancak, yukarıki fıkralarda belirtilen sigorta olayları için Kurumca yapılan
ve ilerde yapılması gerekli bulunan her türlü masrafların tutarı ile, gelir
bağlanırsa bu gelirlerin 22 nci maddede sözü geçen tarifeye göre hesabedilecek
sermaye değerleri tutarı, 26 ncı maddede yazılı sorumluluk halleri aranmaksızın,
işverene ayrıca ödettirilir.
BÖLÜM - II
İş Kazalariyle Meslek Hastalıkları Sigortası
İş kazası ve meslek hastalığının tarifi:
Madde 11 - A) İş kazası, aşağıdaki hal ve durumlardan birinde meydana gelen
ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedence veya ruhça arızaya uğratan olaydır:
a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,
b) İşveren tarafından yürütülmekte olan iş dolayısiyle,
c) Sigortalının, işveren tarafından görev ile başka bir yere gönderilmesi
yüzünden asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,
d) Emzikli kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,
e) Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere toplu
olarak götürülüp getirilmeleri sırasında.
B) Meslek hastalığı, sigortalının çalıştırıldığı işin niteliğine göre tek-
rarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya
sürekli hastalık, sakatlık veya ruhi arıza halleridir.
Bu kanuna göre tesbit edilmiş olan hastalıklar listesi dışında herhangi bir
hastalığın meslek hastalığı sayılıp sayılmaması üzerinde çıkabilecek uyuşmazlık-
lar, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca karara bağlanır.
Sağlanan yardımlar:
Madde 12 - İş kazaları ile meslek hastalıkları halinde sağlanan yardımlar
A) Sağlık yardımı yapılması,
B) Geçici iş göremezlik süresince günlük ödenek verilmesi,
C) Sürekli iş göremezlik hallerinde gelir verilmesi,
D) Protez araç ve gereçlerinin sağlanması, takılması, onarılması ve yenilen-
mesi,
E) (A) ve (D) fıkralarında yazılı yardımlar için sigortalının başka yere
gönderilmesi,
F) İş kazası veya meslek hastalığı dolayısiyle bedeni veya ruhi bir arızaya
uğrıyanlardan, yurt içinde tedavisi kabil olmayıp, ancak yabancı bir ülkede kıs-
men veya tamamen tedavisi mümkün görülen ve meslekinde uğradığı iş göremezlik
derecesinin azalabileceği Kurum sağlık tesisleri sağlık kurulu raporu ile tesbit
edilen sigortalının ve bu raporda belirtilmişse, beraber gidecek kimselerin ya-
bancı ülkelere gidip gelme yol paraları ile o yerdeki kalış ve tedavi masrafla-
rının ödenmesi (Sağlık Kurulunca verilen rapora Kurum veya sigortalı itiraz
ederse, bu husus Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca karara bağlanır),
G) Cenaze masrafı karşılığı verilmesi,
H) Sigortalının ölümünde hak sahiplerine gelir bağlanması.
Sağlık yardımlarının tarifi:
Madde 13 - İş kazalariyle meslek hastalıkları halinde sigortalıya yapılacak
sağlık yardımları, sigortalının:
A) Hekime muayene ettirilmesi, hekimin göstereceği lüzum üzerine teşhis için
gereken klinik ve laboratuvar muayenelerinin sağlanması, gerekirse sağlık mües-
sesesine yatırılması ve her türlü tedavisinın yapılması,
B) Tedavi süresince gerekli ilaç ve iyileştirme araçlarının sağlanması,
Şeklinde olur.
Yukarıki fıkralara göre yapılacak sağlık yardımları, sigortalının sağlığını
koruma, çalışma gücünü yeniden kazandırma ve kendi ihtiyaçlarını görme yetneğini
artırma amacını güder.
Sağlık yardımlarının süresi:
Madde 14 - Sağlık yardımı, iş kazasına uğrıyan veya meslek hastalığına tu-
tulan sigortalıların sağlık durumunun gerektirdiği sürece devam eder.
Sigortalı, tedavi gördüğü müessese sağlık kurulunca veya Kurum sağlık
kurullarınca gerekli görülürse, Kurumun dinlenme evlerine yatırılabilir.
Bu yardımlar, iş kazasının olduğu veya meslek hastalığına tutulan sigorta-
lının Kurumca tedaviye alındığı tarihten başlar.
Ancak, meslek hastalığına tutulan sigortalı, Kurumca tedaviye alınmadan
önce herhangi bir suretle işverene ait yahut resmi veya Kurumca uygun görülen
ücret tarifesini kabul eden özel sağlık müesseselerinden birinde tedaviye alın-
mış ise, yardımlar bu tedavinin başladığı tarihten başlanmış sayılır ve belgele-
re dayanan masraflar Kurumca ödenir.
İş kazası veya meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik geliri almakta
olan veya bu geliri sermayeye çevrilerek kendilerine ödenmiş bulunanlardan, aynı
iş kazası veya meslek hastalığı dolayısiyle yeniden tedavi edilmeleri Kurum sağ-
lık tesisleri sağlık kurulu raporu ile gerekli gösterilenler de sağlık yardımla-
rından yararlanırlar.
İşverenin yükümü:
Madde 15 - İşveren, iş kazasına uğrıyan sigortalıya, Kurumca işe elkonuncaya
kadar, sağlık durumunun gerektirdiği sağlık yardımlarını yapmakla yükümlüdür.
Bu amaçla yapılan ve belgelere dayanan masraflarla yol paraları Kurum tarafından
işverene ödenir.
Birinci fıkrada belirtilen yükümlerin yerine getirilmesindeki savsama ve ge-
cikmeden dolayı, sigortalının tedavi süresinin uzamasına, malül kalmasına veya
malüllük derecesinin artmasına sebep olan işveren, Kurumun bu yüzden uğrıyacağı
her türlü zararı ödemekle yükümlüdür.
Geçici iş göremezlik ödeneği:
Madde 16 - İş kazası veya meslek hastalığı dolayısiyle geçici iş göremezliğe
uğrıyan sigortalıya her gün için geçici iş göremezlik ödeneği verilir.
Hekim tavsiyelerine uymazlık:
Madde 17 - İş kazası, en geç kazadan sonraki gün içinde işverene veya
Kuruma bildirilir.
İş kazası veya meslek hastalığı dolayısiyle hekimin bildirdiği tedbir ve
tavsiyelere uyulmaması yüzünden tedavi süresinin uzamasına, malül kalmasına veya
malüllük derecesinin artmasına sebep olan sigortalının geçici iş göremezlik öde-
neğinin veya sürekli iş göremezlik gelirinin kendisine yüklenebilecek kusurun
rapor da belirtilen oranındaki kısmı, Kurum tarafından düşürülebilir. Şu kadar
ki, bu düşürme % 50 yi geçemez.
Kurumun yazılı bildirisine rağmen, teklif edilen tedaviyi kabul etmiyen si-
gortalıya, tedavi için Kuruma başvuracağı tarihe kadar sağlık yardımı yapılmıya-
cağı gibi geçici iş göremezlik ödeneği veya sürekli iş göremezlik geliri de
verilmez.
Meslek hastalığının tesbiti:
Madde 18 - Meslek hastalığı halinde, bu kanunda yazılı yardımlardan yarar-
lanmak için, sigortalının çalıştığı işde meslek hastalığına tutulduğunun hekim
raporu ile tesbit edilmesi gereklidir.
Meslek hastalığı, sigortalı olarak çalıştığı ve böyle bir hastalığa sebep
olacak işten ayrıldıktan sonra meydana çıkmış ise, sigortalının, bu kanunla sağ-
lanan yardımlardan yararlanabilmesi için, eski işinden fiilen ayrılmasiyle has-
talığın meydana çıkması arasında bu hastalık için Tüzükte belirtilen süreden da-
ha uzun bir zamanın geçmemiş olması şarttır.
Sürekli iş göremezlik hali:
Madde 19 - Geçici iş göremezlik hali sonunda Kuruma ait veya Kurumun sevk
edeceği sağlık tesisleri sağlık kurulları tarafından verilecek raporlarda
belirtilen arızalarına göre, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte
kazanma gücünün en az % 10 azalmış bulunduğu Kurumca tesbit edilen sigortalı,
sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanır.
Sürekli iş göremezlik geliri almakta olan veya bu geliri sermayeye çevrile-
rek ödenmiş bulunan sigortalının yeniden tedavi ettirilmesi halinde meslekte ka-
zanma gücünü ne oranda yitirdiği, yukardaki fıkrada belirtilen sağlık kurulla-
rından alınacak raporlara göre yeniden tesbit olunur.
Sürekli iş görememezlik gelirinin hesaplanması:
Madde 20 - (Değişik: 23/10/1969-1186/1 md.) (1)
Sürekli iş göremezlik geliri,sigortalının meslekinde kazanma gücünün tamamı-
nı veya bir kısmını yitirmiş bulunmasına göre hesaplanır.
Sürekli ve tam iş göremezlikte sigortalıya yıllık kazancının % 70 ine eşit
yıllık bir gelir bağlanır.
Sürekli kısmi iş göremezlikte sigortalıya bağlanacak gelir, tam iş göremez-
lik geliri gibi hesaplanarak bunun iş göremezlik derecesi oranındaki tutarı
kendisine verilir.
Sürekli kısmi veya sürekli tam iş göremez durumundaki sigortalı, başka bi-
rinin sürekli bakımına muhtaç ise bu gelir % 50 artırılır.
Birden çok iş kazasına uğrama hali:
Madde 21 - Sigortalının yeniden bir iş kazasına uğraması veya yeni bir
meslek hastalığına tutulması halinde meydana gelen arızaların bütünü gözönüne
alınarak kendisine sürekli iş göremezliğini doğuran ilk iş kazası veya meslek
hastalığı sırasındaki kazancı üzerinden gelir bağlanır. Ancak, sigortalının
uğradığı son iş kazası veya meslek hastalığı sırasındaki günlük kazancı önceki
kazancından yüksek ise sürekli iş göremezlik geliri bu kazanç üzerinden
hesaplanır.
Gelirin sermayeye çevrilmesi:
Madde 22 - Sürekli iş göremezlik gelirinin sigortalıya ömrü boyunca verilme-
si esastır.
Ancak, iş kazası neticesinde tesbit edilen sürekli iş göremezlik derecesinin
% 25 ten az olması ve bunun üç yıl içinde değişmesinin Kurumca mümkün görülmeme-
si hallerinde sigortalının isteği üzerine bu gelirler sermayeye çevrilerek öde-
nir.
Bu madde gereğince verilecek Sermaye, Çalışma ve Sağlık ve Sosyal Yardım Ba-
kanlıklarınca birlikte tesbit olunacak tarifeye göre hesaplanır.
Eş ve çocuklara gelir bağlanması:
Madde 23 - (Değişik: 21/6/1973-1753/1 md.)
iş kazası veya meslek hastalığı sonucu ölümlerde aşağıdaki hükümler uygula-
nır:
I) Ölen sigortalının 88 inci madde gereğince tespit edilecek yıllık kazancı-
nın % 70`inin;
A) (Değişik: 20/3/1985-3168/1 md.) Dul eşine % 50`si, gelir alan çocuğu bu-
lunmayan dul eşine % 75`i,
B) (Mülga: 20/3/1985-3168/6 md.)
C) Çocuklardan:
a) 18 yaşını, orta öğrenim yapması halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim yapması
halinde 25 yaşını doldurmamış olan veya çalışamayacak durumda malül bulunan
ve Sosyal Sigortaya, Emekli Sandıklarına tabi çalışmalarından dolayı gelir veya
aylık almayan erkek çocuklarla yaşları ne olursa olsun evli olmayan, evli olmak-
la beraber sonradan boşanan veya dul kalan ve Sosyal Sigortaya, Emekli Sandıkla-
rına tabi bir işte çalışmayan,buralardan gelir veya aylık almayan kız çocukların
her birine % 25`i,
---------------------------------------
(1) Bu hükmün uygulanmasında ek 20, 21, 22, 23 ve 24 üncü maddelere bakınız.
b) (a) fıkrasında belirtilen ve sigortalının ölümü ile anasız ve babasız ka-
lan veya sonradan bu duruma düşenlerle ana ve babaları arasında evlilik bağlan-
tısı bulunmayan yahut sigortalı babanın ölümü tarihinde evlilik bağlantısı bu-
lunmakla beraber anaları sonradan evlenenlerin her birine % 50`si,
Oranında yıllık gelir bağlanır.
Sigortalının ölüm tarihinde 18 veya 20 yaşını doldurmuş olup, gelire hak ka-
zanmamış durumda olan erkek çocuklar, sonradan öğrenim yaparlarsa (a) fıkrasın-
daki haklardan yararlanırlar,
II) Sürekli iş göremezlik geliri sermaye olarak ödenmiş bulunan sigortalın
ölümü halinde hak sahiplerine, sigortalıya verilen sermaye nazara alınmaksızın
bu kanun hükümlerine göre gelir bağlanır.
III) Sigortalı tarafından evlat edinilmiş, tanınmış veya nesebi düzeltilmiş
yahut babalığı hükme bağlanmış çocukları ile sigortalının ölümündan sonra doğan
çocukları, bağlanacak gelirden yukarıda belirtilen esaslara göre yararlanırlar.
IV - Hak sahibi eş ve çocuklara bağlanacak gelirlerin toplamı sigortalının
yıllık kazancının % 70 ini geçemez. Bu sınırın aşılmaması için gerekirse, hak
sahibi kimselerin gelirlerinden orantılı olarak indirimler yapılır.
V - Sigortalının erkek çocuklarına bağlanan gelirler çocuğun 18 yaşını,
orta öğrenim yapması halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim yapması halinde 25
yaşını dolduracağı tarihe kadar devam eder. Çalışamayacak durumda malül olan
erkek çocukların gelirleri bu yaşlara vardıktan sonra da kesilmez. Ancak geliri
kesilen erkek çocuklardan sonradan çalışamayacak durumda malül olanlara, Sosyal
Sigortaya yahut Emekli Sandıklarına tabi çalışmalarından dolayı gelir veya aylık
almamaları şartı ile, malüllük durumlarının tespitine esas teşkil eden rapor ta-
rihini takibeden aybaşından itibaren yeniden gelir bağlanır. 101 inci madde hük-
mü saklıdır.
VI - (Değişik: 20/3/1985-3168/1 md.) Sigortalının dul eşi evlenirse geliri
kesilir. Gelirin kesilmesine yol açan evlenme son bulunca gelir yeniden bağla-
nır. Sonraki eşinden de gelir almaya hak kazanan dul eşe, bu gelirlerden fazla
olanı ödenir.
VII - Sigortalının kız çocuklarına bağlanan gelirler, Sosyal Sigortaya,
Emekli Sandıklarına tabi işlerde çalışmaya başladıkları veya evlendikleri tari-
hi takibeden devre başından itibaren kesilir. (1) Gelirin kesilmesine yol açan
sebebin ortadan kalkması halinde 1 inci bölümün (C) fıkrası hükmü saklı kalmak
şartiyle, bu tarihten başlanarak yeniden gelir bağlanır. Ancak evliliğin son
bulması ile kocasından da gelir almaya hak kazanan kimseye bu gelirlerden fazla
olanı ödenir.
VIII- (Ek: 29/6/1978-2167/2 md.) İş kazası veya meslek hastalığı sonucu mes-
lekte kazanma gücünün % 50 veya daha fazlasını kaybederek sürekli iş göremezlik
geliri almakta iken ölenlerin de ölümün maluliyete esas olan iş kazası veya mes-
lek hastalığına bağlı olup olmadığına bakılmaksızın hak sahiplerine gelir bağla-
nır.
Ana ve babaya gelir bağlanması:
Madde 24 - (Değişik: 23/10/1969-1186/3 md.)
Sigortalının ölümü tarihinde eşine ve çocuklarına bağlanması gereken gelir-
lerin toplamı, sigortalının yıllık kazancının % 70 inden aşağı ise, artanı, eşit
his-
-------------------------------------
(1) Bu hükmün uygulanmasında ek 12 nci maddeye bakınız.
seler halinde geçimi sigortalı tarafından sağlandığı belgelenen ana ve babasına
gelir olarak verilir. Ancak, bunların her birinin hissesi sigortalının yıllık
kazancının % 70 inin dörtte birini geçemez.
Sigortalının ölümü ile eşine ve çocuklarına bağlanabilecek gelirlerin topla-
mı, sigortalının yıllık kazancının % 70 inden aşağı değilse ana ve babanın gelir
bağlanma hakları düşer.
Sigortalının kontrol muayenesi:
Madde 25 - Sürekli iş göremezlik geliri bağlandıktan sonra sigortalı, her
zaman, iş göremezlik derecesinde bir artma olduğunu veya başka birinin sürekli
bakımına muhtaç duruma girdiğini ileri sürerek gelirde değişiklik yapılmasını
istiyebileceği gibi, Kurum da, sigortalıyı her zaman kontrol muayenesine tabi
tutabilir.
Gerek sigortalının başvurması üzerine gerek Kurumca yaptırılan kontrol mua-
yenesi sonunda Kurum sağlık tesisleri sağlık kurulu raporuna göre sürekli iş
göremezlik durumunda değişiklik olduğu tesbit edilirse, sigortalının sürekli iş
göremezlik geliri, rapor tarihinden sonraki ay başından başlanarak artırılır,
eksiltilir veya kesilir.
Geliri sermayeye çevrilmiş sigortalılardan sürekli iş göremezliği azalanlar
için bu değişme istenemez. Ancak, sürekli iş göremezliği artanlar değişmeden ya-
rarlanırlar.
Kabul edilir bir özrü olmadığı halde kontrol muayenesini Kurumun yazılı bil-
dirisinde belirtilen tarihten sonraki ay başına kadar yaptırmıyan sigortalının
sürekli iş göremezlik geliri, kontrol muayenesi için belirtilen tarihten sonraki
ay başından başlıyarak kesilir.
Şu kadar ki, kontrol muayenesini Kurumun yazılı bildirisinde belirtilen ta-
rihten başlıyarak üç ay içinde yaptıran ve sürekli iş göremezlik halinin devam
ettiği tesbit edilen sigortalının yeni sürekli iş göremezlik derecesine göre he-
saplanacak geliri, ödemenin kesildiği tarihten başlanarak verilir.
Kontrol muayenesini Kurumun yazılı bildirisinde belirtilen tarihten üç ay
geçtikten sonra yaptıran ve sürekli iş göremezlik halinin devam ettiği tesbit
edilen sigortalının yeni sürekli iş göremezlik derecesine göre hesaplanacak ge-
liri, rapor tarihinden sonraki ay başından başlanarak ödenir.
İşverenin sorumluluğu:
Madde 26 - (Değişik birinci fıkra: 20/6/1987-3395/2 md.) İş kazası ve meslek
hastalığı, işverenin kastı veya işçilerin sağlığını koruma ve işgüvenliği ile
ilgili mevzuat hükümlerine aykırı hareketi veyahut suç sayılabilir bir hareketi
sonucu olmuşsa, Kurumca sigortalıya veya haksahibi kimselerine yapılan veya
ileride yapılması gerekli bulunan her türlü giderlerin tutarları ile gelir
bağlanırsa bu gelirlerinin 22 nci maddede belirtilen tarifeye göre hesaplanacak
sermaye değerleri toplamı sigortalı veya haksahibi kimselerin işverenden isteye-
bilecekleri miktarlarla sınırlı olmak üzere Kurumca işverene ödettirilir.
İş kazası veya meslek hastalığı, 3 üncü birkişinin kasıt veya kusuru yüzün-
den olmuşsa, Kurumca bütün sigorta yardımları yapılmakla beraber zarara sebep
olan 3 üncü kişilere ve şayet kusuru varsa bunları çalıştıranlara Borçlar Kanu-
nu hükümlerine göre rücu edilir.
(Ek: 24/10/1983-2934/3 md.) Ancak; iş kazası veya meslek hastalıkları sonucu
ölümlerde bu Kanun uyarınca hak sahiplerine yapılacak her türlü yardım ve ödeme-
ler için, iş kazası veya meslek hastalığının meydana gelmesinde kasdı veya ku-
suru bulunup da aynı iş kazası veya meslek hastalığı sonucu ölen sigortalının
hak sahiplerine Kurumca rücu edilemez.
İş kazasını bildirme:
Madde 27 - İşveren, iş kazasını, o yer yetkili zabıtasına derhal ve Kuruma
da en geç kazadan sonraki iki gün içinde yazı ile bildirmekle yükümlüdür. Bu
bildirme örneği Kurumca hazırlanan haber verme kağıtları doldurulup verilerek
yapılır.
İşverenin kasden veya ağır ihmali neticesi iş kazasını bu madde gereğince
Kuruma zamanında bildirilmemesinden veya haber verme kağıdında yazılı bilginin
eksik veya yanlış olmasından doğan ve ileride doğacak olan Kurum zararlarından
işveren sorumludur.
Birinci fıkrada yazılı süre içinde Kuruma bildirilmeyen iş kazası dolayısiy-
le, bildirme tarihine kadar işveren tarafından yapılmış olan harcamalar Kurumca
ödenmez.
Meslek hastalığını bildirme:
Madde 28 - İşveren, bir sigortalının meslek hastalığına tutulduğunu öğrenir-
se veya durum kendisine bildirilirse bunu, örneği Kurumca hazırlanan haber verme
kağıdı ile ve öğrendiği günden başlıyarak iki gün içinde Kuruma bildirmekle yü-
kümlüdür.
Bu yükümü yerine getirmiyen veya haber verme kağıdında belirtilen bilgiyi
kasten eksik veya kasten yanlış bildiren işveren hakkında 27 nci maddenin ikinci
fıkrası hükmü uygulanır.
Durumu 18 inci maddenin ikinci fıkrasına uyan kimse, alacağı hekim raporu
ve gerekli belgelerle doğrudan doğruya Kuruma müracaat eder.
İş kazasının soruşturulması:
Madde 29 - Haber verme kağıdında bildirilen olayın iş kazası sayılıp sayıl-
mıyacağı hakkında bir karara varılabilmesi için, gerekirse Kurumca soruşturma
yapılabilir. Bu soruşturma sonunda, haber verme kağıdında yazılı hususların ger-
çeğe uymadığı ve vakanın iş kazası olmadığı anlaşılırsa Kurumca bu olay için
yersiz olarak yapılmış bulunan masraflar işverenden alınır.
İlgililer hakkında genel hükümlere göre ayrıca kovuşturma yapılır.
Meslek hastalığının incelenmesi:
Madde 30 - Meslek hastalığı ile ilgili bildirmeler üzerine gerekli inceleme-
ler doğrudan doğruya Kurumca yapılır.
Bildirme ve itiraz:
Madde 31 - Kurum, sigortalıya veya hak sahibi kimselerine bağlanacak gelir-
leri, yapılan inceleme ve soruşturmalar sonunda ve gerekli belgelerin tamamlan-
dığı tarihten itibaren en geç üç ay içinde tesbit ederek ilgililere yazı ile
bildirir.
İlgililer, bağlanan geliri bildiren yazıyı aldıkları günden başlamak üzere
bir yıl içinde yetkili mahkemeye başvurarak Kurum kararına itirazda bulunabilir-
ler.
Bu itiraz, kararın uygulanmasını geciktirmez.
İlgililer tarafından itiraz edilmemesi veya itirazın reddi hakkındaki mahke-
me kararının kesinleşmesiyle, Kurumun kararı kesinleşmiş olur.
Bu kesinleşme 25 inci madde gereğince gelirde değişiklik yapılmasına engel
olmaz.
BÖLÜM - III
Hastalık Sigortası
Sağlanan yardımlar:
Madde 32 - Sigortalıya, iş kazalariyle meslek hastalıkları sigortası kapsamı
dışında kalan hastalıklara da, aşağıda yazılı yardımlar sağlanır:
A) Sağlık yardımı yapılması,
B) (Değişik: 30/5/1997-KHK 572/19 md.) Protez araç ve gereçlerinin standart-
lara uygun olarak sağlanması,takılması,onarılması ve yenilenmesi,(Ağız protez-
lerine ilişkin yardımlar, Kurumca hazırlanacak yönetmelik esasları dahilinde
sağlanır.)
(EK: 25/8/1999-4447/3 md.) Protez, araç ve gereç bedellerinin % 20`sini
sigortalı öder. Ancak, ilgiliden alınacak katkı miktarı, ödeme tarihindeki
25/8/1971 tarihli ve 1475 sayılı İş Kanununun 33 üncü maddesine göre sanayi
kesiminde çalışan onaltı yaşından büyük işçiler için uygulanan aylık asgari
ücretin birbuçuk katından fazla olamaz. (1)
C) Geçici iş göremezlik süresince günlük ödenek verilmesi,
D) Gerekli hallerde muayene ve tedavi için yurt içinde başka bir yere gönde-
rilmesi,
E) (Ek: 20/6/1987-3395/3 md.) Hastalığın anlaşıldığı tarihten önceki bir yıl
içinde en az 300 gün hastalık sigortası primi ödenmiş olması şartıyla, yurt
içinde tedavisi mümkün olmayıp ancak yabancı bir ülkede kısmen veya tamamen te-
davisi mümkün görülen ve malüllük halinin önlenebileceği veya önemli oranda
azaltılabileceği Kurum sağlık tesisleri sağlık kurulu raporu ile tespit edilen
sigortalının ve bu raporda belirtilmiş ise beraber gideceği kimsenin yurt dışına
gönderilmeleri, yabancı ülkelere gidip gelme yol paraları ile bu ülkede kalış ve
tedavi masraflarının ödenmesi, (Kurum sağlık tesisleri sağlık kurulunca verilen
rapora karşı Kurum veya ilgili sigortalıca yapılacak itiraz, Sosyal Sigorta
Yüksek Sağlık Kurulunca karara bağlanır. Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca
verilen karar kesindir.)(2)
(Ek: 25/8/1999-4447/3 md.; Değişik: 24/8/2000 - KHK-616/58 md.) Bu Kanuna tabi
olarak ilk defa çalışmaya başlayan sigortalıların bu maddenin (A), (B) ve (D) bentle-
rinde yazılı yardımlardan yararlanabilmeleri için, 60 günü hastalığın anlaşıldığı tarihten
önceki 6 ay içinde olmak üzere toplam 120 gün hastalık sigortası primi ödemiş
olmaları şarttır. Daha önce bu Kanuna tabi çalışması olan sigortalıların, bu maddenin
(A), (B) ve (D) bentlerinde yazılı yardımlardan yararlanabilmeleri için hastalığın anla-
şıldığı tarihten önceki bir yıl içinde en az 120 gün hastalık sigortası primi ödemiş olma-
ları şarttır.
Sağlık yardımlarının kapsamı:
Madde 33 - Hastalık halinde sigortalıya yapılacak sağlık yardımları, sigor-
talının:
A) Hekime muayene ettirilmesi, hekimin göstereceği lüzum üzerine teşhis için
gereken klinik ve laboratuvar muayenelerinin yaptırılması ve tedavisinin sağlan-
ması,
B) Teşhis ve tedavi için gerekirse sağlık müessesesine yatırılması,
C) (Değişik: 6/3/1981-2422/1 md.) Tedavisi süresince gerekli ilaç ve iyileş-
tirme vasıtalarının sağlanması, (Ancak, ayakta yapılan tedavilerde verilen ilaç
bedellerinin % 20`sini sigortalı öder.) (3)
Hallerini kapsar.
Çocuk düşürme, bu kanunun uygulanmasında, hastalık hali sayılır.
Bu madde gereğince yapılacak sağlık yardımları, sigortalının sağlığını koru-
ma, çalışma gücünü yeniden kazandırma ve kendi ihtiyaçlarını görme kabiliyetini
artırma amacını güder.
Sağlık yardımlarının süresi:
Madde 34 - Hastalık hallerinde yapılacak sağlık yardımları sigortalının iyi-
leşmesine kadar sürer.
Ancak, bu yardımlar sigortalının Kurumca tedavi altına alındığı tarihten
başlıyarak altı ayı geçemez.
Şu kadar ki, tedaviye devam edilirse malüllük halinin önlenebileceği veya
önemli oranda azaltılabileceği, Kurum sağlık tesisleri sağlık kurulu raporları
ile anlaşılırsa, bu süre (...)(4) uzatılır.
--------------------------------
(1) 25/8/1999 tarih ve 4447 sayılı Kanunun 3 üncü maddesiyle; bu Kanunun 32 inci
maddesinin (B) bendine eklenen alt bent ile, maddeye eklenen fıkra 1/1/2000
tarihinde yürürlüğe girecektir.
(2)Bu fıkrada yer alan "120"rakamı 1/6/1994 tarih ve 3995 sayılı Kanunun 3üncü
maddesi ile 300 olarak değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
(3) Bu hükmün uygulanmasında ek 25 inci maddeye bakınız.
(4) Bu fıkrada yeralan "18 aya kadar"ibaresi, Anayasa Mahkemesinin 17/1/1991
tarih ve E. 1990/27, K. 1991/2 sayılı Kararıyla iptal edilmiştir. (Bkz.
19/8/1991 - 20965 R.G.)
Kurum, sigortalının iyileşmesine yarıyacak, yahut iş göremezliğini az çok
gidermesi için gerekli görülecek protez araç ve gereçlerini, yukarıda yazılı
sağlık yardımları süreleri ile bağlı olmaksızın sağlamak, onarmak ve tesbit
edilen süre ve şartlarla yenilemekle yükümlüdür. (1)
Eş ve çocuklara sağlık yardımı yapılması:
Madde 35 - Sigortalının eşi ve geçindirmekle yükümlü olduğu çocukları,
hastalıkları halinde, bu kanunun 33 üncü maddesinde belirtilen sağlık yardımla-
rından, 34 üncü maddede yazılı süreleri aşmamak üzere, yararlanırlar. Ancak,
ayakta yapılan tedavilerde verilen ilaç bedellerinin % 20 sini sigortalı
öder. (2)
Sigortalının eşi ile geçindirmekle yükümlü olduğu çocuklarının yukarıda
belirtilen sağlık yardımlarından yararlanabilmeleri için, sigortalının,
hastalığın anlaşıldığı tarihten önceki bir yıl içinde en az 120 gün hastalık
sigortası primi ödemiş olması şarttır.
Gelir ve aylık almakta olanlar ile aile bireylerine sağlık yardımı yapılma-
sı:
Madde 36 - (Değişik: 6/3/1981-2422/2 md.)
Hastalık sigortası hükümlerinin uygulanmasında:
A) a) Bu Kanuna göre sürekli iş göremezlik geliri, malüllük veya yaşlılık
aylığı almakta olanlar, bu Kanunun 32 nci maddesinin (A) ve (B) fıkralarında
belirtilen yardımlardan, (3)
b) Yukarıda sözü edilen kimselerin geçindirmekle yükümlü oldukları eş, ço-
cuk, ana ve babaları ile gelir veya aylık almakta olan eş, çocuk, ana ve baba-
lar, bu Kanunun 33 üncü maddesinde belirtilen yardımlardan,
Yararlanırlar.
B) (Değişik: 25/8/1999-4447/4 md.) Yukarıda sözü edilen kimselerin ayakta
yapılan tedavilerinde verilen ilaçlar ile (A/a) bendi uyarınca sağlanan protez,
araç ve gereç bedellerinin % 10`u kendilerince ödenir. Ancak protez, araç ve
gereç bedelleri için alınacak katkı payı ödeme tarihindeki 25/8/1971 tarihli
ve 1475 sayılı İş Kanununun 33 üncü maddesine göre sanayi kesiminde çalışan
onaltı yaşından büyük işçiler için uygulanan aylık asgari ücret tutarını
geçemez.
C) Sağlık yardımları, her hastalık olayı için, 34 üncü maddede yazılı süre-
lerle sınırlıdır.
D) 991 ve 2167 sayılı kanunlarla Kuruma devredilen sandıklar mevzuatına
göre:
a) Malüllük, vazife malüllüğü veya emekli aylığı almakta olanlar ile bunla-
rın geçindirmekle yükümlü bulundukları eş, çocuk, ana ve babaları,
b) Aylık almakta olan eş, çocuk, ana ve babalar,
Hakkında da yukarıdaki fıkralar hükümleri uygulanır.
Geçici iş göremezlik ödeneği:
Madde 37 - Hastalık sebebiyle geçici iş göremezliğe uğrıyan sigortalılardan
geçici iş göremezliğin başladığı tarihten önceki bir yıl içinde en az 120 gün
hastalık sigortası primi ödemiş bulunanlara, geçici iş göremezliğin üçüncü
gününden başlamak ve 18 ayı geçmemek üzere, her gün için geçici iş göremezlik
ödeneği verilir.
Ancak, hastalık halinda geçici iş göremezlik ödeneği verilebilmesi için,
Kurumca tayin ve tesbit olunan hekim veya sağlık kurullarından dinlenme raporu
alınmış olması şarttır.
---------------------------
(1) Bu fıkrada yeralan "18 aya kadar" ibaresi, Anayasa Mahkemisinin 17/1/1991
tarih ve E.1990/27, K.1991/2 sayılı Kaarıyla iptal edilmiştir.
(Bkz. 19/8/1991 - 20965 R.G.)
(2) Bu hükmün uygulanmasında ek 32 nci maddeye bakınız.
(4) Bu hükmün uygulanmasında ek 8 inci maddeye bakınız.
(3) Bu hükmün uygulanmasında ek 3 ve 25 inci maddelere bakınız.
Hekim tavsiyelerine uymazlık:
Madde 38 - Hekimce alınması istenen tedbirlere uymıyan sigortalılara, bu
tedbirleri yerine getirmedikleri süre için ödenek verilmez.
Tedavinin sona erdiğine ve çalışabilir durumda olduğuna dair Kurum hekimle-
rinden belge almaksızın eski işverenin işinde çalıştırılan sigortalının aynı
hastalığı sebebiyle yapılması gerekecek tedavi masrafları işverenden, başka
işte çalışan sigortalının aynı hastalığı sebebiyle yapılan tedavi masrafları ise
kendinden alınır. Bu süreler için geçici iş göremezlik ödeneği verilmez, veril-
miş olanlar da sigortalıdan geri alınır.
Üçüncü kişinin sorumluluğu:
Madde 39 - Kasdı veya suç sayılır hareketi ile sigortalının, eşinin veya ço-
cuğunun hastalanmasına sebebolan kimseye, bu kanun gereğince hastalık sigorta-
sından yapılan her türlü giderler tazmin ettirilir.
Sigortalılık niteliğinin yitirilmesi:
Madde 40 - (Değişik: 16/6/1975-1912/2 md.)
2 nci maddede belirtilen sigortalılık niteliğini yitirenlerden, bu tarihten
önceki bir yıl içinde en az 120 gün hastalık sigortası primi ödemiş olan sigor-
talı ile karısı ve geçindirmekle yükümlü olduğu kocası, çocukları, ana ve baba-
larının, bu niteliğin yitirilişinden başlamak üzere altı ay içinde meydana gele-
cek hastalıkları halinde, 32 nci maddenin (A) ve (D) fıkralarında yazılı yardım-
lardan yararlanırlar.
(Değişik: 6/3/1981-2422/3 md.) Yukarıdaki fıkrada sözü edilen kimselerin
ayakta yapılan tedavilerinde verilen ilaç bedellerinin % 20`si kendilerince
ödenir. (1)
Bünyece elverişli olmadıkları işlerde çalıştırılanlar:
Madde 41 - Çalışma mevzuatına göre sağlık raporu alınması gerektiği halde
böyle bir rapora dayanılmaksızın veya eldeki rapora aykırı olarak bünyece elve-
rişli bulunmadığı işte çalıştırılan sigortalının, bu işe girişinden önce var ol-
duğu tesbit edilen veya bünyece elverişli bulunmadığı işte çalıştırılması sonucu
meydana gelen hastalığı için Kurumca yapılan hastalık sigortası masraflarının
tümü işverene ödettirilir.
Ana ve babaya sağlık yardımı yapılması:
Madde 42 - (Değişik: 16/6/1975-1912/3 md.)
Sigortalının geçindirmekle yükümlü bulunduğu ana ve babası, hastalıkları
halinde, bu kanunun 33 üncü maddesinde belirtilen sağlık yardımlarından her
hastalık olayı için 34 üncü maddede yazılı süreleri aşmamak üzere yararlanırlar.
Ancak; bunların ayakta yapılan tedavilerinde verilen ilaç bedellerinin
% 20`si ilgililerce ödenir. (1)
Sigortalının geçindirmekle yükümlü olduğu ana ve babasının yukarıda belirti-
len sağlık yardımlarından yararlanabilmeleri için sigortalının, hastalığın an-
laşıldıgı tarihten önceki bir yıl içinde en az 120 gün hastalık sigortası primi
ödemiş olması şarttır.
------------------------------
(1) Bu hükmün uygulanmasında ek 3 ve 25 inci maddelere bakınız.
BÖLÜM - IV
Analık Sigortası
Sağlanan yardımlar:
Madde 43 - Sigortalı kadının veya sigortalı erkeğin sigortalı olmıyan karı-
sının analığı halinde, aşağıda yazılı yardımlar sağlanır:
A) Gebelik muayenesinin yaptırılması ve gerekli sağlık yardımlarının sağ-
lanması,
B) Doğumda gerekli sağlık yardımlarının sağlanması,
C) Emzirme yardım parası verilmesi,
D) Sigortalı kadının doğumdan önce ve sonra işinden kaldığı günler için öde-
nek verilmesi,
E) Analık hali sebebiyle gerekirse yurt içinde başka bir yere gönderilmesi.
Gebelik halinde muayene ve tedavi:
Madde 44 - Gebelik muayenesi ve gerekli görülecek tedavi Kurumca önceden
belli edilen hekim veya ebeler tarafından yapılır. Sigortalı, gebeliğin altıncı
ayı sonuna kadar gebelik muayenesi yaptırmaz, yahut hekim veya ebenin lüzum gös-
terdiği muayene ve tedavilere devam etmezse bu yüzden ileri gelecek işgöremezlik
hallerinde verilecek ödeneklerin % 50 yi geçmemek üzere bir kısmı Kurumca düşü-
rülebilir.
Sigortalı, Kurumca gösterilen hekim ve ebelerden dilediğini seçebilir. Şu
kadar ki, seçtikten sonra doğum oluncaya kadar, hekim veya ebesini değiştiremez.
Doğum yardımı:
Madde 45 - Doğum yardımı, sigortalı kadının veya sigortalı erkeğin sigortalı
olmıyan karısının doğurması halinde, doğum sırasında ve doğumdan sonra gerekli
sağlık yardımlariyle ilaçların ve sağlık malzemesinin sağlanmasıdır.
Bu yardım, gebenin evvelce seçtiği ebe, o yoksa Kurumca tayin ve tesbit edi-
len ebelerden biri tarafından evde veya sağlık tesislerinde yapılır. Gerekirse
doğum sırasında yetkili bir uzman hekim bulundurulabileceği gibi, hekim veya
ebenin lüzum göstereceği hallerde, doğum, sigortalı kadın veya sigortalı erkeğin
sigortalı olmıyan karısı bir sağlık müessesesine yatırılmak suretiyle yaptırı-
lır.
Kuruma ait sağlık tesisleriyle 123 madde gereğince sözleşme yapılmış olan
tesislerde doğum yapan sigortalı kadınla sigortalı erkeğin sigortalı olmıyan
karısının, doğan çocukları için sağlık tesisinde kaldıkları müddetçe yapılmasına
lüzum görülen sağlık yardımlarına ait masraflar ilgililerden istenmez.
Maktu gebelik ve doğum yardımları:
Madde 46 - 44 ve 45 inci maddelerde gösterilen sağlık yardımlarının Kurumca
doğrudan doğruya yapılmasına imkan görülmiyen yer veya hallerde, gebelik ve do-
ğum sağlık yardımı yerine, Çalışma Bakanlığınca onanacak ve önceden bildirilecek
tarifeye göre maktu para yardımı yapılır. Birden fazla çocuk doğarsa, maktu do-
ğum yardımı her çocuk sayısına göre bir kat daha artırılır.
Ancak:
A) Gebelik yardım parası alabilmek için, gebelik halinin hekim veya diploma-
lı ebeden alınacak bir belge ile ve doğumdan önce Kuruma bildirilmesi,
B) Doğum yardım parası alabilmek için, doğumun üç ay içinde Kuruma bildiril-
mesi ve hekim veya diplomalı ebeden alınacak doğum kağıdı yahut onanmış nüfus
kayıt örneği ile belgelenmesi,
Şarttır
Emzirme yardımı:
Madde 47 - Sigortalı kadına veya sigortalı olmıyan karısının doğum yapması
dolayısiyle sigortalı erkeğe, çocuğun ölü doğmaması şartiyle, Çalışma Bakanlı-
ğınca onanacak tarifeye göre her çocuk için bir emzirme yardımı yapılır.
Analık yardımlarından yararlanma şartları:
Madde 48 - Analık sağlık yardımları ile emzirme yardımlarından veyahut maktu
gebelik ve doğum para yardımlarından yararlanabilmek için:
A) Sigortalı kadın için, doğumdan önceki bir yıl içinde en az 90 gün analık
sigortası primi ödenmiş olması,
B) Sigortalı erkek için, doğumdan önceki bir yıl içinde en az 120 gün analık
sigortası primi ödenmiş olması ve sigortalının doğum yapan kadınla doğumdan önce
evlenmiş bulunması,
Şarttır.
Geçici iş göremezlik ödeneği:
Madde 49 - Kendisi için doğumdan önceki bir yıl içinde en az 120 gün analık
sigortası primi ödenmiş bulunan sigortalı kadının analığı halinde, doğumdan ön-
ceki ve sonraki 6 şar haftalık sürede, çalışmadığı her gün için geçici iş göre-
mezlik ödeneği verilir.
Bu ödenek hiçbir şekilde kesilmez.
Geçici iş göremezlik ödeneğinden yoksun kalma:
Madde 50 - Kurumca sağlanacak olan doğum yardımlarından haklı ve makul sebep
olmaksızın yararlanmayı reddeden yahut hekim veya ebenin lüzum gösterdiği ted-
birleri almaması yüzünden hastalandığı veya hastalığın arttığı mütehassıs hekim
raporu ile tesbit edilen sigortalı kadınlara geçici iş göremezlik ödeneğinin
% 50 si verilmez.
Sigortalılık niteliğinin yitirilmesi:
Madde 51 - 2 nci maddede belirtilen sigortalılık niteliğini yitirenler, bu
niteliğin yitirilişinden başlamak üzere 300 gün içinde çocukları doğarsa, sigor-
talı kadın, veya karısı analık sigortası yardımından yararlanacak sigortalı er-
kek için, doğum tarihinden önceki 15 ay içinde en az 120 gün analık sigortası
primi ödenmiş olması şartiyle, bu kanunda yazılı analık sağlık ve emzirme yar-
dımlarından veya 46 ncı maddede yazılı maktu para yardımından yararlanırlar.
BÖLÜM - V
Malüllük Sigortası
Sağlanan yardım:
Madde 52 - Malüllük sigortasından sağlanan yardım, malüllük aylığı bağlanma-
sıdır.
Kimlerin malül sayılacağı:
Madde 53 - a) Çalışma gücünün en az üçte ikisini yitirdiği tesbit edilen,
b) Çalışma gücünün en az üçte ikisini yitirmiş durumda sayılmıyanlardan
34 üncü madde gereğince yapılan tedavi sonunda, Kurum sağlık tesisleri kurulla-
rınca düzenlenecek raporlarda çalışabilir durumda olmadığı belirtilen,
c) (Ek: 29/6/1978-2167/4 md.) İş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslek-
te kazanma gücünün en az % 60`ını kaybeden.
Sigortalı malüllük sigortası bakımından malül sayılır.
Şu kadarki, sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihte malül sa-
yılmayı gerektirecek derecede hastalık veya arızası bulunduğu, önceden veya son-
radan, yeterli belgelerle tesbit edilen sigortalı bu hastalık veya arızası sebe-
biyle malüllük sigortası yardımlarından yararlanamaz.
Ancak, bu gibi sigortalılara malüllük sigortasından evvelce ödenmiş bulunan
aylıklar geri alınmaz.
Malüllük aylığından yararlanma şartları:
Madde 54 - (Değişik: 6/3/1981-2422/4 md.)
Sigortalının, malüllük aylığından yararlanabilmesi için:
a) 53 üncü maddeye göre malül sayılması,
b) Toplam olarak 1800 gün veya en az 5 yıldan beri sigortalı bulunup, sigor-
talılık süresinin her yılı için ortalama olarak 180 gün malüllük, yaşlılık ve
ölüm sigortaları primi ödemiş olması,
Şarttır.
Malüllük aylığının hesaplanması: (1)
Madde 55 - (Değişik: 25/8/1999-4447/5 md.)
Malüllük aylığı bağlanmasına hak kazanan sigortalıya bu Kanunun 61 inci
maddesine göre bulunacak ortalama yıllık kazancının %60`ının 1/12`si ora-
nında malüllük aylığı bağlanır.Sigortalı başka birinin bakımına muhtaç
durumda ise bu oran %70`e çıkarılır. Buna göre hesaplanan malüllük aylığı
61 inci maddenin son fıkrası hükümlerine göre artırılır.
Aylığın başlangıcı:
Madde 56 - Sigortalı olarak çalıştığı işten ayrıldıktan sonra yazılı istekte
bulunan ve malüllük aylığına hak kazanan sigortalının aylığının ödenmesine, ken-
disinin yazılı isteğinden, malül sayılmasına esas tutulan raporun tarihi yazılı
isteğini takibeden takvim ayından sonraki bir tarih ise bu raporun tarihinden
sonraki ay başından başlanır.
Çalışma gücünün en az üçte ikisini yitirmiş sayılan sigortalı birinci fıkra-
ya göre aylıkların ödenmesine başlanacağı tesbit edilen tarihte hastalık sigor-
tasından geçici iş göremezlik ödeneği almakta ise malüllük aylığı geçici iş gö-
remezlik ödeneği verilme süresinin sona erdiği tarihten sonraki ay başından baş-
lar. Şu ka-
----------------------------------
(1) Bu hükmün uygulanmasında ek 20, 21, 22, 23 ve 24 üncü maddelere bakınız.
dar ki, bağlanacak malüllük aylığı, sigortalının hastalık sigortasından almakta
olduğu geçici iş göremezlik ödeneğinin aylık tutarından fazla ise, aradaki fark,
birinci fıkraya göre tesbit edilecek tarihten başlanarak verilir.
Sigortalının kontrol muayenesi:
Madde 57 - Malüllük aylığı bağlandıktan sonra, sigortalı, her zaman, başka
birinin sürekli bakımına muhtaç duruma girdiğini ileri sürerek malüllük aylığı-
nın artırılmasını istiyebilir.
Malullük aylığı bağlanan sigortalıları Kurum da her zaman kontrol muayenesi-
ne tabi tutabilir.
Gerek Kurumca yaptırılan kontrol muayenesinde, gerekse sigortalının isteği
üzerine veya işe alıştırma sonunda yapılan muayenesinde yeniden tesbit edilecek
malullük durumuna göre, malullük aylığı:
I - Sigortalının istekte bulunması halinde:
a) Yazılı isteğini,
b) Yeni malullük durumuna esas tutulan rapor yazılı isteğini takibeden tak-
vim ayından sonraki bir tarihi taşımakta ise bu raporun tarihini,
II - Kurumca kontrol muayenesine veya işe alıştırmaya tabi tutulma halinde
de yeni malullük durumuna esas tutulan raporun tarihini,
Takibeden ay başından başlanarak gerekirse artırılır, azaltılır veya kesi-
lir.
Kabul edilir bir özürü olmadığı halde kontrol muayenesini Kurumun yazılı
bildirisinde belirtilen tarihten sonraki ay başına kadar yaptırmıyan sigortalı-
nın malullük aylığı, kontrol muayenesi için belirtilen tarihten sonraki ay ba-
şından başlanarak kesilir. Şu kadar ki, kontrol muayenesini Kurumun yazılı
bildirisinde belirtilen tarihten başlayarak üç ay içinde yaptırılan ve malullük
halinin devam ettiği tesbit edilen sigortalının malullük aylığı, ödemenin
kesildiği tarihten başlanarak verilir.
Kontrol muayenesini Kurumun yazılı bildirisinde belirtilen tarihten üç ay
geçtikten sonra yaptıran ve malullük halinin devam ettiği tesbit edilen sigorta-
lının malullük aylığı, rapor tarihinden sonraki ay başından başlanarak ödenir.
Aylığın kesilmesi ve yeniden başlaması:
Madde 58 - Malullük aylığı almakta iken sigortalı olarak çalışmaya başlıyan-
ların malullük aylıkları, çalışmaya başladıkları tarihten başlıyarak kesilir.
Yukarıki fıkraya göre malullük aylıkları kesilenlerden işten ayrılarak ma-
lullük aylığı verilmesi için yazılı istekte bulunan sigortalıya, kontrol muyane-
sine tabi tutulmak ve malullüğünün devam ettiği anlaşılmak şartiyle, eski malul-
lük aylığı, yazılı istekte bulunduğu tarihten sonraki ay başından başlanarak
ödenmeye başlanır. Şu kadar ki, bu gibi sigortalılar için yazılı istek tarihle-
rine göre yeniden malüllük aylığı hesaplanır ve bu aylık önce bağlanan malullük
aylığından fazla ise hesaplanan yeni aylık üzerinden ödeme yapılır.
BÖLÜM - VI
Yaşlılık Sigortası
Sağlanan yardımlar:
Madde 59 - Yaşlılık sigortasından sağlanan yardımlar şunlardır:
Sigortalıya:
a) Yaşlılık aylığı bağlanması,
b) Toptan ödeme yapılması.
Yaşlılık aylığından yararlanma şartları:
Madde 60 - (Değişik: 6/3/1981-2422/6 md.)
Yaşlılık aylığından yararlanma esas ve şartları aşağıda gösterilmiştir:
A)(Değişik: 25/8/1999-4447/6 md.) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
sonra ilk defa sigortalı olarak çalışmaya başlayanların yaşlılık aylığından
yararlanabilmesi için;
a) Kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmuş olması ve en az 7 000 gün
veya,
b) Kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmuş olması, 25 yıldan beri si-
gortalı bulunması ve en az 4 500 gün,
Malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olması şarttır.
B) (Değişik: 11/12/1981-2564/1 md.)
a - 50 yaşını doldurmamış olmakla beraber en az 20 yıldan beri sigortalı
olarak Sosyal Güvenlik ve Çalışma bakanlıklarınca tespit edilen maden işyerleri-
nin yeraltı işyerlerinde sürekli çalışan ve bu işlerde en az 5 000 gün malullük,
yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödeyen sigortalılara yazılı talepleri üzerine
yaşlılık aylığı bağlanır.
b - 50 yaşını doldurmamış olmakla beraber en az 25 yıldan beri sigortalı
olarak(B/a) fıkrasında sözü edilen işyerlerinin yeraltı münavebeli işlerinde
çalışan ve bu işlerde en az 4 000 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları
primi ödeyen sigortalılar da 8100 gün prim ödemiş sigortalılar gibi yaşlılık
aylığından yararlanırlar. (1)
C) a) Sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce bu Kanunun
53 üncü maddesine göre malül sayılmayı gerektirecek derecede hastalık veya arı-
zası bulunan ve bu nedenle malullük aylığından yararlanamayan veya,
b) Sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanmış durumda
olan,
Sigortalılar, yaşları ne olursa olsun, en az 15 yıldan beri sigortalı bulun-
mak ve en az 3 600 gün Malullük, Yaşlılık ve ölüm Sigortaları primi ödemiş olmak
şartıyla yaşlılık aylığından yararlanırlar.
D) (Değişik: 11/12/1981-2564/1 md.)
a - 50 yaşını dolduran ve erken yaşlanmış olduğu tespit edilen,
b - 50 yaşını dolduran ve malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi ça-
lışmalarının en az 1 800 gününü Sosyal Güvenlik ve Çalışma bakanlıklarınca tes-
pit edilen maden işyerlerinin yeraltı işlerinde geçirmiş bulunan,
Sigortalılar da (A) bendinin (a) veya (b) fıkralarında belirtilen diğer
şartlarla yaşlılık aylığından yararlanırlar.
E) Sosyal Güvenlik ve Çalışma Bakanlıklarınca tespit edilen maden işyerleri-
nin yeraltı veya yeraltı münavebeli işlerinde en az 1 800 gün çalışmış bulunan
sigortalıların, bu işlerdeki prim ödeme gün sayıları toplamına dörtte biri
eklenir ve toplamı, bunların Malullük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortaları primi ödeme
gün sayısı olarak kabul edilir.
1/4/1954 tarihinden beri yeraltı veya yeraltı münavebeli işlerde çalışmış
olan sigortalılar hakkında da yukarıdaki fıkra hükmü uygulanır.
------------------
(1) 25/8/1999 tarih ve 4447 sayılı Kanunun 56 ıncı maddesiyle, "25 yılı dol-
durmuş ve" ibaresi metinden çıkarılmış, "5000" rakamı "8100" olarak de-
ğiştirilmiştir.
F) (Değişik: 24/8/2000 - KHK - 616/59 md.) Bu Kanuna göre sigortalı olarak tescil
edilmiş bulunanların, er olarak silah altında veya Yedek Subay Okulunda geçen
sürelerinin tamamını veya bir kısmını, kendilerinin veya hak sahiplerinin yazılı
talepte bulunmaları halinde ve bu Kanunun 78 inci maddesi ile belirlenen prime esas
kazancın alt sınırının talep tarihindeki tutarı üzerinden hesaplanacak ma-
lullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerini talep tarihinden itibaren 3 ay içinde ödeme-
leri şartı ile borçlandırılır. 3 ay içinde primi ödenmeyen borçlanma süreleri hizmetten
sayılmaz.
Ancak kanunla kurulmuş bulunan diğer sosyal güvenlik kuruluşları mevzuatına
göre sigortalı veya iştirakçi olanlar hakkında yukarıdaki fıkra hükmü uygulan-
maz.
Borçlandırılan sürenin karşılığı olan gün sayısı sigortalının prim ödeme sü-
resine katılır. Bu Kanuna göre tespit edilen sigortalılığın başlangıç tarihinden
önceki süreler için borçlandırılma halinde, sigortalılığın başlangıç tarihi,
borçlandırılan gün sayısı kadar geriye götürülür.
Askerlik borçlanmalarında, aylık bağlanmaya hak kazanılması durumunda kendi-
lerine, borcun ödendiği tarihi takip eden aybaşından itibaren aylık bağlanır.
G) Bu maddenin uygulanmasında; 18 yaşından önce Malullük, Yaşlılık ve Ölüm
Sigortalarına tabi olanların sigortalılık süresi, 18 yaşını doldurdukları tarih-
te başlamış kabul edilir. Ancak, bu tarihten önceki süreler için ödenen Malul-
lük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortaları primleri, prim ödeme gün sayılarının hesabına
dahil edilir.
H) Bu maddede belirtilen yaşlılık aylıklarından yararlanabilmek için, sigor-
talının çalıştığı işten ayrılması ve yazılı istekte bulunması şarttır.
Yaşlılık aylığının hesaplanması: (1)
Madde 61 - (Değişik: 25/8/1999-4447/7 md.)
Yaşlılık aylığına hak kazanan sigortalıların aylığı, aşağıdaki hükümlere
göre belirlenecek ortalama yıllık kazancı ile aylık bağlama oranının çarpımının
1/12`si alınarak hesaplanır.
Sigortalının her takvim yılına ait prime esas kazancı, kazancın ait olduğu
takvim yılından itibaren aylık talep tarihine kadar geçen takvim yılları için,
her yılın Aralık ayına göre Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan
en son temel yıllı kentsel yerler tüketici fiyatları indeksindeki artış oranı
ve gayrisafi yurt içi hasıla sabit fiyatlarla gelişme hızı kadar ayrı ayrı
artırılarak bulunan yıllık kazançlar toplamının, toplam prim ödeme gün sayısına
bölünmesi suretiyle bulunacak ortalama günlük kazancın 360 katı, aylığın hesap-
lanmasına esas ortalama yıllık kazancı oluşturur.
Aylık bağlama oranı, sigortalının toplam prim ödeme gün sayısının ilk
3 600 gününün her 360 günü için % 3.5, sonraki 5 400 günün her 360 günü için
% 2 ve daha sonraki her 360 gün için % 1.5 oranlarının toplamıdır.
60 ıncı maddenin B,C ve D bentlerine göre aylığa hak kazananların aylık
bağlama oranı %60`dan az olamaz.
Hesaplanan yaşlılık aylığı, aylık bağlanması için yazılı başvurunun yapıl-
dığı yılın Ocak ayı ile aylığın başlangıç tarihi arasında geçen her ay için
Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan en son temel yıllı kentsel
yerler tüketici fiyatları indeksindeki aylık artış oranları kadar artırılarak
bağlanır.
----------------
(1) Bu hükmün uygulanmasında ek 20,21,22,23 ve 24 üncü maddelere bakınız.
Aylığın başlangıcı:
Madde 62 - Sigortalı olarak çalıştığı işten ayrıldıktan sonra yazılı istek-
te bulunan ve yaşlılık aylığına hak kazanan sigortalıya bu isteğinden sonraki
aybaşından başlanarak yaşlılık aylığı bağlanır.
Erken yaşlanmış olması dolayısiyle yaşlılık aylığına hak kazanan sigortalı-
nın bu husustaki raporunun tarihi, yazılı isteğini takibeden takvim ayından son-
raki bir tarih ise, yaşlılık aylığı, raporun tarihinden sonraki aybaşından baş-
lanarak verilir.
Yukarıki fıkralara göre aylığının ödenmesine başlanacağı tesbit edilen ta-
rihte hastalık sigortasından geçici iş göremezlik ödeneği almakta olan sigorta-
lının yaşlılık aylığı geçici iş göremezlik ödeneği verilme süresinin sona erdiği
tarihten sonraki ay başından başlar. Şu kadar ki, bağlanacak yaşlılık aylığı
sigortalının hastalık sigortasından almakta olduğu geçici iş göremezlik
ödeneğinin aylık tutarından fazla ise, aradaki fark, yukarıdaki fıkralara
göre tesbit edilecek tarihten başlanarak verilir.
Yaşlılık aylığı alanların yeniden çalışmaları:
Madde 63 - (Değişik: 29/4/1986-3279/3 md.)
A) Bu Kanuna göre yaşlılık aylığı almakta iken, sigortalı olarak çalışmaya
başlayanların yaşlılık aylıkları çalışmaya başladıkları tarihte kesilir.
Yukarıdaki fıkraya göre yaşlılık aylıkları kesilenlerden yeniden çalıştıkla-
rı süre zarfında 78 inci maddeye göre prime esas kazançları üzerinden 73 üncü
madde gereğince prim alınır. Yaşlılık aylıkları kesilenlerden işten ayrılarak
yaşlılık aylığı verilmesi için yazılı talepte bulunan sigortalıya aşağıdaki fık-
ra hükmüne göre yeniden hesaplanarak, yaşlılık aylığı, talep tarihini takip eden
aybaşından başlanarak ödenir.
Bu sigortalılar için yazılı talep tarihlerine göre yeniden yaşlılık aylığı
hesaplanır ve bu aylık, önceden bağlanan yaşlılık aylığından fazla ise, hesapla-
nan yeni aylık üzerinden ödeme yapılır. Hesaplanan yeni aylığın eski aylıktan
düşük olması halinde, eski aylık esas alınır. Ancak, aylığı kesildikten sonra
geçen prim ödeme gün sayıları bu Kanunun 61 inci maddesine göre aylık bağlama
oranının tespitinde değerlendirilir. (1)
B) Bu Kanuna göre yaşlılık aylığı almakta iken sigortalı olarak bir işte ça-
lışmaya başlayanların yazılı talepte bulunmaları halinde yaşlılık aylıklarının
ödenmesine devam olunur. Ancak bunlardan 78 inci maddeye göre tespit edilen
prime esas kazançları üzerinden % 30 oranında Sosyal Güvenlik Destek Primi kesi-
lir. Bu primin 1/4`ü sigortalı hissesi, 3/4`ü işveren hissesidir. (2)
(Ek: 25/8/1999-4447/8 md.) Bu Kanuna göre yaşlılık aylığı almakta iken ser-
best avukat veya noter olarak çalışmalarını sürdürenlerin, sosyal yardım zammı
dahil, almakta oldukları aylıklarından % 15 oranında sosyal güvenlik destek
primi kesilir. (3)
Yaşlılık aylığı almakta iken sigortalı bir işte çalışanlar, bu Kanuna göre
yaşlılık aylığı almakta olanlara ve bunların geçindirmekle yükümlü oldukları eş
ve çocuklarına, ana ve babalarına tanınan sosyal sigorta haklarından aynen ya-
rarlanırlar.
Sosyal Güvenlik Destek Primi ödenmiş süreler, bu Kanuna göre sigortalılık
süresinden sayılmaz ve 24/5/1983 tarih ve 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumları-
na
-------------------
(1) Bu bentte geçen " maddesinin (A) fıkrasının (a) bendine" ibaresi, 25/8/1999
tarih ve 4447 sayılı Kanunun 56 ncı maddesi ile "maddesine" olarak değişti-
rilmiş ve metne işlenmiştir.
(2) Bu bentte geçen % 24" oranı, 25/8/1999 tarih ve 4447 sayılı Kanunun 56 ncı
maddesi ile "% 30" olarak değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
(3) Bu bent, 25/8/1999 tarih ve 4447 sayılı Kanunun 8 inci maddesiyle eklenmiş
olup, Kanunun yayımı olan 8/9 / 1999 tarihini izleyen aybaşında yü-
rürlüğe gireceğinden metne işlenmiştir.
Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi Hakkında Kanun hükümleri uygulan-
maz, 64 üncü madde hükmüne göre toptan ödeme yapılmaz. Ancak iş kazası veya mes-
lek hastalığı halinde 12 nci madde hükümleri uygulanır.
Bu Kanuna göre yaşlılık aylığı almakta iken sigortalı bir işte çalışmaları
dolayısıyla bu maddenin (A) fıkrasına göre yaşlılık aylığı kesilenler, çalıştık-
ları süre içinde (B) fıkrasında yazılı hükümlerin uygulanmasını; (B) fıkrasına
göre yaşlılık aylığı kesilmeden çalışanlar ise çalıştıkları süre içinde hakla-
rında (A) fıkrasında yazılı hükümlerin uygulanmasını isteyebilirler.
Toptan ödeme: (1)
Madde 64 - (Değişik: 23/10/1969-1186/9 md.)
Sigortalı olarak çalıştığı işten ayrılan ve malullük ve yaşlılık aylığı bağ-
lanmasına hak kazanamıyan,
a) Kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmuş bulunan sigortalıya,
b) 50 yaşını doldurmuş bulunan ve erken yaşlanmış olduğu tespit edilen
sigortalıya, (2)
Kendisinin ve işverenlerinin ödediği, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları
primlerinin toplamı, yazılı isteği üzerine toptan ödeme şeklinde verilir.
BÖLÜM - VII
ÖlÜm Sigortası
Sağlanan yardımlar:
Madde 65 - Ölüm sigortasından sağlanan yardımlar şunlardır:
a) Ölen sigortalının eşine, çocuklarına, ana ve babasına aylık bağlanması,
b) Ölen sigortalının eşine, çocuklarına, ana ve babasına toptan ödeme yapıl-
ması,
c) Ölen sigortalı için cenaze masrafı karşılığı verilmesi.
Ölüm sigortasından aylık bağlama şartları:
Madde 66 - (Değişik: 6/3/1981-2422/8 md.)
a) Malullük veya yaşlılık aylığı almakta iken, yahut malullük veya yaşlılık
aylığı bağlanmasına hak kazanmış olup henüz işlemi tamamlanmamış durumda veya,
b) Bağlanmış bulunan malullük veya yaşlılık aylığı, sigortalı olarak çalış-
maya başlamaları sebebiyle kesilmiş durumda yahut,
c) Toplam olarak 1 800 gün veya en az 5 yıldan beri sigortalı bulunup, si-
gortalılık süresinin her yılı için ortalama olarak 180 gün Malullük, Yaşlılık ve
Ölüm Sigortaları primi ödemiş durumda,
Ölen sigortalının hak sahibi kimselerine aylık bağlanır.
Ölüm sigortasından bağlanacak aylığın hesaplanması:
Madde 67 - (Değişik: 6/3/1981-2422/9 md.)
Sigortalının ölümü halinde, hak sahibi kimselerine bağlanacak aylığın tespi-
tinde aşağıdaki hükümler uygulanır:
A) a) Sigortalının almakta olduğu veya bağlanmasına hak kazandığı malullük
veya yaşlılık aylığı,
--------------------------------------
(1) Bu maddenin uygulanmasında ek 1 ve 29 uncu maddelere bakınız.
(2) Bu bentte geçen "Kadın ise 50, erkek ise 55" ibaresi, 25/8/1999 tarih ve
4447 sayılı Kanun`un 56 ıncı maddesiyle, "Kadın ise 58, erkek ise 60"
olarak değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
b) Malüllük veya yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra sigortalı olarak çalış-
maya başlaması sebebiyle aylığı kesilen sigortalının ölüm tarihine ve 58 veya
63 üncü maddelere göre tespit edilecek aylığı,
c) (Değişik: 25/8/1999 - 4447/9 md.) Toplam olarak 1 800 gün veya en az
beş yıldan beri sigortalı bulunup, sigortalılık süresinin her yılı için ortalama
olarak 180 gün malüllük, yaşlılık ve Ölüm sigortaları primi ödemiş olan sigor-
talının, bu Kanunun 61 inci maddesine göre bulunacak ortalama yıllık kazancının
% 60`ının 1/12`si olarak hesaplanan aylığı, hak sahiplerine bağlanacak aylığın
hesabında esas tutulur. Bu oran sigortalının 8100 ila 9000 gün arasında primi
ödenen her 360 gün için 2, 9000 günden sonra ödenen her 360 gün için de 1,5
artırılır. Bu şekilde hesaplanan ölüm aylığı 61 inci maddenin son fıkrası
hükümlerine göre artırılır.
d) (Mülga: 25/8/1999 - 4447/9 md.)
B) Sigortalı, başka birinin sürekli bakımına muhtaç durumda malul sayılarak
aylık bağlanmasına hak kazanmış ise, (A/a-b) fıkralarının uygulanmasında, bu
durum nazara alınmadan bağlanabilecek aylık esas tutulur. (1)
D ve E - (Mülga: 25/8/1999 - 4447/9 md.)
Eş ve çocuklara aylık bağlanması:
Madde 68 - (Değişik: 21/6/1973-1753/2 md.)
Ölen sigortalının aylık bağlanmasına hak kazanan kimselerine aşağıdaki hü-
kümlere göre aylık bağlanır.
I- Ölen sigortalının 67 nci madde gereğince tespit edilecek aylığının;
A) (Değişik: 20/3/1985-3168/2 md.) Dul eşine % 50`si, aylık alan çocuğu bu-
lunmayan dul eşine % 75`i,
B) (Mülga: 20/3/1985-3168/6 md.)
C) Çocuklardan:
a) 18 yaşını, ortaöğrenim yapması halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim yapması
halinde 25 yaşını doldurmamış olan veya çalışamayacak durumda malül bulunan ve
Sosyal Sigortaya, Emekli Sandıklarına tabi çalışmalarından dolayı gelir veya ay-
lık almayan erkek çocuklarla yaşları ne olursa olsun evli olmayan, evli ol-
---------------------
(1) (C) Bendi 25/8/1999 tarih ve 4447 Sayılı Kanunun 9 uncu maddesi ile (B)
bendi olarak teselsül ettirilmiştir.
makla beraber sonradan boşanan veya dul kalan ve Sosyal Sigortaya, Emekli San-
dıklarına tabi bir işte çalışmayan, buralardan gelir veya aylık almayan kız ço-
cukların her birine % 25`i,
b) (a) fıkrasında belirtilen ve sigortalının ölümü ile anasız ve babasız ka-
lan veya sonradan bu duruma düşenlerle ana ve babaları arasında evlilik bağlan-
tısı bulunmayan yahut sigortalı babanın ölümü tarihinde evlilik bağlantısı bu-
lunmakla beraber anaları sonradan evlenenlerin her birine % 50`si,
Oranında aylık bağlanır.
Sigortalının ölüm tarihinde 18 veya 20 yaşını doldurmuş olup, aylığa hak ka-
zanmamış durumda olan erkek çocuklar, sonradan öğrenim yaparlarsa (a) fıkrasın-
daki haklardan yararlanırlar.
II - Sigortalı tarafından evlat edinilmiş, tanınmış veya nesebi düzeltilmiş
yahut babalığı hükme bağlanmış çocukları ile, sigortalının ölümünden sonra doğan
çocukları, bağlanacak aylıktan yukarıda belirtilen esaslara göre yararlanır.
III - Hak sahibi eş ve çocuklara bağlanacak aylıkların toplamı sigortalıya
ait aylığın tutarını geçemez. Bu sınırın aşılmaması için gerekirse hak sahibi
kimselerin aylıklarından orantılı olarak indirimler yapılır.
IV - Sigortalının erkek çocuklarına bağlanan aylıklar, çocuğun 18 yaşını,
ortaöğrenim yapması halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim yapması halinde 25 yaşını
dolduracağı tarihe kadar devam eder. Çalışamayacak durumda malül olan erkek ço-
cukların aylıkları bu yaşlara vardıktan sonra da kesilmez. Ancak aylığı kesilen
erkek çocuklardan sonradan çalışamayacak durumda malül olanlara, Sosyal Sigorta-
ya yahut Emekli Sandıklarına tabi çalışmalarından dolayı gelir veya aylık alma-
maları şartiyle malullük durumlarının tespitine esas teşkil eden rapor tarihini
takibeden aybaşından itibaren yeniden aylık bağlanır. 101 inci madde hükmü sak-
lıdır.
V) (Değişik: 20/3/1985-3168/2 md.) Sigortalının dul eşi evlenirse aylığı
kesilir. Aylığın kesilmesine yol açan evlenme son bulunca aylık yeniden bağla-
nır. Sonraki eşinden de aylık almaya hak kazanan dul eşe bu aylıklardan fazla
olanı ödenir.
VI - Sigortalının kız çocuklarına bağlanan aylıklar, Sosyal Sigortaya, Emek-
li Sandıklarına tabi işlerde çalışmaya başladıkları veya evlendikleri tarihi ta-
kibeden devre başından itibaren kesilir. (1) Aylığın kesilmesine yol açan sebe-
bin ortadan kalkması halinde I inci bölümün (C) fıkrası hükmü saklı kalmak şar-
tiyle, bu tarihten başlanarak yeniden aylık bağlanır. Ancak evliliğin son bul-
ması ile kocasından da aylık almağa hak kazanan kimseye bu aylıklardan fazla
olanı ödenir.
Ana ve babaya aylık bağlanması:
Madde 69 - Sigortalının ölümü tarihinde eşine ve çocuklarına bağlanması ge-
reken aylıkların toplamı, sigortalıya ait aylıktan aşağı olursa, artanı, eşit
hisseler halinde, geçiminin sigortalı tarafından sağlandığı belgelenen ana ve
babasına aylık olarak verilir. Ancak, bunların her birinin hissesi sigortalıya
ait aylığın % 25 ini geçemez.
Sigortalının ölümü ile eşine ve çocuklarına bağlanabilecek aylıkların topla-
mı, sigortalıya ait aylıktan aşağı değilse ana ve babanın aylık bağlanma hakları
düşer.
-----------------------------
(1) Bu hükmün uygulanmasında ek 12 nci maddeye bakınız.
Aylığın başlanğıcı:
Madde 70 - Sigortalının ölümünde ölüm sigortasından hak sahibi kimselerine
bağlanacak aylıklar, ölümle aylığa hak kazandıkları tarihten sonraki ay başından
başlar.
Malullük veya yaşlılık aylığı almakta iken ölen sigortalının hak sanibi kim-
selerinin aylıkları, sigortalının hak kazandığı son aylık devresinin sona erdiği
tarihten başlar.
Toptan ödeme:
Madde 71 - Ölen sigortalının hak sahibi kimselerinden hiç biri bu kanuna gö-
re Ölüm Sigortasından aylık bağlanmasına hak kazanamadıkları takdirde aşağıdaki
hükümler uygulanır:
I - Ölen sigortalının kendisinin ve iş verenlerinin ödedikleri malullük,
yaşlılık ve ölüm sigortaları primleri toplamının:
A) (Değişik : 20/3/1985-3168/3 md.) Dul eşine % 50`si, toptan ödeme alacak
durumda çocuğu bulunmayan dul eşine % 75`i,
B) (Mülga: 20/3/1985-3168/6 md.)
C) (Değişik: 21/6/1973-1753/3 md.) 18 yaşını veya ortaöğrenim yapması halin-
de 20 yaşını, yüksek öğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurmamış yahut yaşları
ne olursa olsun çalışamayacak durumda malül bulunan erkek çocuklarla evli olma-
yan kız çocukların her birine % 25`i,
Yukarıki fıkrada belirtilen ve sigortalının ölümü ile anasız ve babasız ka-
lan veya ana ve babaları arasında evlilik bağlantısı bulunmayanların her birine
% 50`si,
Toptan ödeme şeklinde verilir.
II - Sigortalı tarafından evlat edinilmiş, tanınmış veya nesebi düzeltilmiş
yahut babalığı hükme bağlanmış çocukları, yapılacak toptan ödemeden yukarda be-
lirtilen esaslara göre yararlanırlar.
III - Hak sahibi eş ve çocuklara yapılacak toptan ödemelerin toplamı, toptan
ödenecek miktarı geçemez. Bu sınırın aşılmaması için, gerekirse, hak sahibi kim-
selerin hisselerinden orantılı olarak indirmeler yapılır.
IV - Sigortalının ölümü tarihinde eşine ve çocuklarına yapılacak toptan
ödemelerin toplamı, toptan ödenecek miktardan aşağı olursa, artanı, eşit hisse-
ler halinde, geçimi sigortalı tarafından sağlandığı belgelenen ana ve babasına
verilir. Ancak, bunların herbirinin hissesi % 25 i geçemez.
V - Yukarıki esaslara göre toptan ödeme yapıldıktan sonra kalıntı olursa,
sigortalının ölümünden sonra doğacak çocukları ile nesebi düzeltilecek veya ba-
balığı hükme bağlanacak çocuklarına da bu madde hükümlerine göre toptan ödeme
yapılır.
BÖLÜM - VIII
Primler
Prim alınması:
Madde 72 - İş kazalariyle meslek hastalıkları, hastalık, analık, malullük,
yaşlılık ve ölüm sigortalarının gerektirdiği her türlü yardım ve ödemelerle her
çeşit yönetim giderlerini karşılamak üzere, Kurumca bu kanun hükümlerine göre
prim alınır.
(Değişik: 29/4/1986-3279/4 md.) Sağlık yönetim giderleri hariç genel yönetim
giderleri Kurumun yıllık genel gelirlerinin % 10`unu aşamaz.
Prim oranları:
Madde 73 - (Değişik: 6/3/1981-2422/10 md.)
A) Tarifesine göre tespit edilecek iş kazaları ile meslek hastalıkları si-
gortası priminin tamamı işverenler tarafından verilir. Bu primin nispeti
% 1,5`ten az, % 7`den fazla olamaz.
B) a) Hastalık sigortası primi, sigortalının kazancının % 11`idir. Bunun
% 5`i sigortalı hissesi % 6`sı da işveren hissesidir.
3 üncü maddenin (II/B) fıkrasında belirtilen çıraklar için ise kazancının
% 4` üdür. Bunun % 2`si sigortalı hissesi, % 2`si de işveren hissesidir.
b) (Mülga: 28/1/1983-2795/6 md.)
C) Analık Sigortası primi, sigortalının kazancının % 1`idir.
Bu primin tamamı işverenler tarafından verilir.
D) Malullük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortaları primi, sigortalının kazancının
% 20`sidir. Bunun % 9`u sigortalı hissesi, % 11`i de işveren hissesidir.
Ancak, maden işyerlerinin yeraltı işlerinde çalışanlar için Malullük, Yaşlı-
lık ve Ölüm Sigortaları primi, sigortalının kazancının % 22`sidir. Bunun % 9`u
sigortalı hissesi, % 13`ü de işveren hissesidir. (1)
İş kazalariyle meslek hastalıkları prim oranının tesbiti:
Madde 74 - İş kazalariyle meslek hastalıkları sigortası primi, yapılan işin
iş kazası ve meslek hastalığı bakımından gösterdiği tehlikenin ağırlığına göre
tesbit edilir.
İş kolları, tehlikenin ağırlığına göre sınıflara, bu sınıflar da özel iş
şartlarına ve tehlikeyi önlemek için alınmış olan tedbirlere göre derecelere ay-
rılır.
Hangi iş kollarının hangi tehlike sınıfına girdiği, tehlike sınıf ve derece-
lerine ait prim oranlarının ve tehlike derecelerinin belli edilmesinde uygulana-
cak esaslar, ilgili bakanlıkların düşünceleri sorulduktan sonra Çalışma Bakanlı-
ğının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu karariyle yürürlüğe konacak bir tarife ile
tesbit olunur.
Prim tarifesi gerekli görülürse aynı usulle değiştirilebilir.
Prim oranları, iş kazaları ve meslek hastalıklarından dolayı yapılması gere-
kecek her türlü sigorta yardımları ve idare masrafları ile bağlanacak gelirlerin
tesis sermayeleri toplamı gözönünde tutularak hesaplanır.
Tehlike sınıf ve derecelerinin belli edilmesi:
Madde 75 - Yapılan işin 74 üncü maddede belirtilen tarifeye göre hangi teh-
like sınıf ve derecesine girdiği ve ödenecek iş kazalariyle meslek hastalıkları
sigortası primi oranı Kurumca belli edilerek işverene yazı ile bildirilir.
İş kazalarını ve meslek hastalıklarını önliyecek tedbirler hakkındaki mev-
zuat hükümlerine uygun bulunmadığı tesbit edilen işler, Kurumca daha yüksek
primli derecelere konulabilir.
Kurum, tesbit edilmiş bulunan tehlike sınıf ve derecesini, yaptıracağı ince-
lemelere dayanarak kendiliğinden veya işverenin isteği üzerine değiştirebilir.
--------------------------------------------
(1) Bu hükmün uygulanmasında ek 7 nci maddeye bakınız.
Kurumca yapılacak değişikliklere ilişkin kararın takvim yılından en az bir
ay önce işverene ve işveren tarafından değişiklik isteğinin de takvim yılından
en az iki ay önce Kuruma bildirilmesi şarttır.
Böylece, karara bağlanacak değişiklikler, yukarıdaki fıkrada yazılı karar
veya istekten sonraki takvim yılı başında yürürlüğe girer.
İşveren, tehlike sınıf ve derecesiyle prim oranı hakkında Kurumca yapılacak
yazılı bildiriyi aldıktan sonra bir ay içinde Çalışma Bakanlığına itirazda bulu-
nabilir. Bakanlık bu itirazı inceliyerek 3 ay içinde vereceği kararı ilgiliye
bildirir.
İtiraz primlerin ödenmesini geciktirmez.
İşveren bu madde gereğince tehlike sınıf ve derecesine karşı Çalışma Bakan-
lığına yahut bu Bakanlığın vereceği karar üzerine Danıştaya başvurursa bu kanu-
nun 81 inci maddesinin uygulanmasında, İcra ve İflas Kanununun ilgili maddesinde
yazılı bir yıllık süre, birinci halde Bakanlık kararının iptal süresi sonunda,
ikinci halde ise Danıştay kararının kesinleştiği tarihten başlar.
Tehlike sınıf ve derecelerine dokunabilecek değişiklikler:
Madde 76 - İşveren, tehlike sınıf ve derecesine dokunabilecek her türlü de-
ğişiklikleri bir ay içinde Kuruma yazı ile bildirmekle yükümlüdür.
Bu bildirme üzerine Kurum, yaptıracağı incelemeler sonunda tehlike sınıf ve
derecesini değiştirebilir.
Tehlike sınıf ve derecesini dokunabilecek değişiklik bir ay içinde bildiri-
lirse bu konuda Kurumca verilecek karar, değişikliğin meydana geldiği tarihten
sonraki ay başından uygulanır.
Tehlike sınıf ve derecesine dokunabilecek değişiklik bir ay içinde bildiril-
mezse:
a) Tehlike sınıfı yükseliyorsa, değişikliğin meydana geldiği,
b) Tehlike sınıfı alçalıyorsa, değişikliğin Kurumca öğrenildiği,
Tarihler esas alınmak ve bu tarihlerden sonraki ay başından uygulanmak üze-
re, Kurumca karar alınır.
Prime esas ücretler:
Madde 77 - Sigortalılarla işverenlerin bir ay için ödiyecekleri primlerin
hesabında:
a) Sigortalıların o ay için hakettikleri ücretlerin,
b) Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan sigortalılara o ay
içinde ödenenlerin,
c) İdare veya kaza mercilerince verilen karar gereğince (a) ve (b) fıkrala-
rında yazılı kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan
ödemelerin,
Brüt toplamı esas alınır.
Şu kadar ki, yolluklar, çocuk ve aile zamları, ölüm, doğum ve evlenme yar-
dımları ile aynı yardımlar sigorta primlerinin hesabına esas tutulacak ücretle-
rin aylık tutarının tesbitinde nazara alınmaz.
Her sigortalının prim hesabına esas tutulacak aylık kazanç toplamının 50 ku-
ruşa kadar olan lira kesri nazara alınmaz, 50 kuruş ve daha fazla olan kesirler
liraya çıkarılır.
Günlük, haftalık veya aylık olarak belirli bir ücrete dayanmış olmayıp da
komüsyon ücreti ve kara katılma gibi belirsiz zaman ve miktar üzerinden ücret
alan sigortalıların prim ve ödeneklerinin hesabında esas tutulacak günlük ka-
zanç-
ları, 78 inci madde hükmü saklı kalmak şartiyle, Bakanlar Kurulu karariyle belli
edilir.
Şu kadar ki, sigortalının ayrıca belirli bir kazancı varsa, bu takdirde prim
ve ödeneklerin hesabında esas tutulacak günlük kazancı, yukarıki fıkraya göre
hesabedilecek günlük kazancına belirli kazancı üzerinden hesaplanacak günlük
kazancın ilavesi suretiyle bulunur.
Bu kanun gereğince primlerin hesabına esas tutulacak günlük kazanç, si-
gortalının, bir ay için prime esas tutulan kazancının otuzda biridir.
Günlük kazancın hesabına esas tutulan ay içindeki bazı günlerde çalışmamış
ve çalışmadığı günler için ücret almamış sigortalının günlük kazancı, o ay için
prime esas tutulan kazancı ücret aldığı gün sayısına bölünerek hesaplanır.
Sigortalıların günlük kazançlarının hesabında esas tutulan gün sayıları,
aynı zamanda, bunların prim ödeme gün sayılarını gösterir.
Bir ay içinde çeşitli işverenlerin işinde çalışan sigortalının bu kanun ge-
reğince alınacak primlerine esas tutulacak aylık ve günlük kazancının tesbitinde
her işverenden elde ettiği aylık ve günlük kazanç tutarı ayrı ayrı nazara alınır
ve primler buna göre hesaplanır.
Günlük kazanç sınırları:
Madde 78 - (Değişik: 6/3/1981-2422/11 md.)
(Değişik birinci fıkra: 25/8/1999 - 4447/10 md.) Bu Kanun gereğince alınacak
prim ve verilecek ödeneklerin hesabına esas tutulan günlük kazancın alt sınırı
4 000 000 TL., üst sınırı ise alt sınırın üç katıdır. Üst sınırı alt sınırın
beş katına kadar yükseltmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir. Günlük kazanç alt
sınırı her yıl, ilk olarak Nisan ayında bir önceki yılın Aralık ayı ile ondan
önceki yılın Aralık ayına göre Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan
en son temel yıllı kentsel yerler tüketici fiyatları indeksindeki artış oranı
kadar, ikinci olarak bir önceki yılın gayrisafi yurtiçi hasıla sabit fiyatlar-
la gelişme hızı kadar artırılarak belirlenir. Bu şekilde belirlenecek günlük
kazanç alt sınırının belirlenmesinde 1000 liranın kesirleri 1000 liraya tamam-
lanır. (1)
Günlük kazançları alt sınırın altında olan sigortalılar ile ücretsiz çalı-
şan sigortalıların günlük kazançları alt sınır üzerinden, günlük kazançları
üst sınırdan fazla olan sigortalıların günlük kazançları da üst sınır üzerin-
den hesaplanır.
Sigortalının kazancı alt sınırın altında ise, bu kazanç ile alt sınır ara-
sındaki farka ait sigorta primlerinin tümünü işveren öder.
Aynı zamanda birden fazla işverenin işinde çalışan sigortalıların ücretle-
rinden kesilen primler, bu madde uyarınca tesbit edilen üst sınır üzerinden
hesaplanacak miktarı aşarsa, fark, sigortalının müracaatı üzerine hissesi ora-
nında kendisine geri verilir.
Prim belgeleri:
Madde 79 - (Değişik: 20/6/1987-3395/5 md.)
İşveren, bir ay içinde çalıştırdığı sigortalının sigorta primleri hesabına
esas tutulan kazançlar toplamı ve prim ödeme gün sayıları ile sigorta primlerini
gösteren ve örneği yönetmelikte belirlenen prim belgelerini ait olduğu ayı
takip eden ayın sonuna kadar Kuruma vermekle ve bu belgelerin muhteviyatını
doğrulayacak muteber işyeri kayıtlarını Kurumca istenilmesi halinde ibraz etmek-
le veya sigortalı çalıştırmadığı takdirde, bu hususu yazılı olarak önceden Kuru-
ma bildirmekle yükümlüdür.
(Ek: 25/8/1999-4447/11 md.) Ay içinde bazı işgünlerinde çalıştırılmadığı
ve ücret ödenmediği beyan edilen sigortalıların otuz günden az çalıştıklarını
açıklayan bilgi ve belgelerin işverence prim bildirgelerine eklenmesi şart-
tır.
(Ek: 25/8/1999 - 4447/11 md.) Sigortalıların otuz günden az çalıştığını
gösteren bilgi ve belgelerin Kuruma verilmemesi veya verilen bilgi ve belge-
lerin Kurumca geçerli sayılmaması halinde, otuz günden az bildirilen sürelere
ait primler Kurumca re`sen tahakkuk ettirilerek 80 inci madde hükümlerine göre
tahsil olunur. Uygulamanın usul ve esasları altı ay içinde yürürlüğe konulacak
yönetmelikle belirlenir.
İşveren, sigortalıların adını, soyadını, sigorta sicil numarasını ve çalış-
tığı süreyi gösteren ve örneği yönetmelikle belirlenen bir belgeyi işyerinde,
birden zi-
------------------------------
(1) Bu maddede sözü edilen prim ve ödeneklerin hesabına esas tutarın günlük kazan-
cın alt sınırı 2001/2342 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile 7.000.000 TL`ye
yükseltilmiş, aynı Bakanlar Kurulu kararı ile bu yükseltilen sınırın uygulama tarihi
1/4/2001 ile 31/3/2002 tarihleri arası olarak belirlenmiştir. Aynı Bakanlar Kurulu
Kararı ile de; alınacak prim ve verilecek ödeneklerin hesabına esas tutulan
günlük kazancın üst sınırı, alt sınırın beş katına yükseltilmiştir.
yade işyeri olması halinde her işyerinde ayrı ayrı olmak üzere, işçiler tarafın-
dan da görülebilecek bir yere asmaya mecburdur.
Bu yükümlülükleri yerine getirmeyen işverenler hakkında 140 ıncı madde
hükümleri uygulanır.
140 ıncı maddenin uygulanması prim belgelerinin Kuruma verilmesine mani teş-
kil etmez.
Fiilen veya kayden çalıştığı tespit edilen sigortalılara ait olup bu Kanun
uyarınca Kuruma verilmesi gereken belgelerin yapılan tebligata rağmen bir ay
içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde, bu belgeler Kurumca resen
düzenlenir ve muhteviyatı sigorta primleri Kurumca tespit edilerek işverene
tebliğ edilir.
İşveren, tebliğ edilen prim borcuna karşı tebliğ tarihinden itibaren bir ay
içinde ilgili Kurum ünitesine itiraz edebilir. İtiraz tahsilatı, durdurur. İti-
razın reddi halinde, işveren kararın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisin-
de yetkili mahkemeye başvurabilir. Yetkili mahkemeye başvurulması prim borcunun
tahsil ve takibini durdurmaz.
Mahkemenin Kurum lehine karar vermesi halinde 80 inci maddenin prim borcuna
ilişkin hükmü uygulanır.
Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya ça-
lıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin
geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacak-
ları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık
kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.(1)
Sigortalının çalıştığı bir veya birkaç işte, bu Kanunda yazılı prim ödeme
şartını yerine getirmiş olmasına rağmen kendisi için verilmesi gereken kayıt ve
belgeler işveren tarafından verilmediği veya verilen kayıt ve belgelerde kazanç-
ların veya prim ödeme gün sayılarının eksik gösterildiği Kurumca tespit edilir-
se, hastalık ve analık sigortalarından gerekli yardım yapılır.
Primlerin ödenmesi: (2)
Madde 80 - (Değişik: 1/12/1993 - 3917/1 md.)
İşveren, bir ay içinde çalıştırdığı sigortalıların primlerine esas tutulacak
kazançlar toplamı üzerinden bu Kanun gereğince hesaplanacak prim tutarlarını
ücretlerinden kesmeye ve kendisine ait prim tutarlarını da bu miktara ekleyerek
en geç ertesi ayın sonuna kadar Kuruma ödemeye mecburdur.
77 nci maddenin (a) fıkrası gereğince hak edilen ve fakat ödenmemiş olan
ücretler üzerinden hesaplanacak primler hakkında da yukarıdaki hüküm uygulanır.
Kuruma fiilen ödenmeyen prim tutarları Gelir ve Kurumlar Vergisi uygulama-
sında gider yazılamaz.
Kurumun,süresi içinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarının tahsilinde,
21.7.1953 tarih ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun
hükümleri uygulanır.Kurum,söz konusu Kanunun uygulanmasında Maliye Bakanlığı,di-
ğer kamu kurum ve kuruluşları ve mercilere verilen yetkileri kullanır.
Yetkilerin kullanılmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle tespit edi-
lir.
Kurum alacaklarının tahsilinde 21.7.1953 tarih ve 6183 sayılı Kanunun uygu-
lanmasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde,alacaklı Sigorta Müdürlüğü-
nün bulunduğu yer İş Mahkemesi yetkilidir.
------------------------------------
(1) Bu fıkrada yer alan "10"yıl 1/6/1994 tarih ve 3995 sayılı Kanunun 3 üncü
maddesi ile "5"yıl olarak değiştirlmiş ve metne işlenmiştir.
(2) Bu maddenin uygulanmasında ek 31 inci maddeye bakınız.
Yetkili iş mahkemesine başvurulması alacakların takip ve tahsilini durdur-
maz.
Dava ve icra takibi açılmış olsa bile,prim ve diğer alacakların ödenmemiş
kısmı için gecikme zammı tahsil olunur.
(Değişik:29/9/1999-KHK-578/1 md.) Yangın, su baskını ve deprem gibi tabii
afete uğrayan ve bunu belgeleyen işverenler ile isteğe bağlı sigorta ve topluluk
sigortasına devam edenlerin hadisenin vukua geldiği tarihten itibaren üç ay
içinde talepte bulunmaları halinde mevcut prim borçları ile afetin meydana
geldiği tarihten itibaren tahakkuk edecek üç aylık prim borçları hadisenin vuku
bulduğu tarihten itibaren bir yıla kadar ertelenebilir.
Prim borcunun ertelendiği süre zamanaşımından sayılmaz ve ertelenen kısmına
gecikme zammı uygulanmaz.
Sigorta primlerini haklı sebepleri olmaksızın, birinci fıkrada belirtilen
süre içerisinde tahakkuk ve tediye etmeyen kamu kurum ve kuruluşların tahakkuk
ve tediye ile görevli kamu görevlileri mesul muhasip, sayman ile tüzelkişiliği
haiz diğer işverenlerin üst düzeydeki yönetici veya yetkilileri kuruma karşı,
işverenleri ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur.
Bu Kanuna ek 24 üncü maddesinde belirtilen Kurum ve Kuruluşlar tarafından
süresi içinde kuruma ödenmeyen sosyal yardım zamları için bu madde hükümleri
uygulanır.
Ödenmeyen primler ve verilen cezalar için Kurumca düzenlenecek belgeler:
Madde 81 - (Değişik: 20/6/1987-3395/6 md.)
Bu Kanuna göre alınacak sigorta primleri ve para cezalarının ödenmesi için
Kurumca işverene yapılacak bildiri üzerine prim borçları ve para cezaları öden-
mezse Kurumca düzenlenen prim borcunu ve para cezasını gösteren belgeler resmi
dairelerin usulüne göre verdikleri belgeler hükmünde olup, icra ve iflas daire-
lerince bunların tabi oldukları hükümlere göre işlem yapılır.
Prim borçlarına halef olma:
Madde 82 - (Değişik: 6/3/1981-2422/13 md.)
Sigortalıların çalıştırıldığı işyeri devredilir veya intikal ederse, eski
işverenin kuruma olan sigorta primi ile gecikme zammı ve faiz borçlarından, aynı
zamanda yeni işveren de müteselsilen sorumludur.
Bu hükme aykırı sözleşmeler muteber değildir.
Teminatın ve hakedişlerin prim borcuna karşılık tutulması:
Madde 83 - (Değişik: 20/6/1987-3395/7 md.)
Genel ve katma bütçeli kuruluşlar, il ve belediyeler veya sermayesinin en az
yarısı genel ve katma bütçeli kuruluşlar ile il ve belediyelere ait olan teşek-
kül ve müesseseler, kamu iktisadi kuruluşları ve bunların müessese, bağlı ortak-
lık ve iştirakleri, kanunla ve kanunların verdiği yetkiye dayanarak kurulan ku-
rum ve kuruluşlar, döner sermayeli kuruluşların ihale yolu ile yaptırılan her
türlü işleri üzerine alanları ve bunların adreslerini Kuruma bildirmekle yüküm-
lüdürler.
Sigorta primlerinin hakedişlerden mahsubu yapılmak şartıyla alıkonularak
ödenmesi esastır. Ödemenin ve teminatın geri verilmesine ait işlemlerin usul ve
esasları Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle tespit edilir.
Yersiz olarak alınan primlerin geri verilmesi:
Madde 84 - Yanlış ve yersiz olarak alınmış olduğu anlaşılan primler, alın-
dıkları tarihlerden on yıl geçmemiş ise, hisseleri oranında işverenlere ve si-
gortalılara geri verilir.
İşverenlere geri verilecek primler için Kurumca kanuni faiz de ödenir.
Bu faiz, primin Kuruma yatırıldığı tarihi takibeden aybaşından iadenin yapıldığı
ayın başına kadar geçen süre için hesaplanır.
Primleri geri verilenlere, primleri iptal edilen çalışmaları dolayısiyle,
Kurumca iş kazalariyle meslek hastalıkları sigortasından yapılmakta olan yardım
ve ödemeler durdurulur. Hastalık, Analık, Malullük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortala-
rından yapılmakta olan yardımlar ile verilmekte olan ödenek ve aylıklar ise, il-
gililer bu sebeple gerekli yardım, tahsis ve ödeme şartlarını yitirmiş olurlarsa
durdurulur. Şu kadar ki, daha önce sağlanan yardımlara ait giderler ilgililerden
geri alınmaz.
BÖLÜM - IB
İsteğe Bağlı Sigorta
Şartlar:
Madde 85 - (Değişik: 20/6/1987-3395/8 md.)
Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına isteğe bağlı olarak devam edile-
bilmesi için:
A) - a) İsteğe bağlı olarak devam edeceğini belirtilen bir yazı ile Kuruma
müracaatta bulunmak,
b) Müracaat tarihinden önce 506 sayılı Kanuna göre tescil edilmiş olmak,
c) Herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi olarak çalışmamak ve bura-
lardan kendi çalışmalarından dolayı aylık bağlanmamış olmak,
d) İsteğe bağlı olarak sigortaya devam edeceğini belirten müracaatının Ku-
rumca alındığı tarihi takip eden aybaşından başlayarak, her yıl için 360 gün
malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemek,
Şarttır.
B) - a) (Değişik: 25/8/1999 - 4449/12 md.) İsteğe bağlı sigortalılığa devam
etmek isteyenler ödeyecekleri isteğe bağlı sigorta primlerini, bu Kanunun
78 inci maddesine göre belirlenen prime esas kazanç alt sınırı ile üst sınırı
arasında olmak şartıyla kendileri belirler.
b) İsteğe bağlı sigorta primlerinin ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna
kadar Kuruma ödenmesi gerekir. (1)
Ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar ödenmeyen primler için bu tarih-
ten başlanarak 80 inci madde hükmüne göre gecikme zammı uygulanır.
Topluluk sigortası:
Madde 86 - Kurum, 2 nci ve 3 üncü maddelere göre sigortalı durumunda bulun-
mıyanların Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca onanacak genel şartlarla
(İş kazalariyle meslek hastalıkları), (Hastalık), (Analık), (Malullük, yaşlılık
ve Ölüm) sigortalarından birine, birkaçına veya hepsine toplu olarak tabi tutul-
maları için, işverenlerle veya dernek, birlik, sendika ve başka teşekküllerle
sözleşmeler yapabilir.
BÖLÜM - B
Ortak Hükümler
Üçüncü kişinin aracılığı:
Madde 87 - Sigortalılar üçüncü bir kişinin aracılığı ile işe girmiş ve bu-
nunla sözleşme yapmış olsalar bile, bu kanunun iş verene yüklediği ödevlerden
dolayı, aracı olan üçüncü kişi ile birlikte asıl iş veren de sorumludur.
--------------
(1) (b) alt bent yürürlükten kaldırıldığı için, 25/8/1999 tarih ve 4447 sayılı
Kanunun 12 nci maddesi ile (c) alt bendi (b) olarak değiştirilmiştir.
Bir işde veya bir işin bölüm veya eklentilerinde işverenden iş alan ve kendi
adına sigortalı çalıştıran üçüncü kişiye aracı denir.
Ödenek ve gelirlere esas tutulacak günlük kazanç:
Madde 88 - İş kazalariyle meslek hastalıkları, hastalık ve analık hallerinde
verilecek ödenek ve gelirlerin hesabına esas tutulacak günlük kazanç, iş kazası-
nın veya doğumun olduğu, yahut meslek hastalığı veya hastalık dolayısiyle iş gö-
remezliğin başladığı tarihten önceki üç takvim ayı içinde, bu kanunun uygulandı-
ğı bir veya birkaç işde 77 nci maddenin (a) ve (b) fıkralarına göre elde edilen
ve sigorta primi hesabına esas tutulan kazançlar toplamının 90 da biridir.
Günlük kazancın hesabına esas tutulan üç takvim ayı içinde bazı iş günlerin-
de çalışmamış ve çalışmadığı günler için ücret almamış olan sigortalının ödenek
ve gelire esas olan kazancı, o üç aylık devre içinde 77 nci maddenin (a) ve (b)
fıkralarına göre elde ettiği kazancı, o üç aylık devre içinde 77 nci maddenin
(a) ve (b) fıkralarına göre elde ettiği kazanç toplamının 77 nci maddenin (a)
fıkrasına göre ücret aldığı gün sayısına bölünmesi suretiyle hesaplanır.
77 nci maddenin (c) fıkrasına göre yapılan ödemelerden, ödenek ve gelirin
hesabına esas tutulan üç aylık dönemden önceki aylara ilişkin olanlar, günlük
kazancın hesabında nazara alınmaz.
Günlük kazancın hesabında 77 nci maddenin (b) fıkrasında belirtilen ödemeler
de nazara alınsa, ödenek ve gelire esas alınan günlük kazancın tutarı, 77 nci
maddenin (a) fıkrasında yazılı ücret toplamının 90 a veya ücret alınan gün sayı-
sına bölünmesiyle hesaplanacak günlük kazanca bunun % 50 si oranında bir ekleme
yapılarak bulunan miktardan çok olamaz.
Günlük kazancın hesabına esas tutulan üç aylık dönem içinde çalışmamış ve
ücret almamış olan sigortalının günlük kazancının tesbitinde, iş kazasının veya
doğumun olduğu yahut meslek hastalığı veya hastalık dolayısiyle iş göremezliğin
başladığı tarihten önceki oniki takvim ayı içinde çalıştığı son üç aylık dönemde
elde ettiği kazanç esas tutulur ve günlük kazanç yukarıki fıkralara göre hesap-
lanır.
12 aylık dönemde çalışmamış ve ücret almamış olan sigortalı işe girdiği tak-
vim ayı içinde iş kazası veya meslek hastalığı dolayısiyle iş göremezliğe uğrar-
sa, günlük kazancı, iş göremezliğinin başladığı tarih ile işe girdiği tarih ara-
sındaki sürede elde ettiği kazanç toplamı ücret aldığı gün sayısına bölünerek
hesaplanır. İşe girdiği gün iş kazasına uğrıyan sigortalının da taraflarca ka-
rarlaştırılmış olan günlük ücreti günlük kazanç sayılır. Sigortalı olarak çalış-
maya ilk defa başlıyanlar hakkında da bu fıkra hükmü uygulanır.
Sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı gün iş kazasına uğrıyan ve
parça başına veya yapılan iş miktarına göre ücret alan sigortalının günlük ka-
zancının hesabında aynı veya benzeri bir işte çalışan benzeri bir sigortalının
günlük kazancı esas tutulur.
Günlük kazancının hesabına esas tutulan dönem içinde aynı zamanda birden çok
işde çalışan sigortalının ödenek ve gelire esas tutulacak günlük kazancının
tesbitinde, bu işler dolayısiyle elde edilen ve sigorta primi hesabına esas
tutulan kazançlar ayrı ayrı nazara alınır ve günlük kazanç yukarıki esaslar
dairesinde hesaplanır.
Meslek hastalığı, sigortalının sigortalı olarak çalıştığı son işinden ayrıl-
dığı tarihten bir yıl geçtikten sonra meydana çıkmış ise, günlük kazancı, bu son
işinden ayrıldığı tarih esas alınarak yukarıki fıkralara göre hesaplanır.
İş kazalariyle meslek hastalıkları sigortasından bağlanacak gelirlere esas
tutulacak yıllık kazanç, yukarıki hükümlere göre hesaplanacak günlük kazancın
360 katıdır.
Geçici iş göremezlik ödeneğinin hesaplanması:
Madde 89 - (Birleştirilerek değişik birinci, ikinci ve üçüncü fıkralar:
20/6/1987-3395/9 md.) İş kazası, meslek hastalığı veya hastalık halinde verile-
cek geçici iş göremezlik ödeneği, sigortalının sağlık tesislerine yatırılmak ya-
hut bakımı Kurumca sağlanarak kaplıca veya içmelere gönderilmek yoluyla tedavi
ettirildiği takdirde, 78 ve 88 inci maddeler gereğince hesaplanacak günlük ka-
zancının yarısı, ayakta tedavi ettirildiğinde ise üçte ikisidir.
Sürekli iş göremezlik geliri almakta olan sigortalı aynı arıza veya meslek
hastalığı dolayısiyle yeniden tedavi edilir ve yazılı istekte bulunursa, sürekli
iş göremezlik gelirine esas tutulan kazanca göre hesaplanacak bir günlük geçici
iş göremezlik ödeneği ile üç aylık sürekli iş göremezlik gelirinin doksanda biri
arasındaki fark, kendisine her gün için geçici iş göremezlik ödeneği olarak
verilir.
Geçici iş göremezlik ödenekleri haftalık olarak ve işledikten sonra Kurumca
verilir.
Kurumdan doğrudan doğruya alınmasında güçlük bulunursa, bu ödenek, Kurumun
talimatı uyarınca, işveren tarafından Kurum hesabına sigortalıya verilir. Kurum,
bu kanuna uygun olarak verilen ödenekleri belgelerine dayanarak işverene öder.
Sigortalı kadının analığında verilecek günlük ödenek, kazancının üçte ikisi-
dir.
Muayene için verilecek belge:
Madde 90 - (Değişik: 16/6/1975-1912/5 md.)
İşveren, işkazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hallerinde, sigorta-
lının kazancını ve prim ödeme gün sayılarını göstermek üzere, örneği Kurumca
hazırlanacak belgeyi düzenliyerek sigortalıya vermekle yükümlüdür.
İşveren, 35 ve 40 ıncı maddelerde öngörülen 120 günlük prim şartını yerine
getirmiş olan sigortalının karısı ve geçindirmekle yükümlü olduğu çocukları
ile sigortalı kadının geçindirmekle yükümlü olduğu kocası ve çocuklarının,
hastalıkları halinde, sağlık yardımlarından yararlandırılmalarını sağlamak ve
altı ay için geçerli olmak üzere prim ödeme gün sayılarını gösterir örneği
Kurumca hazırlanacak belgeyi, talebi halinde, düzenleyerek sigortalıya vermekle
yükümlüdür.
Yukarıdaki fıkralarda yazılı belgelerdeki bilginin eksik veya yanlış olması
sebebiyle, sözü edilen fıkralarda belirtilen kimseler için Kurumca yersiz olarak
yapılan her türlü masraflar işverene ödetilir.
Geçici iş göremezlik ödeneklerinin birleşmesi:
Madde 91 - Bir sigortalıda, iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık
hallerinden birkaçı birleşirse, sigortalıya, iş kazalariyle meslek hastalıkları,
hastalık ve analık sigortalarından hak kazandığı geçici iş göremezlik ödenekle-
rinden en yükseği verilir.
Gelir ve aylıkların birleşmesi:
Madde 92 - Hem malullük hem de yaşlılık sigortasından aylık bağlanmasına hak
kazanan sigortalıya, bu aylıklardan yüksek olanı, aylıklar eşitse yalnız yaşlı-
lık aylığı bağlanır.
Malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile iş kazalariyle meslek hastalıkla-
rı sigortasından hak kazanılan aylık ve gelirler birleşirse, sigortalıya veya
hak sahibine bu aylık ve gelirlerden yüksek olanın tümü, eksik olanın da yarısı
bağlanır. Bu aylık ve gelirler eşitse, iş kazalariyle meslek hastalıkları sigor-
tasından bağlanan gelirin tümü, malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarından bağ-
lanan aylığın da yarısı verilir. Malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarından ay-
lık bağlanmadan önce iş kazalariyle meslek hastalıkları sigortasından bağlanan
ve sermayeye çevrilen gelirler ile yaşlılık sigortasından yapılacak toptan öde-
melerde bu fıkra hükmü uygulanmaz.
Malüllük sigortasından aylık bağlanmasına ve yaşlılık sigortasından toptan
ödeme yapılmasına hak kazanan sigortalıya yalnız aylık verilir.
Ana ve babalarından gelir veya aylığa hak kazanan çocuklar:
Madde 93 - Sigortalı olan ana ve babalarının ölümlerinde her ikisinden de
gelir veya aylık bağlanmasına hak kazanan çocuklara, bunlardan intikal eden ge-
lir ve aylıklardan yüksek olanının tümü eksik olanının da yarısı bağlanır.
Ancak, 71 inci madde gereğince yapılacak toptan ödemelerde yukarıki fıkra
hükmü uygulanmaz.
Lira kesirleri:
Madde 94 - Bu kanuna göre sigortalıya veya hak sahibi kimselerinin her
birine bağlanacak gelir veya aylığın aylık tutarındaki lira kesirleri liraya
çıkarılır.
Değişen gelir ve aylıkların başlangıcı:
Madde 95 - (Değişik: 24/8/2000 - KHK-616/60 md.)
Bu Kanuna göre gelir veya aylık bağlanan sigortalı ile hak sahibi kimselerin durum-
larında kendilerine veya başka hak sahiplerine bağlanmış bulunan gelir veya aylık
miktarının değiştirilmesini gerektiren bir durum ortaya çıkar ise, gelir veya aylık mik-
tarları, değişikliğin meydana geldiği tarihten sonraki ödeme dönemi başından başla-
narak yeni duruma göre değiştirilir. 25,57 ve 101 inci madde hükümleri saklıdır.
Aylıkların alt sınırı:
Madde 96 - (Değişik: 6/3/1981-2422/14 md.)
(Değişik Birinci fıkra: 25/8/1999 - 4447/13 md.) Bu Kanuna göre bağlanacak
aylıklar, 78 inci maddeye göre tespit edilen prime esas günlük kazanç alt sını-
rının aylık tutarının % 35`inden az olamaz.
Sosyal Sigortalar Kurumuna devrolunan sandıklardan 991 sayılı Kanunun geçici
2 nci maddesine göre bağlanmış emekli, adi malüllük veya vazife malüllüğü aylık-
ları ile mezkür Kanunun geçici 1 inci maddesinin 1 inci fıkrasına göre kurumca
bağlanacak aylıklarla dul ve yetim aylıkları (aylık alan tek kişi de olsa) top-
lamı, yukarıdaki fıkraya göre bulunacak alt sınırdan aşağı olamaz.
Hak sahibi kimselerin gelir ve aylıkları; hak sahibi bir kişi ise bu madde-
nin 1 inci fıkrasına göre hesaplanan alt sınır aylığının % 80`inden, hak sahibi
iki kişi ise % 90`ından az olamaz.
İşgöremezlik derecesi % 25 ve daha yukarı olanlara bu Kanunun 20 nci madde-
sinin 3 üncü fıkrası uyarınca bağlanacak sürekli kısmi işgöremezlik gelirinin
aylık tutarı bu Kanunun 78 inci maddesi uyarınca tespit olunacak günlük kazanç
alt sınırının 30 katının % 70`inden az olamaz.
(Ek: 20/6/1987-3395/10 md.) Bu madde hükmü sosyal güvenlik sözleşmeleri ge-
reğince bağlanan kısmi aylıklar için nazara alınmaz.
Gelir ve ödeneklerin, günlük kazancın alt sınırına göre artırılması:
Madde 97 - (Mülga: 25/8/1999 - 4447/62 md.)
Gelir ve aylıkların ödenmesi:
Madde 98 - (Değişik birinci fıkra: 20/3/1985-3168/4 md.) Sigortalıya veya
hak sahibi olan kimselere bağlanan gelir veya aylıkların her ay veya üç ayda bir
peşin olarak verilmesi ile gelir ve aylıkların ödeme tarihlerini belirlemeye
Bakanlar Kurulu yetkilidir. (1)
Peşin verilen gelir ve aylıklar durum değişikliği veya ölüm halinde geri
alınmaz.
Zamanaşımı ve hakkın düşmesi:
Madde 99 - (Değişik: 29/4/1986-3279/5 md.)
Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, iş kazalarıyla meslek hastalık-
ları ve ölüm sigortalarından hak kazanılan gelir ve aylıklar, hakkı doğuran olay
tarihinden itibaren beş yıl içinde istenmezse zamanaşımına uğrar. Bu durumda
olanların gelir ve aylıkları, yazılı istek tarihini takibeden aybaşından itiba-
ren başlar.
İş kazalarıyla meslek hastalıkları sigortasından kazanılan diğer haklar ile
hastalık ve analık sigortalarından doğan haklar ise, hakkı doğuran olay tarihin-
den itibaren beş yıl içinde istenmezse düşer.
Geçici iş göremezlik ödeneğini veya herhangi bir döneme ilişkin gelir veya
aylığını beş yıl içinde almayanların, söz konusu ödenek, gelir veya aylıkları
ödenmez.
Avans:
Madde 100 - (Değişik: 29/6/1978-2167/11 md.)
Kurumca, gelir, aylık veya toptan ödeme işlemlerine başlanmış bulunan ve ge-
lir veya aylık bağlanmasına veya toptan ödeme yapılmasına hak kazandığı anlaşı-
lan sigortalı veya hak sahiplerine; işlemlerin gecikmesi halinde gecikmenin her
ayı için asgari aylık veya gelirden az olmamak veya yapılacak toptan ödemenin
% 75`ini geçmemek üzere ilerideki alacaklarından kesilmek üzere avans ödenir.
Çocukların kontrol muayeneleri:
Madde 101 - (Değişik: 20/3/1985-3168/5 md.)
Bu Kanuna göre gelir veya aylık bağlanan çalışamayacak durumda malül çocuk-
lar ile malüllük veya yaşlılık aylığı bağlanan sigortalının çalışamayacak |
Anasayfa
Portal
Forumlar
Yönetim
SSS
Üye Kayıt