SOSYAL SİGORTALAR KANUNU (1) (2) (3) Mevzuat Listesi
SOSYAL SİGORTALAR KANUNU (1) (2) (3)
Kanun Numarası : 506
Kabul Tarihi : 17/7/1964
Yayımlandığı R. Gazete : Tarih: 29,30, 31/7/1964-1/8/1964
Sayı: 11766-11779
Yayımlandığı Düstur : Tertip: 5 Cilt: 3 Sayfa: 2827
*
* *
Bu Kanunun yürürlükte olmayan hükümleri için bakınız.
"Yürürlükteki Bazı Kanunların Mülga Hükümleri Külliyatı"
Cilt: 2 Sayfa: 745
*
* *
Bu Kanun ile ilgili tüzük için, "Tüzükler Külliyatı" nın kanunlara
göre düzenlenen nümerik fihristine bakınız.
*
* *
Bu Kanun ile ilgili olarak Bakanlar Kurulu Kararı ile yürürlüğe giren
yönetmelik için, "Yönetmelikler Külliyatı" nın kanunlara göre
düzenlenen nümerik fihristine bakınız.
*
* *
BÖLÜM - I
Genel Hükümler
Kanunun amacı:
Madde 1 - İş kazalariyle meslek hastalıkları, hastalık, analık, malüllük,
yaşlılık ve ölüm hallerinde bu kanunda yazılı şartlarla sosyal sigorta yardımla-
rı sağlanır.
Bu kanunda geçen (Kurum) deyimi (Sosyal Sigortalar Kurumu) anlamına gelir.
Sigortalı sayılanlar: (4)
Madde 2 - (Değişik: 11/5/1976-1992/1 md.)
Bir hizmet akdine dayanarak bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılan-
lar bu kanuna göre sigortalı sayılırlar.
10/7/1941 tarihli ve 4081 sayılı Çiftçi Mallarının Korunması hakkındaki Ka-
nuna göre çalıştırılan Koruma Bekçileri bu kanuna tabidir.
----------------------------------------
(1) Bu kanunun ek 26 ncı maddesine göre, kanunda yer alan gelir ve aylıkların
ödenmesine dair dönem ve devre tabirleri, bir aylık veya üç aylık dönemi
ifade eder.
(2) Bu Kanunda "Çalışma Bakanlığı" ve "Sosyal Güvenlik Bakanlığı" deyimleri;
1/12/1993 tarih ve 3918 sayılı Kanunla 9/7/1945 tarih ve 4792 sayılı Kanuna
eklenen Ek 2 nci madde ile "Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı" olarak de-
ğiştirilmiştir.
(3) Bu Kanuna ek ve değişiklik getiren 616 sayılı KHK, Anayasa Mahkemesinin
31/10/2000 tarih ve E.; 2000/65, K.; 2000/38 sayılı Kararı ile iptal edilmiş olup, iptal
hükmü, Kararın Resmi Gazete`de yayımı olan 10/11/2000 tarihinden itibaren 1 yıl
sonra yürürlüğe girecektir.
(4) Bu maddenin uygulanmasında ek 10 ve 13 üncü maddelere bakınız.
Bu kanunda belirtilen Sosyal Sigorta yardımlarından sigortalılar ile bunla-
rın eş ve çocukları ve sigortalıların ölümlerinde bu kanuna göre hak sahibi olan
kimseleri yararlanırlar.
Sigortalı sayılmıyanlar:
Madde 3 - 1 - Aşağıda yazılı kimseler bu kanunun uygulanmasında sigortalı
sayılmazlar:
A - (Değişik: 24/10/1983-2934/1 md.)
a) Kamu sektörüne ait tarım ve orman işlerinde ücretle,
b) Özel sektöre ait tarım ve orman işlerinde ücretle ve sürekli olarak,
c) Tarım sanatlarına ait işlerde,
d) Tarım işyerlerinde yapılan ve tarım işlerinden sayılmayan işlerde,
e) Tarım işyeri sayılmayan işyerlerinin park, bahçe, fidanlık ve benzeri
işlerinde,
Çalışanlar hariç olmak üzere tarım işlerinde çalışanlar (1)
B) İşverenin ücretsiz çalışan eşi,
C) Aynı konutta birlikte yaşıyan ve üçüncü dereceye kadar (Üçüncü derece
dahil) olan hısımlar sırasında ve aralarında dışardan başka kimse katılmıyarak
bu konut içinde yapılan işlerde çalışanlar.
D) (Değişik: 11/8/1977-2100/1 md.) Ev hizmetlerinde çalışanlar (ücretle ve
sürekli olarak çalışanlar hariç) (1)
E) Askerlik hizmetlerini yapmakta olan yükümlüler (27/2/1962 tarihli 33 sa-
yılı Kanun hükümlerine göre çalışanlar hariç),
F) Kanunla kurulu emekli sandıklarına aidat ödemekte olanlar,
G) Yabancı bir memlekette kurulu herhangi bir müessese tarafından ve o mües-
sese nam ve hesabına Türkiye`ye bir iş için gönderilen ve yabancı memlekette si-
gortalı olduğunu bildiren yabancı kimseler,
H) Resmi meslek ve sanat okullariyle, yetkili resmi makamların müsaadesiyle
kurulan meslek veya sanat okullarında tatbiki mahiyetteki yapım ve üretim işle-
rinde çalışan öğrenciler,
I) Yalnız ceza ve ıslah evleri içindeki atelyelerde çalıştırılan mahkümlar,
J) Sağlık müesseselerinde işe alıştırılmakta olan hasta veya malüller,
K) Herhangi bir işverene hizmet akdiyle bağlı olmaksızın kendi nam ve hesa-
bına çalışanlar,
L) (Ek: 29/4/1986-3279/1 md.) Köy sınırları içinde, anahtar teslimi veya
ihale suretiyle başkasına verilmeksizin, turistik, ticari veya dinlenme gayesi
dışında, kısmen inşaat sahibi ve aile fertlerinin çalışması, kısmen de hariçten
işçi çalıştırılması suretiyle kendi ihtiyaçları için yapılan inşaat, tamirat,
tadilat, tesisat ve benzeri işlerde çalışanlar,
II- Aşağıda belirtilenler hakkında bazı sigorta kolları uygulanmaz:
A) Malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları, bir işveren emrinde çalışan ve
Türk uyruklu olmıyan kimselerden Kurumdan yazılı istekte bulunanlar hakkında
ve istek tarihinden sonraki ay başından başlanarak uygulanır.
B) Özel kanunda tarifi ve nitelikleri belirtilen çıraklar hakkında, çırak-
lık devresi sayılan süre içinde analık, malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları
ile bu kanunun 35 inci maddesi hükümleri uygulanmaz.
----------------------------------------
(1) Bu hükmün uygulanmasında ek 9 ncu maddeye bakınız.
C) (Değişik: 29/4/1986-3279/1 md.) Kanunla kurulu sosyal güvenlik kurumla-
rından malullük veya emekli aylığı almakta iken bu Kanuna tabi sigortalı bir iş-
te çalışanların 78 inci maddeye göre tespit edilen prime esas kazançları üzerin-
den 63 üncü madde hükmüne göre Sosyal Güvenlik Destek Primi kesilir.
Sosyal Güvenlik Destek Primi ödenmiş süreler, bu Kanuna göre sigortalılık
süresinden sayılmaz ve 24/5/1983 tarih ve 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumları-
na tabi olarak geçen hizmetlerin birleştirilmesi hakkında Kanun hükümleri uygu-
lanmaz, 64 üncü madde hükmüne göre toptan ödeme yapılmaz. Ancak iş kazası veya
meslek hastalığı halinde 12 nci madde hükümleri uygulanır.
Bunlardan kendi kanunlarına göre görev malullüğü aylığı bağlanmış olanlar
Kurumdan yazılı talepte bulunurlarsa, bunlar hakkında talep tarihini takip eden
aybaşından itibaren, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları da uygulanır.
D) (Ek: 20/6/1987-3395/1 md.) El halıcılığı dokuma işlerinde çalışanlar hak-
kında yalnız iş kazaları ile meslek hastalıkları, analık ve hastalık sigorta
kolları uygulanır. Ancak bunlar istekleri halinde malüllük, yaşlılık ve ölüm si-
gorta kolları bakımından 85 inci madde hükmüne göre isteğe bağlı sigortalı
olabilirler.
İşveren ve işveren vekilinin tarifi:
Madde 4 - (Değişik: 11/5/1976-1992/1 md.)
Bu kanunun uygulanmasında 2 nci maddede belirtilen sigortalıları çalıştıran
gerçek veya tüzel kişiler "İşveren" dir.
İşveren nam ve hesabına işin yönetimi görevini yapan kimseler "İşveren veki-
li" dir.
Bu kanunda geçen işveren deyimi işveren vekilini de kapsar.
(Değişik: 14/5/1985-3203/1 md.) İşveren vekili bu Kanunda belirtilen yüküm-
lülüklerinden dolayı aynen işveren gibi sorumludur.
Çiftçi mallarını koruma bekçileri hakkında, işverenlerin bu kanunda belirti-
len yükümleri bunları tayine yetkili makam tarafından yerine getirilir.
İşyerinin tarifi:
Madde 5 - Bu kanunun uygulanmasında, 2 nci maddede belirtilen sigortalıla-
rın işlerini yaptıkları yerler "İşyeri" dir.
İşin niteliği ve yürütümü bakımından işyerine bağlı bulunan yerlerle dinlen-
me, çocuk emzirme, yemek, uyku, yıkanma, muayene ve bakım, beden veya meslek
eğitimi yerleri, avlu ve büro gibi diğer eklentiler ve araçlar da (İşyeri) nden
sayılır.
Sigortalılığın başlangıcı ve mecburi oluşu:
Madde 6 - Çalıştırılanlar, işe alınmalariyle kendiliğinden "Sigortalı" olur-
lar.
Sigortalılar ile bunların işverenleri hakkında sigorta hak ve yükümleri
sigortalının işe alındığı tarihten başlar.
Bu suretle sigortalı olmak hak ve yükümünden kaçınılamaz ve vazgeçilemez.
Sözleşmelere, sosyal sigorta yardım ve yükümlerini azaltmak veya başkasına
devretmek yolunda hükümler konulamaz.
Geçici görevde yabancı ülkeye gönderilme:
Madde 7 - İşveren tarafından geçici görevle yabancı ülkelere gönderilen si-
gortalıların bu kanunda yazılı hak ve yükümleri bu görevi yaptıkları sürece de
devam eder.
İşyerini bildirme:
Madde 8 - (Değişik birinci fıkra: 25/8/1999-4447/1 md.) İşveren, örneği
Kurumca hazırlanacak işyeri bildirgesini işçi çalıştırmaya başlayacağı ta-
rihten önce Kuruma doğrudan vermek veya iadeli taahhütlü olarak göndermekle
yükümlüdür.
İşverene, Kurumca, bildirgenin alındığını bildirir bir belge verilir veya
taahhütlü olarak gönderilir.
Bildirgenin verilmemesi veya geç verilmesi bu kanunda belirtilen hak ve yü-
kümleri kaldırmaz.
Sigortalı çalıştırılan bir işin veya işyerinin başka bir işverene devrolun-
ması veya intikal etmesi halinde de, yeni işveren bildirge vermekle yükümlüdür.
Bu işlerde çalışan sigortalıların sigorta hak ve yükümleri devam eder.
(Ek cümle: 24/8/2000-KHK-616/57 md.) İşlerinin miras yolu ile intikali halinde, yeni
işveren işyeri bildirgesini ölüm tarihinden itibaren en geç üç ay içinde Kuruma doğrudan
vermek veya iadeli taahhütlü olarak göndermekle yükümlüdür.
Çalıştırılan sigortalıları bildirme:
Madde 9 - (Değişik birinci fıkra: 25/8/1999-4447/2 md.) İşveren çalıştıra-
cağı kimseleri, işe başlatmadan önce örneği Kurumca hazırlanacak işe giriş
bildirgeleriyle Kuruma doğrudan bildirmekle veya bu belgeleri iadeli-taahhütlü
olarak göndermekle yükümlüdür. İnşaat işyerlerinde işe başlatılacak kimseler
için işe başlatıldığı gün Kuruma veya iadeli-taahhütlü olarak postaya verilen
işe giriş bildirgeleri ile Kuruma ilk defa işyeri bildirgesi verilen işyerlerin-
de işe alınan işçiler için en geç bir ay içinde Kuruma verilen veya iadeli-
taahhütlü olarak gönderilen işe giriş bildirgileri de süresi içinde verilmiş
sayılır.
(Ek: 14/7/1999-4410/1 md.) Dışişleri Bakanlığının sigortalı olarak yurtdışı
göreve atanan personeli için işe giriş bildirgeleri ise, Kuruma en geç üç ay
içinde gönderilir.
Bildirilmiyen sigortalılar için yapılacak işlem:
Madde 10 - Sigortalı çalıştırmaya başlandığının süresi içinde Kuruma bildi-
rilmemesi halinde bildirgenin sonradan verildiği veya sigortalı çalıştırıldığı-
nın Kurumca tesbit edildiği tarihten önce meydana gelen iş kazası, meslek hasta-
lığı, hastalık ve analık hallerinde ilgililerin sigorta yardımları Kurumca sağ-
lanır.
Sigortalı çalıştırmaya başlandığı Kuruma bildirilmiş veya bu husus Kurumca
tesbit edilmiş olmakla beraber, yeniden işe alınan sigortalılardan, süresi için-
de Kuruma bildirilmiyenler için de, iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve
analık hallerinde gerekli sigorta yardımları Kurumca sağlanır.
Ancak, yukarıki fıkralarda belirtilen sigorta olayları için Kurumca yapılan
ve ilerde yapılması gerekli bulunan her türlü masrafların tutarı ile, gelir
bağlanırsa bu gelirlerin 22 nci maddede sözü geçen tarifeye göre hesabedilecek
sermaye değerleri tutarı, 26 ncı maddede yazılı sorumluluk halleri aranmaksızın,
işverene ayrıca ödettirilir.
BÖLÜM - II
İş Kazalariyle Meslek Hastalıkları Sigortası
İş kazası ve meslek hastalığının tarifi:
Madde 11 - A) İş kazası, aşağıdaki hal ve durumlardan birinde meydana gelen
ve sigortalıyı hemen veya sonradan bedence veya ruhça arızaya uğratan olaydır:
a) Sigortalının işyerinde bulunduğu sırada,
b) İşveren tarafından yürütülmekte olan iş dolayısiyle,
c) Sigortalının, işveren tarafından görev ile başka bir yere gönderilmesi
yüzünden asıl işini yapmaksızın geçen zamanlarda,
d) Emzikli kadın sigortalının çocuğuna süt vermek için ayrılan zamanlarda,
e) Sigortalıların, işverence sağlanan bir taşıtla işin yapıldığı yere toplu
olarak götürülüp getirilmeleri sırasında.
B) Meslek hastalığı, sigortalının çalıştırıldığı işin niteliğine göre tek-
rarlanan bir sebeple veya işin yürütüm şartları yüzünden uğradığı geçici veya
sürekli hastalık, sakatlık veya ruhi arıza halleridir.
Bu kanuna göre tesbit edilmiş olan hastalıklar listesi dışında herhangi bir
hastalığın meslek hastalığı sayılıp sayılmaması üzerinde çıkabilecek uyuşmazlık-
lar, Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca karara bağlanır.
Sağlanan yardımlar:
Madde 12 - İş kazaları ile meslek hastalıkları halinde sağlanan yardımlar
A) Sağlık yardımı yapılması,
B) Geçici iş göremezlik süresince günlük ödenek verilmesi,
C) Sürekli iş göremezlik hallerinde gelir verilmesi,
D) Protez araç ve gereçlerinin sağlanması, takılması, onarılması ve yenilen-
mesi,
E) (A) ve (D) fıkralarında yazılı yardımlar için sigortalının başka yere
gönderilmesi,
F) İş kazası veya meslek hastalığı dolayısiyle bedeni veya ruhi bir arızaya
uğrıyanlardan, yurt içinde tedavisi kabil olmayıp, ancak yabancı bir ülkede kıs-
men veya tamamen tedavisi mümkün görülen ve meslekinde uğradığı iş göremezlik
derecesinin azalabileceği Kurum sağlık tesisleri sağlık kurulu raporu ile tesbit
edilen sigortalının ve bu raporda belirtilmişse, beraber gidecek kimselerin ya-
bancı ülkelere gidip gelme yol paraları ile o yerdeki kalış ve tedavi masrafla-
rının ödenmesi (Sağlık Kurulunca verilen rapora Kurum veya sigortalı itiraz
ederse, bu husus Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca karara bağlanır),
G) Cenaze masrafı karşılığı verilmesi,
H) Sigortalının ölümünde hak sahiplerine gelir bağlanması.
Sağlık yardımlarının tarifi:
Madde 13 - İş kazalariyle meslek hastalıkları halinde sigortalıya yapılacak
sağlık yardımları, sigortalının:
A) Hekime muayene ettirilmesi, hekimin göstereceği lüzum üzerine teşhis için
gereken klinik ve laboratuvar muayenelerinin sağlanması, gerekirse sağlık mües-
sesesine yatırılması ve her türlü tedavisinın yapılması,
B) Tedavi süresince gerekli ilaç ve iyileştirme araçlarının sağlanması,
Şeklinde olur.
Yukarıki fıkralara göre yapılacak sağlık yardımları, sigortalının sağlığını
koruma, çalışma gücünü yeniden kazandırma ve kendi ihtiyaçlarını görme yetneğini
artırma amacını güder.
Sağlık yardımlarının süresi:
Madde 14 - Sağlık yardımı, iş kazasına uğrıyan veya meslek hastalığına tu-
tulan sigortalıların sağlık durumunun gerektirdiği sürece devam eder.
Sigortalı, tedavi gördüğü müessese sağlık kurulunca veya Kurum sağlık
kurullarınca gerekli görülürse, Kurumun dinlenme evlerine yatırılabilir.
Bu yardımlar, iş kazasının olduğu veya meslek hastalığına tutulan sigorta-
lının Kurumca tedaviye alındığı tarihten başlar.
Ancak, meslek hastalığına tutulan sigortalı, Kurumca tedaviye alınmadan
önce herhangi bir suretle işverene ait yahut resmi veya Kurumca uygun görülen
ücret tarifesini kabul eden özel sağlık müesseselerinden birinde tedaviye alın-
mış ise, yardımlar bu tedavinin başladığı tarihten başlanmış sayılır ve belgele-
re dayanan masraflar Kurumca ödenir.
İş kazası veya meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik geliri almakta
olan veya bu geliri sermayeye çevrilerek kendilerine ödenmiş bulunanlardan, aynı
iş kazası veya meslek hastalığı dolayısiyle yeniden tedavi edilmeleri Kurum sağ-
lık tesisleri sağlık kurulu raporu ile gerekli gösterilenler de sağlık yardımla-
rından yararlanırlar.
İşverenin yükümü:
Madde 15 - İşveren, iş kazasına uğrıyan sigortalıya, Kurumca işe elkonuncaya
kadar, sağlık durumunun gerektirdiği sağlık yardımlarını yapmakla yükümlüdür.
Bu amaçla yapılan ve belgelere dayanan masraflarla yol paraları Kurum tarafından
işverene ödenir.
Birinci fıkrada belirtilen yükümlerin yerine getirilmesindeki savsama ve ge-
cikmeden dolayı, sigortalının tedavi süresinin uzamasına, malül kalmasına veya
malüllük derecesinin artmasına sebep olan işveren, Kurumun bu yüzden uğrıyacağı
her türlü zararı ödemekle yükümlüdür.
Geçici iş göremezlik ödeneği:
Madde 16 - İş kazası veya meslek hastalığı dolayısiyle geçici iş göremezliğe
uğrıyan sigortalıya her gün için geçici iş göremezlik ödeneği verilir.
Hekim tavsiyelerine uymazlık:
Madde 17 - İş kazası, en geç kazadan sonraki gün içinde işverene veya
Kuruma bildirilir.
İş kazası veya meslek hastalığı dolayısiyle hekimin bildirdiği tedbir ve
tavsiyelere uyulmaması yüzünden tedavi süresinin uzamasına, malül kalmasına veya
malüllük derecesinin artmasına sebep olan sigortalının geçici iş göremezlik öde-
neğinin veya sürekli iş göremezlik gelirinin kendisine yüklenebilecek kusurun
rapor da belirtilen oranındaki kısmı, Kurum tarafından düşürülebilir. Şu kadar
ki, bu düşürme % 50 yi geçemez.
Kurumun yazılı bildirisine rağmen, teklif edilen tedaviyi kabul etmiyen si-
gortalıya, tedavi için Kuruma başvuracağı tarihe kadar sağlık yardımı yapılmıya-
cağı gibi geçici iş göremezlik ödeneği veya sürekli iş göremezlik geliri de
verilmez.
Meslek hastalığının tesbiti:
Madde 18 - Meslek hastalığı halinde, bu kanunda yazılı yardımlardan yarar-
lanmak için, sigortalının çalıştığı işde meslek hastalığına tutulduğunun hekim
raporu ile tesbit edilmesi gereklidir.
Meslek hastalığı, sigortalı olarak çalıştığı ve böyle bir hastalığa sebep
olacak işten ayrıldıktan sonra meydana çıkmış ise, sigortalının, bu kanunla sağ-
lanan yardımlardan yararlanabilmesi için, eski işinden fiilen ayrılmasiyle has-
talığın meydana çıkması arasında bu hastalık için Tüzükte belirtilen süreden da-
ha uzun bir zamanın geçmemiş olması şarttır.
Sürekli iş göremezlik hali:
Madde 19 - Geçici iş göremezlik hali sonunda Kuruma ait veya Kurumun sevk
edeceği sağlık tesisleri sağlık kurulları tarafından verilecek raporlarda
belirtilen arızalarına göre, iş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslekte
kazanma gücünün en az % 10 azalmış bulunduğu Kurumca tesbit edilen sigortalı,
sürekli iş göremezlik gelirine hak kazanır.
Sürekli iş göremezlik geliri almakta olan veya bu geliri sermayeye çevrile-
rek ödenmiş bulunan sigortalının yeniden tedavi ettirilmesi halinde meslekte ka-
zanma gücünü ne oranda yitirdiği, yukardaki fıkrada belirtilen sağlık kurulla-
rından alınacak raporlara göre yeniden tesbit olunur.
Sürekli iş görememezlik gelirinin hesaplanması:
Madde 20 - (Değişik: 23/10/1969-1186/1 md.) (1)
Sürekli iş göremezlik geliri,sigortalının meslekinde kazanma gücünün tamamı-
nı veya bir kısmını yitirmiş bulunmasına göre hesaplanır.
Sürekli ve tam iş göremezlikte sigortalıya yıllık kazancının % 70 ine eşit
yıllık bir gelir bağlanır.
Sürekli kısmi iş göremezlikte sigortalıya bağlanacak gelir, tam iş göremez-
lik geliri gibi hesaplanarak bunun iş göremezlik derecesi oranındaki tutarı
kendisine verilir.
Sürekli kısmi veya sürekli tam iş göremez durumundaki sigortalı, başka bi-
rinin sürekli bakımına muhtaç ise bu gelir % 50 artırılır.
Birden çok iş kazasına uğrama hali:
Madde 21 - Sigortalının yeniden bir iş kazasına uğraması veya yeni bir
meslek hastalığına tutulması halinde meydana gelen arızaların bütünü gözönüne
alınarak kendisine sürekli iş göremezliğini doğuran ilk iş kazası veya meslek
hastalığı sırasındaki kazancı üzerinden gelir bağlanır. Ancak, sigortalının
uğradığı son iş kazası veya meslek hastalığı sırasındaki günlük kazancı önceki
kazancından yüksek ise sürekli iş göremezlik geliri bu kazanç üzerinden
hesaplanır.
Gelirin sermayeye çevrilmesi:
Madde 22 - Sürekli iş göremezlik gelirinin sigortalıya ömrü boyunca verilme-
si esastır.
Ancak, iş kazası neticesinde tesbit edilen sürekli iş göremezlik derecesinin
% 25 ten az olması ve bunun üç yıl içinde değişmesinin Kurumca mümkün görülmeme-
si hallerinde sigortalının isteği üzerine bu gelirler sermayeye çevrilerek öde-
nir.
Bu madde gereğince verilecek Sermaye, Çalışma ve Sağlık ve Sosyal Yardım Ba-
kanlıklarınca birlikte tesbit olunacak tarifeye göre hesaplanır.
Eş ve çocuklara gelir bağlanması:
Madde 23 - (Değişik: 21/6/1973-1753/1 md.)
iş kazası veya meslek hastalığı sonucu ölümlerde aşağıdaki hükümler uygula-
nır:
I) Ölen sigortalının 88 inci madde gereğince tespit edilecek yıllık kazancı-
nın % 70`inin;
A) (Değişik: 20/3/1985-3168/1 md.) Dul eşine % 50`si, gelir alan çocuğu bu-
lunmayan dul eşine % 75`i,
B) (Mülga: 20/3/1985-3168/6 md.)
C) Çocuklardan:
a) 18 yaşını, orta öğrenim yapması halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim yapması
halinde 25 yaşını doldurmamış olan veya çalışamayacak durumda malül bulunan
ve Sosyal Sigortaya, Emekli Sandıklarına tabi çalışmalarından dolayı gelir veya
aylık almayan erkek çocuklarla yaşları ne olursa olsun evli olmayan, evli olmak-
la beraber sonradan boşanan veya dul kalan ve Sosyal Sigortaya, Emekli Sandıkla-
rına tabi bir işte çalışmayan,buralardan gelir veya aylık almayan kız çocukların
her birine % 25`i,
---------------------------------------
(1) Bu hükmün uygulanmasında ek 20, 21, 22, 23 ve 24 üncü maddelere bakınız.
b) (a) fıkrasında belirtilen ve sigortalının ölümü ile anasız ve babasız ka-
lan veya sonradan bu duruma düşenlerle ana ve babaları arasında evlilik bağlan-
tısı bulunmayan yahut sigortalı babanın ölümü tarihinde evlilik bağlantısı bu-
lunmakla beraber anaları sonradan evlenenlerin her birine % 50`si,
Oranında yıllık gelir bağlanır.
Sigortalının ölüm tarihinde 18 veya 20 yaşını doldurmuş olup, gelire hak ka-
zanmamış durumda olan erkek çocuklar, sonradan öğrenim yaparlarsa (a) fıkrasın-
daki haklardan yararlanırlar,
II) Sürekli iş göremezlik geliri sermaye olarak ödenmiş bulunan sigortalın
ölümü halinde hak sahiplerine, sigortalıya verilen sermaye nazara alınmaksızın
bu kanun hükümlerine göre gelir bağlanır.
III) Sigortalı tarafından evlat edinilmiş, tanınmış veya nesebi düzeltilmiş
yahut babalığı hükme bağlanmış çocukları ile sigortalının ölümündan sonra doğan
çocukları, bağlanacak gelirden yukarıda belirtilen esaslara göre yararlanırlar.
IV - Hak sahibi eş ve çocuklara bağlanacak gelirlerin toplamı sigortalının
yıllık kazancının % 70 ini geçemez. Bu sınırın aşılmaması için gerekirse, hak
sahibi kimselerin gelirlerinden orantılı olarak indirimler yapılır.
V - Sigortalının erkek çocuklarına bağlanan gelirler çocuğun 18 yaşını,
orta öğrenim yapması halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim yapması halinde 25
yaşını dolduracağı tarihe kadar devam eder. Çalışamayacak durumda malül olan
erkek çocukların gelirleri bu yaşlara vardıktan sonra da kesilmez. Ancak geliri
kesilen erkek çocuklardan sonradan çalışamayacak durumda malül olanlara, Sosyal
Sigortaya yahut Emekli Sandıklarına tabi çalışmalarından dolayı gelir veya aylık
almamaları şartı ile, malüllük durumlarının tespitine esas teşkil eden rapor ta-
rihini takibeden aybaşından itibaren yeniden gelir bağlanır. 101 inci madde hük-
mü saklıdır.
VI - (Değişik: 20/3/1985-3168/1 md.) Sigortalının dul eşi evlenirse geliri
kesilir. Gelirin kesilmesine yol açan evlenme son bulunca gelir yeniden bağla-
nır. Sonraki eşinden de gelir almaya hak kazanan dul eşe, bu gelirlerden fazla
olanı ödenir.
VII - Sigortalının kız çocuklarına bağlanan gelirler, Sosyal Sigortaya,
Emekli Sandıklarına tabi işlerde çalışmaya başladıkları veya evlendikleri tari-
hi takibeden devre başından itibaren kesilir. (1) Gelirin kesilmesine yol açan
sebebin ortadan kalkması halinde 1 inci bölümün (C) fıkrası hükmü saklı kalmak
şartiyle, bu tarihten başlanarak yeniden gelir bağlanır. Ancak evliliğin son
bulması ile kocasından da gelir almaya hak kazanan kimseye bu gelirlerden fazla
olanı ödenir.
VIII- (Ek: 29/6/1978-2167/2 md.) İş kazası veya meslek hastalığı sonucu mes-
lekte kazanma gücünün % 50 veya daha fazlasını kaybederek sürekli iş göremezlik
geliri almakta iken ölenlerin de ölümün maluliyete esas olan iş kazası veya mes-
lek hastalığına bağlı olup olmadığına bakılmaksızın hak sahiplerine gelir bağla-
nır.
Ana ve babaya gelir bağlanması:
Madde 24 - (Değişik: 23/10/1969-1186/3 md.)
Sigortalının ölümü tarihinde eşine ve çocuklarına bağlanması gereken gelir-
lerin toplamı, sigortalının yıllık kazancının % 70 inden aşağı ise, artanı, eşit
his-
-------------------------------------
(1) Bu hükmün uygulanmasında ek 12 nci maddeye bakınız.
seler halinde geçimi sigortalı tarafından sağlandığı belgelenen ana ve babasına
gelir olarak verilir. Ancak, bunların her birinin hissesi sigortalının yıllık
kazancının % 70 inin dörtte birini geçemez.
Sigortalının ölümü ile eşine ve çocuklarına bağlanabilecek gelirlerin topla-
mı, sigortalının yıllık kazancının % 70 inden aşağı değilse ana ve babanın gelir
bağlanma hakları düşer.
Sigortalının kontrol muayenesi:
Madde 25 - Sürekli iş göremezlik geliri bağlandıktan sonra sigortalı, her
zaman, iş göremezlik derecesinde bir artma olduğunu veya başka birinin sürekli
bakımına muhtaç duruma girdiğini ileri sürerek gelirde değişiklik yapılmasını
istiyebileceği gibi, Kurum da, sigortalıyı her zaman kontrol muayenesine tabi
tutabilir.
Gerek sigortalının başvurması üzerine gerek Kurumca yaptırılan kontrol mua-
yenesi sonunda Kurum sağlık tesisleri sağlık kurulu raporuna göre sürekli iş
göremezlik durumunda değişiklik olduğu tesbit edilirse, sigortalının sürekli iş
göremezlik geliri, rapor tarihinden sonraki ay başından başlanarak artırılır,
eksiltilir veya kesilir.
Geliri sermayeye çevrilmiş sigortalılardan sürekli iş göremezliği azalanlar
için bu değişme istenemez. Ancak, sürekli iş göremezliği artanlar değişmeden ya-
rarlanırlar.
Kabul edilir bir özrü olmadığı halde kontrol muayenesini Kurumun yazılı bil-
dirisinde belirtilen tarihten sonraki ay başına kadar yaptırmıyan sigortalının
sürekli iş göremezlik geliri, kontrol muayenesi için belirtilen tarihten sonraki
ay başından başlıyarak kesilir.
Şu kadar ki, kontrol muayenesini Kurumun yazılı bildirisinde belirtilen ta-
rihten başlıyarak üç ay içinde yaptıran ve sürekli iş göremezlik halinin devam
ettiği tesbit edilen sigortalının yeni sürekli iş göremezlik derecesine göre he-
saplanacak geliri, ödemenin kesildiği tarihten başlanarak verilir.
Kontrol muayenesini Kurumun yazılı bildirisinde belirtilen tarihten üç ay
geçtikten sonra yaptıran ve sürekli iş göremezlik halinin devam ettiği tesbit
edilen sigortalının yeni sürekli iş göremezlik derecesine göre hesaplanacak ge-
liri, rapor tarihinden sonraki ay başından başlanarak ödenir.
İşverenin sorumluluğu:
Madde 26 - (Değişik birinci fıkra: 20/6/1987-3395/2 md.) İş kazası ve meslek
hastalığı, işverenin kastı veya işçilerin sağlığını koruma ve işgüvenliği ile
ilgili mevzuat hükümlerine aykırı hareketi veyahut suç sayılabilir bir hareketi
sonucu olmuşsa, Kurumca sigortalıya veya haksahibi kimselerine yapılan veya
ileride yapılması gerekli bulunan her türlü giderlerin tutarları ile gelir
bağlanırsa bu gelirlerinin 22 nci maddede belirtilen tarifeye göre hesaplanacak
sermaye değerleri toplamı sigortalı veya haksahibi kimselerin işverenden isteye-
bilecekleri miktarlarla sınırlı olmak üzere Kurumca işverene ödettirilir.
İş kazası veya meslek hastalığı, 3 üncü birkişinin kasıt veya kusuru yüzün-
den olmuşsa, Kurumca bütün sigorta yardımları yapılmakla beraber zarara sebep
olan 3 üncü kişilere ve şayet kusuru varsa bunları çalıştıranlara Borçlar Kanu-
nu hükümlerine göre rücu edilir.
(Ek: 24/10/1983-2934/3 md.) Ancak; iş kazası veya meslek hastalıkları sonucu
ölümlerde bu Kanun uyarınca hak sahiplerine yapılacak her türlü yardım ve ödeme-
ler için, iş kazası veya meslek hastalığının meydana gelmesinde kasdı veya ku-
suru bulunup da aynı iş kazası veya meslek hastalığı sonucu ölen sigortalının
hak sahiplerine Kurumca rücu edilemez.
İş kazasını bildirme:
Madde 27 - İşveren, iş kazasını, o yer yetkili zabıtasına derhal ve Kuruma
da en geç kazadan sonraki iki gün içinde yazı ile bildirmekle yükümlüdür. Bu
bildirme örneği Kurumca hazırlanan haber verme kağıtları doldurulup verilerek
yapılır.
İşverenin kasden veya ağır ihmali neticesi iş kazasını bu madde gereğince
Kuruma zamanında bildirilmemesinden veya haber verme kağıdında yazılı bilginin
eksik veya yanlış olmasından doğan ve ileride doğacak olan Kurum zararlarından
işveren sorumludur.
Birinci fıkrada yazılı süre içinde Kuruma bildirilmeyen iş kazası dolayısiy-
le, bildirme tarihine kadar işveren tarafından yapılmış olan harcamalar Kurumca
ödenmez.
Meslek hastalığını bildirme:
Madde 28 - İşveren, bir sigortalının meslek hastalığına tutulduğunu öğrenir-
se veya durum kendisine bildirilirse bunu, örneği Kurumca hazırlanan haber verme
kağıdı ile ve öğrendiği günden başlıyarak iki gün içinde Kuruma bildirmekle yü-
kümlüdür.
Bu yükümü yerine getirmiyen veya haber verme kağıdında belirtilen bilgiyi
kasten eksik veya kasten yanlış bildiren işveren hakkında 27 nci maddenin ikinci
fıkrası hükmü uygulanır.
Durumu 18 inci maddenin ikinci fıkrasına uyan kimse, alacağı hekim raporu
ve gerekli belgelerle doğrudan doğruya Kuruma müracaat eder.
İş kazasının soruşturulması:
Madde 29 - Haber verme kağıdında bildirilen olayın iş kazası sayılıp sayıl-
mıyacağı hakkında bir karara varılabilmesi için, gerekirse Kurumca soruşturma
yapılabilir. Bu soruşturma sonunda, haber verme kağıdında yazılı hususların ger-
çeğe uymadığı ve vakanın iş kazası olmadığı anlaşılırsa Kurumca bu olay için
yersiz olarak yapılmış bulunan masraflar işverenden alınır.
İlgililer hakkında genel hükümlere göre ayrıca kovuşturma yapılır.
Meslek hastalığının incelenmesi:
Madde 30 - Meslek hastalığı ile ilgili bildirmeler üzerine gerekli inceleme-
ler doğrudan doğruya Kurumca yapılır.
Bildirme ve itiraz:
Madde 31 - Kurum, sigortalıya veya hak sahibi kimselerine bağlanacak gelir-
leri, yapılan inceleme ve soruşturmalar sonunda ve gerekli belgelerin tamamlan-
dığı tarihten itibaren en geç üç ay içinde tesbit ederek ilgililere yazı ile
bildirir.
İlgililer, bağlanan geliri bildiren yazıyı aldıkları günden başlamak üzere
bir yıl içinde yetkili mahkemeye başvurarak Kurum kararına itirazda bulunabilir-
ler.
Bu itiraz, kararın uygulanmasını geciktirmez.
İlgililer tarafından itiraz edilmemesi veya itirazın reddi hakkındaki mahke-
me kararının kesinleşmesiyle, Kurumun kararı kesinleşmiş olur.
Bu kesinleşme 25 inci madde gereğince gelirde değişiklik yapılmasına engel
olmaz.
BÖLÜM - III
Hastalık Sigortası
Sağlanan yardımlar:
Madde 32 - Sigortalıya, iş kazalariyle meslek hastalıkları sigortası kapsamı
dışında kalan hastalıklara da, aşağıda yazılı yardımlar sağlanır:
A) Sağlık yardımı yapılması,
B) (Değişik: 30/5/1997-KHK 572/19 md.) Protez araç ve gereçlerinin standart-
lara uygun olarak sağlanması,takılması,onarılması ve yenilenmesi,(Ağız protez-
lerine ilişkin yardımlar, Kurumca hazırlanacak yönetmelik esasları dahilinde
sağlanır.)
(EK: 25/8/1999-4447/3 md.) Protez, araç ve gereç bedellerinin % 20`sini
sigortalı öder. Ancak, ilgiliden alınacak katkı miktarı, ödeme tarihindeki
25/8/1971 tarihli ve 1475 sayılı İş Kanununun 33 üncü maddesine göre sanayi
kesiminde çalışan onaltı yaşından büyük işçiler için uygulanan aylık asgari
ücretin birbuçuk katından fazla olamaz. (1)
C) Geçici iş göremezlik süresince günlük ödenek verilmesi,
D) Gerekli hallerde muayene ve tedavi için yurt içinde başka bir yere gönde-
rilmesi,
E) (Ek: 20/6/1987-3395/3 md.) Hastalığın anlaşıldığı tarihten önceki bir yıl
içinde en az 300 gün hastalık sigortası primi ödenmiş olması şartıyla, yurt
içinde tedavisi mümkün olmayıp ancak yabancı bir ülkede kısmen veya tamamen te-
davisi mümkün görülen ve malüllük halinin önlenebileceği veya önemli oranda
azaltılabileceği Kurum sağlık tesisleri sağlık kurulu raporu ile tespit edilen
sigortalının ve bu raporda belirtilmiş ise beraber gideceği kimsenin yurt dışına
gönderilmeleri, yabancı ülkelere gidip gelme yol paraları ile bu ülkede kalış ve
tedavi masraflarının ödenmesi, (Kurum sağlık tesisleri sağlık kurulunca verilen
rapora karşı Kurum veya ilgili sigortalıca yapılacak itiraz, Sosyal Sigorta
Yüksek Sağlık Kurulunca karara bağlanır. Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca
verilen karar kesindir.)(2)
(Ek: 25/8/1999-4447/3 md.; Değişik: 24/8/2000 - KHK-616/58 md.) Bu Kanuna tabi
olarak ilk defa çalışmaya başlayan sigortalıların bu maddenin (A), (B) ve (D) bentle-
rinde yazılı yardımlardan yararlanabilmeleri için, 60 günü hastalığın anlaşıldığı tarihten
önceki 6 ay içinde olmak üzere toplam 120 gün hastalık sigortası primi ödemiş
olmaları şarttır. Daha önce bu Kanuna tabi çalışması olan sigortalıların, bu maddenin
(A), (B) ve (D) bentlerinde yazılı yardımlardan yararlanabilmeleri için hastalığın anla-
şıldığı tarihten önceki bir yıl içinde en az 120 gün hastalık sigortası primi ödemiş olma-
ları şarttır.
Sağlık yardımlarının kapsamı:
Madde 33 - Hastalık halinde sigortalıya yapılacak sağlık yardımları, sigor-
talının:
A) Hekime muayene ettirilmesi, hekimin göstereceği lüzum üzerine teşhis için
gereken klinik ve laboratuvar muayenelerinin yaptırılması ve tedavisinin sağlan-
ması,
B) Teşhis ve tedavi için gerekirse sağlık müessesesine yatırılması,
C) (Değişik: 6/3/1981-2422/1 md.) Tedavisi süresince gerekli ilaç ve iyileş-
tirme vasıtalarının sağlanması, (Ancak, ayakta yapılan tedavilerde verilen ilaç
bedellerinin % 20`sini sigortalı öder.) (3)
Hallerini kapsar.
Çocuk düşürme, bu kanunun uygulanmasında, hastalık hali sayılır.
Bu madde gereğince yapılacak sağlık yardımları, sigortalının sağlığını koru-
ma, çalışma gücünü yeniden kazandırma ve kendi ihtiyaçlarını görme kabiliyetini
artırma amacını güder.
Sağlık yardımlarının süresi:
Madde 34 - Hastalık hallerinde yapılacak sağlık yardımları sigortalının iyi-
leşmesine kadar sürer.
Ancak, bu yardımlar sigortalının Kurumca tedavi altına alındığı tarihten
başlıyarak altı ayı geçemez.
Şu kadar ki, tedaviye devam edilirse malüllük halinin önlenebileceği veya
önemli oranda azaltılabileceği, Kurum sağlık tesisleri sağlık kurulu raporları
ile anlaşılırsa, bu süre (...)(4) uzatılır.
--------------------------------
(1) 25/8/1999 tarih ve 4447 sayılı Kanunun 3 üncü maddesiyle; bu Kanunun 32 inci
maddesinin (B) bendine eklenen alt bent ile, maddeye eklenen fıkra 1/1/2000
tarihinde yürürlüğe girecektir.
(2)Bu fıkrada yer alan "120"rakamı 1/6/1994 tarih ve 3995 sayılı Kanunun 3üncü
maddesi ile 300 olarak değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
(3) Bu hükmün uygulanmasında ek 25 inci maddeye bakınız.
(4) Bu fıkrada yeralan "18 aya kadar"ibaresi, Anayasa Mahkemesinin 17/1/1991
tarih ve E. 1990/27, K. 1991/2 sayılı Kararıyla iptal edilmiştir. (Bkz.
19/8/1991 - 20965 R.G.)
Kurum, sigortalının iyileşmesine yarıyacak, yahut iş göremezliğini az çok
gidermesi için gerekli görülecek protez araç ve gereçlerini, yukarıda yazılı
sağlık yardımları süreleri ile bağlı olmaksızın sağlamak, onarmak ve tesbit
edilen süre ve şartlarla yenilemekle yükümlüdür. (1)
Eş ve çocuklara sağlık yardımı yapılması:
Madde 35 - Sigortalının eşi ve geçindirmekle yükümlü olduğu çocukları,
hastalıkları halinde, bu kanunun 33 üncü maddesinde belirtilen sağlık yardımla-
rından, 34 üncü maddede yazılı süreleri aşmamak üzere, yararlanırlar. Ancak,
ayakta yapılan tedavilerde verilen ilaç bedellerinin % 20 sini sigortalı
öder. (2)
Sigortalının eşi ile geçindirmekle yükümlü olduğu çocuklarının yukarıda
belirtilen sağlık yardımlarından yararlanabilmeleri için, sigortalının,
hastalığın anlaşıldığı tarihten önceki bir yıl içinde en az 120 gün hastalık
sigortası primi ödemiş olması şarttır.
Gelir ve aylık almakta olanlar ile aile bireylerine sağlık yardımı yapılma-
sı:
Madde 36 - (Değişik: 6/3/1981-2422/2 md.)
Hastalık sigortası hükümlerinin uygulanmasında:
A) a) Bu Kanuna göre sürekli iş göremezlik geliri, malüllük veya yaşlılık
aylığı almakta olanlar, bu Kanunun 32 nci maddesinin (A) ve (B) fıkralarında
belirtilen yardımlardan, (3)
b) Yukarıda sözü edilen kimselerin geçindirmekle yükümlü oldukları eş, ço-
cuk, ana ve babaları ile gelir veya aylık almakta olan eş, çocuk, ana ve baba-
lar, bu Kanunun 33 üncü maddesinde belirtilen yardımlardan,
Yararlanırlar.
B) (Değişik: 25/8/1999-4447/4 md.) Yukarıda sözü edilen kimselerin ayakta
yapılan tedavilerinde verilen ilaçlar ile (A/a) bendi uyarınca sağlanan protez,
araç ve gereç bedellerinin % 10`u kendilerince ödenir. Ancak protez, araç ve
gereç bedelleri için alınacak katkı payı ödeme tarihindeki 25/8/1971 tarihli
ve 1475 sayılı İş Kanununun 33 üncü maddesine göre sanayi kesiminde çalışan
onaltı yaşından büyük işçiler için uygulanan aylık asgari ücret tutarını
geçemez.
C) Sağlık yardımları, her hastalık olayı için, 34 üncü maddede yazılı süre-
lerle sınırlıdır.
D) 991 ve 2167 sayılı kanunlarla Kuruma devredilen sandıklar mevzuatına
göre:
a) Malüllük, vazife malüllüğü veya emekli aylığı almakta olanlar ile bunla-
rın geçindirmekle yükümlü bulundukları eş, çocuk, ana ve babaları,
b) Aylık almakta olan eş, çocuk, ana ve babalar,
Hakkında da yukarıdaki fıkralar hükümleri uygulanır.
Geçici iş göremezlik ödeneği:
Madde 37 - Hastalık sebebiyle geçici iş göremezliğe uğrıyan sigortalılardan
geçici iş göremezliğin başladığı tarihten önceki bir yıl içinde en az 120 gün
hastalık sigortası primi ödemiş bulunanlara, geçici iş göremezliğin üçüncü
gününden başlamak ve 18 ayı geçmemek üzere, her gün için geçici iş göremezlik
ödeneği verilir.
Ancak, hastalık halinda geçici iş göremezlik ödeneği verilebilmesi için,
Kurumca tayin ve tesbit olunan hekim veya sağlık kurullarından dinlenme raporu
alınmış olması şarttır.
---------------------------
(1) Bu fıkrada yeralan "18 aya kadar" ibaresi, Anayasa Mahkemisinin 17/1/1991
tarih ve E.1990/27, K.1991/2 sayılı Kaarıyla iptal edilmiştir.
(Bkz. 19/8/1991 - 20965 R.G.)
(2) Bu hükmün uygulanmasında ek 32 nci maddeye bakınız.
(4) Bu hükmün uygulanmasında ek 8 inci maddeye bakınız.
(3) Bu hükmün uygulanmasında ek 3 ve 25 inci maddelere bakınız.
Hekim tavsiyelerine uymazlık:
Madde 38 - Hekimce alınması istenen tedbirlere uymıyan sigortalılara, bu
tedbirleri yerine getirmedikleri süre için ödenek verilmez.
Tedavinin sona erdiğine ve çalışabilir durumda olduğuna dair Kurum hekimle-
rinden belge almaksızın eski işverenin işinde çalıştırılan sigortalının aynı
hastalığı sebebiyle yapılması gerekecek tedavi masrafları işverenden, başka
işte çalışan sigortalının aynı hastalığı sebebiyle yapılan tedavi masrafları ise
kendinden alınır. Bu süreler için geçici iş göremezlik ödeneği verilmez, veril-
miş olanlar da sigortalıdan geri alınır.
Üçüncü kişinin sorumluluğu:
Madde 39 - Kasdı veya suç sayılır hareketi ile sigortalının, eşinin veya ço-
cuğunun hastalanmasına sebebolan kimseye, bu kanun gereğince hastalık sigorta-
sından yapılan her türlü giderler tazmin ettirilir.
Sigortalılık niteliğinin yitirilmesi:
Madde 40 - (Değişik: 16/6/1975-1912/2 md.)
2 nci maddede belirtilen sigortalılık niteliğini yitirenlerden, bu tarihten
önceki bir yıl içinde en az 120 gün hastalık sigortası primi ödemiş olan sigor-
talı ile karısı ve geçindirmekle yükümlü olduğu kocası, çocukları, ana ve baba-
larının, bu niteliğin yitirilişinden başlamak üzere altı ay içinde meydana gele-
cek hastalıkları halinde, 32 nci maddenin (A) ve (D) fıkralarında yazılı yardım-
lardan yararlanırlar.
(Değişik: 6/3/1981-2422/3 md.) Yukarıdaki fıkrada sözü edilen kimselerin
ayakta yapılan tedavilerinde verilen ilaç bedellerinin % 20`si kendilerince
ödenir. (1)
Bünyece elverişli olmadıkları işlerde çalıştırılanlar:
Madde 41 - Çalışma mevzuatına göre sağlık raporu alınması gerektiği halde
böyle bir rapora dayanılmaksızın veya eldeki rapora aykırı olarak bünyece elve-
rişli bulunmadığı işte çalıştırılan sigortalının, bu işe girişinden önce var ol-
duğu tesbit edilen veya bünyece elverişli bulunmadığı işte çalıştırılması sonucu
meydana gelen hastalığı için Kurumca yapılan hastalık sigortası masraflarının
tümü işverene ödettirilir.
Ana ve babaya sağlık yardımı yapılması:
Madde 42 - (Değişik: 16/6/1975-1912/3 md.)
Sigortalının geçindirmekle yükümlü bulunduğu ana ve babası, hastalıkları
halinde, bu kanunun 33 üncü maddesinde belirtilen sağlık yardımlarından her
hastalık olayı için 34 üncü maddede yazılı süreleri aşmamak üzere yararlanırlar.
Ancak; bunların ayakta yapılan tedavilerinde verilen ilaç bedellerinin
% 20`si ilgililerce ödenir. (1)
Sigortalının geçindirmekle yükümlü olduğu ana ve babasının yukarıda belirti-
len sağlık yardımlarından yararlanabilmeleri için sigortalının, hastalığın an-
laşıldıgı tarihten önceki bir yıl içinde en az 120 gün hastalık sigortası primi
ödemiş olması şarttır.
------------------------------
(1) Bu hükmün uygulanmasında ek 3 ve 25 inci maddelere bakınız.
BÖLÜM - IV
Analık Sigortası
Sağlanan yardımlar:
Madde 43 - Sigortalı kadının veya sigortalı erkeğin sigortalı olmıyan karı-
sının analığı halinde, aşağıda yazılı yardımlar sağlanır:
A) Gebelik muayenesinin yaptırılması ve gerekli sağlık yardımlarının sağ-
lanması,
B) Doğumda gerekli sağlık yardımlarının sağlanması,
C) Emzirme yardım parası verilmesi,
D) Sigortalı kadının doğumdan önce ve sonra işinden kaldığı günler için öde-
nek verilmesi,
E) Analık hali sebebiyle gerekirse yurt içinde başka bir yere gönderilmesi.
Gebelik halinde muayene ve tedavi:
Madde 44 - Gebelik muayenesi ve gerekli görülecek tedavi Kurumca önceden
belli edilen hekim veya ebeler tarafından yapılır. Sigortalı, gebeliğin altıncı
ayı sonuna kadar gebelik muayenesi yaptırmaz, yahut hekim veya ebenin lüzum gös-
terdiği muayene ve tedavilere devam etmezse bu yüzden ileri gelecek işgöremezlik
hallerinde verilecek ödeneklerin % 50 yi geçmemek üzere bir kısmı Kurumca düşü-
rülebilir.
Sigortalı, Kurumca gösterilen hekim ve ebelerden dilediğini seçebilir. Şu
kadar ki, seçtikten sonra doğum oluncaya kadar, hekim veya ebesini değiştiremez.
Doğum yardımı:
Madde 45 - Doğum yardımı, sigortalı kadının veya sigortalı erkeğin sigortalı
olmıyan karısının doğurması halinde, doğum sırasında ve doğumdan sonra gerekli
sağlık yardımlariyle ilaçların ve sağlık malzemesinin sağlanmasıdır.
Bu yardım, gebenin evvelce seçtiği ebe, o yoksa Kurumca tayin ve tesbit edi-
len ebelerden biri tarafından evde veya sağlık tesislerinde yapılır. Gerekirse
doğum sırasında yetkili bir uzman hekim bulundurulabileceği gibi, hekim veya
ebenin lüzum göstereceği hallerde, doğum, sigortalı kadın veya sigortalı erkeğin
sigortalı olmıyan karısı bir sağlık müessesesine yatırılmak suretiyle yaptırı-
lır.
Kuruma ait sağlık tesisleriyle 123 madde gereğince sözleşme yapılmış olan
tesislerde doğum yapan sigortalı kadınla sigortalı erkeğin sigortalı olmıyan
karısının, doğan çocukları için sağlık tesisinde kaldıkları müddetçe yapılmasına
lüzum görülen sağlık yardımlarına ait masraflar ilgililerden istenmez.
Maktu gebelik ve doğum yardımları:
Madde 46 - 44 ve 45 inci maddelerde gösterilen sağlık yardımlarının Kurumca
doğrudan doğruya yapılmasına imkan görülmiyen yer veya hallerde, gebelik ve do-
ğum sağlık yardımı yerine, Çalışma Bakanlığınca onanacak ve önceden bildirilecek
tarifeye göre maktu para yardımı yapılır. Birden fazla çocuk doğarsa, maktu do-
ğum yardımı her çocuk sayısına göre bir kat daha artırılır.
Ancak:
A) Gebelik yardım parası alabilmek için, gebelik halinin hekim veya diploma-
lı ebeden alınacak bir belge ile ve doğumdan önce Kuruma bildirilmesi,
B) Doğum yardım parası alabilmek için, doğumun üç ay içinde Kuruma bildiril-
mesi ve hekim veya diplomalı ebeden alınacak doğum kağıdı yahut onanmış nüfus
kayıt örneği ile belgelenmesi,
Şarttır
Emzirme yardımı:
Madde 47 - Sigortalı kadına veya sigortalı olmıyan karısının doğum yapması
dolayısiyle sigortalı erkeğe, çocuğun ölü doğmaması şartiyle, Çalışma Bakanlı-
ğınca onanacak tarifeye göre her çocuk için bir emzirme yardımı yapılır.
Analık yardımlarından yararlanma şartları:
Madde 48 - Analık sağlık yardımları ile emzirme yardımlarından veyahut maktu
gebelik ve doğum para yardımlarından yararlanabilmek için:
A) Sigortalı kadın için, doğumdan önceki bir yıl içinde en az 90 gün analık
sigortası primi ödenmiş olması,
B) Sigortalı erkek için, doğumdan önceki bir yıl içinde en az 120 gün analık
sigortası primi ödenmiş olması ve sigortalının doğum yapan kadınla doğumdan önce
evlenmiş bulunması,
Şarttır.
Geçici iş göremezlik ödeneği:
Madde 49 - Kendisi için doğumdan önceki bir yıl içinde en az 120 gün analık
sigortası primi ödenmiş bulunan sigortalı kadının analığı halinde, doğumdan ön-
ceki ve sonraki 6 şar haftalık sürede, çalışmadığı her gün için geçici iş göre-
mezlik ödeneği verilir.
Bu ödenek hiçbir şekilde kesilmez.
Geçici iş göremezlik ödeneğinden yoksun kalma:
Madde 50 - Kurumca sağlanacak olan doğum yardımlarından haklı ve makul sebep
olmaksızın yararlanmayı reddeden yahut hekim veya ebenin lüzum gösterdiği ted-
birleri almaması yüzünden hastalandığı veya hastalığın arttığı mütehassıs hekim
raporu ile tesbit edilen sigortalı kadınlara geçici iş göremezlik ödeneğinin
% 50 si verilmez.
Sigortalılık niteliğinin yitirilmesi:
Madde 51 - 2 nci maddede belirtilen sigortalılık niteliğini yitirenler, bu
niteliğin yitirilişinden başlamak üzere 300 gün içinde çocukları doğarsa, sigor-
talı kadın, veya karısı analık sigortası yardımından yararlanacak sigortalı er-
kek için, doğum tarihinden önceki 15 ay içinde en az 120 gün analık sigortası
primi ödenmiş olması şartiyle, bu kanunda yazılı analık sağlık ve emzirme yar-
dımlarından veya 46 ncı maddede yazılı maktu para yardımından yararlanırlar.
BÖLÜM - V
Malüllük Sigortası
Sağlanan yardım:
Madde 52 - Malüllük sigortasından sağlanan yardım, malüllük aylığı bağlanma-
sıdır.
Kimlerin malül sayılacağı:
Madde 53 - a) Çalışma gücünün en az üçte ikisini yitirdiği tesbit edilen,
b) Çalışma gücünün en az üçte ikisini yitirmiş durumda sayılmıyanlardan
34 üncü madde gereğince yapılan tedavi sonunda, Kurum sağlık tesisleri kurulla-
rınca düzenlenecek raporlarda çalışabilir durumda olmadığı belirtilen,
c) (Ek: 29/6/1978-2167/4 md.) İş kazası veya meslek hastalığı sonucu meslek-
te kazanma gücünün en az % 60`ını kaybeden.
Sigortalı malüllük sigortası bakımından malül sayılır.
Şu kadarki, sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihte malül sa-
yılmayı gerektirecek derecede hastalık veya arızası bulunduğu, önceden veya son-
radan, yeterli belgelerle tesbit edilen sigortalı bu hastalık veya arızası sebe-
biyle malüllük sigortası yardımlarından yararlanamaz.
Ancak, bu gibi sigortalılara malüllük sigortasından evvelce ödenmiş bulunan
aylıklar geri alınmaz.
Malüllük aylığından yararlanma şartları:
Madde 54 - (Değişik: 6/3/1981-2422/4 md.)
Sigortalının, malüllük aylığından yararlanabilmesi için:
a) 53 üncü maddeye göre malül sayılması,
b) Toplam olarak 1800 gün veya en az 5 yıldan beri sigortalı bulunup, sigor-
talılık süresinin her yılı için ortalama olarak 180 gün malüllük, yaşlılık ve
ölüm sigortaları primi ödemiş olması,
Şarttır.
Malüllük aylığının hesaplanması: (1)
Madde 55 - (Değişik: 25/8/1999-4447/5 md.)
Malüllük aylığı bağlanmasına hak kazanan sigortalıya bu Kanunun 61 inci
maddesine göre bulunacak ortalama yıllık kazancının %60`ının 1/12`si ora-
nında malüllük aylığı bağlanır.Sigortalı başka birinin bakımına muhtaç
durumda ise bu oran %70`e çıkarılır. Buna göre hesaplanan malüllük aylığı
61 inci maddenin son fıkrası hükümlerine göre artırılır.
Aylığın başlangıcı:
Madde 56 - Sigortalı olarak çalıştığı işten ayrıldıktan sonra yazılı istekte
bulunan ve malüllük aylığına hak kazanan sigortalının aylığının ödenmesine, ken-
disinin yazılı isteğinden, malül sayılmasına esas tutulan raporun tarihi yazılı
isteğini takibeden takvim ayından sonraki bir tarih ise bu raporun tarihinden
sonraki ay başından başlanır.
Çalışma gücünün en az üçte ikisini yitirmiş sayılan sigortalı birinci fıkra-
ya göre aylıkların ödenmesine başlanacağı tesbit edilen tarihte hastalık sigor-
tasından geçici iş göremezlik ödeneği almakta ise malüllük aylığı geçici iş gö-
remezlik ödeneği verilme süresinin sona erdiği tarihten sonraki ay başından baş-
lar. Şu ka-
----------------------------------
(1) Bu hükmün uygulanmasında ek 20, 21, 22, 23 ve 24 üncü maddelere bakınız.
dar ki, bağlanacak malüllük aylığı, sigortalının hastalık sigortasından almakta
olduğu geçici iş göremezlik ödeneğinin aylık tutarından fazla ise, aradaki fark,
birinci fıkraya göre tesbit edilecek tarihten başlanarak verilir.
Sigortalının kontrol muayenesi:
Madde 57 - Malüllük aylığı bağlandıktan sonra, sigortalı, her zaman, başka
birinin sürekli bakımına muhtaç duruma girdiğini ileri sürerek malüllük aylığı-
nın artırılmasını istiyebilir.
Malullük aylığı bağlanan sigortalıları Kurum da her zaman kontrol muayenesi-
ne tabi tutabilir.
Gerek Kurumca yaptırılan kontrol muayenesinde, gerekse sigortalının isteği
üzerine veya işe alıştırma sonunda yapılan muayenesinde yeniden tesbit edilecek
malullük durumuna göre, malullük aylığı:
I - Sigortalının istekte bulunması halinde:
a) Yazılı isteğini,
b) Yeni malullük durumuna esas tutulan rapor yazılı isteğini takibeden tak-
vim ayından sonraki bir tarihi taşımakta ise bu raporun tarihini,
II - Kurumca kontrol muayenesine veya işe alıştırmaya tabi tutulma halinde
de yeni malullük durumuna esas tutulan raporun tarihini,
Takibeden ay başından başlanarak gerekirse artırılır, azaltılır veya kesi-
lir.
Kabul edilir bir özürü olmadığı halde kontrol muayenesini Kurumun yazılı
bildirisinde belirtilen tarihten sonraki ay başına kadar yaptırmıyan sigortalı-
nın malullük aylığı, kontrol muayenesi için belirtilen tarihten sonraki ay ba-
şından başlanarak kesilir. Şu kadar ki, kontrol muayenesini Kurumun yazılı
bildirisinde belirtilen tarihten başlayarak üç ay içinde yaptırılan ve malullük
halinin devam ettiği tesbit edilen sigortalının malullük aylığı, ödemenin
kesildiği tarihten başlanarak verilir.
Kontrol muayenesini Kurumun yazılı bildirisinde belirtilen tarihten üç ay
geçtikten sonra yaptıran ve malullük halinin devam ettiği tesbit edilen sigorta-
lının malullük aylığı, rapor tarihinden sonraki ay başından başlanarak ödenir.
Aylığın kesilmesi ve yeniden başlaması:
Madde 58 - Malullük aylığı almakta iken sigortalı olarak çalışmaya başlıyan-
ların malullük aylıkları, çalışmaya başladıkları tarihten başlıyarak kesilir.
Yukarıki fıkraya göre malullük aylıkları kesilenlerden işten ayrılarak ma-
lullük aylığı verilmesi için yazılı istekte bulunan sigortalıya, kontrol muyane-
sine tabi tutulmak ve malullüğünün devam ettiği anlaşılmak şartiyle, eski malul-
lük aylığı, yazılı istekte bulunduğu tarihten sonraki ay başından başlanarak
ödenmeye başlanır. Şu kadar ki, bu gibi sigortalılar için yazılı istek tarihle-
rine göre yeniden malüllük aylığı hesaplanır ve bu aylık önce bağlanan malullük
aylığından fazla ise hesaplanan yeni aylık üzerinden ödeme yapılır.
BÖLÜM - VI
Yaşlılık Sigortası
Sağlanan yardımlar:
Madde 59 - Yaşlılık sigortasından sağlanan yardımlar şunlardır:
Sigortalıya:
a) Yaşlılık aylığı bağlanması,
b) Toptan ödeme yapılması.
Yaşlılık aylığından yararlanma şartları:
Madde 60 - (Değişik: 6/3/1981-2422/6 md.)
Yaşlılık aylığından yararlanma esas ve şartları aşağıda gösterilmiştir:
A)(Değişik: 25/8/1999-4447/6 md.) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
sonra ilk defa sigortalı olarak çalışmaya başlayanların yaşlılık aylığından
yararlanabilmesi için;
a) Kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmuş olması ve en az 7 000 gün
veya,
b) Kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmuş olması, 25 yıldan beri si-
gortalı bulunması ve en az 4 500 gün,
Malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş olması şarttır.
B) (Değişik: 11/12/1981-2564/1 md.)
a - 50 yaşını doldurmamış olmakla beraber en az 20 yıldan beri sigortalı
olarak Sosyal Güvenlik ve Çalışma bakanlıklarınca tespit edilen maden işyerleri-
nin yeraltı işyerlerinde sürekli çalışan ve bu işlerde en az 5 000 gün malullük,
yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödeyen sigortalılara yazılı talepleri üzerine
yaşlılık aylığı bağlanır.
b - 50 yaşını doldurmamış olmakla beraber en az 25 yıldan beri sigortalı
olarak(B/a) fıkrasında sözü edilen işyerlerinin yeraltı münavebeli işlerinde
çalışan ve bu işlerde en az 4 000 gün malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları
primi ödeyen sigortalılar da 8100 gün prim ödemiş sigortalılar gibi yaşlılık
aylığından yararlanırlar. (1)
C) a) Sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarihten önce bu Kanunun
53 üncü maddesine göre malül sayılmayı gerektirecek derecede hastalık veya arı-
zası bulunan ve bu nedenle malullük aylığından yararlanamayan veya,
b) Sakatlığı nedeniyle vergi indiriminden yararlanmaya hak kazanmış durumda
olan,
Sigortalılar, yaşları ne olursa olsun, en az 15 yıldan beri sigortalı bulun-
mak ve en az 3 600 gün Malullük, Yaşlılık ve ölüm Sigortaları primi ödemiş olmak
şartıyla yaşlılık aylığından yararlanırlar.
D) (Değişik: 11/12/1981-2564/1 md.)
a - 50 yaşını dolduran ve erken yaşlanmış olduğu tespit edilen,
b - 50 yaşını dolduran ve malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi ça-
lışmalarının en az 1 800 gününü Sosyal Güvenlik ve Çalışma bakanlıklarınca tes-
pit edilen maden işyerlerinin yeraltı işlerinde geçirmiş bulunan,
Sigortalılar da (A) bendinin (a) veya (b) fıkralarında belirtilen diğer
şartlarla yaşlılık aylığından yararlanırlar.
E) Sosyal Güvenlik ve Çalışma Bakanlıklarınca tespit edilen maden işyerleri-
nin yeraltı veya yeraltı münavebeli işlerinde en az 1 800 gün çalışmış bulunan
sigortalıların, bu işlerdeki prim ödeme gün sayıları toplamına dörtte biri
eklenir ve toplamı, bunların Malullük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortaları primi ödeme
gün sayısı olarak kabul edilir.
1/4/1954 tarihinden beri yeraltı veya yeraltı münavebeli işlerde çalışmış
olan sigortalılar hakkında da yukarıdaki fıkra hükmü uygulanır.
------------------
(1) 25/8/1999 tarih ve 4447 sayılı Kanunun 56 ıncı maddesiyle, "25 yılı dol-
durmuş ve" ibaresi metinden çıkarılmış, "5000" rakamı "8100" olarak de-
ğiştirilmiştir.
F) (Değişik: 24/8/2000 - KHK - 616/59 md.) Bu Kanuna göre sigortalı olarak tescil
edilmiş bulunanların, er olarak silah altında veya Yedek Subay Okulunda geçen
sürelerinin tamamını veya bir kısmını, kendilerinin veya hak sahiplerinin yazılı
talepte bulunmaları halinde ve bu Kanunun 78 inci maddesi ile belirlenen prime esas
kazancın alt sınırının talep tarihindeki tutarı üzerinden hesaplanacak ma-
lullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerini talep tarihinden itibaren 3 ay içinde ödeme-
leri şartı ile borçlandırılır. 3 ay içinde primi ödenmeyen borçlanma süreleri hizmetten
sayılmaz.
Ancak kanunla kurulmuş bulunan diğer sosyal güvenlik kuruluşları mevzuatına
göre sigortalı veya iştirakçi olanlar hakkında yukarıdaki fıkra hükmü uygulan-
maz.
Borçlandırılan sürenin karşılığı olan gün sayısı sigortalının prim ödeme sü-
resine katılır. Bu Kanuna göre tespit edilen sigortalılığın başlangıç tarihinden
önceki süreler için borçlandırılma halinde, sigortalılığın başlangıç tarihi,
borçlandırılan gün sayısı kadar geriye götürülür.
Askerlik borçlanmalarında, aylık bağlanmaya hak kazanılması durumunda kendi-
lerine, borcun ödendiği tarihi takip eden aybaşından itibaren aylık bağlanır.
G) Bu maddenin uygulanmasında; 18 yaşından önce Malullük, Yaşlılık ve Ölüm
Sigortalarına tabi olanların sigortalılık süresi, 18 yaşını doldurdukları tarih-
te başlamış kabul edilir. Ancak, bu tarihten önceki süreler için ödenen Malul-
lük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortaları primleri, prim ödeme gün sayılarının hesabına
dahil edilir.
H) Bu maddede belirtilen yaşlılık aylıklarından yararlanabilmek için, sigor-
talının çalıştığı işten ayrılması ve yazılı istekte bulunması şarttır.
Yaşlılık aylığının hesaplanması: (1)
Madde 61 - (Değişik: 25/8/1999-4447/7 md.)
Yaşlılık aylığına hak kazanan sigortalıların aylığı, aşağıdaki hükümlere
göre belirlenecek ortalama yıllık kazancı ile aylık bağlama oranının çarpımının
1/12`si alınarak hesaplanır.
Sigortalının her takvim yılına ait prime esas kazancı, kazancın ait olduğu
takvim yılından itibaren aylık talep tarihine kadar geçen takvim yılları için,
her yılın Aralık ayına göre Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan
en son temel yıllı kentsel yerler tüketici fiyatları indeksindeki artış oranı
ve gayrisafi yurt içi hasıla sabit fiyatlarla gelişme hızı kadar ayrı ayrı
artırılarak bulunan yıllık kazançlar toplamının, toplam prim ödeme gün sayısına
bölünmesi suretiyle bulunacak ortalama günlük kazancın 360 katı, aylığın hesap-
lanmasına esas ortalama yıllık kazancı oluşturur.
Aylık bağlama oranı, sigortalının toplam prim ödeme gün sayısının ilk
3 600 gününün her 360 günü için % 3.5, sonraki 5 400 günün her 360 günü için
% 2 ve daha sonraki her 360 gün için % 1.5 oranlarının toplamıdır.
60 ıncı maddenin B,C ve D bentlerine göre aylığa hak kazananların aylık
bağlama oranı %60`dan az olamaz.
Hesaplanan yaşlılık aylığı, aylık bağlanması için yazılı başvurunun yapıl-
dığı yılın Ocak ayı ile aylığın başlangıç tarihi arasında geçen her ay için
Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan en son temel yıllı kentsel
yerler tüketici fiyatları indeksindeki aylık artış oranları kadar artırılarak
bağlanır.
----------------
(1) Bu hükmün uygulanmasında ek 20,21,22,23 ve 24 üncü maddelere bakınız.
Aylığın başlangıcı:
Madde 62 - Sigortalı olarak çalıştığı işten ayrıldıktan sonra yazılı istek-
te bulunan ve yaşlılık aylığına hak kazanan sigortalıya bu isteğinden sonraki
aybaşından başlanarak yaşlılık aylığı bağlanır.
Erken yaşlanmış olması dolayısiyle yaşlılık aylığına hak kazanan sigortalı-
nın bu husustaki raporunun tarihi, yazılı isteğini takibeden takvim ayından son-
raki bir tarih ise, yaşlılık aylığı, raporun tarihinden sonraki aybaşından baş-
lanarak verilir.
Yukarıki fıkralara göre aylığının ödenmesine başlanacağı tesbit edilen ta-
rihte hastalık sigortasından geçici iş göremezlik ödeneği almakta olan sigorta-
lının yaşlılık aylığı geçici iş göremezlik ödeneği verilme süresinin sona erdiği
tarihten sonraki ay başından başlar. Şu kadar ki, bağlanacak yaşlılık aylığı
sigortalının hastalık sigortasından almakta olduğu geçici iş göremezlik
ödeneğinin aylık tutarından fazla ise, aradaki fark, yukarıdaki fıkralara
göre tesbit edilecek tarihten başlanarak verilir.
Yaşlılık aylığı alanların yeniden çalışmaları:
Madde 63 - (Değişik: 29/4/1986-3279/3 md.)
A) Bu Kanuna göre yaşlılık aylığı almakta iken, sigortalı olarak çalışmaya
başlayanların yaşlılık aylıkları çalışmaya başladıkları tarihte kesilir.
Yukarıdaki fıkraya göre yaşlılık aylıkları kesilenlerden yeniden çalıştıkla-
rı süre zarfında 78 inci maddeye göre prime esas kazançları üzerinden 73 üncü
madde gereğince prim alınır. Yaşlılık aylıkları kesilenlerden işten ayrılarak
yaşlılık aylığı verilmesi için yazılı talepte bulunan sigortalıya aşağıdaki fık-
ra hükmüne göre yeniden hesaplanarak, yaşlılık aylığı, talep tarihini takip eden
aybaşından başlanarak ödenir.
Bu sigortalılar için yazılı talep tarihlerine göre yeniden yaşlılık aylığı
hesaplanır ve bu aylık, önceden bağlanan yaşlılık aylığından fazla ise, hesapla-
nan yeni aylık üzerinden ödeme yapılır. Hesaplanan yeni aylığın eski aylıktan
düşük olması halinde, eski aylık esas alınır. Ancak, aylığı kesildikten sonra
geçen prim ödeme gün sayıları bu Kanunun 61 inci maddesine göre aylık bağlama
oranının tespitinde değerlendirilir. (1)
B) Bu Kanuna göre yaşlılık aylığı almakta iken sigortalı olarak bir işte ça-
lışmaya başlayanların yazılı talepte bulunmaları halinde yaşlılık aylıklarının
ödenmesine devam olunur. Ancak bunlardan 78 inci maddeye göre tespit edilen
prime esas kazançları üzerinden % 30 oranında Sosyal Güvenlik Destek Primi kesi-
lir. Bu primin 1/4`ü sigortalı hissesi, 3/4`ü işveren hissesidir. (2)
(Ek: 25/8/1999-4447/8 md.) Bu Kanuna göre yaşlılık aylığı almakta iken ser-
best avukat veya noter olarak çalışmalarını sürdürenlerin, sosyal yardım zammı
dahil, almakta oldukları aylıklarından % 15 oranında sosyal güvenlik destek
primi kesilir. (3)
Yaşlılık aylığı almakta iken sigortalı bir işte çalışanlar, bu Kanuna göre
yaşlılık aylığı almakta olanlara ve bunların geçindirmekle yükümlü oldukları eş
ve çocuklarına, ana ve babalarına tanınan sosyal sigorta haklarından aynen ya-
rarlanırlar.
Sosyal Güvenlik Destek Primi ödenmiş süreler, bu Kanuna göre sigortalılık
süresinden sayılmaz ve 24/5/1983 tarih ve 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumları-
na
-------------------
(1) Bu bentte geçen " maddesinin (A) fıkrasının (a) bendine" ibaresi, 25/8/1999
tarih ve 4447 sayılı Kanunun 56 ncı maddesi ile "maddesine" olarak değişti-
rilmiş ve metne işlenmiştir.
(2) Bu bentte geçen % 24" oranı, 25/8/1999 tarih ve 4447 sayılı Kanunun 56 ncı
maddesi ile "% 30" olarak değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
(3) Bu bent, 25/8/1999 tarih ve 4447 sayılı Kanunun 8 inci maddesiyle eklenmiş
olup, Kanunun yayımı olan 8/9 / 1999 tarihini izleyen aybaşında yü-
rürlüğe gireceğinden metne işlenmiştir.
Tabi Olarak Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi Hakkında Kanun hükümleri uygulan-
maz, 64 üncü madde hükmüne göre toptan ödeme yapılmaz. Ancak iş kazası veya mes-
lek hastalığı halinde 12 nci madde hükümleri uygulanır.
Bu Kanuna göre yaşlılık aylığı almakta iken sigortalı bir işte çalışmaları
dolayısıyla bu maddenin (A) fıkrasına göre yaşlılık aylığı kesilenler, çalıştık-
ları süre içinde (B) fıkrasında yazılı hükümlerin uygulanmasını; (B) fıkrasına
göre yaşlılık aylığı kesilmeden çalışanlar ise çalıştıkları süre içinde hakla-
rında (A) fıkrasında yazılı hükümlerin uygulanmasını isteyebilirler.
Toptan ödeme: (1)
Madde 64 - (Değişik: 23/10/1969-1186/9 md.)
Sigortalı olarak çalıştığı işten ayrılan ve malullük ve yaşlılık aylığı bağ-
lanmasına hak kazanamıyan,
a) Kadın ise 58, erkek ise 60 yaşını doldurmuş bulunan sigortalıya,
b) 50 yaşını doldurmuş bulunan ve erken yaşlanmış olduğu tespit edilen
sigortalıya, (2)
Kendisinin ve işverenlerinin ödediği, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları
primlerinin toplamı, yazılı isteği üzerine toptan ödeme şeklinde verilir.
BÖLÜM - VII
ÖlÜm Sigortası
Sağlanan yardımlar:
Madde 65 - Ölüm sigortasından sağlanan yardımlar şunlardır:
a) Ölen sigortalının eşine, çocuklarına, ana ve babasına aylık bağlanması,
b) Ölen sigortalının eşine, çocuklarına, ana ve babasına toptan ödeme yapıl-
ması,
c) Ölen sigortalı için cenaze masrafı karşılığı verilmesi.
Ölüm sigortasından aylık bağlama şartları:
Madde 66 - (Değişik: 6/3/1981-2422/8 md.)
a) Malullük veya yaşlılık aylığı almakta iken, yahut malullük veya yaşlılık
aylığı bağlanmasına hak kazanmış olup henüz işlemi tamamlanmamış durumda veya,
b) Bağlanmış bulunan malullük veya yaşlılık aylığı, sigortalı olarak çalış-
maya başlamaları sebebiyle kesilmiş durumda yahut,
c) Toplam olarak 1 800 gün veya en az 5 yıldan beri sigortalı bulunup, si-
gortalılık süresinin her yılı için ortalama olarak 180 gün Malullük, Yaşlılık ve
Ölüm Sigortaları primi ödemiş durumda,
Ölen sigortalının hak sahibi kimselerine aylık bağlanır.
Ölüm sigortasından bağlanacak aylığın hesaplanması:
Madde 67 - (Değişik: 6/3/1981-2422/9 md.)
Sigortalının ölümü halinde, hak sahibi kimselerine bağlanacak aylığın tespi-
tinde aşağıdaki hükümler uygulanır:
A) a) Sigortalının almakta olduğu veya bağlanmasına hak kazandığı malullük
veya yaşlılık aylığı,
--------------------------------------
(1) Bu maddenin uygulanmasında ek 1 ve 29 uncu maddelere bakınız.
(2) Bu bentte geçen "Kadın ise 50, erkek ise 55" ibaresi, 25/8/1999 tarih ve
4447 sayılı Kanun`un 56 ıncı maddesiyle, "Kadın ise 58, erkek ise 60"
olarak değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
b) Malüllük veya yaşlılık aylığı bağlandıktan sonra sigortalı olarak çalış-
maya başlaması sebebiyle aylığı kesilen sigortalının ölüm tarihine ve 58 veya
63 üncü maddelere göre tespit edilecek aylığı,
c) (Değişik: 25/8/1999 - 4447/9 md.) Toplam olarak 1 800 gün veya en az
beş yıldan beri sigortalı bulunup, sigortalılık süresinin her yılı için ortalama
olarak 180 gün malüllük, yaşlılık ve Ölüm sigortaları primi ödemiş olan sigor-
talının, bu Kanunun 61 inci maddesine göre bulunacak ortalama yıllık kazancının
% 60`ının 1/12`si olarak hesaplanan aylığı, hak sahiplerine bağlanacak aylığın
hesabında esas tutulur. Bu oran sigortalının 8100 ila 9000 gün arasında primi
ödenen her 360 gün için 2, 9000 günden sonra ödenen her 360 gün için de 1,5
artırılır. Bu şekilde hesaplanan ölüm aylığı 61 inci maddenin son fıkrası
hükümlerine göre artırılır.
d) (Mülga: 25/8/1999 - 4447/9 md.)
B) Sigortalı, başka birinin sürekli bakımına muhtaç durumda malul sayılarak
aylık bağlanmasına hak kazanmış ise, (A/a-b) fıkralarının uygulanmasında, bu
durum nazara alınmadan bağlanabilecek aylık esas tutulur. (1)
D ve E - (Mülga: 25/8/1999 - 4447/9 md.)
Eş ve çocuklara aylık bağlanması:
Madde 68 - (Değişik: 21/6/1973-1753/2 md.)
Ölen sigortalının aylık bağlanmasına hak kazanan kimselerine aşağıdaki hü-
kümlere göre aylık bağlanır.
I- Ölen sigortalının 67 nci madde gereğince tespit edilecek aylığının;
A) (Değişik: 20/3/1985-3168/2 md.) Dul eşine % 50`si, aylık alan çocuğu bu-
lunmayan dul eşine % 75`i,
B) (Mülga: 20/3/1985-3168/6 md.)
C) Çocuklardan:
a) 18 yaşını, ortaöğrenim yapması halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim yapması
halinde 25 yaşını doldurmamış olan veya çalışamayacak durumda malül bulunan ve
Sosyal Sigortaya, Emekli Sandıklarına tabi çalışmalarından dolayı gelir veya ay-
lık almayan erkek çocuklarla yaşları ne olursa olsun evli olmayan, evli ol-
---------------------
(1) (C) Bendi 25/8/1999 tarih ve 4447 Sayılı Kanunun 9 uncu maddesi ile (B)
bendi olarak teselsül ettirilmiştir.
makla beraber sonradan boşanan veya dul kalan ve Sosyal Sigortaya, Emekli San-
dıklarına tabi bir işte çalışmayan, buralardan gelir veya aylık almayan kız ço-
cukların her birine % 25`i,
b) (a) fıkrasında belirtilen ve sigortalının ölümü ile anasız ve babasız ka-
lan veya sonradan bu duruma düşenlerle ana ve babaları arasında evlilik bağlan-
tısı bulunmayan yahut sigortalı babanın ölümü tarihinde evlilik bağlantısı bu-
lunmakla beraber anaları sonradan evlenenlerin her birine % 50`si,
Oranında aylık bağlanır.
Sigortalının ölüm tarihinde 18 veya 20 yaşını doldurmuş olup, aylığa hak ka-
zanmamış durumda olan erkek çocuklar, sonradan öğrenim yaparlarsa (a) fıkrasın-
daki haklardan yararlanırlar.
II - Sigortalı tarafından evlat edinilmiş, tanınmış veya nesebi düzeltilmiş
yahut babalığı hükme bağlanmış çocukları ile, sigortalının ölümünden sonra doğan
çocukları, bağlanacak aylıktan yukarıda belirtilen esaslara göre yararlanır.
III - Hak sahibi eş ve çocuklara bağlanacak aylıkların toplamı sigortalıya
ait aylığın tutarını geçemez. Bu sınırın aşılmaması için gerekirse hak sahibi
kimselerin aylıklarından orantılı olarak indirimler yapılır.
IV - Sigortalının erkek çocuklarına bağlanan aylıklar, çocuğun 18 yaşını,
ortaöğrenim yapması halinde 20 yaşını, yüksek öğrenim yapması halinde 25 yaşını
dolduracağı tarihe kadar devam eder. Çalışamayacak durumda malül olan erkek ço-
cukların aylıkları bu yaşlara vardıktan sonra da kesilmez. Ancak aylığı kesilen
erkek çocuklardan sonradan çalışamayacak durumda malül olanlara, Sosyal Sigorta-
ya yahut Emekli Sandıklarına tabi çalışmalarından dolayı gelir veya aylık alma-
maları şartiyle malullük durumlarının tespitine esas teşkil eden rapor tarihini
takibeden aybaşından itibaren yeniden aylık bağlanır. 101 inci madde hükmü sak-
lıdır.
V) (Değişik: 20/3/1985-3168/2 md.) Sigortalının dul eşi evlenirse aylığı
kesilir. Aylığın kesilmesine yol açan evlenme son bulunca aylık yeniden bağla-
nır. Sonraki eşinden de aylık almaya hak kazanan dul eşe bu aylıklardan fazla
olanı ödenir.
VI - Sigortalının kız çocuklarına bağlanan aylıklar, Sosyal Sigortaya, Emek-
li Sandıklarına tabi işlerde çalışmaya başladıkları veya evlendikleri tarihi ta-
kibeden devre başından itibaren kesilir. (1) Aylığın kesilmesine yol açan sebe-
bin ortadan kalkması halinde I inci bölümün (C) fıkrası hükmü saklı kalmak şar-
tiyle, bu tarihten başlanarak yeniden aylık bağlanır. Ancak evliliğin son bul-
ması ile kocasından da aylık almağa hak kazanan kimseye bu aylıklardan fazla
olanı ödenir.
Ana ve babaya aylık bağlanması:
Madde 69 - Sigortalının ölümü tarihinde eşine ve çocuklarına bağlanması ge-
reken aylıkların toplamı, sigortalıya ait aylıktan aşağı olursa, artanı, eşit
hisseler halinde, geçiminin sigortalı tarafından sağlandığı belgelenen ana ve
babasına aylık olarak verilir. Ancak, bunların her birinin hissesi sigortalıya
ait aylığın % 25 ini geçemez.
Sigortalının ölümü ile eşine ve çocuklarına bağlanabilecek aylıkların topla-
mı, sigortalıya ait aylıktan aşağı değilse ana ve babanın aylık bağlanma hakları
düşer.
-----------------------------
(1) Bu hükmün uygulanmasında ek 12 nci maddeye bakınız.
Aylığın başlanğıcı:
Madde 70 - Sigortalının ölümünde ölüm sigortasından hak sahibi kimselerine
bağlanacak aylıklar, ölümle aylığa hak kazandıkları tarihten sonraki ay başından
başlar.
Malullük veya yaşlılık aylığı almakta iken ölen sigortalının hak sanibi kim-
selerinin aylıkları, sigortalının hak kazandığı son aylık devresinin sona erdiği
tarihten başlar.
Toptan ödeme:
Madde 71 - Ölen sigortalının hak sahibi kimselerinden hiç biri bu kanuna gö-
re Ölüm Sigortasından aylık bağlanmasına hak kazanamadıkları takdirde aşağıdaki
hükümler uygulanır:
I - Ölen sigortalının kendisinin ve iş verenlerinin ödedikleri malullük,
yaşlılık ve ölüm sigortaları primleri toplamının:
A) (Değişik : 20/3/1985-3168/3 md.) Dul eşine % 50`si, toptan ödeme alacak
durumda çocuğu bulunmayan dul eşine % 75`i,
B) (Mülga: 20/3/1985-3168/6 md.)
C) (Değişik: 21/6/1973-1753/3 md.) 18 yaşını veya ortaöğrenim yapması halin-
de 20 yaşını, yüksek öğrenim yapması halinde 25 yaşını doldurmamış yahut yaşları
ne olursa olsun çalışamayacak durumda malül bulunan erkek çocuklarla evli olma-
yan kız çocukların her birine % 25`i,
Yukarıki fıkrada belirtilen ve sigortalının ölümü ile anasız ve babasız ka-
lan veya ana ve babaları arasında evlilik bağlantısı bulunmayanların her birine
% 50`si,
Toptan ödeme şeklinde verilir.
II - Sigortalı tarafından evlat edinilmiş, tanınmış veya nesebi düzeltilmiş
yahut babalığı hükme bağlanmış çocukları, yapılacak toptan ödemeden yukarda be-
lirtilen esaslara göre yararlanırlar.
III - Hak sahibi eş ve çocuklara yapılacak toptan ödemelerin toplamı, toptan
ödenecek miktarı geçemez. Bu sınırın aşılmaması için, gerekirse, hak sahibi kim-
selerin hisselerinden orantılı olarak indirmeler yapılır.
IV - Sigortalının ölümü tarihinde eşine ve çocuklarına yapılacak toptan
ödemelerin toplamı, toptan ödenecek miktardan aşağı olursa, artanı, eşit hisse-
ler halinde, geçimi sigortalı tarafından sağlandığı belgelenen ana ve babasına
verilir. Ancak, bunların herbirinin hissesi % 25 i geçemez.
V - Yukarıki esaslara göre toptan ödeme yapıldıktan sonra kalıntı olursa,
sigortalının ölümünden sonra doğacak çocukları ile nesebi düzeltilecek veya ba-
balığı hükme bağlanacak çocuklarına da bu madde hükümlerine göre toptan ödeme
yapılır.
BÖLÜM - VIII
Primler
Prim alınması:
Madde 72 - İş kazalariyle meslek hastalıkları, hastalık, analık, malullük,
yaşlılık ve ölüm sigortalarının gerektirdiği her türlü yardım ve ödemelerle her
çeşit yönetim giderlerini karşılamak üzere, Kurumca bu kanun hükümlerine göre
prim alınır.
(Değişik: 29/4/1986-3279/4 md.) Sağlık yönetim giderleri hariç genel yönetim
giderleri Kurumun yıllık genel gelirlerinin % 10`unu aşamaz.
Prim oranları:
Madde 73 - (Değişik: 6/3/1981-2422/10 md.)
A) Tarifesine göre tespit edilecek iş kazaları ile meslek hastalıkları si-
gortası priminin tamamı işverenler tarafından verilir. Bu primin nispeti
% 1,5`ten az, % 7`den fazla olamaz.
B) a) Hastalık sigortası primi, sigortalının kazancının % 11`idir. Bunun
% 5`i sigortalı hissesi % 6`sı da işveren hissesidir.
3 üncü maddenin (II/B) fıkrasında belirtilen çıraklar için ise kazancının
% 4` üdür. Bunun % 2`si sigortalı hissesi, % 2`si de işveren hissesidir.
b) (Mülga: 28/1/1983-2795/6 md.)
C) Analık Sigortası primi, sigortalının kazancının % 1`idir.
Bu primin tamamı işverenler tarafından verilir.
D) Malullük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortaları primi, sigortalının kazancının
% 20`sidir. Bunun % 9`u sigortalı hissesi, % 11`i de işveren hissesidir.
Ancak, maden işyerlerinin yeraltı işlerinde çalışanlar için Malullük, Yaşlı-
lık ve Ölüm Sigortaları primi, sigortalının kazancının % 22`sidir. Bunun % 9`u
sigortalı hissesi, % 13`ü de işveren hissesidir. (1)
İş kazalariyle meslek hastalıkları prim oranının tesbiti:
Madde 74 - İş kazalariyle meslek hastalıkları sigortası primi, yapılan işin
iş kazası ve meslek hastalığı bakımından gösterdiği tehlikenin ağırlığına göre
tesbit edilir.
İş kolları, tehlikenin ağırlığına göre sınıflara, bu sınıflar da özel iş
şartlarına ve tehlikeyi önlemek için alınmış olan tedbirlere göre derecelere ay-
rılır.
Hangi iş kollarının hangi tehlike sınıfına girdiği, tehlike sınıf ve derece-
lerine ait prim oranlarının ve tehlike derecelerinin belli edilmesinde uygulana-
cak esaslar, ilgili bakanlıkların düşünceleri sorulduktan sonra Çalışma Bakanlı-
ğının teklifi üzerine Bakanlar Kurulu karariyle yürürlüğe konacak bir tarife ile
tesbit olunur.
Prim tarifesi gerekli görülürse aynı usulle değiştirilebilir.
Prim oranları, iş kazaları ve meslek hastalıklarından dolayı yapılması gere-
kecek her türlü sigorta yardımları ve idare masrafları ile bağlanacak gelirlerin
tesis sermayeleri toplamı gözönünde tutularak hesaplanır.
Tehlike sınıf ve derecelerinin belli edilmesi:
Madde 75 - Yapılan işin 74 üncü maddede belirtilen tarifeye göre hangi teh-
like sınıf ve derecesine girdiği ve ödenecek iş kazalariyle meslek hastalıkları
sigortası primi oranı Kurumca belli edilerek işverene yazı ile bildirilir.
İş kazalarını ve meslek hastalıklarını önliyecek tedbirler hakkındaki mev-
zuat hükümlerine uygun bulunmadığı tesbit edilen işler, Kurumca daha yüksek
primli derecelere konulabilir.
Kurum, tesbit edilmiş bulunan tehlike sınıf ve derecesini, yaptıracağı ince-
lemelere dayanarak kendiliğinden veya işverenin isteği üzerine değiştirebilir.
--------------------------------------------
(1) Bu hükmün uygulanmasında ek 7 nci maddeye bakınız.
Kurumca yapılacak değişikliklere ilişkin kararın takvim yılından en az bir
ay önce işverene ve işveren tarafından değişiklik isteğinin de takvim yılından
en az iki ay önce Kuruma bildirilmesi şarttır.
Böylece, karara bağlanacak değişiklikler, yukarıdaki fıkrada yazılı karar
veya istekten sonraki takvim yılı başında yürürlüğe girer.
İşveren, tehlike sınıf ve derecesiyle prim oranı hakkında Kurumca yapılacak
yazılı bildiriyi aldıktan sonra bir ay içinde Çalışma Bakanlığına itirazda bulu-
nabilir. Bakanlık bu itirazı inceliyerek 3 ay içinde vereceği kararı ilgiliye
bildirir.
İtiraz primlerin ödenmesini geciktirmez.
İşveren bu madde gereğince tehlike sınıf ve derecesine karşı Çalışma Bakan-
lığına yahut bu Bakanlığın vereceği karar üzerine Danıştaya başvurursa bu kanu-
nun 81 inci maddesinin uygulanmasında, İcra ve İflas Kanununun ilgili maddesinde
yazılı bir yıllık süre, birinci halde Bakanlık kararının iptal süresi sonunda,
ikinci halde ise Danıştay kararının kesinleştiği tarihten başlar.
Tehlike sınıf ve derecelerine dokunabilecek değişiklikler:
Madde 76 - İşveren, tehlike sınıf ve derecesine dokunabilecek her türlü de-
ğişiklikleri bir ay içinde Kuruma yazı ile bildirmekle yükümlüdür.
Bu bildirme üzerine Kurum, yaptıracağı incelemeler sonunda tehlike sınıf ve
derecesini değiştirebilir.
Tehlike sınıf ve derecesini dokunabilecek değişiklik bir ay içinde bildiri-
lirse bu konuda Kurumca verilecek karar, değişikliğin meydana geldiği tarihten
sonraki ay başından uygulanır.
Tehlike sınıf ve derecesine dokunabilecek değişiklik bir ay içinde bildiril-
mezse:
a) Tehlike sınıfı yükseliyorsa, değişikliğin meydana geldiği,
b) Tehlike sınıfı alçalıyorsa, değişikliğin Kurumca öğrenildiği,
Tarihler esas alınmak ve bu tarihlerden sonraki ay başından uygulanmak üze-
re, Kurumca karar alınır.
Prime esas ücretler:
Madde 77 - Sigortalılarla işverenlerin bir ay için ödiyecekleri primlerin
hesabında:
a) Sigortalıların o ay için hakettikleri ücretlerin,
b) Prim, ikramiye ve bu nitelikteki her çeşit istihkaktan sigortalılara o ay
içinde ödenenlerin,
c) İdare veya kaza mercilerince verilen karar gereğince (a) ve (b) fıkrala-
rında yazılı kazançlar niteliğinde olmak üzere sigortalılara o ay içinde yapılan
ödemelerin,
Brüt toplamı esas alınır.
Şu kadar ki, yolluklar, çocuk ve aile zamları, ölüm, doğum ve evlenme yar-
dımları ile aynı yardımlar sigorta primlerinin hesabına esas tutulacak ücretle-
rin aylık tutarının tesbitinde nazara alınmaz.
Her sigortalının prim hesabına esas tutulacak aylık kazanç toplamının 50 ku-
ruşa kadar olan lira kesri nazara alınmaz, 50 kuruş ve daha fazla olan kesirler
liraya çıkarılır.
Günlük, haftalık veya aylık olarak belirli bir ücrete dayanmış olmayıp da
komüsyon ücreti ve kara katılma gibi belirsiz zaman ve miktar üzerinden ücret
alan sigortalıların prim ve ödeneklerinin hesabında esas tutulacak günlük ka-
zanç-
ları, 78 inci madde hükmü saklı kalmak şartiyle, Bakanlar Kurulu karariyle belli
edilir.
Şu kadar ki, sigortalının ayrıca belirli bir kazancı varsa, bu takdirde prim
ve ödeneklerin hesabında esas tutulacak günlük kazancı, yukarıki fıkraya göre
hesabedilecek günlük kazancına belirli kazancı üzerinden hesaplanacak günlük
kazancın ilavesi suretiyle bulunur.
Bu kanun gereğince primlerin hesabına esas tutulacak günlük kazanç, si-
gortalının, bir ay için prime esas tutulan kazancının otuzda biridir.
Günlük kazancın hesabına esas tutulan ay içindeki bazı günlerde çalışmamış
ve çalışmadığı günler için ücret almamış sigortalının günlük kazancı, o ay için
prime esas tutulan kazancı ücret aldığı gün sayısına bölünerek hesaplanır.
Sigortalıların günlük kazançlarının hesabında esas tutulan gün sayıları,
aynı zamanda, bunların prim ödeme gün sayılarını gösterir.
Bir ay içinde çeşitli işverenlerin işinde çalışan sigortalının bu kanun ge-
reğince alınacak primlerine esas tutulacak aylık ve günlük kazancının tesbitinde
her işverenden elde ettiği aylık ve günlük kazanç tutarı ayrı ayrı nazara alınır
ve primler buna göre hesaplanır.
Günlük kazanç sınırları:
Madde 78 - (Değişik: 6/3/1981-2422/11 md.)
(Değişik birinci fıkra: 25/8/1999 - 4447/10 md.) Bu Kanun gereğince alınacak
prim ve verilecek ödeneklerin hesabına esas tutulan günlük kazancın alt sınırı
4 000 000 TL., üst sınırı ise alt sınırın üç katıdır. Üst sınırı alt sınırın
beş katına kadar yükseltmeye Bakanlar Kurulu yetkilidir. Günlük kazanç alt
sınırı her yıl, ilk olarak Nisan ayında bir önceki yılın Aralık ayı ile ondan
önceki yılın Aralık ayına göre Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan
en son temel yıllı kentsel yerler tüketici fiyatları indeksindeki artış oranı
kadar, ikinci olarak bir önceki yılın gayrisafi yurtiçi hasıla sabit fiyatlar-
la gelişme hızı kadar artırılarak belirlenir. Bu şekilde belirlenecek günlük
kazanç alt sınırının belirlenmesinde 1000 liranın kesirleri 1000 liraya tamam-
lanır. (1)
Günlük kazançları alt sınırın altında olan sigortalılar ile ücretsiz çalı-
şan sigortalıların günlük kazançları alt sınır üzerinden, günlük kazançları
üst sınırdan fazla olan sigortalıların günlük kazançları da üst sınır üzerin-
den hesaplanır.
Sigortalının kazancı alt sınırın altında ise, bu kazanç ile alt sınır ara-
sındaki farka ait sigorta primlerinin tümünü işveren öder.
Aynı zamanda birden fazla işverenin işinde çalışan sigortalıların ücretle-
rinden kesilen primler, bu madde uyarınca tesbit edilen üst sınır üzerinden
hesaplanacak miktarı aşarsa, fark, sigortalının müracaatı üzerine hissesi ora-
nında kendisine geri verilir.
Prim belgeleri:
Madde 79 - (Değişik: 20/6/1987-3395/5 md.)
İşveren, bir ay içinde çalıştırdığı sigortalının sigorta primleri hesabına
esas tutulan kazançlar toplamı ve prim ödeme gün sayıları ile sigorta primlerini
gösteren ve örneği yönetmelikte belirlenen prim belgelerini ait olduğu ayı
takip eden ayın sonuna kadar Kuruma vermekle ve bu belgelerin muhteviyatını
doğrulayacak muteber işyeri kayıtlarını Kurumca istenilmesi halinde ibraz etmek-
le veya sigortalı çalıştırmadığı takdirde, bu hususu yazılı olarak önceden Kuru-
ma bildirmekle yükümlüdür.
(Ek: 25/8/1999-4447/11 md.) Ay içinde bazı işgünlerinde çalıştırılmadığı
ve ücret ödenmediği beyan edilen sigortalıların otuz günden az çalıştıklarını
açıklayan bilgi ve belgelerin işverence prim bildirgelerine eklenmesi şart-
tır.
(Ek: 25/8/1999 - 4447/11 md.) Sigortalıların otuz günden az çalıştığını
gösteren bilgi ve belgelerin Kuruma verilmemesi veya verilen bilgi ve belge-
lerin Kurumca geçerli sayılmaması halinde, otuz günden az bildirilen sürelere
ait primler Kurumca re`sen tahakkuk ettirilerek 80 inci madde hükümlerine göre
tahsil olunur. Uygulamanın usul ve esasları altı ay içinde yürürlüğe konulacak
yönetmelikle belirlenir.
İşveren, sigortalıların adını, soyadını, sigorta sicil numarasını ve çalış-
tığı süreyi gösteren ve örneği yönetmelikle belirlenen bir belgeyi işyerinde,
birden zi-
------------------------------
(1) Bu maddede sözü edilen prim ve ödeneklerin hesabına esas tutarın günlük kazan-
cın alt sınırı 2001/2342 sayılı Bakanlar Kurulu kararı ile 7.000.000 TL`ye
yükseltilmiş, aynı Bakanlar Kurulu kararı ile bu yükseltilen sınırın uygulama tarihi
1/4/2001 ile 31/3/2002 tarihleri arası olarak belirlenmiştir. Aynı Bakanlar Kurulu
Kararı ile de; alınacak prim ve verilecek ödeneklerin hesabına esas tutulan
günlük kazancın üst sınırı, alt sınırın beş katına yükseltilmiştir.
yade işyeri olması halinde her işyerinde ayrı ayrı olmak üzere, işçiler tarafın-
dan da görülebilecek bir yere asmaya mecburdur.
Bu yükümlülükleri yerine getirmeyen işverenler hakkında 140 ıncı madde
hükümleri uygulanır.
140 ıncı maddenin uygulanması prim belgelerinin Kuruma verilmesine mani teş-
kil etmez.
Fiilen veya kayden çalıştığı tespit edilen sigortalılara ait olup bu Kanun
uyarınca Kuruma verilmesi gereken belgelerin yapılan tebligata rağmen bir ay
içinde verilmemesi veya noksan verilmesi halinde, bu belgeler Kurumca resen
düzenlenir ve muhteviyatı sigorta primleri Kurumca tespit edilerek işverene
tebliğ edilir.
İşveren, tebliğ edilen prim borcuna karşı tebliğ tarihinden itibaren bir ay
içinde ilgili Kurum ünitesine itiraz edebilir. İtiraz tahsilatı, durdurur. İti-
razın reddi halinde, işveren kararın tebliğ tarihinden itibaren bir ay içerisin-
de yetkili mahkemeye başvurabilir. Yetkili mahkemeye başvurulması prim borcunun
tahsil ve takibini durdurmaz.
Mahkemenin Kurum lehine karar vermesi halinde 80 inci maddenin prim borcuna
ilişkin hükmü uygulanır.
Yönetmelikle tespit edilen belgeleri işveren tarafından verilmeyen veya ça-
lıştıkları Kurumca tespit edilemeyen sigortalılar, çalıştıklarını hizmetlerinin
geçtiği yılın sonundan başlayarak 5 yıl içerisinde mahkemeye başvurarak alacak-
ları ilam ile ispatlayabilirlerse, bunların mahkeme kararında belirtilen aylık
kazanç toplamları ile prim ödeme gün sayıları nazara alınır.(1)
Sigortalının çalıştığı bir veya birkaç işte, bu Kanunda yazılı prim ödeme
şartını yerine getirmiş olmasına rağmen kendisi için verilmesi gereken kayıt ve
belgeler işveren tarafından verilmediği veya verilen kayıt ve belgelerde kazanç-
ların veya prim ödeme gün sayılarının eksik gösterildiği Kurumca tespit edilir-
se, hastalık ve analık sigortalarından gerekli yardım yapılır.
Primlerin ödenmesi: (2)
Madde 80 - (Değişik: 1/12/1993 - 3917/1 md.)
İşveren, bir ay içinde çalıştırdığı sigortalıların primlerine esas tutulacak
kazançlar toplamı üzerinden bu Kanun gereğince hesaplanacak prim tutarlarını
ücretlerinden kesmeye ve kendisine ait prim tutarlarını da bu miktara ekleyerek
en geç ertesi ayın sonuna kadar Kuruma ödemeye mecburdur.
77 nci maddenin (a) fıkrası gereğince hak edilen ve fakat ödenmemiş olan
ücretler üzerinden hesaplanacak primler hakkında da yukarıdaki hüküm uygulanır.
Kuruma fiilen ödenmeyen prim tutarları Gelir ve Kurumlar Vergisi uygulama-
sında gider yazılamaz.
Kurumun,süresi içinde ödenmeyen prim ve diğer alacaklarının tahsilinde,
21.7.1953 tarih ve 6183 sayılı Amme Alacaklarının Tahsil Usulü Hakkında Kanun
hükümleri uygulanır.Kurum,söz konusu Kanunun uygulanmasında Maliye Bakanlığı,di-
ğer kamu kurum ve kuruluşları ve mercilere verilen yetkileri kullanır.
Yetkilerin kullanılmasına ilişkin usul ve esaslar yönetmelikle tespit edi-
lir.
Kurum alacaklarının tahsilinde 21.7.1953 tarih ve 6183 sayılı Kanunun uygu-
lanmasından doğacak uyuşmazlıkların çözümlenmesinde,alacaklı Sigorta Müdürlüğü-
nün bulunduğu yer İş Mahkemesi yetkilidir.
------------------------------------
(1) Bu fıkrada yer alan "10"yıl 1/6/1994 tarih ve 3995 sayılı Kanunun 3 üncü
maddesi ile "5"yıl olarak değiştirlmiş ve metne işlenmiştir.
(2) Bu maddenin uygulanmasında ek 31 inci maddeye bakınız.
Yetkili iş mahkemesine başvurulması alacakların takip ve tahsilini durdur-
maz.
Dava ve icra takibi açılmış olsa bile,prim ve diğer alacakların ödenmemiş
kısmı için gecikme zammı tahsil olunur.
(Değişik:29/9/1999-KHK-578/1 md.) Yangın, su baskını ve deprem gibi tabii
afete uğrayan ve bunu belgeleyen işverenler ile isteğe bağlı sigorta ve topluluk
sigortasına devam edenlerin hadisenin vukua geldiği tarihten itibaren üç ay
içinde talepte bulunmaları halinde mevcut prim borçları ile afetin meydana
geldiği tarihten itibaren tahakkuk edecek üç aylık prim borçları hadisenin vuku
bulduğu tarihten itibaren bir yıla kadar ertelenebilir.
Prim borcunun ertelendiği süre zamanaşımından sayılmaz ve ertelenen kısmına
gecikme zammı uygulanmaz.
Sigorta primlerini haklı sebepleri olmaksızın, birinci fıkrada belirtilen
süre içerisinde tahakkuk ve tediye etmeyen kamu kurum ve kuruluşların tahakkuk
ve tediye ile görevli kamu görevlileri mesul muhasip, sayman ile tüzelkişiliği
haiz diğer işverenlerin üst düzeydeki yönetici veya yetkilileri kuruma karşı,
işverenleri ile birlikte müştereken ve müteselsilen sorumludur.
Bu Kanuna ek 24 üncü maddesinde belirtilen Kurum ve Kuruluşlar tarafından
süresi içinde kuruma ödenmeyen sosyal yardım zamları için bu madde hükümleri
uygulanır.
Ödenmeyen primler ve verilen cezalar için Kurumca düzenlenecek belgeler:
Madde 81 - (Değişik: 20/6/1987-3395/6 md.)
Bu Kanuna göre alınacak sigorta primleri ve para cezalarının ödenmesi için
Kurumca işverene yapılacak bildiri üzerine prim borçları ve para cezaları öden-
mezse Kurumca düzenlenen prim borcunu ve para cezasını gösteren belgeler resmi
dairelerin usulüne göre verdikleri belgeler hükmünde olup, icra ve iflas daire-
lerince bunların tabi oldukları hükümlere göre işlem yapılır.
Prim borçlarına halef olma:
Madde 82 - (Değişik: 6/3/1981-2422/13 md.)
Sigortalıların çalıştırıldığı işyeri devredilir veya intikal ederse, eski
işverenin kuruma olan sigorta primi ile gecikme zammı ve faiz borçlarından, aynı
zamanda yeni işveren de müteselsilen sorumludur.
Bu hükme aykırı sözleşmeler muteber değildir.
Teminatın ve hakedişlerin prim borcuna karşılık tutulması:
Madde 83 - (Değişik: 20/6/1987-3395/7 md.)
Genel ve katma bütçeli kuruluşlar, il ve belediyeler veya sermayesinin en az
yarısı genel ve katma bütçeli kuruluşlar ile il ve belediyelere ait olan teşek-
kül ve müesseseler, kamu iktisadi kuruluşları ve bunların müessese, bağlı ortak-
lık ve iştirakleri, kanunla ve kanunların verdiği yetkiye dayanarak kurulan ku-
rum ve kuruluşlar, döner sermayeli kuruluşların ihale yolu ile yaptırılan her
türlü işleri üzerine alanları ve bunların adreslerini Kuruma bildirmekle yüküm-
lüdürler.
Sigorta primlerinin hakedişlerden mahsubu yapılmak şartıyla alıkonularak
ödenmesi esastır. Ödemenin ve teminatın geri verilmesine ait işlemlerin usul ve
esasları Bakanlar Kurulunca çıkarılacak yönetmelikle tespit edilir.
Yersiz olarak alınan primlerin geri verilmesi:
Madde 84 - Yanlış ve yersiz olarak alınmış olduğu anlaşılan primler, alın-
dıkları tarihlerden on yıl geçmemiş ise, hisseleri oranında işverenlere ve si-
gortalılara geri verilir.
İşverenlere geri verilecek primler için Kurumca kanuni faiz de ödenir.
Bu faiz, primin Kuruma yatırıldığı tarihi takibeden aybaşından iadenin yapıldığı
ayın başına kadar geçen süre için hesaplanır.
Primleri geri verilenlere, primleri iptal edilen çalışmaları dolayısiyle,
Kurumca iş kazalariyle meslek hastalıkları sigortasından yapılmakta olan yardım
ve ödemeler durdurulur. Hastalık, Analık, Malullük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortala-
rından yapılmakta olan yardımlar ile verilmekte olan ödenek ve aylıklar ise, il-
gililer bu sebeple gerekli yardım, tahsis ve ödeme şartlarını yitirmiş olurlarsa
durdurulur. Şu kadar ki, daha önce sağlanan yardımlara ait giderler ilgililerden
geri alınmaz.
BÖLÜM - IB
İsteğe Bağlı Sigorta
Şartlar:
Madde 85 - (Değişik: 20/6/1987-3395/8 md.)
Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına isteğe bağlı olarak devam edile-
bilmesi için:
A) - a) İsteğe bağlı olarak devam edeceğini belirtilen bir yazı ile Kuruma
müracaatta bulunmak,
b) Müracaat tarihinden önce 506 sayılı Kanuna göre tescil edilmiş olmak,
c) Herhangi bir sosyal güvenlik kuruluşuna tabi olarak çalışmamak ve bura-
lardan kendi çalışmalarından dolayı aylık bağlanmamış olmak,
d) İsteğe bağlı olarak sigortaya devam edeceğini belirten müracaatının Ku-
rumca alındığı tarihi takip eden aybaşından başlayarak, her yıl için 360 gün
malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemek,
Şarttır.
B) - a) (Değişik: 25/8/1999 - 4449/12 md.) İsteğe bağlı sigortalılığa devam
etmek isteyenler ödeyecekleri isteğe bağlı sigorta primlerini, bu Kanunun
78 inci maddesine göre belirlenen prime esas kazanç alt sınırı ile üst sınırı
arasında olmak şartıyla kendileri belirler.
b) İsteğe bağlı sigorta primlerinin ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna
kadar Kuruma ödenmesi gerekir. (1)
Ait olduğu ayı takip eden ayın sonuna kadar ödenmeyen primler için bu tarih-
ten başlanarak 80 inci madde hükmüne göre gecikme zammı uygulanır.
Topluluk sigortası:
Madde 86 - Kurum, 2 nci ve 3 üncü maddelere göre sigortalı durumunda bulun-
mıyanların Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığınca onanacak genel şartlarla
(İş kazalariyle meslek hastalıkları), (Hastalık), (Analık), (Malullük, yaşlılık
ve Ölüm) sigortalarından birine, birkaçına veya hepsine toplu olarak tabi tutul-
maları için, işverenlerle veya dernek, birlik, sendika ve başka teşekküllerle
sözleşmeler yapabilir.
BÖLÜM - B
Ortak Hükümler
Üçüncü kişinin aracılığı:
Madde 87 - Sigortalılar üçüncü bir kişinin aracılığı ile işe girmiş ve bu-
nunla sözleşme yapmış olsalar bile, bu kanunun iş verene yüklediği ödevlerden
dolayı, aracı olan üçüncü kişi ile birlikte asıl iş veren de sorumludur.
--------------
(1) (b) alt bent yürürlükten kaldırıldığı için, 25/8/1999 tarih ve 4447 sayılı
Kanunun 12 nci maddesi ile (c) alt bendi (b) olarak değiştirilmiştir.
Bir işde veya bir işin bölüm veya eklentilerinde işverenden iş alan ve kendi
adına sigortalı çalıştıran üçüncü kişiye aracı denir.
Ödenek ve gelirlere esas tutulacak günlük kazanç:
Madde 88 - İş kazalariyle meslek hastalıkları, hastalık ve analık hallerinde
verilecek ödenek ve gelirlerin hesabına esas tutulacak günlük kazanç, iş kazası-
nın veya doğumun olduğu, yahut meslek hastalığı veya hastalık dolayısiyle iş gö-
remezliğin başladığı tarihten önceki üç takvim ayı içinde, bu kanunun uygulandı-
ğı bir veya birkaç işde 77 nci maddenin (a) ve (b) fıkralarına göre elde edilen
ve sigorta primi hesabına esas tutulan kazançlar toplamının 90 da biridir.
Günlük kazancın hesabına esas tutulan üç takvim ayı içinde bazı iş günlerin-
de çalışmamış ve çalışmadığı günler için ücret almamış olan sigortalının ödenek
ve gelire esas olan kazancı, o üç aylık devre içinde 77 nci maddenin (a) ve (b)
fıkralarına göre elde ettiği kazancı, o üç aylık devre içinde 77 nci maddenin
(a) ve (b) fıkralarına göre elde ettiği kazanç toplamının 77 nci maddenin (a)
fıkrasına göre ücret aldığı gün sayısına bölünmesi suretiyle hesaplanır.
77 nci maddenin (c) fıkrasına göre yapılan ödemelerden, ödenek ve gelirin
hesabına esas tutulan üç aylık dönemden önceki aylara ilişkin olanlar, günlük
kazancın hesabında nazara alınmaz.
Günlük kazancın hesabında 77 nci maddenin (b) fıkrasında belirtilen ödemeler
de nazara alınsa, ödenek ve gelire esas alınan günlük kazancın tutarı, 77 nci
maddenin (a) fıkrasında yazılı ücret toplamının 90 a veya ücret alınan gün sayı-
sına bölünmesiyle hesaplanacak günlük kazanca bunun % 50 si oranında bir ekleme
yapılarak bulunan miktardan çok olamaz.
Günlük kazancın hesabına esas tutulan üç aylık dönem içinde çalışmamış ve
ücret almamış olan sigortalının günlük kazancının tesbitinde, iş kazasının veya
doğumun olduğu yahut meslek hastalığı veya hastalık dolayısiyle iş göremezliğin
başladığı tarihten önceki oniki takvim ayı içinde çalıştığı son üç aylık dönemde
elde ettiği kazanç esas tutulur ve günlük kazanç yukarıki fıkralara göre hesap-
lanır.
12 aylık dönemde çalışmamış ve ücret almamış olan sigortalı işe girdiği tak-
vim ayı içinde iş kazası veya meslek hastalığı dolayısiyle iş göremezliğe uğrar-
sa, günlük kazancı, iş göremezliğinin başladığı tarih ile işe girdiği tarih ara-
sındaki sürede elde ettiği kazanç toplamı ücret aldığı gün sayısına bölünerek
hesaplanır. İşe girdiği gün iş kazasına uğrıyan sigortalının da taraflarca ka-
rarlaştırılmış olan günlük ücreti günlük kazanç sayılır. Sigortalı olarak çalış-
maya ilk defa başlıyanlar hakkında da bu fıkra hükmü uygulanır.
Sigortalı olarak ilk defa çalışmaya başladığı gün iş kazasına uğrıyan ve
parça başına veya yapılan iş miktarına göre ücret alan sigortalının günlük ka-
zancının hesabında aynı veya benzeri bir işte çalışan benzeri bir sigortalının
günlük kazancı esas tutulur.
Günlük kazancının hesabına esas tutulan dönem içinde aynı zamanda birden çok
işde çalışan sigortalının ödenek ve gelire esas tutulacak günlük kazancının
tesbitinde, bu işler dolayısiyle elde edilen ve sigorta primi hesabına esas
tutulan kazançlar ayrı ayrı nazara alınır ve günlük kazanç yukarıki esaslar
dairesinde hesaplanır.
Meslek hastalığı, sigortalının sigortalı olarak çalıştığı son işinden ayrıl-
dığı tarihten bir yıl geçtikten sonra meydana çıkmış ise, günlük kazancı, bu son
işinden ayrıldığı tarih esas alınarak yukarıki fıkralara göre hesaplanır.
İş kazalariyle meslek hastalıkları sigortasından bağlanacak gelirlere esas
tutulacak yıllık kazanç, yukarıki hükümlere göre hesaplanacak günlük kazancın
360 katıdır.
Geçici iş göremezlik ödeneğinin hesaplanması:
Madde 89 - (Birleştirilerek değişik birinci, ikinci ve üçüncü fıkralar:
20/6/1987-3395/9 md.) İş kazası, meslek hastalığı veya hastalık halinde verile-
cek geçici iş göremezlik ödeneği, sigortalının sağlık tesislerine yatırılmak ya-
hut bakımı Kurumca sağlanarak kaplıca veya içmelere gönderilmek yoluyla tedavi
ettirildiği takdirde, 78 ve 88 inci maddeler gereğince hesaplanacak günlük ka-
zancının yarısı, ayakta tedavi ettirildiğinde ise üçte ikisidir.
Sürekli iş göremezlik geliri almakta olan sigortalı aynı arıza veya meslek
hastalığı dolayısiyle yeniden tedavi edilir ve yazılı istekte bulunursa, sürekli
iş göremezlik gelirine esas tutulan kazanca göre hesaplanacak bir günlük geçici
iş göremezlik ödeneği ile üç aylık sürekli iş göremezlik gelirinin doksanda biri
arasındaki fark, kendisine her gün için geçici iş göremezlik ödeneği olarak
verilir.
Geçici iş göremezlik ödenekleri haftalık olarak ve işledikten sonra Kurumca
verilir.
Kurumdan doğrudan doğruya alınmasında güçlük bulunursa, bu ödenek, Kurumun
talimatı uyarınca, işveren tarafından Kurum hesabına sigortalıya verilir. Kurum,
bu kanuna uygun olarak verilen ödenekleri belgelerine dayanarak işverene öder.
Sigortalı kadının analığında verilecek günlük ödenek, kazancının üçte ikisi-
dir.
Muayene için verilecek belge:
Madde 90 - (Değişik: 16/6/1975-1912/5 md.)
İşveren, işkazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık hallerinde, sigorta-
lının kazancını ve prim ödeme gün sayılarını göstermek üzere, örneği Kurumca
hazırlanacak belgeyi düzenliyerek sigortalıya vermekle yükümlüdür.
İşveren, 35 ve 40 ıncı maddelerde öngörülen 120 günlük prim şartını yerine
getirmiş olan sigortalının karısı ve geçindirmekle yükümlü olduğu çocukları
ile sigortalı kadının geçindirmekle yükümlü olduğu kocası ve çocuklarının,
hastalıkları halinde, sağlık yardımlarından yararlandırılmalarını sağlamak ve
altı ay için geçerli olmak üzere prim ödeme gün sayılarını gösterir örneği
Kurumca hazırlanacak belgeyi, talebi halinde, düzenleyerek sigortalıya vermekle
yükümlüdür.
Yukarıdaki fıkralarda yazılı belgelerdeki bilginin eksik veya yanlış olması
sebebiyle, sözü edilen fıkralarda belirtilen kimseler için Kurumca yersiz olarak
yapılan her türlü masraflar işverene ödetilir.
Geçici iş göremezlik ödeneklerinin birleşmesi:
Madde 91 - Bir sigortalıda, iş kazası, meslek hastalığı, hastalık ve analık
hallerinden birkaçı birleşirse, sigortalıya, iş kazalariyle meslek hastalıkları,
hastalık ve analık sigortalarından hak kazandığı geçici iş göremezlik ödenekle-
rinden en yükseği verilir.
Gelir ve aylıkların birleşmesi:
Madde 92 - Hem malullük hem de yaşlılık sigortasından aylık bağlanmasına hak
kazanan sigortalıya, bu aylıklardan yüksek olanı, aylıklar eşitse yalnız yaşlı-
lık aylığı bağlanır.
Malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları ile iş kazalariyle meslek hastalıkla-
rı sigortasından hak kazanılan aylık ve gelirler birleşirse, sigortalıya veya
hak sahibine bu aylık ve gelirlerden yüksek olanın tümü, eksik olanın da yarısı
bağlanır. Bu aylık ve gelirler eşitse, iş kazalariyle meslek hastalıkları sigor-
tasından bağlanan gelirin tümü, malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarından bağ-
lanan aylığın da yarısı verilir. Malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarından ay-
lık bağlanmadan önce iş kazalariyle meslek hastalıkları sigortasından bağlanan
ve sermayeye çevrilen gelirler ile yaşlılık sigortasından yapılacak toptan öde-
melerde bu fıkra hükmü uygulanmaz.
Malüllük sigortasından aylık bağlanmasına ve yaşlılık sigortasından toptan
ödeme yapılmasına hak kazanan sigortalıya yalnız aylık verilir.
Ana ve babalarından gelir veya aylığa hak kazanan çocuklar:
Madde 93 - Sigortalı olan ana ve babalarının ölümlerinde her ikisinden de
gelir veya aylık bağlanmasına hak kazanan çocuklara, bunlardan intikal eden ge-
lir ve aylıklardan yüksek olanının tümü eksik olanının da yarısı bağlanır.
Ancak, 71 inci madde gereğince yapılacak toptan ödemelerde yukarıki fıkra
hükmü uygulanmaz.
Lira kesirleri:
Madde 94 - Bu kanuna göre sigortalıya veya hak sahibi kimselerinin her
birine bağlanacak gelir veya aylığın aylık tutarındaki lira kesirleri liraya
çıkarılır.
Değişen gelir ve aylıkların başlangıcı:
Madde 95 - (Değişik: 24/8/2000 - KHK-616/60 md.)
Bu Kanuna göre gelir veya aylık bağlanan sigortalı ile hak sahibi kimselerin durum-
larında kendilerine veya başka hak sahiplerine bağlanmış bulunan gelir veya aylık
miktarının değiştirilmesini gerektiren bir durum ortaya çıkar ise, gelir veya aylık mik-
tarları, değişikliğin meydana geldiği tarihten sonraki ödeme dönemi başından başla-
narak yeni duruma göre değiştirilir. 25,57 ve 101 inci madde hükümleri saklıdır.
Aylıkların alt sınırı:
Madde 96 - (Değişik: 6/3/1981-2422/14 md.)
(Değişik Birinci fıkra: 25/8/1999 - 4447/13 md.) Bu Kanuna göre bağlanacak
aylıklar, 78 inci maddeye göre tespit edilen prime esas günlük kazanç alt sını-
rının aylık tutarının % 35`inden az olamaz.
Sosyal Sigortalar Kurumuna devrolunan sandıklardan 991 sayılı Kanunun geçici
2 nci maddesine göre bağlanmış emekli, adi malüllük veya vazife malüllüğü aylık-
ları ile mezkür Kanunun geçici 1 inci maddesinin 1 inci fıkrasına göre kurumca
bağlanacak aylıklarla dul ve yetim aylıkları (aylık alan tek kişi de olsa) top-
lamı, yukarıdaki fıkraya göre bulunacak alt sınırdan aşağı olamaz.
Hak sahibi kimselerin gelir ve aylıkları; hak sahibi bir kişi ise bu madde-
nin 1 inci fıkrasına göre hesaplanan alt sınır aylığının % 80`inden, hak sahibi
iki kişi ise % 90`ından az olamaz.
İşgöremezlik derecesi % 25 ve daha yukarı olanlara bu Kanunun 20 nci madde-
sinin 3 üncü fıkrası uyarınca bağlanacak sürekli kısmi işgöremezlik gelirinin
aylık tutarı bu Kanunun 78 inci maddesi uyarınca tespit olunacak günlük kazanç
alt sınırının 30 katının % 70`inden az olamaz.
(Ek: 20/6/1987-3395/10 md.) Bu madde hükmü sosyal güvenlik sözleşmeleri ge-
reğince bağlanan kısmi aylıklar için nazara alınmaz.
Gelir ve ödeneklerin, günlük kazancın alt sınırına göre artırılması:
Madde 97 - (Mülga: 25/8/1999 - 4447/62 md.)
Gelir ve aylıkların ödenmesi:
Madde 98 - (Değişik birinci fıkra: 20/3/1985-3168/4 md.) Sigortalıya veya
hak sahibi olan kimselere bağlanan gelir veya aylıkların her ay veya üç ayda bir
peşin olarak verilmesi ile gelir ve aylıkların ödeme tarihlerini belirlemeye
Bakanlar Kurulu yetkilidir. (1)
Peşin verilen gelir ve aylıklar durum değişikliği veya ölüm halinde geri
alınmaz.
Zamanaşımı ve hakkın düşmesi:
Madde 99 - (Değişik: 29/4/1986-3279/5 md.)
Bu Kanunda aksine hüküm bulunmayan hallerde, iş kazalarıyla meslek hastalık-
ları ve ölüm sigortalarından hak kazanılan gelir ve aylıklar, hakkı doğuran olay
tarihinden itibaren beş yıl içinde istenmezse zamanaşımına uğrar. Bu durumda
olanların gelir ve aylıkları, yazılı istek tarihini takibeden aybaşından itiba-
ren başlar.
İş kazalarıyla meslek hastalıkları sigortasından kazanılan diğer haklar ile
hastalık ve analık sigortalarından doğan haklar ise, hakkı doğuran olay tarihin-
den itibaren beş yıl içinde istenmezse düşer.
Geçici iş göremezlik ödeneğini veya herhangi bir döneme ilişkin gelir veya
aylığını beş yıl içinde almayanların, söz konusu ödenek, gelir veya aylıkları
ödenmez.
Avans:
Madde 100 - (Değişik: 29/6/1978-2167/11 md.)
Kurumca, gelir, aylık veya toptan ödeme işlemlerine başlanmış bulunan ve ge-
lir veya aylık bağlanmasına veya toptan ödeme yapılmasına hak kazandığı anlaşı-
lan sigortalı veya hak sahiplerine; işlemlerin gecikmesi halinde gecikmenin her
ayı için asgari aylık veya gelirden az olmamak veya yapılacak toptan ödemenin
% 75`ini geçmemek üzere ilerideki alacaklarından kesilmek üzere avans ödenir.
Çocukların kontrol muayeneleri:
Madde 101 - (Değişik: 20/3/1985-3168/5 md.)
Bu Kanuna göre gelir veya aylık bağlanan çalışamayacak durumda malül çocuk-
lar ile malüllük veya yaşlılık aylığı bağlanan sigortalının çalışamayacak durum-
da malül çocukları, Kurumca kontrol muayenesine tabi tutulabilir.
----------------
(1) 8/10/1992 tarih ve 92/3649 sayılı B.K.K ile belirlenen ödeme tarihleri
için 10/11/1992 tarih ve 21401 sayılı R.Gazete`ye bakınız.
Bağlanmış bulunan gelir ve aylıklar, kontrol muayenesi sonunda tespit edi-
lecek malüllük durumuna göre gerekirse rapor tarihinden sonraki aybaşından
başlanarak eksiltilir veya kesilir.
Kabul edilir bir özürü olmadığı halde kontrol muayenesi, Kurumunun yazılı
bildirisinde belirtilen tarihten sonraki aybaşına kadar yaptırılmazsa, çocukla-
rın çalışamayacak durumda malül sayılmaları sebebiyle bağlanmış veya artırıl-
mış bulunan gelir ve aylıklar kontrol muayenesi için belirtilen tarihten sonra-
ki ay başından başlanarak eksiltilir veya kesilir.
Şu kadar ki, kontrol muayenesi Kurumun yazılı bildirisinde belirtilen
tarihten başlanarak üç ay içinde yaptırılır ve malüllük durumunun devam ettiği
tespit olunursa, eksiltilen veya kesilen gelir veya aylıklar eksiltildiği veya
kesildiği tarihten başlanarak verilir.
Kontrol muayenesi Kurumun yazılı bildirisinde belirtilen tarihten üç ay
geçtikten sonra yaptırılır ve malüllük durumunun devam ettiği tespit olunursa,
eksiltilen veya kesilen gelir veya aylıklar rapor tarihinden sonraki aybaşından
başlanarak ödenir.
Yol parası ve zaruri masraflar:
Madde 102 - (Değişik: 29/6/1978 - 2167/12 md.)
Bu Kanun gereğince sigortalılar ile bunların hak sahibi kimseleri ve 35,
36, 40 ve 42 nci maddelerde sözü edilenler:
a) Muayene ve tedavi,
b) Protez araç ve gereçleri ile ortopedik cihazların sağlanması, takılması,
onarılması ve yenilenmesi,
c) Analık,
d) Sürekli iş göremezlik veya malullük durumlarının tespiti,
e) Erken yaşlanma halinin tespiti,
f) Sağlık durumlarının tespiti,
g) Raporların kurumca yeterli görülmemesi yeniden muayene,
h) Kontrol muayenesi,
Dolayısıyla kurumca bir yerden başka bir yere gönderilirlerse, bunların ve
sağlık durumları sebebiyle başkaları ile birlikte gitmelerinin gerektiği hekim
raporu ile belgelenenler ile 15 yaşına kadar (15 yaş dahil) çocuklar ile bir-
likte gidecek kimselerin gidip gelme yol paraları ile zaruri masrafları,
kurumca hazırlanacak bir yönetmeliğe göre ödenir.
İlgililerin istekleri veya itirazları üzerine kurumca muayeneye gönderilen-
lerden, sadece isteklerinin doğru olduğu anlaşılanların gerektiğinde bunlarla
beraber gidenlerin gidip gelme yol paraları ile zaruri masrafları verilir.
Yukarıda belirtilen durumlarda gerek bulundukları gerek gönderildikleri
yerlerde yapılan muayene ve müşahadeler için ilgililerden kurumca masraf alın-
maz.
Cenaze masrafı karşılığı:
Madde 103 - İş kazası veya meslek hastalığı sonucu ölen sigortalı ile si-
gortalı olarak çalışmakta veya malullük yahut yaşlılık aylığı almakta iken
veyahut sigortalı olarak çalıştığı işden ayrıldığı tarihten bir yıl geçmeden
ölen sigortalının ailesine, Bakanlar Kurulunca tesbit edilecek tarife üzerin-
den, cenaze masrafı karşılığı ödenir.
Cenaze gerçek veya tüzel kişiler tarafından kaldırılırsa, masrafların bel-
gelere dayanan ve Bakanlar Kurulunca tesbit edilen tarifedeki miktarı geçmiyen
ısmı bunlara ödenir. Şu kadar ki, yapılan masraflar bu miktardan az olursa
artanı sigortalının ailesine verilir.
Cenaze masrafı, ölüm, iş kazasından veya meslek hastalığından ileri gel-
mişse bu sigorta kolu hesabından, başka sebepten ileri gelmişse ölüm sigortası
hesabından karşılanır.
Kısa vadeli sigorta kollarında nazara alınmıyan süreler:
Madde 104 - A) Herhangi bir sebeple silah altına alınan sigortalının asker-
likte geçen hizmet süresi,
B) Hükümlülükle sonuçlanmıyan tutuklukta geçen süre,
C) İş kazalariyle meslek hastalıkları, hastalık veya analık sigortalarından
geçici iş göremezlik ödeneği alan sigortalının iş göremediği süre.
(Değişik: 24/8/2000 - KHK-616/61 md.) Bu Kanunun 32,35,37,48,49 ve 51 inci maddele-
rinde belirtilen çalışma sürelerine girmediği gibi, iş göremezliğin başladığı veya has-
talığın anlaşıldığı yahut doğumun olduğu tarihten önceki bir yılın ve 15 ayın hesabında
da dikkate alınmaz.
Uzun vadeli sigorta kollarında nazara alınmıyan süreler:
Madde 105 - Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının uygulanmasında, ma-
lullük veya yaşlılık aylıkları kesilmiş bulunan sigortalıların kendilerine veya
ölümlerinde hak sahibi kimselerine aylık bağlanması gerekirse, malullük ve yaş-
lılık aylığı ödenen süreler, ortalama yıllık kazanç ve prim ödeme gün sayısının
hesabında nazara alınmaz.
Sigortalının geçindirmekle yükümlü olduğu kimseler:
Madde 106 - Bu kanunun uygulanmasında, sigortalının geçindirmekle yükümlü
olduğu kimseler:
a) (Değişik: 23/10/1969 - 1186/17 md.) Karısı çalışamıyacak durumda malul
veya 60 yaşını doldurmuş kocası. (1)
b) (Değişik: 29/4/1986 - 3279/6 md.) 18 yaşını veye ortaöğrenim yapıyorsa
20 yaşını, yükseköğrenim yapıyorsa 25 yaşını doldurmamış veya 18 yaşını doldur-
muş olup da çalışamayacak durumda malul erkek çocukları ile yaşları ne olursa
olsun evli bulunmayan ve sosyal güvenlik kuruluşlarına tabi olarak çalışmayan
veya bunlardan aylık yahut gelir almayan kız çocukları.
c) Geçiminin sigortalı tarafından sağlandığı belgelenen ana ve babası,
dır.
Geçici iş göremezlik ödeneği verilmesine hak kazanılan tarihten önce, si-
gortalı tarafından evlat edinilmiş, tanınmış veya nesebi düzeltilmiş, yahut
babalığı hükme bağlanmış çocuklar da (b) fıkrası kapsamına girerler.
Sigortalılık niteliğinin ne zaman yitirilmiş sayılacağı:
Madde 107 - (Değişik: 23/10/1969 - 1186/18 md.)
2 nci maddede belirtilen sigortalılardan hastalık ve analık sigortalarının
uygulanmasında ödenen primin ilişkin olduğu günü takip eden onuncu günden baş-
lanarak yitirilmiş sayılır.
Ancak, sigortalının ücretsiz izinli olması, greve iştirak etmesi veya iş-
verenin lokavt yapması hallerinde sigortalılık niteliği bu sürelerin sona erme-
sini takip eden onuncu günden başlanarak yitirilmiş sayılır.
--------------
(1) Bu fıkradaki "55" ibaresi, 25/8/1999 tarih ve 4447 sayılı Kanunun 56 ıncı
maddesiyle "60" olarak değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
Sigortalılık süresi:
Madde 108 - Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarının uygulanmasında
nazara alınacak sigortalılık süresinin başlangıcı, sigortalının, yürürlükten
kaldırılmış 5417 ve 6900 sayılı kanunlara veya bu kanuna tabi olarak ilk defa
çalışmaya başladığı tarihdir.
Tahsis işlerinde nazara alınan sigortalılık süreleri, bu sürenin başlangıç
tarihi ile, sigortalının tahsis yapılması için yazılı istekte bulunduğu tarih,
tahsis için istekte bulunmuş olmıyan sigortalılar için de ölüm tarihi arasında
geçen süredir. (1)
Raporlar:
Madde 109 - Bu kanunun uygulanmasında:
A) Sigortalıların sürekli iş göremezlik, malullük ve erken yaşlanma halle-
rinin,
B) Hak sahibi kimselerin malullük durumlarının,
Tesbitinde, Kurum sağlık tesisleri sağlık kurullarınca verilecek raporlarda
belirtilen hastalık ve arızalar esas tutulur.
Raporları yeter görülmiyen ilgililer Kurumca yeniden muayene ettirilebilir-
ler.
İlgililerin durumlarının tesbitinde son muayene raporu esas tutulur.
Yukarıda belirtilen raporlar üzerine, Kurumca verilen karara ilgililer
tarafından itiraz edilirse, durum Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunca karara
bağlanır.
Sigortalının kasdı ve suç sayılır hareketi:
Madde 110 - Kasdı veya suç sayılır bir hareketi yüzünden iş kazasına uğrı-
yan, meslek hastalığına tutulan veya hastalanan sigortalıya geçici iş göremezlik
ödeneği ve sürekli iş göremezlik geliri verilmez. Sigortalıya yalnız gerekli
sağlık yardımları yapılır.(2)
Sigortalının bağışlanmaz kusuru:
Madde 111 - Bağışlanmaz kusuru yüzünden iş kazasına uğrıyan, meslek hasta-
lığına tutulan veya hastalanan sigortalıya verilecek geçici iş göremezlik öde-
neği veya sürekli iş göremezlik geliri, bu kusurun derecesine göre, Kurumca,
yarısına kadar eksiltilebilir.
Tehlikeli olduğu veya hastalığa sebebolacağı bilinen yahut yetkili kimseler
tarafından verilen emirlere aykırı olan veyahut açıkça izne dayanmadığı gibi
hiçbir gereği veya yararı bulunmayan bir işi elinde olarak sigortalının yapması
veya yapılması gerekli bir hareketi savsaması kusurun bağışlanmazlığına esas
tutulur.
BÖLÜM - BI
Çeşitli Hükümler
Emekli sandıkları kanunlarına tabi olanlar:
Madde 112 - Askeri Fabrikalar Tekaüt ve Muavenet Sandığı Kanununa tabi
kimseler hakkında bu kanunun analık sigortası hükümleri sözü geçen Sandık tara-
fından uygulanır.
---------------
(1) Bu hükmün uygulanmasında ek 5,6 ve 30 uncu maddelere bakınız.
(2) a) Bu maddede yer alan "...suç sayılır bir hareketi yüzünden iş kazasına uğ-
rayan sigortalıya sürekli iş göremezlik geliri verilmemesi"ne ilişkin ku-
ral, Anayasa Mahkemesinin 10/12/1991 tarih ve E.:1991/23, K.:1991/47 sa-
yılı kararıyla 13/9/1992 tarihinden başlayarak 6 ay sonra yürürlüğe gir-
mek üzere iptal edilmiştir.(Bkz: 13/9/1992 - 21344 R.G.)
b) Bu madde, Anayasa Mahkemesinin 25/10/1994 tarih ve E.1994/73, K.1994/75
sayılı kararı ile;" ...suç sayılan taksirli bir hareketi yüzünden iş
kazasına uğrayan sigortalıya geçici iş göremezlik ödeneği verilmemesi..."
yönünden iptal edilmiştir. (Bkz: 13/11/1995 - 22462 R.G.)
c) Bu madde, Anayasa Mahkemesinin 11/7/1995 tarih ve E.1995/37, K.1995/31
sayılı kararı ile; "...suç sayılan taksirli bir hareketi yüzünden hasta-
lanan sigortalıya geçici iş göremezlik ödeneği verilmemesi..." yönünden
iptal edilmiştir.(Bkz: 23/3/1996-22589)
Askeri Fabrikalar Tekaüt ve Muavenet Sandığı ve Devlet Demiryolları İşlet-
me Genel Müdürlüğü İşçileri Emekli Sandığı ile ilgili bulunanlara iş kazası
meslek hastalığı ve analık hallerinde ilgili teşekküllerce yapılacak yardımlar
bu kanunla belirtilen haklardan ve ödemelerden aşağı olamaz.
Maden işçileri:
Madde 113 - Maden işçilerinin iş kazası ve meslek hastalığı hallerinde ge-
rek bakımları, gerekse kendilerine veya bunların hak sahibi kimselerine verile-
cek ödenekler hakkında 10/9/1337 tarihli ve 151 sayılı kanun hükümleri yerine
bu kanun uygulanır.
151 ve 1593 sayılı kanunlarla ilgili hükümler:
Madde 114 - Bu kanunun hastalık sigortası ile ilgili hükümlerinin uygulan-
dığı yerlerde çalışan ve hastalanan sigortalıların tedavileri hakkında, 151 sa-
yılı Ereğli Havzai Fahmiyesi Maden Amelesinin Hukukuna Mütaallik Kanunun 6 ncı
ve 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 180 inci maddeleri hükümleri uygu-
lanmaz.
Ancak, 1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununun 180 inci maddesinin, hasta-
lanan işçilerin tedavileri ile ilgili hükümleri dışında kalan ve işçilerin
sıhhi durumlarının denetlenmesinin sağlanmasına, işyerlerinde hekim çalıştırıl-
masına, hasta odası ve ilk yardım araçları bulundurulmasına ve diğer hususlara
ilişkin hükümleri saklıdır. Bu maksatla çalıştırılan hekim, Kurumun yapmakla
yükümlü olduğu muayene, tedavi ve ilk yardım hizmetlerinde Kurumca kullanıldığı
takdirde buna ait ücretler ve harcanan ilk yardım malzemesi bedelleri Kurumca
ödenir.
Savcılıktan bilgi istenmesi:
Madde 115 - Kurum, bu kanunda belirtilen sigorta olayları dolayısiyle yapı-
lan soruşturmaların sonucu hakkında Cumhuriyet savcılıklarından bilgi isteyebi-
lir.
Bildiri ve itiraz:
Madde 116 - Kurum, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarından aylık bağlan-
ması veya toptan ödeme yapılması için gerekli belgeler tamamlanınca, bağlanacak
aylıkları ve yapılacak toptan ödemeleri hesap ve tesbit ederek en geç üç ay
içinde ilgililere yazı ile bildirir.
Sigortalı ve hak sahibi kimseleri, kararı bildirilen yazıyı aldıkları gün-
den başlamak üzere bir yıl içinde yetkili mahkemeye başvurarak Kurumun kararına
itiraz edebilirler.
İtiraz kararın uygulanmasını durdurmaz.
Hekimlerin ve sağlık tesislerinin sigortalılara duyurulması:
Madde 117 - Kurum, sigortalılar ile eş ve çocuklarının muayene ve tedavi
için başvuracakları sağlık tesisleri ile hekim ve ebelerin isim ve adreslerini
işverenlere bildirir. İşverenler de bunları sigortalılara duyururlar.
Hastalananlar, muayene ve tedavileri için, isim ve adresleri duyurulan he-
kimlerden birini seçmekte serbesttirler.
Ancak, tedaviye başlıyan hekimin değiştirilmesi, tedavi eden hekimin yanına
danışman hekimlerin katılması ve sigortalılar ile eş ve çocuklarının sağlık
müesseselerine yatırılmaları, müdavi hekimin teklifi veya görülecek lüzum
üzerine Kurumca yapılır.
Sigortalı, sağlık durumu bir sağlık tesisine yatırılmasını veya Umumi Hıf-
zıssıhha Kanununa göre bir sağlık müessesesinde tecridini gerektirirse, sağlık
müessesesine yatırılır.
Tedavinin kurum hekimlerince yapılacağı:
Madde 118 - (Değişik: 16/7/1965 - 672/1 md.)
Hastalık ve analık yardımlarından yararlanacak olanlar Kurumca tesbit edi-
lecek belgelerle Kuruma bağlı sağlık müesseselerine veya Kurum hekimlerine baş-
vurarak muayene ve tedavi olurlar.
İkinci, üçüncü fıkra: (Mülga: 29/6/1978 - 2162/13 md.)
Hesap kartları için yapılacak itiraz:
Madde 119 - Sigortalı hesap kartları ve muhteviyatı hakkında Kuruma yapıla-
cak itirazların yazı ile bildirilmesi gerekir.
Bu hesap kartları ve muhteviyatına:
A) İşveren tarafından düzenlenerek verilmesi gereken hallerde çalışılan
takvim yılından,
B) Kurumca düzenlenerek verilmesi halinde, sigortalılarca alındığı tarih-
ten,
Üç yıl geçtikten sonra yapılacak itirazlar dinlenmez.
Yaş:
Madde 120 - İş kazalariyle Meslek Hastalıkları Sigortasının uygulanmasında,
hak sahiplerine bağlanacak gelirlerle sigortalılara ödenecek sermayelerin hesa-
bında, iş kazasının olduğu veya meslek hastalığının hekim raporu ile ilk defa
tesbit edildiği tarihte nüfus kütüğünde kayıtlı bulunan doğum tarihleri esas
tutulur.
Malullük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortalarına ilişkin yaş ile ilgili hükümlerin
uygulanmasında, sigortalıların ve hak sahibi çocuklarının, sigortalının yürür-
lükten kaldırılmış 5417 ve 6900 sayılı kanunlara veya bu kanuna tabi olarak
ilk defa çalışmaya başladığı tarihte nüfus kütüğünde kayıtlı bulunan doğum ta-
rihleri, sigortalının sigortaya tabi olarak ilk defa çalışmaya başladığı tarih-
ten sonra doğan çocuklarının da nüfus kütüğüne ilk olarak yazılan doğum tarih-
leri esas tutulur.
Nüfus kayıtlarında doğum ay ve günleri yazılı olmıyanlar 1 Temmuzda, doğum
ayı yazılı olup da günü yazılı olmıyanlar o ayın 1 inde doğmuş sayılır.
Sigorta yardımlarının haczedilemiyeceği:
Madde 121 - Bu kanun gereğince bağlanacak gelir veya aylıklar ve sağlanacak
yardımlar, nafaka borçları dışında, haciz veya başkasına devir ve temlik edile-
mez.
İşe alıştırma:
Madde 122 - Sürekli iş göremezlik geliri veya malullük aylığı almakta olan
sigortalılardan çalışma gücünün artırılabileceği umulanlar, Kurumca, kendi
mesleklerinde veya yeni bir meslekte çalışabilmelerini sağlamak üzere işe
alıştırılmaya tabi tutulabilirler.
Kurumun bu husustaki yazılı bildirisine rağmen işe alıştırılmaktan kaçınan
sigortalıların sürekli iş göremezlik geliri veya malullük aylığının yarısı,
bildiride belirtilen tarihten sonraki ay başından başlanarak, alıştırma işine
başlayıncaya kadar kesilir.
Sağlık tesisi kurma ve sözleşme yapma yetkisi:
Madde 123 - (Değişik: 7/2/1972 - 1517/1 md.)
Kurum, bu kanunla kendisine verilmiş bulunan görevleri yerine getirebilmek
ve sağlık yardımlarını yapabilmek için, hastane, sanatoryum, prevantoryum,
yataklı ve yataksız dispanser sağlık istasyonu, eczane ve benzeri müesseseler
işletebileceği gibi gerekli gördüğü yerlerde hastane, eczane, hekim, eczacı ve
ebelerle ve diğer gerçek veya tüzel kişilerle sözleşmeler yapmaya da yetkili-
dir. (1)
Kurum, lüzum gördüğü takdirde her çeşit yataklı ve yataksız sağlık tesisle-
rinde eczane kurup işletebilir.
Kurum, bu kanunla kendisine verilmiş bulunan görevleri yerine getirebilmek
ve sağlık yardımlarını yapabilmek için, ecza dolabı açabilir.
Sosyal Sigortalar Kurumu ilaç fabrikaları da kurabilir.
Kurum ayrıca lüzum gördüğü hallerde ve yerlerde serbest eczanelerden biri
veya birkaçı ile anlaşma yapabilir.
Kurum eczanelerinden, Kurumca yapılacak sağlık yardımlarından faydalanacak
olanlarla kurum mensuplarından başkasına ilaç ve tıbbi malzeme verilemez. An-
cak, serbest eczane bulunmıyan yerlerde veya serbest eczanelerde bulunmıyan
hayat kurtarıcı ilaç ve tıbbi malzeme bedeli karşılığında verilebilir.
Yedinci, Onuncu fıkralar: (Mülga: 29/6/1978 - 2167/14 üncü madde ile geti-
rilen Ek 9. Md.) (2)
Ek Fıkralar:(Ek:29/6/1978 - 2167/14 üncü madde ile getirilen Ek 9. Md.)
(2)
Kurum hekimleri tarafından yazılacak ilaç ve tıbbi malzemenin listesi,
kurumca hazırlanacak bir yönetmelikle saptanacak esaslara göre, gerekli görül-
dükçe kurumda görevli hekimler ve eczacılardan oluşturulacak bir komisyon
marifetiyle düzenlenir.
Bu liste Kurum Müdürler Kurulunun onayını müteakip kurumca ilan edilir.
Komisyon gerekli gördüğü hallerde dışardan uzman kimselerin görüşlerini de
alabilir.
Koruyucu tedbirler alınması:
Madde 124 - Kurum, sigortalıları, sağlık durumlarını kontrol amaciyle, is-
tediği zaman sağlık muayenesine tabi tutabileceği gibi, koruyucu hekimlik bakı-
mından gerekli her türlü koruyucu tedbirleri de alabilir.
Kurum hekimlerinin raporları:
Madde 125 - Kurum hekimlerince sosyal sigorta işlemleri için düzenlenen
raporlar işyeri hekimi tarafından verilen raporlar yerine geçer.
Resim, harç ve damga vergisi muaflığı:
Madde 126 - Kurum tarafından yapılan bütün işlemlerle bu işlemler için il-
gililere verilmesi veya bunlardan alınması gereken her türlü evrak ve belgeler
ve bunların suretlerinden hiçbir resim, harc ve damga vergisi alınmaz.
Ücretlerden kesinti yapılmıyacağı:
Madde 127 - İşveren, sosyal sigortalar için kendisine düşen yükümlerden ve
sair masraflardan dolayı sigortalıların ücretlerinden indirme yapamaz.
----------------------
(1) Bu hükmün uygulanmasında ek 11 inci maddeye bakınız.
(2) Söz konusu ek 9 uncu maddenin numarası teselsülü sağlamak için "Ek Madde
18" olarak değiştirilmiştir.
Yardımlaşma sandıkları:
Madde 128 - Sigortalı çalıştırılan her türlü işlerde ve iş yerlerinde, her-
hangi ad altında kurulmuş veya kurulacak olan borç verme, emekli ve yardım
sandıkları ve benzerleri, faaliyetlerine ve kuruluş amaçlarına göre ilgililere
menfaatler sağlamaya devam edebilir.
Bu sandıklara paraca yardımda bulunmak veya bunların yüklerini paylaşmak
halleri, bu kanun gereğince işverene düşen ödevlerin yerine getirilmesine engel
olamaz.
Sosyal sigorta yüksek sağlık kurulu:
Madde 129 - (Değişik: 24/8/2000-KHK-616/62 md.)
Bu Kanunda yazılı görevleri yerine getirmek üzere Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık
Kurulu kurulur. Bu Kurulun teşkili ve çalışma usul ve esasları yönetmelikle düzenlenir.
Kurul, Sosyal Sigortalar Kurumu Başkanlığı Teftiş kurulunca yürütülen inceleme ve
soruşturma kapsamında, Teftiş Kurulu Başkanlığının talebi üzerine mesleki bilgi ve
tecrübeye dayalı konularda bilirkişi sıfatıyla gerekli incelemeleri yaparak görüş
bildirir.
Bu Kurulda görevlendirilecek hekimlerin hizmet süresi üç yıl olup, yeniden aynı süre
ile görevlendirilebilirler. Bir takvim yılı içinde, birbirini izleyen sekiz toplantıya veya
toplantı sayısının % 20`sinden fazla sayıda toplantıya mazeretsiz olarak katılmayan-
ların görevleri kendiliğinden sona erer. Görevi sona eren hekimin yerine bir başka he-
kim, yerini aldığı hekimin görev süresini tamamlayacak şekilde, aynı usulle görevlen-
dirilir.
Kurula iştirak edeceklere katılacakları her toplantı için verilecek huzur hakkı, her yıl
Ocak ayında Kurumun Yönetim Kurulu tarafından tespit edilir.
Kurulun çalışmaları ile ilgili her türlü giderler Kurumca ödenir. Kurul haftada en az iki
defa ve salt çoğunlukla toplanır. Kurul, gerekli gördüğü hallerde Kurul dışından uzman
kimselerin görüşlerine başvurabilir.
Teftiş kontrol ve denetleme yetkisi:
Madde 130 - (Değişik: 25/8/1999 - 4447/14 md.)
Sigorta müfettişleri, bu Kanunun uygulanması bakımından, İş Kanununda belir-
tilen teftiş, kontrol ve denetleme yetkisini haizdirler.
Kurum Yönetim Kurulu kararı ile görevlendirilen memurlar, sigortalıların
işlemleri ile ilgili olarak işyerlerinde yoklama ve tespit yapabilirler. Bunla-
rın nitelikleri ile çalışma esasları altı ay içinde yürürlüğe konulacak yönet-
melikle düzenlenir.
Genel bütçeye dahil daireler ve katma bütçeli idarelerin denetim elemanları
kendi mevzuatları gereğince işyerlerinde yapacakları her türlü denetim ve ince-
lemeler sırasında, çalıştırılanların sigortalı olup olmadığını da tespit ederek
sigortasız çalıştırılanları Kuruma bildirmek zorundadırlar. Kurum bu bildirimler
üzerine gerekli yasal işlemi yapar. İlgililerin itiraz hakları saklıdır. Uygula-
manın usul ve esasları altı ay içinde çıkarılacak yönetmelikle düzenlenir.
Hizmetlerin birleştirilmesi:
Madde 131 - 5/1/1961 tarihli 228 sayılı Kanunda sözü geçen maluliyet, İhti-
yarlık ve Ölüm Sigortaları Kanunu yerine bu kanun hükümleri uygulanır.
Bildiri:
Madde 132 - Bu kanun gereğince yapılacak bildiriler hakkında 7201 sayılı
Tebligat Kanunu hükümleri uygulanır.
Özel sigortalar:
Madde 133 - Özel sigortalara ilişkin kanunlardaki hükümler, sosyal sigorta-
lar hakkında uygulanmaz.
Uyuşmazlıkların çözüm yeri:
Madde 134 - Bu kanunun uygulanmasından doğan uzlaşmazlıklar, yetkili iş
mahkemelerinde veya bu davalara bakmakla görevli mahkemelerde görülür.
Tüzük ve yönetmelik: (1)
Madde 135 - A):
a) İş kazası ve meslek hastalığı sonucu sürekli iş göremezlik hallerinin
meslekte kazanma gücünü ne oranda azaltacağı;
b) Sigortalıların hangi hallerde çalışma gücünün en az üçte ikisini
yitirmiş ve hangi hallerde başka birinin sürekli bakımına muhtaç durumda
sayılacakları;
c) İşe alıştırmanın ne yoldan ve hangi esaslara göre yapılacağı ve 122 nci
maddenin uygulanma tarzı;
d) Sigortalıların hangi hallerde erken yaşlanmış sayılacakları;
e) 129 uncu madde gereğince kurulan Sosyal Sigorta Yüksek Sağlık Kurulunun,
bu kanunda belirtilenler dışında kalan ve bu kanunun uygulanması ile ilgili bu-
lunan görevleri ve çalışma şekil ve esasları;
f) Hangi hastalıkların meslek hastalığı sayılacağı ve bu hastalıkların, iş-
den ayrıldıktan en geç ne kadar zaman sonra meydana çıktığı takdirde o işden
ileri gelmiş kabul edileceği;
Çalışma ve Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlıklarınca birlikte hazırlanacak
bir tüzük ile,
B): (2)
a) Sigortalıların kazançları toplamı ile prim ödeme gün sayılarını ve si-
gorta primlerini gösteren kayıt ve belgelerin ve sigortalı hesap kartlarının
nitelik, usul ve esasları ile verilme süreleri;
b) Primler hesabına esas tutulacak kazançlar toplamının hangi usul ve esas-
lara göre Kurumca ölçümleneceği ve prim itiraz komisyonlarının teşekkül tarzı,
çalışma usul ve esasları ile üyelerinin ücretleri;
c) Sigortalıların tescili, işverenler tarafından tutulacak kayıtlar ve iş-
verenlerin uymaya mecbur bulundukları usul ve esaslar; isteğe bağlı sigortaya
tabi tutulanların prim ödeme şekilleri;
d) Gelir ve aylıkların ödenme zamanı;
e) Bu kanun hükümlerinin, işin niteliğinin gerektireceği şartlarla ve ne
gibi değişik usullerle kara, deniz ve hava ulaştırma işlerinde çalışanlarla
7 nci madde kapsamına girenlerin ve bunların işverenlerine uygulanacağı;
f) 8 inci maddenin son fıkrasındaki devirle ilgili hükümlerin ne yolda uy-
gulanacağı,
g) 118 inci madde hükümlerinin uygulanmasiyle ilgili esaslar;
h) Bu kanun hükümlerinin uygulanma şekil ve esasları;
Kurumca hazırlanacak bir Yönetmelik ile (3)
Tesbit olunur.
Kurumun adı:
Madde 136 - 4792 sayılı Kanunla kurulmuş bulunan (İşçi Sigortaları Kurumu)
nun adı (Sosyal Sigortalar Kurumu) olarak değiştirilmiştir.
-------------------------------
(1) 29/4/1986 tarih ve 3279 sayılı Kanunun 7 nci maddesi ile "Tüzük" şeklindeki
madde başlığı "Tüzük ve Yönetmelik" olarak değiştirilmiştir.
(2) Bu bent ile ilgili diğer maddelerdeki "tüzük" deyimi 29/4/1986 tarih ve
3279 sayılı Kanunun 7 nci maddesi ile "yönetmelik" olarak değiştirilmiş ve
metne işlenmiştir.
(3) Bu hüküm 29/4/1986 tarih ve 3279 sayılı Kanunun 7 nci maddesinin (c) bendi
ile (Kurumca hazırlanacak yönetmelikle) şeklinde değiştirilmiş ve metne iş-
lenmiştir.
BÖLÜM - BII
Karşılıklar ve Teknik Bilanço
Karşılıklar:
Madde 137 - Her hesap yılı sonunda, o yıl içinde elde olunan iş kazalariyle
meslek hastalıkları, hastalık, analık, malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları
primlerinden ve Kurumun diğer gelirlerinden aşağıda yazılı karşılıklar ayrılır:
a) Matematik karşılık
b) Ödenmiş primler karşılığı,
c) Diğer karşılıklar,
d) Olağanüstü karşılık,
Matematik karşılık; bu kanun gereğince bağlanan gelir ve aylıkların ödenme-
sini sağlamak üzere hesaplanacak peşin değerlerin toplamıdır.
Ödenmiş primler karşılığı; sigortalılar veya hak sahibi kimseleri için bu
kanun gereğince ileride malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarından Kurumca ya-
pılacak ödemelerin bilanço tarihindeki değeri ile bu sigortalılar için sonraki
yıllarda ödenecek malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerinin peşin de-
ğerleri arasındaki farktır.
Olağanüstü karşılık; herhangi bir hesap yılına ilişkin gelirlerin, o yıl
yapılacak masraflarla yıl sonunda ayrılması gerekli karşılıklara yetmemesi ha-
linde kullanılmak üzere ayrılan karşılıktır.
Her hesap yılı sonunda o yılın gelirlerinden matematik ve ödenmiş primler
karşılıkları ile yönetim giderleri, sigorta masrafları ve ayrılan başka karşı-
lıklar çıkarıldıktan sonra kalanı olağanüstü karşılık olarak ayrılır.
Sigorta kolları arasında borçlanma:
Madde 138 - Kurum, herhangi bir sigorta kolunun gerektirdiği yardım ve öde-
melerle bunların yönetim giderlerini karşılamak üzere, başka bir sigorta kolu
fonundan, sonradan mahsubu yapılmak şartiyle, gerekli harcamaları yapabilir.
Teknik bilanço:
Madde 139 - Sosyal sigorta kollarının mali bünyeleri ile bağlanan gelir ve
aylıkların geçim şartları ve sigortalıların genel ücret seviyelerinde meydana
gelen değişiklikler karşısındaki durumu, beş yılda bir ve gerekirse daha önce
Kurum tarafından incelenerek varılacak sonuç, gereği sağlanmak üzere, bir ra-
porla Çalışma Bakanlığına bildirilir.
BÖLÜM - BIII
Ceza Hükümleri
Kurumca verilecek İdari para cezaları:
Madde 140 - (Değişik: 6/5/1993 - 3910/1 md.)
Kurumca dayanağı belirtilmek suretiyle;
a) Bu Kanunun 8 inci maddesinde belirtilen bildirgeyi yasal süresi içinde
Kuruma vermeyenlere aylık asgari ücretin üç katı tutarında,
b) Bu Kanunun 9 uncu maddesinde belirtilen bildirgeyi yasal süresi içinde
Kuruma vermeyenlere,herbir sigortalı için aylık asgari ücret tutarında,
c) Bu Kanunun 79 uncu maddesinin birinci fıkrasında belirtilen prim belge-
lerini yasal süresi içinde Kuruma vermeyenlere her bir fiil için ayrı ayrı ay-
lık asgari ücretin iki katı tutarında,
d) Bu Kanunun 79 uncu maddesinde belirtilen yükümlülüklerden, işyeri kayıt-
larını Kurumca yapılan yazılı ihtara rağmen 15 gün içinde mücbir sebep olmaksı-
zın ibraz etmeyenlere, bu süre içinde ibraz etmekle beraber, yönetmelikte belir-
tilen usul ve esasalara uygun olarak düzenlenmediği anlaşılanlara, kayıtlardaki
geçersizlik halinin birden fazla olup olmadığına bakılmaksızın;
1. Bilanço esasına göre defter tutmakla yükümlü olanlara aylık asgari ücre-
tin oniki katı tutarında,
2. Diğer defterleri tutmakla yükümlü olanlara aylık asgari ücretin altı katı
tutarında,
3. Defter tutmakla yükümlü olmayanlara aylık asgari ücretin üç katı tutarın-
da ,
e) Bu Kanunun 79 uncu maddesinin dördüncü fıkrasında belirtilen yükümlülüğü
yönetmelikle belirlenen sürede yerine getirmeyenlere aylık asgari ücretin iki
katı tutarında, (1)
f) Bu Kanunun 90 ıncı maddesinde belirtilen yükümlülükleri Kurumca yapılan
yazılı ihtara rağmen üç gün içinde yerine getirmeyenlere aylık asgari ücret tu-
tarında,
İdari para cezası verilir.
Bu madde hükümlerinin uygulanması 8, 9 ve 79 uncu maddelerde belirtilen bel-
gelerin Kuruma verilmesi yükümlülüğünü kaldırmaz.
Bu maddenin uygulanmasında,25.8.1971 tarih ve 1475 sayılı İş Kanununun
33 üncü maddesine göre, sanayi kesiminde çalışan 16 yaşından büyük işçiler için
fiilin oluştuğu tarihte uygulanan asgari ücret esas alınır.
İdari para cezaları tebliğ tarihinden itibaren (7) gün içinde Kuruma ödenir
veya aynı süre içinde Kurumun ilgili ünitesine itiraz edilebilir. İtiraz takibi
durdurur.Kurumca itirazı reddedilenler, kararın kendilerine tebliğ tarihinden
itibaren (7) gün içinde yetkili sulh ceza mahkemesine başvurabilirler.Mahkeme-
ye başvurulması cezanın takip ve tahsilini durdurmaz.
İdari para cezalarının tahakkuk ve tahsilatında 10 yıllık zamanaşımı uygula-
nır.
Ek Madde 1- (13/7/1967-899 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi hükmü olup ek mad-
deye çevrilerek teselsül için numaralandırılmıştır.
Evlenme dolayısiyle işlerinden ayrılan kadın sigortalılara kendileri ve iş-
verenleri tarafından 5417, 6900 ve 506 sayılı kanunlara göre ödenen malullük,
yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerinin yarısı, yazılı talepleri üzerine, top-
tan ödeme şeklinde verilir.
İşten ayrıldıkları tarihten itibaren bir sene içinde evlenmiş veya evlen-
dikleri tarihten itibaren bir sene içinde işinden ayrılmış olan kadın sigorta-
lılar, evlenme dolayısiyle işten ayrılmış sayılırlar.
Evlenmeleri dolayısiyle toptan ödemeden faydalanmış bulunan kadın sigorta-
lılardan 506 sayılı Kanuna tabi bir işe girenler, kendilerine verilen primleri
aldıkları tarihten itibaren % 5 faizi ile Sosyal Sigortalar Kurumuna iade
ettikleri takdirde sigortaya tabi eski hizmetleri 506 sayılı Kanunun tatbika-
tında nazara alınır. Toptan ödeme şeklinde aldıkları primleri Sosyal Sigortalar
Kurumuna iade etmiyenlerin sigortalılık süreleri, 506 sayılı Kanuna tabi işlere
yeniden girdikleri tarihten başlar.
Ek Madde 2 - (16/6/1975 - 1912/7 md. ile gelen ek 1. md. hükmü olup madde
numarası teselsül ettirilmiştir; (Mülga: 29/6/1978 - 2167/15 md.)
-------------
(1) Bu bentte yeralan "ikinci" ibaresi, 25/8/1999 tarih ve 4447 sayılı Kanunun
56 ncı maddesiyle "dördüncü" olarak değiştirilmiştir.
4002 - 1
Muayene ücreti:
Ek Madde 3 - (16/6/1975 - 1912/7 md. ile gelen Ek 2 nci md. hükmü olup mad-
de numarası teselsül ettirilmiştir. Değişik: 6/3/1981 - 2422/15 md.)
506 sayılı Kanunun 35, 36, 40 ve 42 nci maddeleri uyarınca sağlık yardımla-
rından yararlanacak olanlardan yapılacak her bir poliklinik muayenesi için Sos-
yal Güvenlik Bakanlığının teklifi ve Bakanlar Kurulunun kararı ile 20 TL.`dan
az olmamak üzere muayene ücreti alınır.(1)
Şu kadar ki hekimin gerekli görmesi üzerine yapılacak diğer poliklinik
muayenelerinden ücret alınmaz.
Ek Madde 4 - (16/6/1975 - 1912/7 md. ile gelen Ek 3 üncü md. hükmü olup
madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
1/8/1968 tarihinden önce Demiryolları Emekli Sandığı ile Askeri Fabrikalar
Tekaüt ve Muavenat Sandığınca aylık bağlanmış olan emeklilerle, 991 sayılı Ka-
nunun geçici 1 inci maddesinin birinci fıkrası gereğince aylık bağlanan ve mül-
ga 2904 sayılı Kanunun 5 inci, 3575 sayılı Kanunun 17 nci maddelerinde belirti-
len hallere müsteniden aylıkları kesilen emeklileri, aylıklarının ödenmesine
506 sayılı Kanundaki esaslar dairesinde devam olunur.
(Dikkat:Devamı 4003 üncü sayfadadır.)
----------------------------
(1) Bu fıkrada yeralan muayene ücreti önce; 18/9/1990 tarih ve 90/913 sayılı
BKK ile 1.000.-TL olarak kararlaştırılmış, daha sonra bu miktar 6/8/1992
tarih ve 92/3337 sayılı BKK. ile 1/10/1992 tarihinden itibaren (20)
gösterge rakamının memur maaş katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak
miktar olarak belirlenmiştir.
KANUNLAR, AĞUSTOS 1993 (Ek-17)
4002 - 2
1/8/1968 tarihinden önce durumları birinci fıkra kapsamına giren sandık
üyelerinden keseneklerini almamış olanların Demiryolu Emekli ve Askeri Fabrika-
lar Tekaüt Sandıkları Kanunlarına göre geçen fiili hizmetleri Sosyal Sigortala-
ra tabi olarak geçmiş sayılır.
Ek Madde 5 - (11/8/1977 - 2098/1 md. ile gelen ek 1 inci madde hükmü olup
madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
506 sayılı Kanuna göre sigortalı sayılanların, aşağıda sayılan görevlerde
geçen sigortalılık sürelerine, bu sürelerin her tam yılı için, hizalarında gös-
terilen süreler, sigortalılık süresi olarak eklenir.
Eklenecek
Sigortalılar Hizmetin geçtiği yer süre
-------------------------- -------------------------- ------------------
I - a) 212 sayılı Kanunla de-
ğiştirilen 5953 sayılı ba-
sın mesleğinde çalışanlarla
çalıştıranlar arasındaki
münasebetleri düzenliyen kanun
kapsamına tabi olarak çalışan 5953 sayılı Kanunu Değiştiren
sigortalılar 212 sayılı Kanunun birinci
b) Basın kartı yönetmeliğine maddesi kapsamına giren işyer-
göre basın kartına sahip leri 90 gün
olmak suretiyle gazeteci-
lik yaparken, kamu kurumlarına
giren ve bu kurumlarda meslek-
leriyle ilgili görevlerde is-
tihdam edilen sigortalılar Basın müşavirlikleri 90 gün
II - (Değişik: 20/6/1987 - 3395/13
md.) Basım ve gazetecilik iş- a) Solunum ve cilt yoluyla vücu-
yerlerinden 1475 sayılı Kanun da geçen gaz veya diğer zehir-
ve değişikliklerine göre çalı- leyici maddelerle çalışılan iş-
şan sigortalılar. yerleri,
b) Fazla gürültü ve ihtizaz yapıcı
makine ve aletlerle çalışarak iş
yapılan işyerleri,
c) Doğrudan doğruya yüksek hararete
maruz bulunarak çalışılan işyerle-
ri,
d) Fazla ve devamlı adali gayret
sarf edilerek iş yapılan işyerle-
ri,
e) Tabii ışığın hiç olmadığı ve
münhasıran suni ışık altında çalı-
şılan işyerleri,
f) Günlük mesainin yarıdan fazlası
saat 20.00`den sonra çalışılarak
yapılan işyerleri, 90 gün
III - (Ek: 20/6/1987 - 3395/13 md.) Denizde 90 gün
Gemi adamları, gemi ateşçile-
ri, kömürcüler, dalgıçlar.
IV - (Ek: 20/6/1987 - 3395/13 Md.) 1. Çelik, demir ve tunç döküm,
Azotlu gübre ve şeker sana- 2. Zehirli, boğucu, yakıcı, öldürü-
yiinde, fabrika, atölye, havuz cü ve patlayıcı gaz, asit, boya
ve depolarda, trafo binaların- işleriyle gaz maskesi ile çalış-
da çalışanlar. mayı gerektiren işlerde,
3. Patlayıcı maddeler yapılmasında,
4. Kaynak işlerinde çalışanlarda. 90 gün
Kesirlerin hesaplanmasında tam yıl 360 gün olarak alınır. Fiilen çalışılmış
güne eklenecek itibari hizmet günü sayısının bulunmasında
(Çalışılan gün sayısı 2 0,25) formülü uygulanır.
Ek Madde 6 - (11/8/1977 - 2098/1 md. ile gelen ek 2 nci madde hükmü olup
madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Malüllük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortalarına tabi çalışmalarının en az 3600 gü-
nünü ek madde 1 de belirtilen işlerde geçiren sigortalılar, ek madde 1 de yer
alan itibari hizmet süresine ilişkin hükümlerden yararlanırlar. (1)
Ek Madde 7 - (11/8/1977 - 2098/1 md. ile gelen ek 3 üncü madde hükmü olup
madde numarası teselsül ettirilmiştir; Değişik: 6/3/1981 - 2422/16 md.)
Ağır, yıpratıcı ve zehirleyici işyerlerinden sayılan ve bu Kanuna tabi iş-
yerlerinde çalışan sigortalılardan alınacak Malüllük, Yaşlılık ve Ölüm Sigorta-
ları primi % 22`dir. Bunun % 9`u sigortalı hissesi, % 13`ü işveren hissesidir.
Ek Madde 8 - (11/8/1977 - 2099/2 md. ile gelen numarasız Ek md. hükmü olup
madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
506 sayılı Kanuna göre, sürekli işgöremezlik geliri, malüllük veya yaşlılık
aylığı almakta olanlar bu Kanunun 32 nci maddesinin (B) fıkrasındaki yardımlar-
dan 34 üncü maddedeki esaslara bağlı kalınmak kaydiyle yararlanırlar.
Ek Madde 9 - (11/8/1977 - 2100/2 maddesi hükmü olup, ek maddeye çevrilerek
madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
3 üncü maddenin I inci bendinin (A) ve (D) fıkralarında yapılan değişiklik-
lerin tazammun ettiği tatbikat Sosyal Güvenlik Bakanlığınca bir sene içinde
hazırlanacak tüzükle düzenlenir.
Bu tüzük yürürlüğe girinceye kadar, Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çıkarıla-
cak genelgeye göre işlem yapılır.
Ek Madde 10 - (29/6/1978 - 2167/14 md. ile gelen Ek 1 inci md. hükmü olup
madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Bir veya birkaç işveren tarafından çalıştırılan film, tiyatro, sahne, gös-
teri, ses ve saz sanatçıları, müzik, resim, heykel, dekoratif ve benzeri diğer
uğraşıları içine alan bütün güzel sanat kollarında çalışanlar, düşünür ve
yazarlar bu kanun hükümlerine tabidirler.
-----------------------------
(1) Bu maddede sözü edilen ek 1 inci maddenin numarası teselsülü sağlamak için
" Ek Madde 5" olarak değiştirilmiştir.
Yukarıdaki fıkrada sayılan uğraşı alanlarına kimlerin gireceği, diğer ilgi-
li bakanlık, kurum ve kuruluşların görüşleri de alınmak suretiyle Sosyal Güven-
lik, Kültür ve Turizm ve Tanıtma Bakanlıkları tarafından birlikte saptanır.
Ek Madde 11 - (29/6/1978 - 2167/14 md. ile gelen Ek 2 nci md. hükmü olup
madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Kurum, huzur evleri ile son yardım hastaneleri (şifa yurtları) kurar ve iş-
letir.
Huzur evleri ile son yardım hastanelerinin kuruluşu ve işleyişi ile bura-
larda barındırılacakların bakımı ve alınacak ücretlerin miktarı ve ödeme usul-
leri kurumca hazırlanacak bir yönetmelikle düzenlenir.
Ek Madde 12 - (29/6/1978 - 2167/14 md. ile gelen ek 3 üncü madde hükmü olup
madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Sigortalının ölümünden dolayı aylık ve gelir almakta olan hak sahibi kız
çocuklarına evlenmeleri halinde bir defaya mahsus olmak üzere aylık veya
gelirlerinin iki yıllık tutarı evlenme yardımı olarak verilir.
İki yıl içerisinde meydana gelen boşanma veya dul kalma halinde bu süre
için tekrar aylık veya gelir ödenmez.
Ek Madde 13 - (29/6/1978 - 2167/14 md. ile gelen Ek 4 üncü md. hükmü olup
madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
1593 sayılı Umumi Hıfzıssıhha Kanununda belirtilen genel kadınlar da bu Ka-
nun hükümlerine tabidirler.
Bu kimseleri çalıştıranlar bu Kanuna göre işveren sayılırlar.
Tasfiye Edilen Hizmetlerin İhyası:
Ek Madde 14 - (29/6/1978 - 2167/14 md. ile gelen Ek 5 nci md. hükmü olup
madde numarası teselsül ettirilmiştir; Değişik: 29/4/1986 - 3279/8 md.)
Yürürlükten kaldırılmış olan 2454, 3575, 5417, 6900 sayılı kanunlar ile
506 sayılı Kanun ve bunların ek ve değişikliklerine göre prim ve aidat iadesi
veya toptan ödeme yapılarak hizmetleri tasfiye edilmiş bulunanlardan;
a) Yeniden bu Kanuna tabi işlerde çalışmış yahut bu Kanunun 85 veya 86 ncı
maddesine göre prim ödemiş olanlar ile,
b) Tasfiye edilmiş veya edilecek hizmetlerin, varsa kanunla kurulmuş diğer
sosyal güvenlik kuruluşlarında geçmiş hizmetler ile toplanarak ölüm sigortasın-
dan aylık bağlanmasına yeterli olması halinde ölenlerin hak sahipleri,
Yazılı olarak müracaat ederek, hizmetin tasfiyesinde ilgililere iade edilen
prim ve aidat veya toptan ödeme tutarının tamamını alındıkları tarihten yatırı-
lacağı tarihe kadar hesaplanacak kanuni faizi ile birlikte bir defada Kuruma
ödedikleri takdirde, bu hizmetler ihya edilerek bu Kanunun uygulanmasında naza-
ra alınır.
İhya edilen bu hizmetler, 2829 sayılı Kanuna göre yapılacak birleştirmede
de nazara alınır.
Ek Madde 15 - (29/6/1978 - 2167/14 md. ile gelen Ek 6 ncı md. hükmü olup
madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
506 sayılı Kanun ile bu Kanunu tadil eden kanunların ve 4792 sayılı Kanunla
verilen görevlerin uygulaması nedeniyle, fazla çalışma gerektiren her türlü ku-
rum işleri için çalışma saatleri dışında görevlendirilecek personele (1, 2 ve 3
üncü derece yönetici kadrolarında bulunan dahil) fazla çalışma yaptırılır. Ya-
pılacak fazla çalışma ücreti ve fazla mesainin yaptırılması ile ilgili diğer
hususlar Kurum müdürler kurulu kararı, Sosyal Güvenlik Bakanlığının önerisi
üzerine Bakanlar Kurulunca tesbit edilir.
4006 - 4008
Ek Madde 16 - (29/6/1978 - 2167/14 md. ile gelen ek 7 nci md. hükmü olup
madde numarası teselsül ettirilmiştir; Mülga: 6/3/1981 - 2422/20 md.)
Ek Madde 17 - (29/6/1978 - 2167/14 md. ile gelen Ek 8 inci md. hükmü olup
madde numarası teselsül ettirilmiştir; Mülga: 6/3/1981 - 2422/20 md.)
Ek Madde 18 - (29/6/1978 - 2167/14 md. ile gelen Ek 9 ncu Md. hükmü olup
madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
506 sayılı Kanunun 7/2/1972 günlü, 1517 sayılı Kanunla değişik 123 üncü
maddesinin yedinci ve müteakip fıkraları kaldırılmış ve yerine aşağıdaki fıkra-
lar eklenmiştir.
Kurum hekimleri tarafından yazılacak ilaç ve tıbbi malzemenin listesi, ku-
rumca hazırlanacak bir yönetmelikle saptanacak esaslara göre, gerekli görüldük-
çe kurumda görevli hekimler ve eczacılardan oluşturulacak bir komisyon marife-
tiyle düzenlenir.
Bu liste Kurum Müdürler Kurulunun onayını müteakip kurumca ilan edilir.
Komisyon gerekli gördüğü hallerde dışardan uzman kimselerin görüşlerini de
alabilir.
Ödenmekte olan avanslar:
Ek Madde 19 - (6/3/1981 - 2422 sayılı Kanunun 19 ncu maddesi hükmü olup, ek
maddeye çevrilerek numarası teselsül ettirilmiştir.)
27/10/1977 tarih ve 7/13987 sayılı, 7/11/1979 tarih ve 7/18320 sayılı Ba-
kanlar Kurulu Kararlarına istinaden Sosyal Sigortalar Kurumundan İş Kazaları
ile Meslek Hastalıkları, Malullük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortalarından gelir ve
aylık alanlarla, 991 sayılı Kanunla Kuruma devrolunan Sandıklar mevzuatına göre
çeşitli aylık alanlara ödenmekte olan avanslar, 1/3/1981 tarihinden sonrası
için ödenmez ve bu tarihe kadar ödenmiş ve ödenecek olan avanslar (yersiz yapı-
lan ödemeler hariç) geri alınmaz.
Ek Madde 20 - 23 (Mülga: 25/8/1999 - 4447/62 md.)
Sosyal yardım zammı:
Ek Madde 24- (6/3/1981 - 2422/17 md. ile gelen Ek 5 inci md. hükmü olup
madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
a) (Değişik: 16/10/1985 tarih ve KHK/251; Aynen kabul; 7/1/1986 tarih ve
3251 sayılı Kanun.) 506 sayılı Kanun ile ek ve değişikliklerine göre iş kazala-
rı ile meslek hastalıkları, malullük, yaşlılık ve Ölüm sigortalarından gelir
veya aylık alanlar ile 991 sayılı Kanuna Kuruma devredilen sandıklar mevzuatına
göre aylık alanlara her ay sosyal yardım zammı olarak (4.690.000) lira öde-
nir.(1)
----------------
(1) Bu bende Kanunla getirilmiş olan miktar;27/4/1995 tarih ve 95/6776 sayılı
Kararname ile 15/4/1995 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere 4.690.000-TL
olarak tespit edilmiştir.Daha önce bu bentte yapılan değişiklikler için bu
Kanunun sonundaki "KARARNAMELER İLE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER CETVELİ"ne bakı-
nız.
İkinci bent (Mülga:25/8/1999-4447/5 md.)
Bu ödemeler, Kurumdan gelir veya aylık ödemesine imkan veren dosyalar esas
alınarak yapılır.
b) İş kazaları ile meslek hastalıkları sigortasından sürekli iş göremezlik
geliri almakta olanlara, gelir bağlanmasına esas olan sürekli iş göremezlik de-
recesi oranında sosyal yardım zammı ödenir.
c) Yabancı ülkelerle aktedilen sosyal güvenlik sözleşmeleri uyarınca kısmi
gelir veya aylık alanlara ödenecek sosyal yardım zammı, Türk mevzuatına tabi
olarak geçen prim ödeme süresinin, sosyal güvenlik sözleşmesine göre nazara
alınan toplam prim ödeme süresine olan oranına göre hesabedilir.
d) İş kazaları ile meslek hastalıkları sigortasından gelir alanlara ödenen
sosyal yardım zammı, 506 sayılı Kanunun 22 nci maddesine göre ödenecek serma-
yenin hesabında nazara alınmaz. Ancak, söz konusu maddede belirtilen tarife
uyarınca hesaplanacak peşin sermaye değeri, 506 sayılı Kanunun 26 ncı maddesi
hükümlerine göre tespit edilecek peşin sermaye değerleri toplamına katılır.
e) Söz konusu sosyal yardım zammı, hak sahiplerine her dosya için tamamı
tevzi edilecek şekilde ve eşit oranda bölüştürülür.
f) İki ayrı sigorta kolundan veya iki ayrı dosyadan gelir veya aylık alan-
lara, en fazla ödemeye imkan veren bir dosya üzerinden sosyal yardım zammı
ödemesi yapılır.
g) Hak sahibi kız çocuklarının evlenmeleri nedeniyle ödenen evlenme yardı-
mının hesabında sosyal yardım zammı nazara alınmaz,
h) 5/1/1961 tarih ve 228 sayılı Kanun ile ek ve değişikliklerine göre Ku-
rumca aylık bağlananlara ödenen sosyal yardım zammının hizmet süreleriyle oran-
tılı olarak tespit edilen miktarı, aynı nitelikteki zammı ödeyen ilgili sandık
veya kurumdan tahsil edilir.
i) Ödeme dönemlerine göre peşin ödenen sosyal yardım zammı, ölüm halinde
geri alınmaz,
j) Sosyal yardım zammından icra ve diğer kesintiler yapılamayacağı gibi,
her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır.
k) Yersiz yapılan sosyal yardım zammı ödemeleri, ilgilinin varsa almakta
olduğu gelir veya aylıktan % 25 oranında kesilmek suretiyle, yoksa genel hüküm-
lere göre geri alınır.
l) (Ek: 20/6/1987 - 3395/15 md.;Değişik:1/6/1994-3995/1 md.)
Genel ve katma bütçeli idareler, mahalli idareler, döner sermayeli kuruluş-
lar gibi kamu kuruluşları ile kanunla ve kanunların verdiği yetkiye istinaden
kurulan diğer kuruluşlar ve 233 sayılı Kanun Hükmünde Kararname kapsamına giren
teşekkül ve kuruluşlarla bunların müessese, bağlı ortaklık ve iştiraklerinden
aylık bağlanmasına hak kazandıktan sonra ayrılanlardan;506 sayılı Kanun hükümle-
rine göre malullük,yaşlılık ve ölüm aylığı bağlananların ilk sosyal yardım zammı
ödemeleri,söz konusu kuruluşlar adına Kurumca yapılır.
Yukarıda belirtilen kuruluşlar adına,Kurumca yapılan ilk sosyal yardım zammı
ödemeleri ile bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihe kadar ilgili kuruluşlarca
kuruma ödenmemiş sosyal yardım zammı tutarları bu kuruluşlara yapılacak yazılı
bildirim tarihinden itibaren en ğeç bir ay içinde defaten kuruma ödenir.
Kurumun yazılı bildiriminde isimleri belirtilenlere sonraki aylarda ödenmesi
gereken sosyal yardım zammı tutarları,yeni bir bildirim beklenmeksizin ilgili
kuruluşlarca,her ay emekli aylığı ödeme tarihlerinden önce Kurumun ilgili hesa-
bına yatırılır.
Kurumlar Vergisi mükellefi olan kurum ve kuruluşlarca bu madde gereğince
yapılan ödemeler, Kurumlar Vergisi uygulamasında gider yazılabilir.
Ek Madde 25 - (11/12/1981 - 2564/3 md. ile gelen Ek 2 nci md. hükmü olup
madde numarası teselsül ettirilmiştir. Değişik: 28/1/1983 - 2795/5 md.)
Sigortalılar ile bu Kanunun 35, 36, 40 ve 42 nci maddeleri uyarınca sağlık
yardımlarından yararlanan kimselerin, Kurum sağlık tesisleri sağlık kurulu ra-
poru ile belirlenen ve uzun süre tedaviyi gerektiren; tüberkiloz, kanser, kro-
nik böbrek hastalıkları ile organ transplantasyonları gibi durumlarda, ayakta
yapılan tedavileri sırasında verilmesine lüzum görülen ilaçlardan hayati önemi
haiz olduğu, bu Kanunun 123 üncü maddesinde sözü edilen Komisyonca tespit edi-
lecek olanların bedellerinden iştirak payı alınmaz.
Ek Madde 26 - (20/3/1985 - 3168/7 md. ile gelen Ek md. hükmü olup madde
numarası teselsül ettirilmiştir.)
Bu Kanunda yer alan gelir ve aylıkların ödenmesine dair dönem ve devre ta-
birleri, bir aylık veya üç aylık dönemi ifade eder.
Ek Madde 27 - (24/12/1985 tarih ve 3246 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi
hükmü olup, ek maddeye çevrilerek numarası teselsül ettirilmiştir; Mülga:
20/2/1992-3774/6 md.)
Ek Madde 28 - (24/12/1985 - 3246/1 md. ile gelen Ek 1 inci md. hükmü olup
madde numarası teselsül ettirilmiştir; Mülga: 20/2/1992-3774/6 md.)
Ek Madde 29 - (24/12/1985 - 3246/1 md. ile gelen Ek 2 nci md. hükmü olup
madde numarası teselsül ettirilmiştir; Mülga: 20/2/1992-3774/6 md.)
Ek Madde 30 - (24/12/1985 - 3246/1 md. ile gelen Ek 3 üncü md. hükmü olup
madde numarası teselsül ettirilmiştir; Mülga: 20/2/1992-3774/6 md.)
Ek Madde 31 - (29/4/1986 - 3279/10 md. ile gelen Ek 1 inci md. hükmü olup
madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Sosyal güvenlik sözleşmelerinin uygulanması ile ilgili olarak prim ödeme
süreleri üç ayı aşmamak üzere, Yönetim Kurulu kararı ile tespit edilebilir.
Ek Madde 32 - (29/4/1986 - 3279/10 Md. ile gelen Ek 2 nci md. hükmü olup
madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Sigortalılar ile Kurumdan sürekli işgöremezlik geliri, malullük veya yaşlı-
lık aylığı almakta olanların geçindirmekle yükümlü oldukları çocuklarının ve
Kurumdan hak sahibi olarak gelir veya aylık alan çocukların, iyileşmelerine
yarıyacak yahut işgöremezliklerini gidermeleri için gerekli görülen protez
araç ve gereçleri, Kurumca, 34 üncü maddede belirlenen sağlık yardımları süre-
leri ile bağlı olmaksızın sağlanır, onarılır ve tespit edilen süre ve şartlarla
yenilenir.
(Ek: 25/8/1999-4447/15 md.) Sigortalıların çocuklarına verilecek protez,
araç ve gereçlerin bedellerinin % 20`si kendilerince ödenir. Ancak, sigortalı-
ların çocuklarından alınacak katkı miktarı, ödeme tarihindeki 25/8/1971 tarih-
li ve 1475 sayılı İş Kanununun 33 üncü maddesine göre sanayi kesiminde çalışan
onaltı yaşından büyük işçiler için uygulanan aylık asgari ücretin birbuçuk
katından fazla olamaz.
(Ek: 25/8/1999-4447/15 md.) Sigortalıların geçindirmekle yükümlü bulunduk-
ları eşlerinden % 20, Kurumdan sürekli işgöremezlik geliri, malüllük ve yaşlı-
lık aylığı almakta olanların geçindirmekle yükümlü bulundukları eşleri ile Ku-
rumdan hak sahibi olarak gelir ve aylık almakta olan eşlerden % 10 katılım
payı alınmak şartıyla protez, araç ve gereç yardımlarından yararlanırlar.
Ancak, sigortalıların eşlerinden alınacak katkı miktarı, ödeme tarihindeki
25/8/1971 tarihli ve 1475 sayılı İş Kanununun 33 üncü maddesine göre sanayi
kesiminde çalışan onaltı yaşından büyük işçiler için uygulanan aylık asgari
ücretin bir buçuk katından, sürekli iş göremezlik geliri, malüllük ve yaşlılık
aylığı alanların eşleri ile Kurumdan hak sahibi olarak gelir ve aylık almakta
olan eşlerden alınacak olan katkı miktarı aylık asgari ücretten fazla ola-
maz.
(Değişik: 30/5/1997 - KHK 572/20 md.) Bu madde gereğince verilecek protez,
araç ve gereçlerin standartlara uygunluğu dikkate alınarak, türleri, süre ve
şartları ile yapılacak ödeme miktarlarına ait esaslar Kurumca hazırlanacak yö-
netmelikle tespit edilir.
Ek Madde 33 - (20/6/1987 - 3395/16 md. ile gelen Ek 1 inci madde hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Sigortalıların 12 yaşına kadar (12 yaş dahil) çocuklarının hastalıkları
sebebiyle, Kurum sağlık tesislerinde veya giderleri Kurumca karşılanan diğer
sağlık tesislerindeki tedavileri sırasında, tıbben görülecek lüzum üzerine,
yanlarında kalacak refakatçiye ait ücret Kurumca ödenir.
Ek Madde 34 -35 (Mülga:25/8/1999-4449/62 md.)
Ek Madde 35 - (20/6/1987-3395/15 md. ile gelen Ek 3 ncü madde hükmü olup
madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Üst Gösterge Tablolarının tavan göstergesine göre hesaplanacak aylıkların
aylık bağlama oranı % 50`dir.
Üst Gösterge Tablosunun tavan göstergesi ile Gösterge Tablosunun tavan gös-
tergesi arasındaki derece ve kademeler üzerinden bağlanacak aylıkların oranı
Bakanlar Kurulunca tespit edilir. (1)
Bu Kanunun 61 ve 67 nci maddelerindeki, aylık bağlama oranının artırılması
veya eksiltilmesi hususundaki hükümler saklıdır. (2)
Madde 36 - (Ek:1/6/1994 - 2995/2 md.)
17.7.1964 tarihli ve 506 sayılı Kanunun Geçici 20 nci maddesine göre,banka-
lar,sigorta ve reasürans şirketleri,ticaret odaları,sanayi odaları,borsalar
veya bunların teşkil ettikleri personeli için kurulmuş bulunan sandıklardan:
25.4.1985 tarihli ve 3182 sayılı Bankalar Kanununa göre birleştiren,bir başka
bankaya devredilen veya bankacılık faaliyetleri sona eren bankaların personeli-
ne ait olanlar ile mali durumları üyelerinin sosyal güvenlik yardımlarını sür-
dürmeye elverişli olmadığı anlaşılanların yetkili organlarının ilgili mevzuat
hükümlerine göre fesih ya da devir için alacakları karar üzerine,bütün aktif ve
pasifleriyle birlikte Sosyal Sigortalar Kurumuna devredilmesine Bakanlar Kurulu
yetkilidir.
Sandıkların devri sırasında yapılacak aktüeryal hesaplamalar sonunda tespit
olunacak fiili ve teknik açıklar,bu sandıkların iştirakçilerini istihdam eden
kuruluşlardan tahsil edilmek üzere,Bakanlar Kurulunun karar tarihinden itibaren
3 ay içinde Hazinece Sosyal Sigortalar Kurumuna nakden ve defaten ödenir.
Devredilen sandıklardan yararlanan personelin hizmet yılları ve primleri
ödenmek veya ödenmiş olmak suretiyle,17.7.1964 tarihli,506 Sosyal Sigortalar
Kanununa göre emsallerine uygun olarak intibaklarının yapılması da dahil olmak
üzere,devire ilişkin usul ve esaslar Maliye Bakanlığı,Sanayi ve Ticaret Bakan-
lığı,Hazine ve Dış Ticaret Müsteşarlığı ile Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlı-
ğınca müştereken belirlenir.
Söz konusu sandıklar ile Sosyal Sigortalar Kurumu Genel Müdürlüğü sandıkla-
rın mal varlıklarının devri ile ilgili tüm işlemlerin nedeniyle doğacak her
türlü vergi,resim ve harçlardan muaftır.
Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten sonra kurulacak sandıklar yukarıdaki
hükümlerden yararlanamazlar.
Ek Madde 37 - (Ek: 30/5/1997 - KHK 572/21 md.)
Sigortalılar ve kurumdan sürekli işgöremezlik geliri, malullük veya yaşlılık
aylığı almakta olanların geçindirmekle yükümlü oldukları zihinsel, bedensel,
ruhsal ve duygusal özürü bulunan çocukları ile kurumdan hak sahibi olarak gelir
veya aylık alan aynı durumdaki çocuklardan, kurum sağlık tesisleri sağlık kurulu
raporu ile resmi veya özel eğitim merkezlerine gönderilenlerin, gelişim ve eği-
timlerine ilişkin yardımlar, Bütçe Uygulama Talimatında belirtilen esas ve mik-
tarlarda Kurumca sağlanır.
Ek Madde 38- (Ek: 25/8/1999-4447/16 md.)
Bu Kanuna göre bağlanan gelir ve aylıklar ile geçici 76 ncı maddeye göre
yapılan telafi edici ödemeler her ay bir önceki aya göre Devlet İstatistik
Enstitüsü tarafından açıklanan en son temel yılı kentsel yerler tüketici fi-
yatları indeksi artış oranı kadar artırılarak belirlenir. (3)
Ek Madde 39- (Ek: 25/8/1999-4447/16 md.)
Bu Kanunun Ek 5 ve Ek 6 ncı Maddeleri gereğince sigortalılık süresine
ilave edilen gün sayıları, beş yıldan çok olmamak üzere bu Kanunun 60 ve Geçici
81 inci maddelerinde belirtilen yaş hadlerinden indirilir.
Ek Madde 40- (Ek: 25/8/1999-4447/16 md.)
Bu Kanunun 2 nci maddesine göre sigortalı sayılanlar, çalışmaya başladık-
larını işe başladıkları tarihten itibaren 30 gün içinde Kuruma bildirirler.
Bildirimler ile ilgili Kurumca yapılacak işlemlerin usul ve esasları,
yönetmelikle belirlenir.
Ek Madde 41- (Ek: 25/8/1999-4447/16 md.)
3/11/1980 tarihli ve 2330 sayılı Nakdi Tazminat ve Aylık Bağlanması Hakkın-
da Kanuna göre aylık bağlananlara Kurumca sağlanan protez, araç ve gereç bedel-
lerinden katkı payı alınmaz.
-------------------
(1) Bu maddede sözü edilen oran için, 11/7/1997 tarih ve 23046 sayılı Resmi
Gazete`de yayımlanan 7/7/1997 tarih ve 97/9572 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararına, daha önceki değişiklikler için ise, bu Kanunun sonunda yeralan
"KARARNAMELER İLE YAPILAN DEĞİŞİKLİKLER" cetveline bakınız.
(2) Bu Ek madde, 25/8/1999 tarih ve 4447 sayılı Kanunun 62 nci maddesiyle
1/1/2000 tarihi itibariyle yürürlükten kaldırılacağı için metinden çıkarıl-
mamıştır.
(3) Bu ek madde 25/8/1999 tarih ve 4447 sayılı Kanunun 16 ncı maddesiyle
eklenmiş olup 1/1/2000 tarihinde yürürlüğe girecektir.
4012 - 1
Ek Madde 42 - (Ek:29/9/1999-KHK-578/2 md.)
Genel hayatı etkileyen afetler nedeniyle, afet bölgesindeki il ve
ilçelerde doğrudan veya dolaylı olarak zarar gören işverenlerle, sigortalı
ve hak sahiplerinin bu Kanuna göre vermekle yükümlü oldukları belgelerin
verilme süreleri ile ödenmesi gereken primlerin ve sosyal yardım zammı borçlarının ödeme
sürelerini bu Kanundaki sürelere bağlı kalmaksızın afet bölgesindeki şartları ve gelişmeleri göz
önünde tutarak belirlemeye ve ertelemeye Kurum Yönetim Kurulu yetkilidir.(1)
Ek Madde 43 - (Ek: 24/8/2000-KHK-616/63 md.)
Sigorta prim ve ödeneklerinin hesabına esas tutulacak ve 78 inci madde gereğince
saptanacak günlük kazançların alt sınırlarında meydana gelecek yükselmelerde; iş
kazaları ve meslek hastalıkları ile hastalık ve analık sigortalılarından, yeniden tespit
edilen alt sınırların altında bir günlük kazanç üzerinden ödenek almakta bulunanların
veya almaya hak kazanmış yahut kazanacak olanların bu ödenekleri, günlük kazanç-
ların alt sınırındaki değişikliklerin yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak yükseltilmiş
günlük kazançların alt sınırına göre artırılır.
BÖLÜM-BIV
Geçici Hükümler
Kanunun uygulanma alanı:
Geçici Madde 1 - Bu kanun hükümleri, şehir ve kasabalarda belediye sınırla-
rı içinde bulunan yerlerde 4 kişiden, bunlar dışında kalan yerlerde de 8 kişi-
den az kimse çalıştıran işverenler ile bunların çalıştırdıkları kimseler hak-
kında, ihtiyacı karşılayacak sağlık tesisleri ve Kurum teşkilatı kurulduktan
sonra, Bakanlar Kurulunca tesbit edilerek karara bağlanacak tarihlerden başla-
narak uygulanır. Bakanlar Kurulunca bu fıkraya göre alınacak uygulama kararları
sigorta kollarını hepsini veya bir kısmını kapsıyabilir.
Yukarıki fıkranın uygulanmasında :
a) Yılın bazı dönemlerinde tam veya fazla çalışılan, bazı dönemlerinde de
kısmen çalışılan veya hiç çalışılmıyan işler için, tam veya fazla çalışılan dö-
nemdeki çalışanlar sayısı,
b) Aynı işverenin aynı şehir, kasaba veya köyde bulunan işlerinde çalışan-
lar sayısının toplamı,
Esas tutulur.
Çalıştırılanlar sayısının tesbitinde, 3 üncü ve geçici 20 nci maddelerle
istisna edilen kimseler nazara alınmaz.
Çalıştırılanlar sayısı, sonradan yukarda belirtilen sınırların altına düş-
müş olsa bile, bu işlerde çalışanlar hakkında bu kanun hükümlerinin uygulanma-
sına devam olunur.
Sigortaya tabi olma halinin devamı:
Geçici Madde 2 - Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte 3008 sayılı İş Kanu-
nu, Basın Mesleğinde Çalışanlarla Çalıştıranlar Arasındaki Münasebetlerin Tan-
zimi hakkındaki 5953 sayılı Kanun ve 6379 sayılı Deniz İş Kanunu kapsamına
alınmış ve bu sebeple sosyal sigorta kanunlarına tabi tutulmuş durumda olan
işlerde çalışanlarla bu işlerde sonradan çalıştırılacak olanlar ve bunların
işverenleri hakkında bu kanun hükümlerinin uygulanmasına devam olunur.
-------------------
Bu maddeye "ödenmesi gereken primlerin" ibaresinden sonra gelmek üzere 21/1/2000
tarih ve 592 sayılı KHK´nin 3 üncü maddesiyle "ve sosyal yardım zammı borçlarının" ibaresi eklenmiştir.
4012-2
İtiraz:
Geçici Madde 3 - İşverenler ile bunların çalıştırdıkları kimseler, bu kanun
hükümlerinin uygulanması hakkında Kurumca yapılan tesbite karşı, bu kanunun ge-
çici 1 inci maddesinde belirtilen sayılardan az kimse çalıştırıldığını ileri
sürerek, Kurumca yapılacak bildiri tarihinden sonraki bir ay içinde yetkili
mahkemeye başvurabilirler.
İtirazlar bu kanun hükümlerinin uygulanmasını durdurmaz.
Primleri mahkeme kararı ile geri verilenler hakkında 84 üncü maddenin son
fıkrası hükmü uygulanır.
Sigortalı çalıştırıldığını bildirme süresi:
Geçici Madde 4 - 8 inci maddede belirtilen haller bu kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten önce meydana gelmişse, 8 inci madde hükümleri bu kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten başlanarak uygulanır.
8 inci maddede belirtilen bir aylık süre bu kanunun yürürlüğe girdiği
tarihten başlar.
Sağlık yardımlarının eş ve çocukları kapsaması:
Geçici Madde 5 - 35 inci madde hükmü, ihtiyacı karşılayabilecek sağlık
tesisleri kurularak Kurumca her türlü hazırlıkların tamamlandığı yerlerde,
Bakanlar Kurulu kararı ile uygulanır.
Bu madde hükmünün uygulanmadığı yerlerde hastalık sigortası primi sigorta-
lının kazancının % 4 üdür. Bu miktarın yarısı işveren, yarısı da sigortalı
hissesidir.
DİKKAT: Devamı 4013 üncü sayfadadır.
Doğumdan ileri gelecek hastalıkların tedavisi:
Geçici Madde 6 - 35 inci maddenin uygulanmadığı yerlerde çalışan sigortalı
erkeğin sigortalı olmıyan karısının doğumdan ileri gelecek hastalık veya arıza-
sı dolayısiyle gerekli sağlık yardımları yapılır.
Ancak, bu yardımdan yararlanabilmek için, doğum tarihinden başlanarak üç
ay içinde Kuruma başvurulması gerekir.
Kurum sağlık tesisi veya hekimi bulunmıyan yerlerde veya acil vakalarda,
sigortalı erkeğin sigortalı olmıyan karısının doğumdan ileri gelen hastalık
veya arızası dolayısiyle yapılan sağlık yardımlarının belgelere dayanan
masrafları, tedaviye başlandığının bir ay içinde Kuruma bildirilmesi şartiyle,
Kurumca ödenir.
Eski hakların devam edeceği:
Geçici Madde 7 - Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar, yürürlükten
kaldırılmış 4772, 5417, 5502 ve 6900 sayılı kanunlar ile eklerine ve değişik-
liklerine göre hak kazanılmış bulunan her türlü yardım, tahsis ve ödemeler,
bunların dayandığı kanun hükümleri gereğince kurumca sağlanır ve iş kazalariy-
le meslek hastalıkları, hastalık, analık, malüliyet, ihtiyarlık ve ölüm sigor-
talarından hak kazanılmış olan gelir ve aylıkların ödenmesine, yardımların
yapılmasına ve ödeneklerin verilmesine bu kanunda yazılı hüküm ve esaslara göre
devam olunur.
Ancak, malüliyet, ihtiyarlık ve ölüm sigortalarından bağlanmış bulunan veya
bağlanılmasına hak kazanılmış olan gelir ve aylıkların alt sınırı hakkında bu
kanun hükümleri uygulanır.
İleri yaştakilere aylık bağlama şartları:
Geçici Madde 8 - (Değişik: 29/6/1978 - 2167/13 md.)
A) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte 30 yaşını geçmiş bulunan sigorta-
lılardan kadın ise 50, erkek ise 55 yaşını doldurmakla beraber 60 ıncı maddede
yazılı şartları yerine getiremediklerinden Yaşlılık Sigortasından aylık bağlan-
masına hak kazanamayan ve:
a) Sigortalılıklarının başladığı tarihten önceki 10 yıl içinde, 3 üncü mad-
denin 1 inci bendinin (C) fıkrasında belirtilen işlerden gayri işlerde en az
2000 gün çalıştıklarını tevsik eden,
b) Sigortalılık süresince her yıl için en az ortalama 200 gün sigorta pri-
mi ödemiş olan,
c) En az 5 yıl sigortalı bulunan,
Sigortalılara, sigortalılık süresi 15 yılı doldurmuş olanlar gibi, 61 inci
maddedeki esaslara göre yaşlılık aylığı bağlanır.
3 üncü maddenin 1 inci bendinin (B, E, F, G, H, İ, J ve K) fıkraları
kapsamına giren çalışmalar yukarıdaki (a) fıkrasında belirtilen en az 2000 gün-
lük çalışma süresine katılmaz.
Bu maddede belirtilen eski çalışma süreleri, bu Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihte sigortalı bulunanlar için Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten başlayarak
2 yıl sigortalılıkları iş bu kanun yürürlüğe girdiği tarihten sonra başlayan
sigortalılar için de sigortalılıklarının başladığı tarihten itibaren en geç bir
yıl içinde kuruma verilecek belgelerle tevsik edilir.
1/3/1966 tarihinden bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar kuruma tevdi
edilen çalışma belgeleri de kanuni süresi içinde verilmiş çalışma belgesi ola-
rak kabul edilir.
İşverenler bu çalışma belgelerini düzenlemekten kaçmışlarsa, sigortalıların
ilgili işverenden zarar ve ziyan isteme hakları saklıdır.
Ancak, bu kanunun ek 1 inci maddesine göre sigortalı sayılanlar işverenle-
rinin bulunmaması halinde bu kanunda öngörülen eski hizmetlerini bağlı olduk-
ları Sendika veya Meslek kuruluşlarından alacakları ve kanuni süresi içinde
kuruma verecekleri belgelerle tevsik edebilirler.
Çalışma belgelerinin gerçeğe uymadığı bir hükümle tespit edildiği takdirde,
gerek bunu düzenleyenler gerekse ilgili sigortalılar, kurumun bu yüzden uğraya-
cağı zararları % 50 fazlasıyla ve kanuni faiz ile birlikte kuruma ödemekle yü-
kümlüdür.
Bu gibiler hakkında, ayrıca genel hükümlere göre ceza kovuşturması da yapı-
lır.
B) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte 30 yaşını geçmiş bulunan sigortalı-
lardan 50 yaşını doldurup erken yaşlanmış oldukları tespit edilen ve 60 ıncı
maddede yazılı şartları yerine getiremediklerinden aylık bağlanmasına hak kaza-
namayan sigortalılara, (A) fıkrasındaki şartlarla, sigortalılık süreleri 15 yı-
lı doldurmuş olanlar gibi 61 inci maddedeki esaslara göre yaşlılık aylığı
bağlanır.
5417 ve 6900 sayılı kanunlara göre kazanılan haklar:
Geçici Madde 9 - Yürürlükten kaldırılmış 5417 ve 6900 sayılı kanunların
geçici 1 inci maddelerine göre, bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar
Kuruma eski hizmet çalışma belgesi vermiş bulunanların sözü edilen maddelerde
belirtilen hakları saklıdır.
Ağır ve yıpratıcı işlerde geçen hizmetler:
Geçici Madde 10 - 1 Nisan 1950 tarihinden bu kanunun yürürlüğe girdiği ta-
rihe kadar, yürürlükten kaldırılmış 5417 ve 6900 sayılı kanunlara göre ağır ve
yıpratıcı sayılan işlerde çalışmış olan sigortalıların bu işlerde geçen hizmet
süreleri üzerinden hesaplanacak yıpranma payı gün sayısı toplamı, bu kanunun
60 ıncı ve geçici 8 inci maddelerinin (A) fıkralarına göre yaşlılık aylığından
yararlanılabilecek yaşlardan indirilir.
Münavebeli işlerde geçen hizmetler:
Geçici Madde 11 - 1 Nisan 1950 ile 31 Mart 1954 tarihleri arasında, yürür-
lükten kaldırılmış 5417 sayılı Kanuna göre Çalışma Bakanlığınca tesbit edilmiş
bulunan münavebeli işlerde çalışmış olan sigortalıların bu işlerdeki prim ödeme
gün sayıları toplamına dörtte biri eklenir ve tutarı, bunların malüllük, yaşlı-
lık ve ölüm sigortaları prim ödeme gün sayısı olarak kabul edilir.
Eski primler ve gün sayıları:
Geçici Madde 12 - Sigortalılar namına, yürürlükten kaldırılmış 5417 ve
6900 sayılı kanunlara göre ödenen primler ile bunların prim ödeme gün sayıları,
bu kanuna göre ödenen malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ve prim
ödeme gün sayısı olarak kabul edilir.
Yabancı uyruklular:
Geçici Madde 13 - 31 Mayıs 1957 tarihinden sonra, yürürlükten kaldırılmış
6900 sayılı Kanun ve bu kanun hükümlerine tabi olmamış bulunan yabancı uyruklu
sigortalıların, yürürlükten kaldırılmış 6900 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihe kadar, yürürlükten kaldırılmış 5417 sayılı Kanuna göre ödedikleri
ihtiyarlık sigortası Primlerinden doğan tahsis hakları saklıdır.
Şu kadar ki, bu gibi sigortalılar yazılı istekte bulunduklarında, yürürlük-
ten kaldırılmış 5417 sayılı Kanuna göre yalnız kendilerinin ödedikleri ihtiyar-
lık sigortası primleri geri verilerek, adlarına ödenmiş primlerden doğan hakla-
rı tasfiye edilmiş olur.
Birden çok karısı bulunanlar:
Geçici Madde 14 - Türk Medeni Kanununun yürürlüğe girmesinden önce evlenen
ve birden çok karısı bulunun sigortalının ölümünde, bu kanuna göre bağlanacak
dul aylıkları bunlar arasında eşit surette paylaştırılır.
Bunlardan birinin aylığının kesilmesini gerektiren bir durum meydana gelir-
se, aylığı, kalan dul bir ise onun aylığına, birden çok ise eşitlikle bunların
aylıklarına eklenir.
Tüzükler yürürlüğe girinceye kadar yapılacak işlem:
Geçici Madde 15 - 135 inci maddede belirtilen tüzükler bu kanunun yayımı
tarihinden başlanarak en geç altı ay içinde düzenlenir.
Bu tüzükler yürürlüğe girinceye kadar, bu kanunda tüzükle tesbit olunacağı
belirtilen hususlarda, Çalışma Bakanlığınca çıkarılacak genelgelere göre işlem
yapılır.
Hastalık sigortasının Ereğli Kömür Havzasında uygulanması:
Geçici Madde 16 - Bu kanunun hastalık sigortası ile ilgili hükümleri, Hav-
zai Fahmiye Maden Amelesinin Hukukuna Mütaallik 151 sayılı Kanunun uygulandığı
yerler için, Bakanlar Kurulu kararı ile belli edilecek tarihten başlanarak
uygulanır.
Eski gelirlerin artırılması:
Geçici Madde 17 - Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce meydana gelmiş
olan iş kazaları veya bu tarihten önce anlaşılmış bulunan meslek hastalıkları
dolayısiyle bağlanmış veya bağlanmasına hak kazanılacak olan gelirler, işbu
kanunun yürürlüğe girdiği tarihten başlanarak, ekli (1) numaralı cetvelde gös-
terilen katsayılara göre artırılır.
Yukarıki fıkra hükmünün, 6 liradan az günlük kazançlar üzerinden bağlanmış
olup 7232 sayılı Kanunla bu sınıra göre yükseltilmiş olan gelirlere uygulanma-
sında bu yükselmeler nazara alınmaz.
(1) NUMARALI CETVEL
(Geçici Madde 17)
İş kazalariyle meslek hastalıkları sigortasından, kaldırılmış 4772 sayılı
kanun ile ek ve değişiklikleri gereğince bağlanmış veya bağlanmasına hak kaza-
nılacak gelirlerin artırılmasında kullanılacak katsayılar.
İş kazasının meydana geldiği Gelir
veya meslek hastalığının artırma
anlaşıldığı yıl katsayısı
------------------------------------------------ ------------------------
1946 - 1950 3,46
1951 3,37
1952 3,02
1953 2,83
1954 2,50
1955 2,16
1956 1,89
1957 1,69
1958 1,43
1959 1,17
1960 1,08
1961 1,-
1962 1,-
Eski aylıkların artırılması:
Geçici Madde 18 - Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce bağlanmış
veya bağlanmasına hak kazanılmış olan malüliyet ve ihtiyarlık aylıklariyle ölen
sigortalıların hak sahibi kimselerine bağlanan aylıklara esas tutulan aylıklar-
dan :
a) Tutarları, yürürlükten kaldırılmış 5417 sayılı kanun ile ek ve değişik-
leri gereğince tesbit edilmiş olanlar ekli (2) numaralı cetvelde yazılı katsa-
yılara göre,
(2) NUMARALI CETVEL
(Geçici Madde 18 - a)
Kaldırılmış 5417 sayılı kanun ile ek ve tadilleri gereğince tesbit edilen
aylıkların artırılmasında kullanılacak katsayılar.
Aylık artırma
Sigortalılık süresi katsayıları
-------------------------------------------------- --------------------------
1 yıl - 1 yıl 1 aydan az 74,81
1 " 1 ay - " 2 " " 69,06
1 " 2 " - " 3 " " 64,13
1 " 3 " - " 4 " " 59,85
1 " 4 " - " 5 " " 56,11
1 " 5 " - " 6 " " 52,81
1 " 6 - " 7 " " 49,87
1 " 7 " - " 8 " " 47,25
1 " 8 " - " 9 " " 44,89
1 " 9 " - " 10 " " 41,00
1 "10 " - " 11 " " 39,14
1 "11 " - 2 yıldan az 37,43
2 yıl - 2 yıl 1 aydan az 35,88
2 " 1 ay - " 2 " " 34,44
2 " 2 " - " 3 " " 33,11
2 " 3 " - " 4 " " 31,89
2 " 4 " - " 5 " " 30,75
2 " 5 " - " 6 " " 29,69
2 " 6 " - " 7 " " 28,70
2 " 7 " - " 8 " " 27,77
2 " 8 " - " 9 " " 26,91
2 " 9 " - " 10 " " 25,06
2 "10 " - " 11 " " 24,32
2 "11 " - 3 yıldan az 23,63
3 yıl - 3 yıl 2 aydan az 22,97
3 " 2 " - " 4 " " 21,76
3 " 4 " - " 6 " " 20,67
3 " 6 " - " 8 " " 19,69
3 " 8 " - " 10 " " 18,79
3 "10 " - 4 yıldan az 17,06
4 yıl - 4 yıl 2 aydan az 16,35
4 " 2 " - " 4 " " 15,70
4 " 4 " - " 6 " " 15.09
4 " 6 " - " 8 " " 14,53
4 " 8 " - " 10 " " 14,02
Aylık artırma
Sigortalılık süresi katsayıları
--------------------------------------------------- ----------------------
4 " 10 " - 5 yıldan az 12,72
5 yıl - 5 yıl 3 aydan az 12,29
5 " 3 " - " 6 " " 11,71
5 " 6 " - " 9 " " 11,18
5 " 9 " - 6 yıldan az 10,00
6 yıl - 6 yıl 3 aydan az 9,59
6 " 3 " - " 6 " " 9,21
6 " 6 " - " 9 " " 8,85
6 " 9 " - 7 yıldan az 7,97
7 yıl - 7 yıl 3 ay 7,69
b) Tutarları, yürürlükten kaldırılmış 6900 sayılı kanun gereğince tesbit
edilmiş olanlar ekli (3) numaralı cetvelde yazılı katsayılara göre,
Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten başlanarak artırılır.
Bu artırmaların hesaplanmasında, aylık tutarlarının, yürürlükten kaldırıl-
mış 5417, 6708, 6900 ve 7231 sayılı kanunlarla tesbit edilen en az sınırlara
çıkarılması için yapılan yükseltmeler nazara alınmaz.
(3) NUMARALI CETVEL
(Geçici Madde 18-b)
Yürürlükten kaldırılmış 6900 sayılı kanun gereğince tesbit edilen aylıkla-
rın artırılmasında kullanılacak katsayılar.
Sigortalılığın sona ererek aylık bağlandığı yıllara
göre aylık artırma katsayıları
----------------------------------------------------------
Sigortalının 1962 ve daha sonraki
başladığı yıl 1957 1958 1959 1960 1961 yıllar
------------------ ------- ------ ---- ----- ------- --------------------------
1950 2,46 2,28 2,08 1,92 1,78 1,68
1951 2,36 2,18 1,99 1,84 1,71 1,61
1952 2,25 2,08 1,90 1,75 1,63 1,54
1953 2,14 1,98 1,80 1,66 1,55 1,47
1954 2,02 1,86 1,70 1,57 1,47 1,39
1955 1,87 1,75 1,60 1,48 1,38 1,32
1956 1,78 1,65 1,50 1,39 1,31 1,25
1957 - 1,55 1,40 1,30 1,23 1,18
1958 - - 1,29 1,21 1,15 1,12
1959 - - - 1,12 1,08 1,06
1960 - - - - 1,04 1,03
1961 - - - - - 1,00
Bağlanacak aylıklarda eski kazançların artırılması:
Geçici Madde 19 - Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra yapılacak
başvurmalar üzerine bağlanacak malüllük veya yaşlılık aylıkları ile bu tarihten
sonra ölen sigortalıların hak sahiplerine ölüm sigortasından bağlanacak aylık-
ların tutarları, sigortalıların 1950 - 1960 yıllarındaki kazançları ekli (4)
numaralı cetvelde yazılı katsayılara göre artırılarak hesaplanır.
(4) NUMARALI CETVEL
(Geçici Madde 19)
Malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarından bağlanacak aylıkların tesbitin-
de, sigortalıların 1950 - 1960 yıllarına ait kazançlarına uygulanacak artırma
katsayıları,
Kazancın taallük
ettiği
yıl Katsayı
----------------------------------- --------------------
1950 3,46
1951 3,37
1952 3,02
1953 2,83
1954 2,50
1955 2,16
1956 1,89
1957 1,69
1958 1,43
1959 1,17
1960 1,08
Bankalar, sigorta şirketleri, ticaret ve sanayi odaları ve borsalar:
Geçici Madde 20 - Bankalar, sigorta ve reasürans şirketleri, ticaret odala-
rı, sanayi odaları,borsalar veya bunların teşkil ettikleri birlikler personeli-
nin malüllük, yaşlılık ve ölümlerinde yardım yapmak üzere, bu kanunun yayımı
tarihine kadar tesis veya dernek olarak kurulmuş bulunan sandıklar, bu kanunun
yayımı tarihinden itibaren en geç altı ay içinde:
a) ilgili bulundukları banka, sigorta şirketi, reasürans şirketi, ticaret
odası, sanayi odası, borsa veya bunların birliklerinin bütün personelini kapsı-
yacak,
b) Bu personelin, iş kazalariyle meslek hastalıkları, hastalık, analık,
malüllük, yaşlılık ve ölüm, eşlerinin analık, eş ve çocuklarının hastalık
hallerinde, en az bu kanunda belirtilen yardımları sağlıyacak,
c) Sandıkların statülerine tabi personelin bu madde şümulüne giren banka,
sigorta şirketi, reasürans şirketi, ticaret odası, sanayi odası, borsa veya
bunların birliklerinden birinden diğerine geçmesi halinde bu gibi personelin
kendi sandıklarındaki müktesep haklarının da diğer ilgili sandığa veya arala-
rında kuracakları müşterek bir sandığa intikalini temin edecek,
Birer tesis haline getirildiği ve bunu tevsik eden statülerini, bu kanunun
yayımı tarihinden en geç altı ay içinde Çalışma Bakanlığına verdikleri takdir-
de, bu teşekküllerin ve sandıkların personeli işbu kanunun uygulanmasında si-
gortalı sayılmazlar.
Şu kadar ki, bu sandıkların statüleri ve statü değişiklikleri Çalışma Ba-
kanlığınca onaylanmak suretiyle tekemmül eder. Mali durumları da Çalışma, Mali-
ye ve Ticaret Bakanlıklarınca müşterek kontrol ve murakabe edilir. Mali durum-
larının kontrol ve murakabesi sonunda alınmasına bu Bakanlıklarca müştereken
lüzum gösterilecek tedbirleri, sandıklar ve ilgili bulundukları teşekküller ye-
rine getirmekle yükümlüdür.
Sözü edilen sandıkların mevzuatına tabi olarak geçen hizmetler ile emekli
sandıkları kanunlarına veya malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi ola-
rak ge-
çen hizmetler yazılı istek halinde, 5/1/1961 tarihli 228 sayılı kanunun aylık
bağlanmasına ilişkin esasları dairesinde birleştirilerek tahsis yapılır.
Geçici Madde 21 - (Ek: 13/7/1967 - 899/4 md.)
1/3/1965 tarihi ile bu kanunun yürürlüğe girdiği tarih arasındaki sürede
evlenmeleri dolayısiyle işlerinden ayrılmış bulunan kadın sigortalılardan yazı-
lı talepte bulunanlar hakkında da, bu kanunun 3 üncü maddesinde belirtilen
esaslar dairesinde gerekli işlem yapılır. (1)
Geçici Madde 22 - (Ek: 13/7/1967 - 899/5 md.)
1/4/1950 tarihinden bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar maden işyer-
lerinin yeraltı işlerinde malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tabi olarak
çalışmış bulunan sigortalıların, bu hizmetleri, bunların çalıştıkları işyerle-
rinden alacakları örneği kurumca hazırlanacak belgeleri Sosyal Sigortalar
Kurumuna vermeleri suretiyle tevsik edilir.
Geçici 8 inci maddedeki çalışma belgelerinin düzenlenmesi bakımından işve-
renler ve sigortalılar için belirtilen hükümler, yeraltı hizmetlerine ait ça-
lışma belgeleri hakkında da uygulanır.
Geçici Madde 23 - (23/10/1969 - 1186/21 md. ile gelen Geçici 1 inci md.
hükmü olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte, iş kazaları ve meslek hastalıkları
sigortasından gelir almakta olanlar ile malullük, yaşlılık ve ölüm sigortala-
rından aylık almakta olanlar ve gelir veya aylık bağlanmasına hak kazanmış
durumda olup da, henüz işlemi tamamlanmamış bulunanlar, yürürlük tarihinden,
Daha önce gelir veya aylığı kesinlenlerden kanunun yürürlük tarihinden
sonra gelir veya aylığın kesiliş sebebinin ortadan kalkmasiyle gelir veya aylık
ödenmesine tekrar hak kazananlar, hak kazandıkları tarihten itibaren gelir veya
aylık tutarları bu kanunun hükümlerine göre yeniden tespit edilir.
Yukarıdaki fıkralara göre yeniden tespit edilecek gelir ve aylık tutarları
gelir veya aylıklara esas olan eski yıllara ait kazançlar ile kanunun yürürlük
tarihinden sonra bağlanacak aylıklar esas olan yıllık kazançlar bu kanuna bağlı
cetvelde yazılı katsayılarla çarpılmak suretiyle hesaplanır.
Şu kadar ki;
a) Yeniden tespit edilecek ve bundan böyle bağlanacak aylık tutarı bu ka-
nunun 96 ncı maddesine göre hesaplanan azami aylık tutarını aşamaz.
b) Aylıkların hesabına esas olarak seçilen 3 yıl kazançlarının ait oldukla-
rı katsayılarla çarpılarak meydana gelen değerleri, en yüksek yıllık kazancın
katsayısı ile çarpılan değerini geçemez.
Artırmalar neticeleninceye kadar ödenmekte olan gelir veya aylıklar sonra-
dan mahsubu yapılmak üzere % 20 zamlı olarak ödenebilir. Ancak, 506 sayılı Ka-
nunun 96 ncı maddesi uyarınca alt sınıra göre kendilerine gelir veya aylık bağ-
lananlar hakkında bu hüküm uygulanmaz.
Geçici Madde 24 - (23/10/1969 - 1186/21 md. ile gelen Geçici 2 nci md. hük-
mü olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Bu kanun yürürlüğe girdiği tarihten önce çeşitli sigorta kanunları hükümle-
rine göre bağlanmış olan iş kazası ve meslek hastalığı gelirleri ile maluliyet,
ihtiyarlık ve ölüm aylıkları da 506 sayılı Kanunun bu kanunla değiştirilen
20, 23, 24, 55, 60, 61,
---------------------------
(1) Bu maddede sözü edilen 3 üncü maddenin numarası teselsülü sağlamak için
"Ek Madde 1" olarak değiştirilmiştir.
67 nci maddelerinde belirtilen esaslara uygun olarak bağlanacak aylıklar sevi-
yesine getirilir.
Geçici Madde 25 - (23/10/1969 - 1186/21 md. ile gelen geçici 3 üncü madde
hükmü olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Bu kanunun yayımından önce çeşitli işyerlerinde fikir ve beden işçisi ola-
rak çalışmakta olup, her ne sebeple olursa olsun Sosyal Sigortalar Kurumuna
veya bu Kuruma devredilen çeşitli emekli sandıklarına emekli veya yaşlılık ay-
lığına esas olacak prim ödememiş olanlar hizmetlerini belgelendirdikleri ve o
zamana ait ilk aylık ücretleri üzerinden işçi ve işveren sigorta primlerini en
geç beş yıl içinde defaten veya eşit taksitlerle ödedikleri takdirde toplam
olarak en çok 10 yıllık hizmetleri Sosyal Sigortalarda veya Sosyal Sigortalara
devredilen sandıklarda geçen hizmetleriyle birleştirilir.
Geçici Madde 26 - (23/10/1969 - 1186/21 md. ile gelen Geçici 4 üncü md.
hükmü olup numarası teselsül ettirilmiştir.)
Bu kanunun uygulanmasına ait işlemlerin zamanında yapılmasını ve prim
tarifesi ile teknik bilançonun hazırlanmasını sağlamak maksadiyle, çalışma
saatleri dışında görevlendirilecek personele, Kurum Müdürler Kurulunca tespit
edilecek esas ve miktarlar dahilinde bir ücret ödenir.
Yukarıdaki fıkra hükmü 506 sayılı Kanunun tatbikı dolayısiyle munzam me-
saiyi gerektiren her türlü haller için de uygulanır.
Bu ücretler, 7244 sayılı Kanunun 3 üncü maddesi hükmüne tabi değildir.
Geçici Madde 27 - (23/10/1969 - 1186/21 md. ile gelen Geçici 5 inci md.
hükmü olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Sigortalılık hakkı tanınan görevlerde bulunupta, T.B.M.M. üyesi seçilenler,
seçildikleri tarihten itibaren altı ay içinde Sosyal Sigortalar Kurumuna müra-
caat ettikleri takdirde, bu kanunun sigortalılara tanıdığı haklardan faydala-
nırlar. Sigorta primlerinde işveren hissesi T.B.M.M. Başkanlığınca ödenir.
Geçici Madde 28 - (7/3/1973 - 1698/2 md. ile gelen Geçici 1 inci md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Bu kanun yürürlüğe girdiği tarihte iş kazalarıyla meslek hastalıkları si-
gortasından gelir almakta olanlarla gelir bağlanmasına hak kazanmış olup henüz
işlemi tamamlanmamış bulunanların gelirleri, 1/4/1973 tarihinden başlamak üze-
re, iş kazasının vuku bulduğu veya meslek hastalığının anlaşıldığı yıllara gö-
re, aşağıda yazılı katsayılarla çarpılmak suretiyle artırılır:
1968 veya daha eski yıllar 1,40
1969 1,30
1970 1,20
1971 1,10
Ancak yukarıdaki fıkra hükmünün 18 liradan daha az günlük kazançlara göre
bağlanmış olup 25/8/1971 tarih 1474 sayılı Kanunla bu sınıra yükselmiş olan
gelirlere uygulanmasında, bu yükseltmeler nazara alınmaz.
Artırılan gelir tutarı, 78 inci maddede öngörülen günlük kazancın alt sını-
rına göre hesaplanacak gelir tutarından az ve üst sınıra göre hesaplanacak ge-
lir tutarından fazla olamaz.
Yukarıdaki fıkralar, bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra bağlana-
cak gelirler için de uygulanır.
Geçici Madde 29 - (7/3/1973 - 1698/2 md. ile gelen Geçici 2 nci md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihte, malullük, yaşlılık veya ölüm aylığı
almakta olanlarla bu aylıklara hak kazanmış olup henüz işlemi tamamlanmamış bu-
lunanların aylıkları, 1/4/1973 tarihinden başlamak üzere, aylığın hesabına esas
olan ortalama yıllık kazancın tayininde nazara alınan son takvim yıllarına gö-
re, aşağıda yazılı katsayılarla çarpılmak suretiyle artırılır:
1968 veya daha eski yıllar 1,40
1969 1,30
1970 1,20
1971 1,10
Ancak malullük veya yaşlılık aylıklarıyle ölen sigortalıların hak sahibi
kimselerine bağlanan aylıklara esas olan aylığın yıllık tutarı 6480 liradan az
olup 25/8/1971 tarih ve 1474 sayılı kanunla bu hadde yükselmiş olan aylıkların
artırılmasında, yukarıda yazılı katsayılar, aylığın bu hadde yükselmesinden
önceki tutarlarına uygulanır.
Yukarıdaki fıkralar, bu kanun yürürlüğe girdiği tarihten sonra bağlanacak
aylıklar için de uygulanır.
506 sayılı Kanunun 1186 sayılı Kanunla değiştirilen 96 ncı maddesi hükmü
saklıdır.
Geçici Madde 30 - (7/3/1973 - 1698/2 md. ile gelen Geçici 3 üncü md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
991 sayılı Kanunla Sosyal Sigortalar Kurumuna devredilen Askeri Fabrikalar
Tekaüt ve Muavenet Sandığı ile Devlet Demiryolları ve Limanları, İşletmesi Ge-
nel Müdürlüğü İşçileri Emekli Sandığı mevzuatına göre bağlanmış iş kazası,
emekli, adi malullük, vazife malullüğü, dul ve yetim aylığı almakta olanlarla
bu aylıklara hak kazanmış olup henüz işlemleri tamamlanmamış bulunanların
bu aylıkları 1/4/1973 tarihinden başlamak üzere geçici 1 veya geçici 2 nci
maddelerde belirtilen katsayılarla çarpılmak suretiyle ve bu maddelerde
belirtilen esaslara göre artırılır. (1)
Geçici Madde 31 - (7/3/1973 - 1698/2 md. ile gelen Geçici 4 üncü md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Geçici 1 inci ve 2 nci maddeler gereğince yapılacak aylık ve gelir artırma-
ları, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en çok 9 ay içinde tamamla-
nır.
Sosyal Sigortalar Kurumunun bu işler için görevlendirilecek personeline,
yukarıda yazılı süre içinde, ayda 80 saati geçmemek üzere fazla çalışma yaptı-
rılabilir. Ödenecek fazla çalışma ücreti, Bütçe Kanunundaki sınırları aşmamak
üzere, Kurumun Müdürler Kurulunca tespit edilir.
Geçici Madde 32 - (21/6/1973 - 1753/4 md. ile gelen Geçici 1 inci md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce ölen sigortalıların, gelir
veya aylıkları kesilmiş olan yahut gelir veya aylık bağlanmamış bulunan
kimselerinden, bu
-----------------------
(1) Bu maddede sözü edilen geçici 1 ve 2 nci maddelerin numaraları teselsülü
sağlamak için sırayla " Geçici Madde 28, Geçici Madde 29" olarak değişti-
rilmiştir.
kanun gereğince gelir veya aylığa hak kazananlarına kanunun yürürlük tarihin-
den sonra yazılı talepte bulunmaları halinde, bu kanunun yürürlük tarihini
takibeden dönem başından itibaren gelir veya aylık bağlanır.
Bu kanunun 1 inci maddesi ile değiştirilen 23 üncü maddenin V, VI ve VII
nci bölümleri ile 2 nci maddesi ile değiştirilen 68 inci maddenin IV, V ve VI
ncı bölümleri hükümleri saklıdır.
Çeşitli sigorta kanunlarına göre eş ve çocuklara ödenmekte olan gelir ve
aylıklar aynı dönem başından itibaren bu kanunla değiştirilen 23 ve 68 inci
maddelerde belirtilen esaslara uygun olarak bağlanacak gelir ve aylıklar
seviyesine getirilir.
Geçici Madde 33 - (21/6/1973 - 1753/4 md. ile gelen Geçici 2 nci md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
991 sayılı Kanunla Sosyal Sigortalar Kanunununa devredilen Askeri Fabrika-
lar Tekaüt ve Muavenet Sandığı ile Devlet Demiryolları ve Limanları işletmesi
Genel Müdürlüğü İşçileri Emekli sandığı Mevzuatına göre bağlanmış ölüm aylıkla-
rının ödenmesine, 23 üncü maddenin V, VI ve VII nci fıkraları ile 68 inci mad-
desinin IV, V ve VI ncı fıkralarındaki şartlarla devam olunur.
Anılan sandıkların Sosyal Sigortalar Kurumuna devrinden önce ölen sandık
üyelerinin, aylıkları kesilmiş olan veya aylık bağlanmamış bulunan kimseleri
hakkında da geçici 1 inci madde hükmü uygulanır. (1)
Geçici Madde 34 - (16/6/1975 - 1912/7 md. ile gelen Geçici 1 inci md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
31/12/1974 ve daha önceki yıllarda İşkazaları ve Meslek Hastalıkları Sigor-
tasından gelir almakta olanlarla, bu gelirlere hak kazanmış olup henüz işlemi
tamamlanmamış bulunanların aylık gelirlerine, gelir bağlamaya esas olan hisse
ve oranları nazarı itibara alınmak şartıyle aşağıda gösterilen miktarlarda zam
yapılmıştır.
Aylık zam
Üç aylık gelir grubu miktarı
---------------------------------------- ------------------
0 - 3 600 450 (Lira)
3 601 - 6 000 400 (Lira)
6 001 - Daha yukarı 350 (Lira)
Ancak; İşkazaları, Meslek Hastalıkları Sigortasından bağlanacak gelirlerin
hesabına esas tutulan gelirlerin tutarı, 506 sayılı Kanunun, bu kanunla değiş-
tirilen 97 nci maddesine göre hesaplanan asgari gelirlerin tutarından aşağı ol-
duğu takdirde, artırma, gelirin asgari hadde yükseltilmesinden önceki tutarla-
rına uygulanır.
Şu kadar ki, artırılan gelir tutarları İş Kanunu gereğince tespit edilen
en düşük asgari ücrete göre hesaplanacak gelir tutarından az olamaz.
Yukarıdaki fıkralar; esas hak doğurucu olayın vukubulduğu tarih, 1974 ve
daha önceki yıllara ait olmak kaydı ile, 506 sayılı Kanunun 19, değişik 23, de-
ğişik 24 ve 25 inci maddeleri uyarınca sonradan gelire hak kazanacak olanlar
hakkında da uygulanır.
-------------------------
(1) Bu maddede sözü edilen Geçici 1 inci maddenin numarası teselsülü sağlamak
için "Geçici Madde 32" olarak değiştirilmiştir.
Geçici Madde 35 - (16/6/1975 - 1912/7 md. ile gelen Geçici 2 nci md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
31/12/1974 ve daha önceki yıllarda Malullük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortaların-
dan aylık talebinde bulunarak halen aylık almakta olanlarla, bu aylıklara hak
kazanmış olup henüz işlemi tamamlanmamış bulunanların malullük ve yaşlılık
aylıkları ile, ölen kimsenin hak sahiplerinin aylıklarına da hisseleri oranında
olmak şartıyle aşağıda gösterilen miktarlarda zam yapılmıştır.
Aylık zam
Üç aylık, aylık grubu miktarı
------------------------------- ---------------
0 - 3 600 450 (Lira)
3 601 - 6 000 400 (Lira)
6 001 - Daha yukarı 350 (Lira)
Ancak; malullük, yaşlılık aylıkları ile ölenlerin hak sahiplerine bağlana-
cak aylıkların hesabına esas tutulan aylığın tutarı, 506 sayılı Kanunun, bu Ka-
nunla değiştirilen 96 ncı maddesine göre hesaplanan asgari aylıkların tutarın-
dan aşağı olduğu takdirde, artırma, aylığın asgari hadde yükseltilmesinden ön-
ceki tutarlarına uygulanır.
Şu kadar ki; artırılan aylık tutarları 506 sayılı Kanunun 1474 sayılı Ka-
nunla değişik 78 inci maddesinde öngörülen üst sınıra göre hesaplanacak aylık
tutarından fazla olamaz.
Yukarıdaki fıkralar; esas hak doğurucu olayın vukubulduğu tarih, 1974 ve
daha önceki yıllara ait olmak kaydı ile 506 sayılı Kanunun 57, 58, 63, değişik
68 ve 69 uncu maddeleri uyarınca sonradan aylık bağlanmasına hak kazanacak
olanlar hakkında da uygulanır.
Geçici Madde 36 - (16/6/1975 - 1912/7 md. ile gelen Geçici 3 üncü md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
991 sayılı Kanunla Sosyal Sigortalar Kurumuna devredilen sandıklar mevzua-
tına göre çeşitli aylık almakta olanlarla bu aylıklara hak kazanmış olup henüz
işlemleri tamamlanmamış bulunanların aylıkları için de bu Kanunun geçici 1 ve
2 nci maddeleri uygulanır. (1)
Geçici Madde 37 - (16/6/1975 - 1912/7 md. ile gelen Geçici 4 üncü madde
hükmü olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Bu Kanun gereğince yapılacak aylık ve gelir artırmaları, Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten itibaren en geç 6 ay içinde tamamlanır.
Sosyal Sigortalar Kurumunun bu işler için görevlendirecek personeline
yukarıda yazılı süre içinde ayda 80 saati geçmemek üzere fazla çalışma
yaptırılabilir. Ödenecek fazla çalışma ücreti, Kurumun Müdürler Kurulunca
tespit edilir.
-----------------
(1) Bu maddede sözü edilen geçici 1 ve geçici 2 nci maddelerin numaraları
teselsülü sağlamak için sırasıyla "Geçici Madde 34" ve "Geçici Madde 35"
olarak değiştirilmiştir.
Borçlanma:
Geçici Madde 38 - (16/6/1975 - 1912/7 md. ile gelen Geçici 5 inci md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Bu Kanunun yayımı tarihinden önce;
A)
a - 506 sayılı Kanuna göre malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tescil
edilmiş bulunan,
b - Borçlanma isteğinin yapıldığı tarihte 506 sayılı Kanuna tabi işte ça-
lışmakta olan,
Sigortalıların hizmet akdine dayanarak çalıştıkları süredeki en çok on yıl-
lık hizmetleri talepleri halinde borçlandırılır.
Borçlandırılan hizmetler prim veya kesenek ödeyerek geçmiş hizmetlere katı-
lır. Şu kadar ki, 506 sayılı Kanuna göre tespit edilen sigortalılığın başlan-
gıç tarihinden önceki süreler için borçlandırılma halinde, sigortalılığın baş-
langıç tarihi, borçlandırılan gün sayısı kadar geriye götürülür.
Borçlanılması talep edilen hizmet için evvelce Sosyal Sigortalar Kurumuna
prim veya Emekli Sandıklarına kesenek ödenmemiş olması şarttır.
Borçlanma isteği, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren örneği Ku-
rumca hazırlanacak belge ile bir yıl içinde Kuruma yapılır. Borçlanılan hizmet-
lere ilişkin primler, 1/4/1950 tarihinden sonraki sürelere ait borçlanmalarda
cari asgari günlük kazanç, 1/4/1950 tarihinden evvelki sürelere ait borçlanma-
larda talep tarihindeki son 3 aylık kazanç ortalaması esas alınmak suretiyle
hesaplanır ve toptan veya 5 yıl içinde eşit taksitlerle ödenir. Borçlanan si-
gortalının ölümü halinde hakkının doğumuna yetecek prim miktarı hak sahiplerin-
den alınır.
B)
a - 506 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin birinci bendi uyarınca sigorta
kapsamına girmeyen hizmetler,
18 yaşından önce geçmiş hizmetler,
506 sayılı Kanunun geçici 20 nci maddesinde sayılan sandıklarda geçen hiz-
metler,
Sigorta mevzuatına göre kendilerine toptan ödeme yapılmak suretiyle tasfiye
edilmiş hizmetler, borçlanılamaz.
b - 1186 sayılı Kanuna göre borçlanılmış ve bu Kanunla borçlanılacak hiz-
metler toplamı 10 yılı aşamaz.
c - Borçlandırılan süreler 506 sayılı Kanunun değişik geçici 8 inci mad-
desi uygulamasında nazara alınmaz.
Geçici Madde 39 - (16/6/1975 - 1912/7 md. ile gelen Geçici 6 ncı md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Geçici 5 inci maddenin (A) bendinin 4 üncü fıkrasında belirtilen belgele-
ri, işverenler, sigortalının isteği halinde doğru, eksiksiz ve usulüne uygun
olarak düzenleyip onaylamakla yükümlüdürler. (1)
----------------------------
(1) Bu maddede sözü edilen geçici 5 inci maddenin numarası teselsülü sağla-
mak için "Geçici Madde 38" olarak değiştirilmiştir.
Kurum, belgelerdeki bilgilerin sahte veya gerçeğe aykırılığı konusunda
re`sen inceleme yapabilir ve yaptırabilir. Sahteliği ve gerçeğe aykırılığı sap-
tanan borçlanma belgeleri geçerli olmaz.
Borçlanma belgelerinin gerçeğe uymadığı anlaşılırsa bunları düzenleyenler
ve ilgili sigortalılar, Kurum`un bu yüzden uğrayacağı zararları müştereken ve
müteselsilen tazmin etmekle yükümlüdürler. Genel hükümlere göre ceza kovuş-
turması da yapılır.
Geçici Madde 40 - (16/6/1975 - 1912/7 md. ile gelen Geçici 7 nci md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
36 ve 42 nci maddeler gereğince, ana ve babalara yapılacak sağlık yardımı
uygulaması, bu kanunun yayımı tarihinden itibaren en geç üç yılda bütün illeri
uygulama kapsamına alacak şekilde Bakanlar Kurulunca düzenlenir.
Sigortaya tabi olma halinin devamı:
Geçici Madde 41 - (11/5/1976 - 1992 sayılı Kanunun 3 üncü md. si ile gelen
geçici md. hükmü olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Bu kanunun yayımı tarihinden önce sigortalı sayılan çiftçi mallarını koruma
bekçilerinden primleri ödenmemiş olanların, 506 sayılı Kanuna göre tahakkuk
ettirilecek prim borçlarının tamamı, kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren 1 yıl içinde ödendiği takdirde bu süreye ilişkin sigortalılık hakları
saklıdır.
Geçici Madde 42 - (11/8/1977 - 2098/1 md. ile gelen Geçici 1 inci md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
a) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar, bu Kanuna tabi işyerlerinde
çalışan sigortalının hizmet hesabında bulunacak itibari hizmet günü sayısı top-
lamı (prim borçları; borçlanma suretiyle sigortalıca ödenmek kaydıyle) sigorta-
lılık süresinden indirilir.
b) Borçlanmada, borçlanma isteği, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren örneği kurumca hazırlanacak belge ile azami bir yıl içinde kuruma ya-
pılır. Borçlanılan itibari hizmetlere ilişkin primler, 1/4/1950 tarihinden son-
raki sürelere ait borçlanmalarda cari asgari günlük kazanç, 1/4/1950 tarihinden
evvelki sürelere ait borçlanmalarda talep tarihindeki son 3 aylık kazanç or-
talaması esas alınmak suretiyle hesaplanır ve toptan veya 5 yıl içinde eşit
taksitle ödenir.
Geçici Madde 43 - (11/8/1977 - 2099 sayılı Kanunun 3 üncü md. si ile gelen
geçici md. hükmü olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Bu Kanunun birinci maddesi ile tespit olunan oranlar bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihten önce aylık bağlanmış olan hak sahipleri hakkında da Kanunun
yayımlandığı tarihi takibeden dönem başından itibaren uygulanır.
Geçici Madde 44 - (29/6/1978 - 2167/14 md. ile gelen Geçici 1 inci md. hük-
mü olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Bu Kanunun yayımı tarihinden önce:
A) a) Bu Kanuna göre Malullük, Yaşlılık ve Ölüm sigortalarına tescil edil-
miş bulunan,
b) Borçlanma isteğinin yapıldığı tarihte bu Kanuna tabi işte çalışmakta
olanlarla, isteğe bağlı veya topluluk sigortasına prim ödemekte bulunan kimse-
lerin hizmet akdine dayanarak çalıştıkları işlerden en çok 10 yıllık hizmetleri
talepleri halinde borçlandırılır.
*
Borçlandırılan hizmetler prim veya kesenek ödeyerek geçmiş hizmetlere
katılır; şu kadarki, bu Kanuna göre tespit edilen sigortalılığın başlangıç
tarihinden önceki süreler için borçlandırılma halinde sigortalılığın başlangıç
tarihi, borçlandırılan gün sayısı kadar geriye götürülür.
Borçlanması talep edilen hizmet için evvelce Sosyal Sigortolar Kurumuna
prim veya emekli sandıklarına kesenek ödenmemiş olması şarttır.
Borçlanma isteği, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl
içinde kuruma yapılır. Borçlanılması istenilen hizmetin örneği kurumca hazırla-
nacak belgeler ile tevsik edilmesi şarttır.
Borçlanılan hizmetlere ilişkin primler, 1 Nisan 1950 tarihinden sonraki
sürelere ait borçlanmalarda istek tarihindeki asgari günlük kazanç, 1 Nisan
1950 tarihinden önceki sürelere ait borçlanmalarda talep tarihinden önceki son
üç aylık kazanç ortalaması esas alınmak sureti ile hesaplanır ve toptan veya
beş yıl içinde eşit taksitlerle ödenir.
Borçlanan sigortalının ölümü halinde hakkın doğumuna yetecek prim miktarı
hak sahibinden alınır.
B) a) 506 sayılı Kanunun 3 üncü maddesinin birinci bendi uyarınca sigorta
kapsamına girmeyen hizmetler,
18 yaşın tamanlanmasından önce geçmiş hizmetler,
Bu Kanunun geçici 20 nci maddesinde sayılan sandıklarda geçen hizmetler,
Sigorta mevzuatına göre kendilerine toptan ödeme yapılmak suretiyle
tasfiye edilmiş hizmetler bu maddeye göre,
Borçlandırılmaz.
b) 1186, 1912 ve 991 sayılı kanunlara göre borçlanılmış ve bu Kanunla
borçlanılacak hizmetler toplamı 10 yılı aşamaz.
c) Borçlandırılan süreler, bu Kanunun geçici 8 inci maddesinin uygulanma-
sında nazara alınmaz.
İşbu geçici maddenin (A) bendinin 5 inci fıkrasında belirtilen belgeler;
işverenler, sigortalının isteği halinde doğru, eksiksiz ve usulüne uygun olarak
düzenleyip onaylamakla yükümlüdürler.
Kurum, belgelerdeki bilgilerin sahte ve gerçeğe aykırılığı konusunda
resen inceleme yapabilir ve yaptırabilir. Sahteliği ve gerçeğe aykırılığı
saptanan borçlanma belgeleri geçerli olmaz.
Borçlanma belgelerinin gerçeğe uymadığı anlaşılırsa bunları düzenleyenler
ve ilgili sigortalılar, kurumun bu yüzden uğrayacağı zararları müştereken ve
müteselsilen tazmin etmekle yükümlüdürler. Genel hükümlere göre ceza kovuştur-
ması da yapılır.
Geçici Madde 45 - (29/6/1978 - 2167/14 md. ile gelen Geçici 2 nci md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
1136 sayılı Kanunun 1238 sayılı Kanunla değişik geçici 1 inci maddesine
göre düzenlenecek avukatlık süresi belgesi ile, 1512 sayılı Kanunun geçici
14 üncü maddesine göre düzenlenecek noterlik süresi belgesini sigortalılıkları-
nın başladığı tarihten itibaren en geç 2 yıl içinde kuruma vermeyenlerden, bu
belgeleri bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren en geç 6 ay içinde
kuruma verenler de yukarıda belirtilen geçici madde hükümlerinden yararlandı-
rılır.
*
Geçici Madde 46 - (29/6/1978-2167/14 md. ile gelen Geçici 3 üncü md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
23 üncü maddenin 8 inci fıkrasına ilişkin hüküm, bu Kanunun yürürlüğe girdi-
ği tarihten önceki ölümler için de hak sahiplerinin istemleri halinde uygulanır.
Ancak gelire hak kazanma, bu Kanunun yürürlük tarihini takip eden aybaşından
itibaren başlar.
Geçici Madde 47 - (29/6/1978 - 2167/14 md. ile gelen Geçici 4 üncü md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Bu Kanunun 3 ve 12 nci maddeleriyle, ek 2 nci maddesinde belirtilen yönetme-
likler bu Kanunun yayımı tarihinden itibaren en geç 3 ay içinde düzenlenir. (1)
Yönetmelikler yürürlüğe girinceye kadar, Sosyal Güvenlik Bakanlığınca çıka-
rılacak genelgelere göre işlem yapılır.
Geçici Madde 48 - (29/6/1978-2167/14 md. ile gelen Geçici 5 inci md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
A) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte, İş kazası ve meslek hastalıkları
sigortası ile malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarından gelir veya aylık almak-
ta olanlar ile gelir veya aylık talebinde bulunmuş olup da henüz işlemleri ta-
mamlanmamış bulunanların göstergeleri aşağıdaki şeklide tayin edilir.
Aylık veya gelir bağlama oranları ile maluliyet derecelerine göre halen
ödenmekte olan aylık veya gelirlerin yüzde yüz değeri, onbire bölünmek suretiyle
göstergeler tespit edilir.
Ancak, asgari kazanç üzerinden aylık ve gelir alanların, yukarıdaki fıkra
nazara alınmadan, gösterge tablosunda en düşük gösterge esas alınarak yeni aylık
ve gelirleri hesap edilir.
B) 991 sayılı Devlet Demiryolları ve Limanları İşletme Genel Müdürlüğü İşçi-
leri Emekli Sandığı ile, Askeri Fabrikalar Tekaüt ve Muavenet Sandığının Sosyal
Sigortalar Kurumuna devri hakkındaki Kanun ile ek ve değişikliklerine göre, ku-
rumdan aylık almakta olanların bu aylıkları, 1189 sayılı Kanunun geçici 2 nci
madde esasları uygulanmak suretiyle yeniden hesaplanır. (2)
Geçici Madde 49 - (29/6/1978 - 2167/14 md. ile gelen Geçici 6 ncı md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
506 sayılı Yasanın geçici 20 nci maddesinde sözü edilen sandıklardan bu Ka-
nunun yürürlüğe girdiği tarihten önce tasfiye edilen veya tasfiye halinde olan-
ların borç ve alacakları ve diğer bütün mameleki bu Kanunun yürürlüğe girdiği
tarihten itibaren 6 ay içinde çıkarılacak yönetmelik esasları dahilinde Sosyal
Sigortalar Kurumuna devredilir.
Bu yönetmelikte devir şekilleri, aktüeryal hesapların nasıl yapılacağı be-
lirtilir.
Birinci fıkrada sözü edilen sandıklara ait işyerlerinde 506 sayılı Yasaya
tabi işlerde çalışanların hizmetleri Sosyal Sigortalar Kurumunda geçen hizmetle-
ri ile birleştirilir.
----------------
(1) Bu maddede sözü edilen ek 2 nci maddenin numarası teselsülü sağlamak için
"Ek Madde 11" olarak değiştirilmiştir.
(2) Bu maddede sözü edilen geçici 2 nci madde, kanunları tek metin haline getir-
mek amacı ile 13/11/1969 tarih ve 1189 sayılı Kanunun 23/1/1968 tarih ve 991
sayılı Kanunla birleştirilmesi ve madde numaralarının teselsül ettirilmesi
için 991 sayılı Kanunun geçici 12 nci maddesi haline getirilmiştir.
*
Birleştirilen hizmetlere göre gelir ve aylık almaya hak kazanmış olanların
gelir ve aylıkları ile, birinci fıkrada sözü edilen sandıklarca bağlanmış gelir
ve aylıklar Sosyal Sigortalar Kurumunca ödenir.
Yapılacak aktüeryal hesaplar sonunda tespit olunacak teknik açıklar, bu Ka-
nunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren % 5 faizle ve 5 yılda eşit taksitler
halinde, ilgili banka veya sigorta şirketi tarafından Sosyal Sigortalar Kurumuna
ödenir.
Teknik açığın Sosyal Sigortalar Kurumuna ödenmesindeki gecikme, kurumca bu
Kanuna göre yapılması gereken ödemeleri durdurmaz.
Göstergelerin yeniden tespiti:
Geçici Madde 50 - (6/3/1981 - 2422/18 md. ile gelen Geçici 1 inci md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihte gelir veya aylık almakta olanlar ile
gelir veya aylık bağlanmasına hak kazanmış olup, henüz işlemleri tamamlanmamış
olanların gelir ve aylık hesabına esas göstergeleri aşağıdaki şekilde yeniden
tesbit edilir.
a) İş Kazaları ile meslek hastalıkları sigortasından bağlanan gelirler için,
1967 yılından itibaren bu Kanunun ek 2 nci maddesinin (a) ve (d) fıkraları uya-
rınca hazırlanan gösterge tespit tablolarından, sigortalının, 506 sayılı Kanunun
88 inci maddesine göre hesaplanan yıllık kazancı esas alınarak göstergesi tespit
olunur. (1)
Gelire esas kazancının hesabına giren son takvim ayı 1967`den önceki yıllara
ait olan sigortalıların göstergesi, 1186 sayılı Kanuna göre hesaplanan kazançla-
rı esas alınarak 1967 yılına ait gösterge tespit tablosundan belirlenir.
b) Malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarından bağlanan aylıklar için göster-
ge tespit tabloları, 1969 yılından itibaren aylık talep veya ölüm yılları göz-
önünde tutularak, bu tarihten önceki 3 takvim yılına ait prim hesabına esas as-
gari günlük kazançların 3 yıllık tutarının yıllık ortalaması taban sayısını aynı
yıllara ait azami günlük kazançların 3 yıllık tutarının yıllık ortalaması tavan
sayısını oluşturmak üzere bu Kanunun ek 2 nci maddesinin (d) fıkrasına göre
hazırlanır. (2)
Bu tabloların hazırlanması sırasında asgari ve azami kazançların yıllık
ortalaması hesap edilirken, hesaba 1969 ve daha önceki yıllar girdiği takdirde,
bu yıllar için asgari ve azami kazançların hesabına, 506 sayılı Kanuna 1186
sayılı Kanunla eklenen geçici 1 inci madde hükmü uygulanmak suretiyle tesbit
edilen miktarlar esas alınır. (3)
Sigortalıların aylık talep veya ölüm yıllarına ait gösterge tespit tablosun-
dan, aylık bağlamaya esas alınan ortalama yıllık kazançlarının karşılıkları olan
göstergeleri tespit edilir. Aylık bağlamaya esas ortalama yıllık kazancın hesa-
bına 1969 ve daha önceki yıllar girdiği takdirde bu yıllar için, sigortalının,
1186 sayılı Kanuna göre hesaplanan kazançları nazara alınır.
Aylık talep veya ölüm yılları 1969 ve daha önceki yıllara ait olanların ay-
lık hesabına esas göstergeleri, 1969 yılına ait gösterge tespit tablosundan
tespit edilir.
------------
(1) Bu maddede sözü edilen ek 2 nci maddenin numarası teselsülü sağlamak için
"Ek Madde 21" olarak değiştirilmiştir.
(2) Bu bentte sözü edilen ek 2 nci maddenin numarası teselsülü sağlamak için
"Ek Madde 21" olarak değiştirilmiştir.
(3) Bu bentte sözü edilen geçici 1 inci maddenin numarası teselsülü sağlamak
için "Geçici Madde 23" olarak değiştirilmiştir.
*
c) 991 sayılı Kanunla Kuruma devredilen sandıklar mevzuatına göre çeşitli
aylık alanlardan 1/7/1978 tarihinde ve daha evvel aylık bağlanmış olup, 2167 sa-
yılı Kanunun geçici 5 inci maddesi uyarınca intibakı yapılmış olanların,
18/5/1979 tarih ve 7/17515 sayılı Kararnameye göre tespit edilen göstergelerine
(60) sayısı eklenmek suretiyle yeni göstergeleri tespit edilir ve aylıklar bu
yeni göstergeler üzerinden hesaplanarak ödenmeye devam olunur. 1/7/1978 tarihin-
den sonra aylık bağlanıp halen aylık almakta olanlar ile aylık bağlanmasına hak
kazananların aylıklarının hesabına esas göstergeleri, bu Kanunun ek 2 nci madde-
sinin (c) ve (d) fıkralarına göre hazırlanan gösterge tespit tablolarına göre
tespit edilir.
d) Gelir veya aylık almakta olanların yukarıdaki fıkralara göre yeniden tes-
pit edilen göstergesi, bu maddenin yürürlüğe girdiği tarihten önce tespit edil-
miş olan göstergesine (60) sayısı eklenmek suretiyle bulunan gösterge sayısından
küçük olamaz.
e) 1/3/1981 - 31/3/1981 tarihleri arasında gelir veya aylık bağlanmasına hak
kazananların gelir veya aylık hesabına esas göstergeleri, durumlarına uyan yuka-
rıdaki (a), (b) veya (c) fıkrası hükümlerine göre düzenlenecek gösterge tespit
tablosu esas alınarak tespit edilir.
Avans ödenmesi:
Geçici Madde 51 - (6/3/1981 - 2422/18 md. ile gelen Geçici 2 nci md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Ödenmekte olan gelir ve aylıklar, yukarıdaki geçici 1 inci madde hükümleri
uyarınca göstergelerin yeniden tespiti işlemlerinin tamamlandığı tarihi takip
eden ödeme dönemi başına kadar, avans mahiyetinde olmak ve sonradan mahsubu ya-
pılmak üzere, gelir ve aylıkların hesaplanmasına esas alınan gösterge sayılarına
(60) sayısı eklenmek suretiyle bulunacak yeni gösterge sayıları üzerinden hesap-
lanarak ödenir. (1)
Geçici Madde 52 - (6/3/1981 - 2422/18 md. ile gelen Geçici 3 üncü md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Bu Kanunun 5, 7 ve 9 uncu maddelerinin yürürlüğe gireceği tarihe kadar tah-
sis talebinde bulunan veya ölen sigortalılar için 506 sayılı Kanunun 1186 sayılı
Kanunla değişik 55, 61 ve 67 nci maddelerinin uygulanmasında, aylık hesabına
esas alınacak gösterge; sigortalının işten ayrıldığı veya öldüğü tarihten önceki
Malullük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortaları primi ödenmiş son 5 takvim yılının prim
hesabına esas tutulan kazanç tutarları toplamı en yüksek olan 4 takvim yılına
göre bulunacak ortalama yıllık kazanç esas alınarak tespit edilir.
5 takvim yılından daha az takvim yılında prim ödemiş olan sigortalı için or-
talama yıllık kazanç prim ödediği takvim yılları esas alınmak suretiyle hesapla-
nır.
Geçici Madde 53 - (6/3/1981 - 2422/18 md. ile gelen Geçici 4 üncü md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Bu Kanunun ek 2 nci maddesinin (b) fıkrasının uygulanmasında, 31/12/1981
(dahil) tarihine kadar, aylıkların hesabına esas alınacak göstergelerin tespi-
tinde kullanılmak üzere, aşağıda belirtilen şekilde "Gösterge Tespit Tabloları"
düzenlenir. (2)
Malullük, Yaşlılık ve Ölüm Sigortaları için düzenlenecek gösterge tespit
tablosunda, sigortalının aylık talep veya ölüm tarihinden önceki 4 takvim yılın-
da prim hesabına esas asgari günlük kazançların 4 yıllık tutarının yıllık orta-
laması taban
--------------
(1) Bu maddede sözü edilen geçici 1 inci maddenin numarası teselsülü sağlamak
için "Geçici Madde 50" olarak değiştirilmiştir.
(2) Bu maddede sözü edilen ek 2 nci maddenin numarası teselsülü sağlamak için
"Ek Madde 21" olarak değiştirilmiştir.
*
sayısını, aynı yıllara ait azami günlük kazançların yıllık ortalaması tavan
sayısını oluşturur.
Taban sayısı, gösterge tablosundaki en düşük göstergenin, tavan sayısı en
yüksek göstergenin karşılığı olarak alınır. Tavan sayısı ile taban sayısı
arasındaki fark, en düşük göstergenin karşılığı olan kademe hariç tutularak
geriye kalan kademe sayısına bölünür. Bölüm sonucunun kesir kısmı tama çıkarı-
larak elde edilen sayı, en düşük göstergeyi takibeden göstergeden itibaren, her
dilim bir göstergeyi karşılamak üzere, taban sayısına ard arda ilave edilerek
takip eden göstergelerin karşılığı sayılar tespit edilir.
Geçici Madde 54 - (11/12/1981 - 2564/4 md. ile gelen Geçici 1 inci md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
1/4/1981 tarihinden önce malullük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tescil
edilmiş olanlar hakkında 60 ıncı maddenin (G) fıkrası hükmü uygulanmaz.
Geçici Madde 55 - (24/10/1983 - 2934/5 md. ile gelen Geçici 1 inci md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
506 Sayılı Kanunun 2100 sayılı Kanunla değişik 3 üncü maddesinin I/A bendi-
nin yürürlüğe girdiği 24/11/1977 tarihinde 1/1/1984 tarihine kadar, özel sektöre
ait tarım ve orman işlerinde ücretle ve süreksiz olarak çalışanların 506 sayılı
Kanun yönünden sonuçlandırılan sigortalılık işlemleri ile malullük, yaşlılık ve
ölüm sigortalarından prim ödeme gün sayılarına ilişkin hakları saklıdır.
Geçici Madde 56 - (24/10/1983 - 2934/5 md. ile gelen Geçici 2 nci md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Bu Kanunun yayımı tarihinden önce kasıt ve kusuru sonucu meydana gelen iş
kazası veya meslek hastalığı nedeniyle ölen sigortalıların hak sahiplerine kar-
şı, Kurumca açılmış davalar düşer.
Geçici Madde 57 - (24/10/1983 - 2934/5 md. ile gelen Geçici 3 üncü md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu gereğince alınacak prim ve verilecek
ödenekler ile bağlanacak gelir ve aylıkların hesaplanmasında 1984 yılı için ek-
teki gösterge tablosu uygulanır.
Geçici Madde 58 - (17/11/1983 - 2959/1 md. ile gelen Geçici 1 inci md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
506 sayılı Kanuna, 2167 sayılı Kanunun 14 üncü maddesi ile eklenen Ek 1 inci
madde ile kanun kapsamına alınanlardan 11/7/1978 tarihinden bu Kanunun yürürlüğe
girdiği tarihe kadar 506 sayılı Kanunun değişik Geçici 8 inci maddesinde belir-
tilen çalışma belgesi ile 2167 sayılı Kanuna göre borçlanmaya esas hizmet belge-
si verenler veya bunların ölümü halinde hak sahipleri, bu belgelerde kayıtlı
hizmetlerin tamamını;
A) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren engeç üç ay içinde Kuruma
yazılı olarak başvurmak,
B) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte geçerli olan prime esas asgari gün-
lük kazanç üzerinden hesaplanacak malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları prim
borcunu, tebliğ tarihinden itibaren en geç 6 ay içinde kuruma ödemek,
Şartı ile borçlanabilirler.
Bunlar için ayrıca borçlanmaya esas hizmet belgesi istenmez.
Kuruma tevdi edilen ve meslek kuruluşlarınca veya ilgili dernek veya vakıf-
larca onaylanmış bulunan borçlanma belgeleri için ayrıca işveren onayı aranmaz.
*
Bu suretle borçlandırılan hizmetler prim veya kesenek ödemek suretiyle geç-
miş veya daha önce borçlanılmış hizmetlere katılır.
Sigortalılığın başlangıç tarihinden önceki sürelerin borçlandırılması halin-
de sigortalılığın başlangıç tarihi, borçlandırılan gün sayısı kadar geriye götü-
rülür.
Geçici Madde 59 - (17/11/1983-2959/1 md. ile gelen Geçici 2 nci md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
506 sayılı Kanuna 2167 sayılı Kanunun 14 üncü maddesiyle eklenen Ek 1 inci
madde ile Kanun kapsamına alınanlara, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar
yapılan ödemeler geri alınmaz. (1)
Geçici Madde 60 - (20/3/1985 - 3168/8 md. ile gelen Geçici 1 inci md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce ölen sigortalıların gelir veya
aylık bağlanamamış dul kocalardan bu Kanun gereğince gelir veya aylığa hak
kazananlara yazılı talepte bulunmaları halinde, bu Kanunun yürürlük tarihini
takip eden ödeme dönemi başından itibaren gelir veya aylık bağlanır.
Geçici Madde 61 - (20/3/1985 - 3168/8 md. ile gelen Geçici 2 nci md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
506 sayılı Kanunun 23 ve 68 inci maddelerinin (I) numaralı bentlerinin yü-
rürlükten kaldırılan (B) fıkralarına göre gelir veya aylık bağlanmış bulunanlar-
dan, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte evli olanların yeniden evlendikleri
tarihe kadar gelir veya aylıklarının ödenmesine devam olunur. Sonraki eşinden
de gelir veya aylık almaya hak kazananlara bu gelir veya aylıklardan fazla ola-
nı ödenir.
Geçici Madde 62 - (20/3/1985 - 3168/8 md. ile gelen Geçici 3 üncü md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Askeri Fabrikalar Tekaüt ve Muavenet Sandığı ile Devlet Demiryolları ve Li-
manları İşletmesi Genel Müdürlüğü İşçileri Emekli Sandığının Sosyal Sigortalar
Kurumuna devrinden önce ölen sandık üyelerinin hak sahipleri hakkında bu Kanun
hükümleri uygulanır.
Geçici Madde 63 - (20/3/1985 - 3168/8 md. ile gelen Geçici 4 üncü md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte, ödenecek ilk aylık ödeme, bir defaya
mahsus olmak üzere bir aydan fazla müddeti kapsayabilir.
Geçici Madde 64 - (24/12/1985-3246/2 md. ile gelen Geçici 1 inci md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir; Mülga: 20/2/1992-3774/6 md.)
------------
(1) Bu maddede sözü edilen ek 1 inci maddenin numarası teselsülü sağlamak için
"Ek Madde 10" olarak değiştirilmiştir.
KANUNLAR, MAYIS 1992 (Ek - 12)
Geçici Madde 65 - (24/12/1985 - 3246/2 md. ile gelen Geçici 2 nci md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir; Mülga: 20/2/1992-3774/6 md.)
Geçici Madde 66 - (20/6/1987 - 3395/17 md. ile gelen Geçici 1 inci md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 506 sayılı Sosyal Sigortalar Ka-
nunu hükümlerine muhalefetten açılan ve devam eden davalardan, Kanunun değişti-
rilen hükümlerine göre mahkemelerin görev alanı dışına çıkarılan suçlarla ilgili
olanları hakkında görevsizlik kararı verilerek, dosyalarındaki tutanak ve belge-
ler para cezası vermeye yetkili Sosyal Sigortalar Kurumu ilgili ünitelerine gön-
derilir.
Kurum, gönderilen tutanakların ilgilileri hakkında, tutanaklarında yazılı
suçun Kanun değişikliğinden önceki para cezasının asgari haddini uygulamak sure-
tiyle para cezası tutanağı düzenler.
Geçici Madde 67 - (20/6/1987 - 3395/17 md. ile gelen Geçici 2 nci md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce Prim İtiraz Komisyonu nezdinde
itirazda bulunulmuş dosyalar tasfiye oluncaya kadar, Prim İtiraz Komisyonları
görevlerine devam eder.
Geçici Madde 68 - (20/6/1987-3395/17 md ile gelen Geçici 3 üncü md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
506 sayılı Kanuna 2167 sayılı Kanunun 14 üncü maddesi ile eklenen ek 1 inci
madde ile Kanun kapsamına alınanlardan, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
itibaren altı ay içinde 506 sayılı Kanunun değişik geçici 8 inci maddesine göre
düzenlenecek çalışma belgelerini Kuruma verenler bu belgelerde kayıtlı hizmetle-
rinin tamamını;
A) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren altı ay içinde Kuruma ya-
zılı olarak başvurmak,
B) Borçlanma talebinde bulunduğu tarihte geçerli olan prime esas asgari gün-
lük kazanç üzerinden hesaplanacak malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi
borcunu, tebliğ tarihinden itibaren en geç bir yıl içinde Kuruma ödemek,
Şartı ile borçlanabilirler.
Bu suretle borçlandırılan hizmetler, prim veya kesenek ödemek suretiyle geç-
miş veya daha önce borçlanılmış hizmetlere katılır.
Sigortalılığın başlangıç tarihinden önceki sürelerin borçlandırılması
halinde sigortalılığın başlangıç tarihi borçlandırılan gün sayısı kadar geriye
götürülür.
Çalışma belgelerinin gerçeğe uymadığı Kurumca tespit edildiği takdirde,
gerek bunu düzenleyenler, gerek ilgili sigortalılar, Kurumun bu yüzden uğraya-
cağı zararları % 50 fazlası ile ve kanuni faizi ile birlikte Kuruma ödemekle
yükümlüdürler.
Bu gibiler hakkında ayrıca genel hükümlere göre ceza kovuşturması da yapı-
lır.
Geçici Madde 69 - (20/6/1987 - 3395/17 md. ile gelen Geçici 4 üncü md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir.)
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihi takip eden yılbaşından itibaren 5 takvim
yılından daha az süre için; Ek 2 nci maddenin (B) fıkrasının (b) bendine göre
düzenlenecek üst gösterge tespit tablosunun tavan sayısının tespitine esas olan;
sigortalının aylık talep veya ölüm tarihinden önceki beş takvim yılında üst gös-
terge tablosunun en yüksek göstergesi üzerinden hesaplanacak günlük kazançların
beş yıllık tutarının yıllık ortalaması;
1 inci takvim yılı için bir,
2 nci takvim yılı için iki,
3 üncü takvim yılı için üç,
4 üncü takvim yılı için dört,
Yıllık tutarlarının yıllık ortalaması alınmak suretiyle tespit edilir.
Geçici Madde 70 - (20/6/1987 - 3395/17 md. ile gelen Geçici 5 inci md. hükmü
olup madde numarası teselsül ettirilmiştir; İptal: Ana. Mah. Kar. 26/10/1988 -
E. 1988/19, K. 1988/33)
Geçici Madde 71 - (4/4/1987- KHK - 277/1 md. ile gelen Geçici 1 md. hükmü
olup, madde numarası teselsül ettirilmiştir. Mülga: 9/5/1990 - 3642/1 md.)
Geçici Madde 72 - (4/4/1987 - KHK - 277/1 md. ile gelen Geçici 2 md. hükmü
olup, madde numarası teselsül ettirilmiştir. Mülga:9/5/1990 - 3642/1 md.)
Geçici Madde 73 - (4/4/1987 - KHK - 277/1 md. ile gelen Geçici 3 md. hükmü
olup, madde numarası teselsül ettirilmiştir. Mülga: 9/5/1990 - 3642/1 md.)
Geçici Madde 74 - (20/5/1988 - KHK - 323/1 md. ile gelen Geçici Madde hükmü
olup, madde numarası teselsül ettirilmiştir. Mülga: 9/5/1990 - 3642/1 md.)
Geçici Madde 75 - (Ek: 16/2/1989 - 3522/2 md.)
Geçici 70 inci madde uyarınca, geçici gösterge aylığına hak kazananların,
malullük, yaşlılık ve ölüm aylıklarının Aralık 1988 tarihindeki gösterge tablo-
ları ile memur aylıklarına uygulanan 100 katsayıya ve 53 000 lira olarak tespit
edilmiş sosyal yardım zammına göre hesaplanacak tutarları üzerinden aşağıda be-
lirtilen esaslar dahilinde ödenmesine devam olunur.
A) Bu aylıklarda; katsayı, gösterge tablosu ve sosyal yardım zammındaki
değişiklikler nedeniyle herhangi bir artış yapılmaz.
B) Bu madde kapsamındaki aylıkların, geçici 70 inci maddeye göre borçlanma
hakkından yararlanmamış olsalardı, almaya hak kazanacakları (sosyal yardım zammı
dahil) aylık tutarları, kendilerine ödenmekte olan (sosyal yardım zammı dahil)
aylık tutarlarını geçeceği tarihten itibaren, bu ödemeler yerine; cari katsayı,
gösterge tablosu ve sosyal yardım zammı esas alınmak suretiyle hesaplanacak
aylık tutarları üzerinden ödeme yapılır.
KANUNLAR, AĞUSTOS 1993 (Ek-17)
Geçici Madde 76 - (Ek: 7/3/1991 - 3702/1 md.)
a) (Değişik:6/5/1993 - 3910/2 md.) Anayasa Mahkemesince iptal edilen Geçici
70 inci madde uyarınca Kuruma 4.200.000 TL.veya 5.040.000 TL.borçlanma primi
ödemiş olup malulluk,yaşlılık ve ölüm sigortasından aylık almakta olanlara ö-
denmekte olan aylıkları ile;(6400) gösterge üzerinden,sigortalının prim ödeme
gün sayısı ve tahsis talep veya ölüm tarihindeki yaşı dikkate alınarak ek
35 inci maddeye göre yeniden tespit edilecek aylık bağlama oranları ve cari kat-
sayı esas alınmak suretiyle hesaplanacak malullük, yaşlılık ve ölüm aylıkları
arasındaki fark tutarında telafi edici ödeme yapılır. Ancak, (6400) göstergeden
maaş alanların göstergelerinde bir değişiklik yapılması halinde bu değişiklik-
lerden doğan fark telafi edici ödemeye aynen yansıtılır.
4.200.000 TL. veya 5.040.000 TL.`den daha az borçlanma primi ödemiş olanla-
lara yapılacak telafi edici ödeme, yukarıda öngörülen esaslar dahilinde ve
ödedikleri borçlanma primi ile orantılı olarak hesaplanır.
Telafi edici ödemeler ilgililere her ay aylıkları ile birlikte,malulluk,
yaşlılık ve ölüm aylığı aldıkları sürece yapılır.
Ödeme dönemine göre peşin ödenen telafi edici ödeme,ölüm halinde geri alın-
maz.
b)(Değişik:6/5/1993 - 3910/2 md.)Ölüm aylığı almakta olanlara yapılacak te-
lafi edici ödeme,ölüm aylığı ödenmesine imkan veren her tahsis dosyası için ayrı
ayrı hesaplanır ve hak sahiplerinin aylıktaki hisseleri oranında ödenir.
c) Hak sahibi kız çocuklarının evlenmeleri nedeniyle, Ek 12 nci maddeye göre
ödenen evlenme yardımının hesabında, telafi edici ödeme nazara alınmaz.
d) Telafi edici ödeme almaya hak kazandıktan sonra ölen aylıklının hak sa-
hipleri hakkında da yukarıdaki esaslara göre işlem yapılır.
e) Telafi edici ödeme, 2829 sayılı Sosyal Güvenlik Kurumlarına Tabi Olarak
Geçen Hizmetlerin Birleştirilmesi Hakkında Kanunun hesaplaşma ile ilgili hüküm-
lerinin uygulanmasında nazara alınmaz.
f) Telafi edici ödeme her türlü vergi, resim ve harçtan muaftır.
Geçici Madde 77 - (Ek:7/3/1991 - 3702/1 md.)
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir ay içinde kuruma yazılı
olarak başvuranların, geçici 70 inci madde uyarınca kuruma ödedikleri borçlanma
prim tutarının tamamı kendilerine iade edilir. Primleri iade edilenler hakkında
Geçici 76 ncı madde hükmü uygulanmaz.
Geçici Madde 78 - (Ek: 5/3/1992-3786/1 md.)
Kamu İktisadi Teşebbüsleri ve kuruluşları ile belediyeler dışında kalan
işverenler ile topluluk sigortası ve isteğe bağlı sigortaya devam edenlerden,
31.12.1991 tarihi itibariyle prim, gecikme zammı ve faiz borcu bulunanlar;
a) Prim borçlarını 15.4.1992 tarihine kadar ödemeleri halinde, ödeme tari-
hine kadar tahakkuk eden gecikme zammı ve faizlerinin % 100`ü,
b) Prim borçlarının tamamı ile ödeme tarihine kadar tahakkuk eden gecikme
zammı ve faizlerin % 25`ini, 15.6.1992 tarihine kadar ödemeleri halinde, kalan
gecikme zammı ve faizleri,
4034 - 1
c) Prim borçlarının tamamı ile ödeme tarihine kadar tahakkuk eden gecikme
zammı ve faizlerin % 50`sini 15.8.1992 tarihine kadar ödemeleri halinde, kalan
gecikme zammı ve faizleri,
d) Prim borçlarının tamamı ile ödeme tarihine kadar tahakkuk eden gecikme
zammı ve faizlerinin % 75`ini 15.10.1992 tarihine kadar ödemeleri halinde, kalan
gecikme zammı ve faizleri,
Terkin edilir.
31.12.1991 tarihine kadar ödenmemiş prim borçlarının yukarıda belirtilen
süreler içinde kısmen ödenmesi halinde, ödenen primler için ödeme tarihine
kadar tahakkuk eden gecikme zammı ve faizler hakkında birinci fıkra hükümleri
uygulanır.
Şu kadar ki, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce tahsil edilmiş
gecikme zammı ve faizler geri verilmez ve mahsup edilmez.
(Dikkat: Devamı 4035 inci sayfadadır.)
KANUNLAR, KASIM 1993 (EK-17)
4034 - 2
Prim gecikme zammı ve faiz borçları için haklarında cebri icra yoluna
müracaat edilen işverenler, 31.12.1991 tarihi itibariyle ödenmemiş prim borç-
larının 1/4`ünü, 15.4.1992 tarihine kadar icra dairelerine veya Kuruma ödeme-
leri halinde; 15.10.1992 tarihine kadar icra takipleriyle, ceza ve hukuk dava-
larına devam edilmez, bu davalara ilişkin kanuni süreler işlemez. Bu işveren-
lerin prim borçları, gecikme zammı ve faizlerini birinci fıkrada belirtilen
esaslar ve süreler içerisinde icra ve yargılama giderleri ile birlikte icra
dairelerine veya Kuruma ödemeleri halinde, gecikme zammı ve faiz borçları bi-
rinci fıkra hükmüne göre terkin edilir.
Takside bağlanmış ve henüz ödenmemiş bulunan prim borçları ile gecikme zammı
ve faizlerini birinci fıkrada belirtilen esaslar ve süreler içerisinde ödemek
isteyen işverenler hakkında da bu madde hükümleri uygulanır.
Bu maddede belirtilen esaslar ve süreler içerisinde ödenmeyen primler ile
ilgili olarak 80 inci maddenin uygulanmasına devam edilir.
9.5.1990 tarih ve 3642 sayılı Kanunla yürürlükten kaldırılan 277 ve 323
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameler gereği ertelenen gecikme zammı ve faiz borcu
bulunan işverenler, bu borçlarının % 75`ini 30.6.1992 tarihine kadar ödemeleri
halinde, bakiye gecikme zammı ve faiz borçları terkin edilir. Bu borçlarından
dolayı aleyhlerine icra takibi yapılan işverenlerden icra giderleri tahsil edi-
lir.
Geçici Madde 79 - (Ek:1/12/1993 - 3917/2 md.) Bu Kanunun 1 inci maddesinde
sözü edilen yönetmelik yürürlüğe girinceye kadar açılmış olan icra takipleri
önceki hükümlere göre sonuçlandırılır.
Bu yönetmelik en geç 1 yıl içinde hazırlanarak yürürlüğe konulur.
Geçici Madde 80 - (Ek: 8/12/1994 - 4056/1 md.)
17.7.1964 tarih ve 506 sayılı Kanunun Ek 10 uncu maddesi ile Kanun kapsamına
alınan sigortalılar,örneği Kurumca hazırlanan ve ilgili işveren,birlik,sendika,
dernek,sanatsal vakıf kuruluşları veya ilgili kamu kuruluşları tarafından usulü-
ne uygun olarak düzenlenip,Kültür Bakanlığınca onaylanmış borçlanma belgeleri
ile Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde Kuruma başvurma-
ları ve borç ödeme tarihindeki 78 inci maddeye göre belirlenen asgari günlük
kazanç üzerinden hesaplanan malüllük,yaşlılık ve ölüm sigortaları primlerini bir
defada kuruma ödemeleri şartı ile borçlanma belgesinde kayıtlı meslekleriyle il-
gili çalışma sürelerinin tamamını veya bir bölümünü borçlanabilirler.
Borçlandırılan hizmetler prim veya kesenek ödemek suretiyle geçmiş veya
daha önceki borçlandırılmış hizmetlerle birleştirilir.
Sigortalılığın başlangıç tarihinden önceki hizmetlerin borçlandırılması
halinde, sigortalılığın başlangıç tarihi borçlandırılan gün sayısı kadar geriye
götürülür.
Önceki borçlanma kanunlarına göre borçlandırılmış veya bu Kanuna göre
borçlandırılacak hizmetlerin toplamı 15 yılı geçemez.
Sosyal güvenlik kuruluşlarına prim ödeyerek geçen hizmetler ile 18 yaşın
altında geçen hizmetler borçlandırılmaz.
Borçlanan sigortalının ölümü halinde, borçlanma tutarının tümü veya hakkın
doğumuna yetecek bölümü birinci fıkradaki koşullarla hak sahipleri tarafından
ödenir.
Belgelerdeki bilgilerin doğruluğu konusunda Kurumca yapılacak ve yaptırıla-
cak inceleme sonunda gerçeğe aykırılığı tespit edilen borçlanma belgeleri geçer-
li sayılmaz, bu belgelere göre yapılmış bulunan işlemler iptal edilir.
Gerçeğe aykırı belge düzenleyenler ve ilgili sigortalılar Kurumun bu yüzden
uğrayacağı zararları müştereken ve müteselsilen % 50 fazlası ve kanuni faizi
ile birlikte ödemekle yükümlüdürler. Bunlar hakkında ayrıca genel hükümlere
göre ceza kovuşturması da yapılır.
Geçici Madde 81- (Ek: 25/8/1999-4447/17 md.)
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte;
A) Bu Kanunun yürürlük tarihinden önce yürürlükte bulunan hükümlere göre
yaşlılık aylığı bağlanmasına hak kazanmış olanlar ile sigortalılık süresi
18 yıl ve daha fazla olan kadınlar ve sigortalılık süresi 23 yıl ve daha fazla
olan erkekler hakkında, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce yürürlükte
bulunan hükümler uygulanır.
B) a) Sigortalılık süresi 17 (dahil) yıldan fazla 18 yıldan az olan kadınlar
20 yıllık sigortalılık süresini ve 41 yaşını doldurmaları, sigortalılık süresi
22 (dahil) yıldan fazla 23 yıldan az olan erkekler 25 yıllık sigortalılık süre-
sini ve 45 yaşını doldurmaları ve en az 5000 gün,
b) Sigortalılık süresi 16 (dahil) yıldan fazla 17 yıldan az olan kadınlar
20 yıllık sigortalılık süresini ve 43 yaşını doldurmaları, sigortalılık süresi
21 (dahil) yıldan fazla 22 yıldan az olan erkekler 25 yıllık sigortalılık süre-
sini ve 46 yaşını doldurmaları ve en az 5000 gün,
c) Sigortalılık süresi 15 (dahil) yıldan fazla 16 yıldan az olan kadınlar
20 yıllık sigortalılık süresini ve 45 yaşını doldurmaları, sigortalılık süresi
20 (dahil) yıldan fazla 21 yıldan az olan erkekler 25 yıllık sigortalılık süre-
sini ve 48 yaşını doldurmaları ve en az 5000 gün,
d) Sigortalılık süresi 14 (dahil) yıldan fazla 15 yıldan az olan kadınlar
20 yıllık sigortalılık süresini ve 47 yaşını doldurmaları, sigortalılık süresi
19 (dahil) yıldan fazla 20 yıldan az olan erkekler 25 yıllık sigortalılık sü-
resini ve 50 yaşını doldurmaları ve en az 5150 gün,
e) Sigortalılık süresi 13 (dahil) yıldan fazla 14 yıldan az olan kadın-
lar 20 yıllık sigortalılık süresini ve 48 yaşını doldurmaları, sigortalılık
süresi 18 (dahil) yıldan fazla 19 yıldan az olan erkekler 25 yıllık sigorta-
lılık süresini ve 51 yaşını doldurmaları ve en az 5300 gün,
f) Sigortalılık süresi 12 (dahil) yıldan fazla 13 yıldan az olan kadınlar
20 yıllık sigortalılık süresini ve 49 yaşını doldurmaları, sigortalılık süre-
si 17 (dahil) yıldan fazla 18 yıldan az olan erkekler 25 yıllık sigortalılık
süresini ve 52 yaşını doldurmaları ve en az 5450 gün,
g) Sigortalılık süresi 11 (dahil) yıldan fazla 12 yıldan az olan kadınlar
20 yıllık sigortalılık süresini ve 50 yaşını doldurmaları, sigortalılık süresi
16 (dahil) yıldan fazla 17 yıldan az olan erkekler 25 yıllık sigortalılık sü-
resini ve 53 yaşını doldurmaları ve en az 5600 gün,
h) Sigortalılık süresi 10 (dahil) yıldan fazla 11 yıldan az olan kadınlar
20 yıllık sigortalılık süresini ve 51 yaşını doldurmaları, sigortalılık süresi
15 (dahil) yıldan fazla 16 yıldan az olan erkekler 25 yıllık sigortalılık
süresini ve 54 yaşını doldurmaları ve en az 5750 gün,
ı) Sigortalılık süresi 10 yıldan az olan kadınlar 20 yıllık sigortalılık
süresini ve 52 yaşını doldurmaları, sigortalılık süresi 15 yıldan az erkekler
25 yıllık sigortalılık süresini ve 56 yaşını doldurmaları ve en az 6000 gün,
Malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş bulunmaları şartı
ile yaşlılık aylığından yararlanabilirler.
C) a) 15 yıllık sigortalılık süresini, kadın ise 50, erkek ise 55 yaşını
doldurmuş ve 3600 gün malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortaları primi ödemiş
bulunanlara istekleri halinde yaşlılık aylığı bağlanır.
b) (a) bendinde öngörülen şartları yerine getirememiş durumda olanlardan
kadın ise 52, erkek ise 56 yaşını doldurmuş olması, en az 15 yıllık sigorta-
lalık süresini tamamlaması ve en az 3600 gün malüllük, yaşlılık ve ölüm sigor-
taları primi ödemiş olmaları şartıyla yaşlılık aylığından yararlanabilirler.
Geçici Madde 82- (25/8/1999-4447/17 md. ) (1)
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce sigortalı bulunanlara bağlana-
cak aylıklar, aşağıdaki (a) ve (b) bentlerine göre hesaplanacak aylıkların
toplamından oluşur.
a) Sigortalının bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihe kadar prim ödeme sü-
relerine ait aylığı aşağıdaki şekilde belirlenir.
Sigortalının aylık talep tarihine kadarki toplam prim ödeme gün sayısı
üzerinden, bu Kanunun yürürlük tarihi itibariyle ve bu Kanunun yürürlüğe gir-
diği tarihten önceki hükümlere göre hesaplanacak aylığının sigortalının bu Ka-
nunun yürürlüğe girdiği tarihe kadarki prim ödeme gün sayısı ile orantılı bö-
lümü, bu Kanunun yürürlük tarihinden itibaren aylık başlangıç tarihine kadar
geçen takvim yılları için, her yılın Aralık ayına göre Devlet İstatistik Ensti-
tüsü tarafından açıklanan en son temel yılı kentsel yerler tüketici fiyatları
indeksindeki artış oranı ve gayrisafi yurt içi hasıla sabit fiyatlarla gelişme
hızı kadar ayrı ayrı artırılarak hesaplanır.
Hesaplanan yaşlılık aylığı, aylık bağlanması için yazılı başvurunun yapıl-
dığı yılın Ocak ayı ile aylığın başladığı takvim yılının başlangıç tarihi ara-
sında geçen her ay için Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan en son
temel yılı kentsel yerler tüketici fiyatları indeksindeki artış oranları kadar
artırılır.
b) Sigortalının bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonraki prim ödeme sü-
relerine ait aylığı ise, sigortalının aylık talep tarihine kadar toplam prim
ödeme gün sayısı üzerinden bu Kanunun 61 inci maddesi hükümlerine göre hesapla-
nacak aylığının, bu Kanunun yürürlük tarihinden sonraki prim ödeme gün sayısına
orantılı bölümü kadardır.
Sigortalıya yukarıdaki (a) ve (b) bentlerine göre bağlanacak aylıkların
toplamı, sigortalının aylık talep tarihindeki toplam prim ödeme gün sayısı üze-
rinden, bu Kanunun yürürlük tarihi itibariyle, bu Kanunun yürürlük tarihinden
önceki hükümlere göre hesaplanan aylığın, bu Kanunun yürürlük tarihi ile aylık
başlangıç tarihi arasında geçen takvim yılları için her yılın Aralık ayına göre
Devlet İstatistik Enstitüsü tarafından açıklanan en son temel yıllı kentsel yer-
ler tüketici fiyatları indeksindeki artış oranına ve bu Kanunun 61 inci madde-
sinin son fıkrasına göre artırılmış değerinin altında olamaz.
Bu Kanunun yürürlük tarihinden sonra malüllük aylığına hak kazananlar ile
ölen sigortalıların hak sahiplerinin aylıkları, yukarıdaki fıkralarda belirti-
len hükümler esas alınarak, 55 veya 67 nci madde hükümlerine göre hesaplanır. Bu
Kanunun yürürlük tarihinden sonra prime esas kazancı bulunmayanların malüllük
ve ölüm aylıkları, bu Kanunun yürürlük tarihinden önceki hükümlere göre hesap-
lanır ve yukarıdaki (a) bendindeki esaslara göre artırılarak bağlanır.
----------------
(1) Bu Geçici madde, 25/8/1999 tarih ve 4447 sayılı Kanunun 17 inci maddesiyle
eklenmiş olup 1/1/2000 tarihinde yürürlüğe girecektir.
4036-1
Geçici Madde 83 - (Ek: 24/8/2000-KHK-616/64 md.)
8/9/1999 ile 31/12/1999 (dahil) tarihleri arasında işe alınan sigortalılar için en geç
bir ay içinde Kuruma verilen veya iadeli taahhütlü olarak gönderilen işyeri bildirgesi
ile işe giriş bildirgeleri de süresi içinde verilmiş sayılır. Belirtilen süre içerisinde 8 inci
maddenin birinci fıkrası ve 9 uncu maddedeki yükümlülükleri yerine getirmemeleri
sebebiyle yine bu Kanuna göre haklarında idari para cezası uygulanan işverenlerin
ödedikleri idari para cezası ve gecikme zammı tutarı müteakip aylardaki prim borçla-
rına mahsup edilir.
Geçici Madde 84 - (Ek: 24/8/2000-KHK-616/64 md.)
Kurum, 25/8/1999 tarihli ve 4447 sayılı Kanunun 59 uncu maddesine göre atayacağı
sağlık personelinin yer değiştirme ile atama esaslarını bu Kanun Hükmünde Kararna-
menin yayımı tarihinden itibaren 6 ay içinde çıkaracağı bir yönetmelikle belirler. Bu
yönetmeliğin yürürlüğe konulmasına kadar sağlık ve yardımcı sağlık personelinin
atanmaları hakkında mevcut hükümlerin uygulanmasına devam olunur.
Ek Geçici Madde 1 - (Ek: 15/4/1987 - 3351/1 md.)
Bu Kanuna tabi olarak çalışan veya isteğe bağlı sigortaya yahut topluluk si-
gortasına prim ödemekte olan sigortalılardan; kamu kurum ve kuruluşları ile as-
keri işyerlerinde kurulmuş olan resmi nitelikteki çıraklık okullarına çıraklık
mukavelesi ile giren ve okullarını başarı ile bitirenlerin çırak okullarında
5/7/1977 tarihinden önce geçen başarılı eğitim ve öğrenim sürelerini, bu Kanunun
yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde yazılı talepte bulunmaları
halinde ve bu Kanunun 78 inci maddesi ile belirlenen prime esas kazancın alt
sınırının talep tarihindeki tutarı üzerinden hesaplanacak malüllük, yaşlılık
ve ölüm sigortaları primlerinin tamamını 2 yıl içinde ödemeleri şartı ile borç-
landırılır.
Borçlandırılan sürenin karşılığı olan gün sayısı, sigortalının prim ödeme
süresine katılır. Şu kadarki bu Kanuna göre tespit edilen sigortalılığın baş-
langıç tarihinden önceki süreler için borçlandırılma halinde, sigortalılığın
başlangıç tarihi, borçlandırılan gün sayısı kadar geriye götürülür.
1/4/1981 tarihinden önce malüllük, yaşlılık ve ölüm sigortalarına tescil
edilmiş olanlar hakkında 60 ıncı maddenin (G) fıkrası hükmü uygulanmaz.
Borçlanılan hizmet süresinin malullük, yaşlılık ve ölüm sigortaları yönünden
değerlendirilebilmesi için borç tutarının tamamı ilgili tarafından ödenir.
Ancak sigortalının müracaat süresi içerisinde ölümü halinde haksahiplerinin ya-
zılı talebi üzerine tahsis hakkının doğumuna yetecek prim tutarının tahsil edil-
diği tarihi takip eden aybaşından itibaren kendilerine aylık bağlanır.
Borçlanması istenilen hizmetin, örneği Kurumca hazırlanacak belgeler ile
tevsik edilmesi şarttır.
Ek Geçici Madde 2-(Ek:31/5/2000-4571/1 md.)
1.4.2000 ile 31.3.2001 tarihleri arasında alınacak prim ve verilecek ödeneklerin
hesabına esas tutulan günlük kazancın alt sınırı 5 000 000 TL olarak uygulanır. Bu
alt sınır 1.4.2001 tarihinden itibaren 78 inci maddenin birinci fıkrası hükmüne göre
atanır. Ancak, Bakanlar Kurulu bu artışı 1.4.2001 ile 31.3.2002 dönemi için
hedeflenen enflasyonu dikkate alarak yeniden belirlemeye yetkilidir. 1.4.2000
tarihi ile bu Kanunun yayımı tarihi arasındaki döneme ait ödenen fazla primler,
sonraki dönemlerin prim borcuna mahsup edilir.
Bu Kanunun yayımı tarihini takip eden ödeme dönemi başından itibaren 96 ncı
madde uyarınca bağlanamış gelir ve aylıklar birinci fıkrada belirtilen alt sınır üzerinden
hesaplanır.
BÖLÜM - BV
Son Hükümler
Kaldırılan hükümler:
Madde 141 - 4772, 5502 ve 6900 sayılı kanunlar ile bu kanunların ek ve deği-
şiklikleri, 3008 sayılı kanunun yedinci faslı 5953 sayılı kanunun 23, geçici 2
ve 3 üncü, 6379 sayılı kanunun 36, geçici 3 ve geçici 4 üncü maddeleri ve 4792
sayılı kanunun 5565 sayılı kanunla muaddel 8 inci maddesi hükümleri yürürlükten
kaldırılmıştır.
Yürürlük tarihi:
Madde 142 - Bu kanunun 126 ncı maddesi 1 Kasım 1964 tarihinde, diğer hüküm-
leri ise yayımını takibeden aybaşından altı ay sonra yürürlüğe girer.
4036-2
Ancak, geçici 7, 17 ve 18 inci maddeler ile 96 ncı madde hükümlerine göre
yapılacak zamlar bu kanunun yayım tarihini takibeden ilk üç aylık dönemden iti-
baren hesabedilerek kanun yürürlüğe girdikten sonra verilir.
Yürütme organı:
Madde 143 - Bu Kanunu Bakanlar Kurulu yürütür.
*
* *
17/7/1964 TARİH VE 506 SAYILI KANUNA İŞLENEMİYEN MADDELER
29/4/1986 Tarih ve 3279 Sayılı Kanunun Geçici Maddeleri:
Geçici Madde 1 - Bu Kanunun yürürlük tarihinden önce, iş kazaları ile meslek
hastalıkları ve ölüm sigortasından gelir veya aylık hakkı düşen ve bu Kanunun
yürürlük tarihinde hak sahibi durumunda bulunan veya bu Kanunun yürürlük tari-
hinden sonra hak sahibi durumuna girenlerin yazılı olarak Kuruma müracaatları
halinde, müracaat tarihini takibeden aybaşından başlanarak gelir veya aylıkları
ödenir.
Geçici Madde 2 - Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce 506 sayılı Sos-
yal Sigortalar Kanunu kapsamına alınmış olan ve bu Kanunun 1 inci maddesine göre
kapsam dışında bırakılan köy sınırları içindeki bina, inşaat, tamirat, tadilat,
tesisat ve benzeri işler için ödenmemiş bulunan sigorta primleri terkin edilir.
Geçici Madde 3 - 506 sayılı Kanuna 6/3/1981 tarih ve 2422 sayılı Kanunun
17 nci maddesiyle eklenen ek madde 1 ile getirilen ve 24/10/1983 tarih ve 2934
sayılı Kanunla değişik gösterge tablosunda 31/12/1986 tarihine kadar, ileri yıl-
ları da kapsayacak şekilde değişiklikler yapmaya Bakanlar Kurulu yetkilidir. (1)
31/5/2000 Tarih ve 4571 Sayılı Kanunun Geçici Maddesi
Geçici Madde 1-Bu Kanunun çerçeve 1 inci maddesiyle getirilen ek geçici
2 nci maddesinde belirtilen miktarlar üzerinden bu Kanunun yürürlüğe girmesinden
önce 506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununun 79 uncu maddesinde öngörülen sürede
Sosyal Sigortalar Kurumuna verilen aylık sigorta prim bildirgeleri ve dört aylık
prim bordroları ek geçici 2 nci madde hükmü kapsamındadır.
----------------
(1) Bu maddede sözü edilen ek 1 inci maddenin numarası teselsülü sağlamak için
"Ek Madde 20" olarak değiştirilmiştir.
506 SAYILI KANUNDA EK VE DEĞİŞİKLİK YAPAN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜKTEN KALDIRDIĞI KANUN VE HÜKÜMLERİ GÖSTERİR LİSTE
Yürürlükten Kaldıran Mevzuatın
------------------------------
Yürürlükten Kaldırılan Hüküm Tarihi Sayısı Maddesi
---------------------------------------------- -------- -------- -------
1136 sayılı kanunun Geçici 1 inci maddesinin
1186 sayılı kanuna aykırı hükümleri 23/10/1969 1186 22
4792 sayılı Sosyal Sigortalar Kurumu kanununun
değişik 6 ncı maddesinin 2,3,4 üncü fıkralarıyla
4837 sayılı kanunun muaddel 13 üncü maddesinin
(E) bendi hükmü bu kanunun yürürlük tarihini
takipeden mali yılbaşından itibaren 11/5/1976 1992 Ek 2
1912 sayılı kanunun 7 nci maddesi ile 506
sayılı kanuna eklenen Ek Madde 1 29/6/1978 2167 15
2167 sayılı kanun ile 506 sayılı kanuna
eklenen Ek Madde 7 ve 8 6/3/1981 2422 20
2422 sayılı kanun ile değişik 506 sayılı
kanunun 73 üncü maddesinin B/b bendi 28/1/1983 2795 6
506 sayılı kanunun değişik 23,68,71 inci
maddeleri I/B fıkraları 20/3/1985 3168 6
1517 sayılı kanun ile değişik 123 üncü
maddesinin 7 nci ve müteakip fıkraları 29/6/1978 2167 Ek 9
506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanununa
6/3/1981 tarih ve 2422 sayılı kanunun
17 nci maddesi ile eklenen Ek 1 inci
maddenin son fıkrası(1) 29/4/1986 3279 9
352 sayılı KHK 16/2/1989 3522 4
506 sayılı Sosyal Sigortalar Kanunu`nun ek
27,28,29,30 uncu maddeleri ile geçici 64 ve
65 inci maddeleri. 20/2/1992 3774 6
----------------
(1) Bu maddede sözü edilen ek 1 inci maddenin numarası teselsülü sağlamak için
"Ek Madde 20" olarak değiştirilmiştir.
KANUNLAR, MAYIS 1992 (Ek -12)
506 SAYILI KANUNA EK VE DEGİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE
Kanun Yürürlüğe
No. Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler giriş tarihi
-------- --------------------------------------------- ---------------
672 24/10/1965
899 Yayım tarihini
(24/7/1967) takip
eden ve 506
sayılı kanun
gereğince
Sosyal Sigorta-
lar kurumuna
işveren tarafın-
dan tevdi edil-
mekte olan üç
aylık prim bord-
rolarının ilgili
bulunduğu dönem
başından
itibaren
1186 1/3/1969
1474 Yayımı tarihini
(1/9/1971) takip
eden, kurumun
ödeme dönemi
başından itibaren
1517 19/2/1972
1655 11/2/1973
1698 1/4/1973
1753 2/7/1973
1912 Madde 96, Geçici Madde 1, 2, 3 1/7/1974
Diğer Maddeleri 1/7/1975
1992 26/5/1976
2098 1/9/1977
2099 Yayımlandığı ta-
rihi (24/8/1977)
takipeden dö-
nem başından
itibaren
3520 --- 10/2/1989
Kanun Yürürlüğe
No. Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler giriş tarihi
-------- ------------------------------------------------- -------------
2100 --- 24/11/1977
2162 --- 9/7/1978
2167 Ek Madde 7, 8 ve Geçici Madde 1 (1) 1/7/1978
Diğer maddeleri 11/7/1978
2422 Madde 1, 2, 3, 4, 6, 8, 10, 11, 12, 13,
15, 16 Geçici Madde 3, 4, (2) 1/4/1981
Madde 5, 7, 9 1/1/1982
Diğer Maddeleri 1/3/1981
2564 Madde 2 1/1/1982
Madde 3, ile eklenen Ek Madde 1 1/2/1982
Diğer Maddeleri 15/12/1981
2795 Madde 1 1/2/1983
Diğer Maddeleri 1/1/1983
2934 Madde 1, 2, Geçici Madde 1, 3 (3) 1/1/1984
Madde 4 1/1/1985
Diğer Maddeleri 26/10/1983
2959 --- 1/12/1983
3168 Madde 4, 7 Geçici Madde 4 (4) 1/5/1985
Diğer maddeleri 27/3/1985
3203 --- 1/6/1985
KHK/251 --- 13/11/1985
3246 --- 10/1/1986
3251 --- 14/1/1986
3279 --- 6/5/1986
3351 --- 24/4/1987
3395 8 inci ve 13 üncü Maddeler 9/7/1987
tarihini
takip eden
dönem başında
Diğer Maddeler 9/7/1987
KHK/323 --- 27/5/1988
KHK/352 --- 23/12/1988
3522 --- 29/12/1988
tarihinden
geçerli olmak
üzere
24/2/1989
(1) Bu maddede sözü edilen geçici 1 inci maddenin numarası teselsülü sağlamak
için "Geçici Madde 44" olarak değiştirilmiştir.
(2) Bu maddede sözü edilen geçici 3 ve 4 üncü maddelerin numaraları, teselsülü
sağlamak için sırasıyla "Geçici Madde 52" ve "Geçici Madde 53" olarak değiş-
tirilmiştir.
(3) Bu maddede sözü edilen geçici 1 ve 3 üncü maddelerin numaraları teselsülü
sağlamak için sırasıyla "Geçici Madde 55" ve "Geçici Madde 57" olarak değiş-
tirilmiştir.
(4) Bu maddede sözü edilen geçici 4 üncü maddenin numarası teselsülü sağlamak
için "Geçici Madde 63" olarak değiştirilmiştir.
Kanun Yürürlüğe
No. Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler giriş tarihi
--------- -------------------------------------------------------- ---------------
3702 --- 1/1/1991
tarihinden ge-
çerli olmak
üzere
22/3/1991
3774 --- Eğitim ve Öğ-
retim Hizmet-
leri Sınıfına
dahil perso-
nel için
1/7/1992
Diğer personel
için
27/2/1992
3786 --- 14/3/1992
3869 --- 9/7/1992 ta-
rihinden ge-
çerli olmak
üzere
22/3/1993
3910 Madde 2 1/1/1993
Diğer Maddeleri 12/5/1993
3917 --- 8/12/1993
3995 --- 7/6/1994
4056 --- 11/12/1994
tarihini izle-
yen aybaşında
KHK/572 --- 6/6/1997
4410 --- 18/7/1999
4447 a) 8 inci,32 nci,37 nci,41 inci, maddeleri ve 56 ncı
maddesinin (A) fıkrasının (2) numaralı bendi ile (B)
fıkrasının (3) numaralı bendi,Kanunun yayımını takip
eden aybaşında,
b) 3 üncü,4 üncü,5 inci,7 inci,9 uncu,10 uncu,11 inci,
12 nci,13 üncü,15 inci,16 ncı maddesi ile 506 sayılı
Kanuna eklenen Ek 38 inci, 17 nci maddesi ile 506 sayılı
Kanuna eklenen Geçici 82 nci,19 uncu,20 nci,21 inci,
25 inci,27 nci,29 uncu,30 uncu,31 inci,33 üncü, 36 ncı,
39 uncu maddesi ile 1479 sayılı Kanuna eklenen Geçici 11 inci,
42 nci, 56 ncı maddesinin (A) fıkrasının,(1) ve (5) numaralı
bentleri ile (C) fıkrasının (7) numaralı bendi, 62 inci maddesinin
(1) inci ve (2) nci fıkraları, Kanunun yayımını takip eden yılba-
şında,
c) 46 ncı,47 nci,48 inci,49 uncu,50 nci,51 inci,52 nci,
53 üncü, 54 üncü,55 inci ve 57 nci maddeleri ile 62 nci
maddesinin (3) üncü fıkrası ve Geçici 1 inci maddesi
1/6/2000 tarihinde,
d) 24 üncü maddesi, Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı
iştirakçileri ile ilgili personel kanunlarında gerekli
değişikliklerin yapılmasını takip eden yıl başında,
e) Diğer hükümleri 8/9/1999
KHK/592 -- 25/2/2000
4571 -- 1/4/2000 tarihinden geçerli olmak
üzere 31/5/2000 tarihinde
KHK/616 --- 4/10/2000
4040-1
506 Sayılı Kanunun Çeşitli Maddelerindeki Oran ve Miktarlarda
KARARNAMELER İLE YAPILAN
DEĞİŞİKLİKLER CETVELİ
Değişiklik Yapan
Kararnamenin Yayımlandığı Resmi Gazetenin Değişiklik
Tarihi Numarası Tarihi Numarası Gören Madde
-------- ----------- ------------------------ ----------------- ------------------------
5/12/1985 85/10111 10/12/1985 18954 24
4/7/1986 86/10798 18/7/1986 19168 24
14/7/1987 87/11958 28/8/1987 19558 24
22/7/1987 87/11994 31/7/1987 19534 Ek 20 ve Ek 35
inci maddeler
21/1/1988 88/12530 30/1/1988 19710 24
4/7/1988 88/13137 10/8/1988 19895 24 Ek 20
ve Ek 35 inci
maddeler
7/8/1989 89/14411 16/8/1989 20254 24
9/7/1990 90/658 16/8/1990 20607 24
18/7/1991 91/2025 31/7/1991 20946 24
6/1/1992 92/2613 22/1/1992 21119 24
30/7/1992 92/3288 2/8/1992 21303 24
14/1/1993 93/4050 16/2/1993 21498 24
25/1/1994 94/5252 19/2/1994 21854 24
10/8/1994 94/5908 4/9/1994 22041 24
26/10/1995 95/7444 1/11/1995 22450 Ek 20 ve Ek 35
. inci maddeler
11/7/1996 96/8375 1/8/1996 22714 Mük. Ek 20 ve Ek
35 inci maddeler
31/3/1997 97/9289 11/4/1997 22961 Ek 20 ve Ek 35
inci maddeler
7/7/1997 97/9572 11/7/1997 23046 Ek 20
29/12/1997 97/10456 2/1/1998 23218 Ek 20
23/7/1998 98/11447 30/7/1998 23418 Mük. Ek 20
31/12/1998 98/12230 31/12/1998 23570 Mük. Ek 20
15/7/1999 99/13139 8/8/1999 23780 Ek 20
9/6/2000 2000/865 13/7/2000 24108 78
Tebliğ 236 5/8/2001 24131 78
20/4/2001 2001/2342 30/4/2001 24388 78
4040-2
Mevzuat inceleme
Mevzuat-İçtihat-Makale
Ücreti Vekalete İlişkin Tarifenin Yürütmenin Durdurulması Hakkında
Sigorta Primlerinin Gereği Gibi Yatırılmaması Halinde İşçinin Hakları
Mobbing İle Mücadelede Çözüm Yolları Ve Öneriler
Sektörel Daralma Geçerli Bir Fesih Nedeni midir?
Askerlik Kanununda Değişiklik Yapılmasına dair kanun
Tüm Mevzuat
|
Anasayfa
Portal
Forumlar
Yönetim
SSS
Üye Kayıt
