TİCARET SİCİLİ TÜZÜĞÜ (1) Mevzuat Listesi
TİCARET SİCİLİ TÜZÜĞÜ (1)
Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi : 2.2.1957, No: 4/8604
Dayandığı Kanunun Tarihi : 29.6.1956, No: 6762
Yayımlandığı R. Gazetenin Tarihi : 8.2.1957, No: 9530
Yayımlandığı Düsturun Tertibi : 3, Cildi : 38, S. 300
Birinci fasıl
Umumi hükümler
A) Kuruluş sicil memurluğunun iş çevresi:
Madde 1 - (Değişik: 29/7/1998-98/11548 K.)
Ticaret ve sanayi odası veya ticaret odası bulunan yerlerde bir ticaret
sicili memurluğu kurulur. Oda olmayan veya yeterli teşkilatı bulunmayan oda-
ların olduğu yerlerde ticaret sicili işleri Sanayi ve Ticaret Bakanlığı`nca
tespit edilecek o il dahilindeki yeterli teşkilata sahip odalardan birinin
ticaret sicili memurluğu tarafından yürütülür. Ancak, birden fazla il ya da
ilçenin ticaret sicili işlemlerinin yürütüldüğü odalarda her ilçenin sici-
li ayrı tutulur. Büyükşehir statüsünü kazanmış illerin metropol ilçeleri
için ayrı sicil tutulmaz.
Ticaret sicili memurluğu kurulmasını talep eden odaların yeterli teşki-
lata sahip bulunup bulunmadıkları Sanayi ve Ticaret Bakanlığı`nca yaptırı-
lan inceleme sonucuna göre tespit edilir. İncelemede, odanın üye sayısı,
gelir durumu, odada çalışan personelin sayı ve nitelik yönünden yeterlilikle-
ri, odanın kurulu bulunduğu il ya da ilçenin çevresindeki ticaret sicili
memurluklarına olan uzaklığı ile yerel yönetim ve yargı birimlerinin kurulu
olup olmadığı dikkate alınır.
Ticaret sicili memurluklarının görev alanı odaların kuruldukları il ya da
ilçe ile sınırlıdır. Ancak, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı ticaret sicili memur-
luklarının görev alanlarını oda olmayan ya da oda olup da yeterli teşkilatı
olmayan il ve ilçeleri de içine alacak biçimde genişletebilir.
B) Teşkilat:
Madde 2 - (Değişik: 29/7/1998-98/11548 K.)
Ticaret sicilinin yönetimi, ilgili oda yönetim kurulunun teklifi, Sanayi
ve Ticaret Bakanlığı`nın uygun görüşü ve oda meclisinin onayı ile atanan bir
sicil memuruna aittir. Sicil memurluğunun iş hacmine göre, aynı usulle ye-
teri kadar yardımcı görevlendirilir.
Yardımcılar arasındaki iş bölümü, memurluğun iş yoğunluğu dikkate alına-
rak ticaret sicili memuru tarafından yapılır. Ticaret sicil memurluğundaki
imzaya yetkili personelin imza sirküleri Bakanlığa gönderilir. Ticaret sici-
li memuru işlerin aksamaması için gereken tedbirleri alır.
-----------------------
(1) Bu nizamnamenin adında ve maddelerinde geçen "....Nizamname..." ibaresi,
29/7/1998 tarih ve 98/11548 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla "..Tüzük.."
olarak değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
Herhangi bir nedenle memur veya yardımcılarından hiçbirisinin bulunma-
ması halinde oda meclisinin kararıyla bu görevi yürütebilecek niteliklere
sahip oda personelinden biri vekaleten görevlendirilerek durum yazılı ola-
rak derhal Bakanlığa bildirilir. Ancak, vekalet görevi altı aydan fazla
devam edemez. Bu süre içinde ticaret sicili memuru ve/veya yardımcıları
atanmaz ise 1 inci madde hükümlerine göre işlem yapılır.
Ticaret sicili memuru ile yardımcılarının görevlerinden alınmalarında
da atanmalarındaki yöntem uygulanır.
Ticaret sicili memurluğunca tescil faaliyetlerinin sürdürülmesi sırasın-
da ihtiyaç duyulacak gerekli diğer personel ile malzeme ve demirbaşlar oda
yönetimince sağlanır.
C) Sicil memurlarının ehliyet şartları:
Madde 3 - (Değişik: 29/7/1998-98/11548 K.)
Ticaret Sicili memur ve yardımcıları, ilgili ticaret ve sanayi odası veya
ticaret odasının yapacağı sınav sonucu başarılı olanlar arasından seçilir.
Sınava katılanlarda aranacak genel ve özel şartlar ile sınavın şekli ve sı-
navla ilgili diğer esaslar hakkında Ticaret ve Sanayi Odaları, Ticaret Oda-
ları, Sanayi Odaları, Deniz Ticaret Odaları, Ticaret Borsaları, Türkiye Tica-
ret Sanayi, Deniz Ticaret Odaları ve Ticaret Borsaları Birliği Personel Yö-
netmeliği hükümleri uygulanır.
İllerde görevlendirilecek ticaret sicili memurlarının tercihan hukuk fa-
kültesi mezunu, bulunamadığı takdirde siyasal bilgiler, iktisat, maliye, iş-
letme, kamu yönetimi, iktisadi ve idari bilimler fakülteleri veya aynı nite-
likte en az 4 yıllık eğitim veren yüksek okul mezunları arasından: ilçelerde
görevlendirilecek ticaret sicil memurlarının ise, en az lise ve dengi okul
mezunları arasından seçilmeleri esastır. Yardımcılar için de aynı nitelikler
aranır.
Ç) Nezaret ve murakabe:
Madde 4- (Değişik: 29/7/1998-98/11548 K.)
Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, ticaret sicili memurluklarının faaliyetleri-
ni herzaman denetlemeye ve gerekli tedbirleri almaya yetkilidir. Memurluklar,
Bakanlıkça alınması istenen tedbir ve talimatlara uymakla yükümlüdür.
Bakanlık sözü edilen denetimi Bakanlık müfettişlerine veya kontrolörle-
re yaptırır. Ancak, Bakanlık gerektiğinde 5590 sayılı Kanunun 80 ve 81 inci
maddeleri kapsamında olmayan ön araştırma niteliğindeki işleri Bakanlık
İçticaret Genel Müdürlüğünde ve il sanayi ve ticaret müdürlüklerinde görevli
personele de yaptırabilir.
D) Sicilde çalışanların tabi olacağı hükümler:
Madde 5 - (Değişik: 29/7/1998-98/11548 K.)
Ticaret sicili memurluklarında görevli sicil memuru ve yardımcıları ile
diğer personelin özlük işlemlerinde oda çalışanlarının tabi olduğu mevzuat
uygulanır.
Ticaret sicili memuru ve yardımcıları ile diğer personel, görevleriyle
ilgili suçlardan dolayı Devlet memuru gibi cezalandırılırlar ve bunlara karşı
işlenmiş suçlar Devlet memurlarına karşı işlenmiş sayılır.
E) Sicil memurunun murakabe salahiyeti:
Madde 6 - (Değişik: 29/7/1998-98/11548 K.)
Sicil memur yardımcıları ile memurlukta çalışan diğer personelin birinci
sicil amiri ticaret sicili memuru, ikinci sicil amiri oda genel sekreteridir.
Ticaret sicili memurunun birinci sicil amiri oda genel sekreteri, ikinci si-
cil amiri oda yönetim kurulu başkanıdır.
F) Sicil memurunun vereceği teminat:
Madde 7 - (Mülga:29/7/1998-98/11548 K.)
G) Teminata mütaallik hususlar hakkında Talimatname:
Madde 8 - (Mülga) 29/7/1998-98/11548 K.)
H) Sicil muamelelerinin tabi olduğu hükümler:
Madde 9 - Ticaret siciline ait bütün muamele ve işler ve hususiyle tescil,
tadil ve terkinler Türk Ticaret Kanunu ile diğer kanunlar ve bu Tüzük hüküm-
lerine göre yapılır.
Tescil, bir vakıanın sicile geçirilmesi; tadil, sicile yazılmış bir vakıada-
ki değişiklik dolayısıyla sicildeki kayıtların değiştirilmesi ve düzeltilmesi;
terkin ise sicile yazılmış olan bir vakıanın ortadan kalkması veya sona ermesi
sebebiyle ona ait kayıtların silinmesidir.
(Ek: 29/7/1998-98/11548 K.) Ticaret sicili memurunun vereceği tescil, tadil
ve terkinle ilgili kararlara karşı tebliğden itibaren sekiz gün içinde sicilin
bulunduğu yerdeki ticari davalara bakmakla görevli Asliye Hukuk Mahkemesine
dilekçe ile itiraz edilebilir.
İ) Sicildeki kayıtların eksiksiz oluşu ve düzeltmeler:
Madde 10 - Kayıtlar, itinalı ve okunaklı olarak yazılır. Satırlar arasına
yazı yazmak veyahut kimyevi veya mihaniki vasıtalarla düzeltmeler yapmak yasak-
tır.
Dikkatsizlikten doğan yanlışlıklar, yanlış sözlerin okunabilecek tarzda ve
tek çizgi ile çizilmesi ve doğru olan şeklin aynı satırlar hizasından başlıyarak
ticaret sicili esas defterinin 11 inci sütununa yazılması yoliyle düzeltilir.
Düzeltmeler sicil memurunun imzasiyle tasdik edilir.
Sicile kayıt düşürüldükten sonra anlaşılan yanlışlar yeni bir kayıt tesisi
yoliyle düzeltilir ve 11 inci sütuna yazılacak bir yazı ile yeni kayda atıf ya-
pılır. Yanlış olarak bir kırmızı çizgi çizilmiş olması halinde bunun üzeri ufak
siyah çizgilerle amudi olarak çizilerek, yanlış olarak siyah çizgi çizilmiş ol-
ması halinde de aynı şekilde kırmızı çizgiler çizilerek hatalı çizgiler hükümsüz
hale getirilir ve 11 inci sütuna bu düzeltme yazılır.
I) Aleniyet:
Madde 11 - Merkez ticaret sicilindeki yazıları ve tescil muamelelerinin da-
yandığı dilekçe, beyanname, senet, vesikalar ve ilanların yayınlandığı gazeteler
gibi dairede saklanan bütün vesikaları inceleyebileceği gibi bunların tasdikli
örneklerini de isteyebilir. (T. Ticaret K. 37 fıkra: 2).
Bir vakıanın sicilde kaydı bulunup bulunmadığını gösteren tasdiknameler dahi
istenebilir.
(Son fıkra Mülga: 29/7/1998-98/11548 K.)
J) Harc mükellefiyeti:
Madde 12 - Sicil memurundan harca tabi herhangi bir istekte bulunan yahut
bir örnek isteyen kimse kanuni harcı ödemedikçe isteği üzerinde hiç bir muamele
yapılamaz.(Ek cümle: 29/7/1998-98/11548 K.)Re`sen yapılan tescil, tadil ve ter-
kinler harç alınmaksızın da yapılır, ancak, bu işleme ait harç 492 sayılı Harç-
lar Kanununun 126 ncı maddesi hükmüne göre tahsili için ilgili mal müdürlüğüne
bildirilir.
Harcın tamamiyle ödenmemiş olmasına rağmen harca bağlı muameleyi yapmış veya
örneği vermiş olan sicil memuru, harcdan mükellef ile beraber müteselsil olarak
mesul tutulur (Harclar Kanunu 118).
(Ek: 29/7/1998-98/11548 K.) Türk Ticaret Kanununun 26 ncı maddesinin ikinci
fıkrası hükmü uyarınca odaya aktarılan gelir, ticaret sicili hizmetlerinin ge-
liştirilmesi ile ticaret sicil memurluklarının kendi bünyesi içinde ve ülke
çapında geliştirilmesi, ticaret sicil memurlukları ile bunların ilgili bulun-
dukları kurum ve kuruluşlar arasındaki sürekli bilgi akışının sağlanması amacıy-
la yapılacak yatırım ve harcamalarda kullanılır.
İKİNCİ FASIL
Tescil
BİRİNCİ KISIM
Tescil mükellefiyeti ve ticari işletme
A ) Hakiki ve hükmi şahısların unvan ve işletmelerini tescil ettirme mükel-
lefiyeti.
Madde 13 - Hakiki veya hükmi şahıs olan her tacir, bir ticaret unvanı seçme-
ğe ve kullanmaya, işletmesini ve unvanını ticaret siciline tescil ettirmeğe mec-
burdur.
Bir amme hükmi şahsına ait olupta hükmi şahsiyeti bulunmayan işletmeler dahi
bir unvan seçip kullanmaya mecbur oldukları gibi bu işletmelerin ve unvanlarının
onların sahipleri olan hükmi şahıslar tarafından tescil ettirilmesi de mecburi-
dir.
Donatma iştirakleri de işletmeyi ve kullanacakları unvanı tescil ettirmeğe
mecburdurlar.
Tescil ettirme mükellefiyeti işletmenin açıldığı günden itibaren 15 gün
içinde yerine getirilir. (Türk Ticaret K. 42 fıkra 1).
B) Ticari işletme:
1. Tarifi:
Madde 14 - Türk Ticaret Kanununun 12 nci maddesinde tarif edilen ticarethane
veya fabrikalar ile 13 üncü maddesinde tarif edilen ticari şekilde işletilen di-
ğer müesseseler ticari işletmedir.
Bir gelir sağlamayı hedef tutmıyan veya devamlı olmıyan faaliyetlerle Türk
Ticaret Kanununun 17 nci maddesinde tarif edilen esnaf faaliyeti sınırlarını aş-
mıyan faaliyetler ticari işletme sayılmaz.
II. Esnaf işletmelerine ait kararnamelerin ticari işletme mefhumuna tesiri:
Madde 15 - İcra Vekilleri Heyetince Türk Ticaret Kanununun 1463 üncü madde-
sinin ikinci fıkrası hükmüne dayanılarak esnaf sayılması gerekli sanat ve tica-
ret erbabının yıllık gayrisafi gelirleri hakkında kararnameler çıkarıldığı tak-
dirde, o kararnamelerde gösterilecek miktar-
lardan fazla yıllık gayrisafi geliri olup sözü geçen kararnamelerde gösterilen
işleri yapanlar işletmelerini ve unvanlarını tescil ettirmeğe mucburdurlar.
Kararnamenin mer`iyete girdiği tarihte henüz bir yıllık olmıyan işletmelerin
o tarihe kadar elde ettikleri gayrisafi gelirin miktarı esas tutulur. Bir yılın
geçmesinden önce kararnamede gösterilen miktardan fazla gayrisafi gelir elde
edilirse tescil mükellefiyeti başlar.
C) İşletmelerin tescilinde gösterilecek cihetler:
Madde 16 - İşletmenin tescilinde işletmenin hakiki veya hükmi şahsa ait ol-
duğu veya donatma iştirakinden ibaret bulunduğu ve hükmi şahsa ait ise o hükmi
şahsın kanuni şekli ve ticaret şirketlerine ait işletmeler hariç işletmenin ku-
ruluşuna mütedair kararın veya esas mukavele hükmünün neden ibaret olduğu, ne
gibi işlerle uğraştığı veya uğraşacağı, işletmenin yerinin açık adresi ve şayet
varsa işletmeden kullanılan (Ticaret unvanından başka) adların neler olduğu ve
işletmede kullanılan ihtiralar, markalar yahut imtiyazlara veyahut model ve re-
simlere ait resmi vesikaların ve bu unsurlara ilişkin devir vesikaları varsa on-
ların numarası, tarihi ve bunları veren makam veya şahıs ve bunları tasdik eden
makam ve şayet işletme konusu itibariyle bir ruhsatı veya izni icap ettiriyorsa
buna ait vesikanın tarihi ve numarası ve bunu veren, makamın adı kaydolunur.
İşletme sahibinin velayet ve vesayet altında bulunması veyahut kendisine bir
müşavir tayin edilmiş olması gibi ehliyeti ilgilendiren haller ve veli,vasi veya
müşavirin kimler olduğu tescil edilir. Bu durumların sonradan meydana gelmesi
halinde de hüküm aynıdır.
İKİNCİ KISIM
Ticaret Unvanı
A) Unvanın unsurları:
I. Hakiki şahıslarda:
1. Umumi olarak:
Madde 17 - Hakiki şahıs olan tacirlerin ticaret unvanı, onların ad ve soyad-
larından meydana gelir. Ad ve sayadı kısaltılmaksızın bütün harfleriyle yazılır.
Ticaret unvanına onu aynı sicil dairesinde daha evvel tescil edilmiş olan
unvanlardan açıkça ayırt etmeğe yarayan ve aşağıdaki maddede gösterilen esaslara
uygun bulunan ilavelerin yapılması mecburidir.
Tacir herhangi bir karışma ihtimali olmasa dahi ad ve soyadına aşağıdaki
maddede gösterilen esaslara uygun ilaveler yapabilir.
Gerek ikinci fıkra, gerekse üçüncü fıkra uyarınca ad ve soyadına ilave edil-
miş olan sözler, ticaret unvanının unsurlarındandır.
2. İlavelerin şartları:
Madde 18 - Bir Tacirin unvanını meydana getirmek üzere ad ve soyadına yapa-
cağı ilavelerin tacirin hüviyeti veya işletmenin genişliği ve ehemmiyeti yahut
mali durumu hakkında üçüncü şahıslarda yanlış bir kanaat meydana gelmesine yer
verebilecek mahiyette veya gerçeğe yahut amme intizamına aykırı olmaması şart-
tır. Yapılacak ilaveler, işletmenin gerçek mahiyetini gösteren veya unvanda anı-
lan kimsenin gerçek hüviyetini belirten sözler olabileceği gibi bu fıkranın ilk
kısmındaki şartlara uygun muhayyel adlar dahi olabilir.
Tek başlarına ticaret - yapan hakiki şahıslar, ticaret unvanlarına bir şir-
ketin mevcut olduğu zannını uyandırabilecek ilaveleri yapamazlar.
Türk Ticaret Kanunun hükümlerine uygun bir şirket mevcut olmadıkça bir iş-
letmenin unvanına birden fazla hakiki şahsın adı veya soyadı konulamaz.
(Türk), (Türkiye), (Cumhuriyet), ve (Milli) kelimeleri, bir ticaret unvanına
ancak İcra Vekilleri Heyeti karariyle konabilir (T. Ticaret K. 48).
II. Hükmi şahıslarda:
1. Ticaret şirketlerinde:
Madde 19 - Kollektif şirketin ticaret unvanının bütün ortakların veya hiç
olmazsa ortaklardan birinin ad ve soyadı ile ortada şirket münasebeti bulunduğu
ve şirketin kollektif olduğunu gösterecek sözleri ihtiva etmesi şarttır.
Adi veya sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketlerin unvanı, komandite
ortaklardan hiç olmazsa birinin ad ve soyadı ile ortada şirket münasebeti bulun-
duğunu ve şirketin adi veya sermayesi paylara bölünmüş komandit şirket olduğunu
gösteren sözlerden meydana gelir. Bu şirketlerin unvanlarından komanditer ortak-
ların ad ve soyadlarının bulunması yasaktır. (T. Ticaret K. 44).
Limited, Anonim ve Kooperatif şirketler, işletmelerinin ne işle uğraştığı
gösterilmek ve 18 inci madde hükmü yerine getirilmek şartiyle ticaret unvanları-
nı serbestçe seçebilirler. Bunların unvanlarında (Limited şirket), (Anonim şir-
ket) ve (Kooperatif) kelimelerinin bulunması şarttır. Unvanlarında hakiki bir
şahsın ad veya soyadı bulunduğu takdirde, şirket nevini gösteren sözler, remizle
veya kısaltılmış olarak yazılamaz (T. Ticaret K. 45).
2. Diğer hükmi şahıslara ait işlemlerde ve donatma iştirakinde:
Madde 20 - Gayesine varmak için bir ticari işletme işleten (umumi menfaata
hadim dernekler hariç) derneklerle tesislerin ve Vakıflar Kanunu hükümlerine ta-
bi mülhak vakıfların, kendi kuruluş kanunları gereğince hususi hukuk hükümleri
dairesinde idare edilmek veya ticari şekilde işletilmek üzere Devlet, Vilayet ve
Belediye gibi amme hükmi şahısları tarafından kurulan ve hükmi şahsiyeti bulunan
işletmelerin ticaret unvanları, kendi adlarının aynıdır. (T. Ticaret K. 46 ve 18
fıkra 1).
Umumi menfaate hadim derneklerin işlettikleri hükmi şahsiyeti bulunmıyan ti-
cari işletmeler ile devlet, vilayet ve belediye gibi amme hükmi şahısları tara-
fından işletilen ve hükmi şahsiyeti bulunmıyan ticari işletmelerin unvanları
kendilerini işleten hükmi şahsın adı ile işletme konusunu gösteren sözlerden
meydana gelir (Türk Ticaret K. 18)
Umumi menfaate hadim bir dernek tarafından işletilen ve fakat hükmi şahsiye-
ti bulunan bir işletmenin unvanı dahi yukarıki fıkra hükmüne tabidir.
Donatma iştirakinin ticaret unvanı, müşterek donatanlardan hiç olmazsa biri-
sinin ad ve soyadından ve donatma iştiraki bulunduğunu gösteren sözlerden meyda-
na gelir. Soyadları ile gemi adının tam olarak yazılması şarttır. (T. Ticaret
K.46).
Donatma iştiraklerinin tescilinde Türk Ticaret Kanununun 951 inci maddesinin
2 nci fıkrasındaki esaslar dahi gözönünde bulundurulur.
Yukarki madde ile bu maddede tanzim olunan ticaret unvanları hakkında 17 nci
maddenin 2, 3 ve 4 üncü fıkraları ile 18 inci madde hükümleri de tatbik olunur.
Bu unvanlar içinde bulunan hakiki şahısların ad veya soyadlarının kısaltılmadan
yazılması mecburidir. Şu kadar ki, donatma iştiraklerinde unvana dahil olan ha-
kiki şahısların öz adları kısaltılarak yazılabilir. (Türk Ticaret K.47, 43, 48).
B. Unvanların tescilinde verilecek imza örnekleri:
Madde 21 - Tacir olan hakiki şahısların tescil dilekçesiyle birlikte notere
tasdik ettirilmiş unvanlarını ve unvanları altına atacakları imzayı sicil memu-
runa vermeleri mecburidir.Tacir olan hükmi şahısların veya tacir sıfatını kazan-
ması mümkün olmıyan Devlet, vilayet, belediye ve amme menfaatine hadim dernek
gibi hükmi şahıslara ait işletmelerin unvanlarının tescilinde, hükmi şahısların
temsilcilerinin ve ayrıca tacir olmıyan hükmi şahıslara ait işletmeler adına im-
zaya salahiyetli kimselerin imzaları notere tasdik ettirilip tescil dilekçesiyle
beraber sicil memuruna verilir. (T. Ticaret K. 42).
Notere tasdik ettirilecek imzaların en az üç defa atılmış olması şarttır.
Sicil memuru, dahi fazla sayıda imzanın tasdik ettirilerek kendisine verilmesini
isteyebilir.
C) Bir kimsenin birden fazla işletmeye sahip olması halinde unvan:
Madde 22 - Bir kimsenin aynı sicil memurluğunun iş çevresinde, uğraştığı iş-
ler birbirinden ayrı olan iki veya daha çok ticari işletmesi bulunduğu takdirde,
her işletme ve her işletme dolayısiyle ticaret unvanı, ayrı ayrı tescil olunur.
Bir kimsenin başka başka sicil memurluklarının iş çevrelerinde, uğraştığı
işler birbirinden ayrı ticari işletmeleri bulunması halinde dahi hüküm aynıdır.
D) İşletme adı:
Madde 23 - İşletme sahibini hedef tutmaksızın doğrudan doğruya işletmeyi ta-
nıtmak ve benzer işletmelerden ayrıt etmek maksadiyle ad kullanan işletme sahip-
leri, bu adları tescil ettirmeğe mecburdurlar.
Adın tescilinde onu meydana getiren sözlerin ayniyle sicile yazılması şart-
tır.
İşletme adına aynı sicil dairesinde daha önce tescil edilmiş bulunan unvan-
lardan onu açıkça ayırt etmeğe yarayacak ilavelerin yapılması mecburidir. (T.Ti-
caret K. 55, 43 fıkra: 2).
Ticaret unvanına ilave olarak kullanılan işletme adları ticaret unvanı hak-
kındaki hükümlere tabidir. (T. Ticaret K. 48)
ÜÇÜNCÜ KISIM
Tescilin şartlarına ait umumi hükümler
A) Tescilin isteğe dayanması ve isteğin şekli:
Madde 24 - Vakıaların tescili dilekçe ile istenir. Re`sen veya ilgili maka-
mın bildirilmesi üzerine tescil, kanun veya tüzükte bunu emreden açık bir hüküm
bulunmasına bağlıdır.
Tescil isteğini bildiren dilekçeler altındaki imzaların notere tasdik etti-
rilmemiş olması halinde sicil memuru bunları dosyasında bulunan veya dilekçe ile
beraber verilen tasdikli imzalarla karşılaştırır ve lüzum gördüğü takdirde di-
lekçe altındaki imzanın da notere tasdik ettirilmesini ister. (T. Ticaret K.31).
B) İstekte bulunanın vereceği beyanname:
Madde 25 - Hakiki şahısların unvanlarının ve işletme adlarının tescili is-
tekleri hariç, diğer tescil isteklerinde tescil edilecek cihetlerin sicile geçi-
rilmesi gereken şeklinin hususiyle kolektif şirketin tesciline ait beyannamede
Türk Ticaret Kanununun 157 nci maddesinin son fıkrasında yazılan, anonim şirket-
lerin tescilinde 300 üncü maddesinde gösterilen ve limited şirketlerin tescilin-
de de 511 inci maddesinde yazılı cihetlerin neden ibaret olduğunu gösteren bir
beyanname dahi tescil dilekçesiyle
beraber sicil memuruna verilir. Memur, kanun ve tüzük hükümlerinin tatbikında
bir yardımcı olmak üzere bu beyannameyi de gözönünde bulundurur. Uygun gördü-
ğü hallerde memur beyanname olmaksızın dahi gerekli muameleyi yapabilir.
C) Tescilin zamanı ve şekline ait unsurlar:
Madde 26 - Tescilin şartlarının yerine getirilmiş bulunduğu anlaşılır anla-
şılmaz tescili gerekli vakıa sicile tescil olunur.
Tescilde, tescil tarihi, kaydın sicil sıra numarası ve memurun sicil sıra
numarası ve imzası bulunur.
Esas sicile yazılacak bütün diğer yazılar ve şerhler hakkında da aynı hüküm
tatbik olunur.
Ç) Tescil edilecek cihetlerin nerelerde bulunduğu ve deliller:
Madde 27 - Herhangi bir vakıanın tescil edilebilmesi, kanun veya bu Tüzük
ile gösterilmiş olmasına bağlıdır. Ticaret siciline geçirilecek bütün kayıt-
ların ve sicildeki değişikliklerin ve kayıt silme muamelelerinin delile dayanma-
sı esasdır.
Delil olarak verilen vesikalarla isteklere ait dilekçelerin verilmiş olduğu-
nu gösteren bir makbuz sicil memurundan istenebilir. Bu makbuza vesikaların ta-
rihi, varsa numarası, mahiyetleri ile dilekçenin tarihi ve neye ait olduğu kısa-
ca yazılır.
Bir vakıanın veya onun sona ermiş veya değişmiş olduğunun veyahut sicile ait
diğer durumların ispatı maksadiyle aynı sicil memurluğunun başka bir unvana ait
dosyasında bulunan herhangi bir vesikanın delil gösterilmesi mümkündür.Bu halde,
sicile o vesikanın bulunduğu dosyanın numarası ile dosyadaki sıra numarası dahi
yazılır.
Hükmi şahısların temsili hakkındaki hükümler mahfuz kalmak kaydiyle sicil
memuruna karşı temsilci sıfatiyle herhangi bir beyanda veya istekde bulunan kim-
senin,imzası noterce tasdikli bir salahiyet vesikası (Vekaletname) vermesi şart-
tır.Sicil memurluğuna bir salahiyet vesikası vermiş bulunan kimsenin diğer bütün
beyan ve istekleri için bunlar vesika ile verilmiş bulunan salahiyetlerin sınırı
içinde kaldıkça ayrıca bir vesika vermesine ihtiyaç yoktur.
D) Memurun inceleme mükellefiyeti ve tescil isteğinin reddi hali:
1. Umumi olarak:
Madde 28 - Sicil memuru, tescili istenilen vakıanın tescili için kanun ve
tüzüğün derpiş ettiği bütün şartların yerine getirilmiş olup olmadığını re`sen
araştırır. Memur, tescil edilecek vakıaların gerçeğe uygun olup olmadığı
veya üçüncü şahıslarda yanlış düşünceler uyandırabilecek mahiyette bulunup bu-
lunmadığı veyahut amme intizamını ay-
ırı olup olmadığı cihetlerini ve hükmi şahısların tescilinde şirket mukavelesi-
nin kanunun emredici hükümlerine aykırı bulunup bulunmadığını ve kanunun esas
mukaveleye yazılmasını mecburi kıldığı bütün cihetleri ihtiva edip etmediğini
bilhassa araştırmakla mükelleftir.
Memurun yaptığı inceleme sonunda kanunun veya Tüzüğün tescil için aradığı
şartlardan bazılarının eksik olduğunu anlaması halinde bunları yazı ile ilgiliye
bildirmesi ve bu cihetlerin kanuna veya Tüzüğe uygun bir şekle konulması veya
şartlara ait eksiklerin veya delillerin tamamlanması için uygun bir mehil ver-
mesi lazımdır. Bu mehlin memurun takdirine göre bir veya bir kaç defa uzatılması
mümkündür. Verilen veya ihtiyaca göre uzatılan mehil içinde durum kanuna veya
Tüzüğe uygun bir hale getirilmemiş veya deliller tamamlanmamış olduğu takdirde
tescil isteği red olunur. Aşağıdaki madde hükmü mahfuzdur.
II. Tahkikat sonunda:
Madde 29 - (Değişik: birinci fıkra: 29/7/1998 - 98/11548) Herhangi bir iş-
letmenin veya unvanının tescilini isteyen gerçek veya tüzel kişiyle yetkili kıl-
dığı diğer kişilerden (ticaret şirketleri dahil) sicil memurunca tescil dilek-
çesi ve imzalara ait belgelerden ayrı olarak taahhütname istenir. Taahhütnamede:
işletmenin unvanı, sermayesi, açık adresi, işletmenin açılış tarihi ve bu tarih-
teki gerçek faaliyetinin konusu açıkça gösterilir. Taahhütnamenin altına içer-
diği bilgilerin doğru olduğu, aksine tespit yapılması durumunda sorumluluğun
tahhütnameyi imzalayan kişi yada kişilere ait olduğu notu düşülerek imzalanır.
Sicil memuru dilekçe ve taahhütnamede yer alan hususların doğru olup olmadığını
tespit bakımından memurluk veya oda personeline inceleme yaptırabilir. Dilekçede
bildirilen işletme konularından bir kısmının gerçekten faaliyete geçmediğinin
anlaşılması tescil isteğinin reddine sebep olamaz.
Memur, lüzum gördüğü hallerde ticaret odası tarafından veya müddeiumumilik
ve emniyet teşkilatı tarafından, işletmenin durumu ve sahibinin mali durumu hak-
kında gizli tahkikat yaptırıp bu tahkikatın neticesinde işletmenin dilekçede
bildirilen durumda bulunmadığına veya sahibinin mali durumunun işletmenin ger-
çekten faaliyete geçtiği kısımlar itibariyle böyle bir işletmeyi işletmeğe elve-
rişli olmadığına kanaat getirdiği takdirde tescil isteğini red eder. (T. Ticaret
K. 34 fıkra 1, 2 ve 3).
Anonim şirketlerin kuruluşlarında esas mukavelelerinin ve kuruluş sırasında
tescili gerekli diğer cihetlerin, anonim şirket mukavelelerinin değiştirilmesin-
de ve hususiyle sermayelerinin artırılmasında ve azaltılmasında mukavelenin de-
ğiştirilmesine ait kararların ve tescili gerekli diğer cihetlerin tesciline ait
isteğin mukavele şartları veya muamelelerin kanunun emredici hükümlerine aykırı
veya eksik olması yahut mukaveleler üzerinde notere imza tasdiki muamelesinin
yaptırılmaması sebebiyle muteberlik şeklinin yerine getirilmemiş bulunması gibi
esasa ait sebeplerden dolayı kanuna uygun görülmemesi halinde memur,isteği doğ-
rudan doğruya reddeder.
Diğer hallerde yukarıki madde hükmü tatbik olunur. (T.Ticaret K.34 fıkra 2,
279, 300, 390, 395, 398 fıkra 5).
III. Tescil isteğinin reddi veya muamelede eksiklik bulunması hallerinde ve-
rilecek kararlar ve tebliği:
Madde 30 - Sicil memuru, tescile ait bir istekte tamamlanması gerekli eksik-
likler gördüğü veya isteğin kısmen veya tamamen reddi gerekli bulunduğu takdirde
bunun hakkındaki kararını, tescil isteğine ait dilekçeye ekleyeceği bir kağıt
üzerine yazar. Kararda; dilekçenin tarihi, dilekçeyi verinin ad ve soyadı ve sı-
fatı (Temsilci, işletme sahibi, vasi) ve isteğin konusu ile reddin sebepleri ve
karar tarihi açıkça gösterilir. Bu kararı memur imzalar ve dairenin mühürü ile
mühürler.
(Değişik: 29/7/1998 - 98/11548 K.) Tescil isteğinin kısmen veya tamamen
reddine ilişkin karar, dilekçeyi veren ilgiliye 7201 sayılı Tebligat Kanunu
hükümlerine göre tebliğ olunur. Bu kararın imza karşılığında sicil dairesinde
elden verilmesi de tebliğ hükmündedir.
E) İlgililer:
1. Umumi olarak:
Madde 31 - Tescil, ilgililer veya salahiyetli temsilcileri ile hukuki halef-
leri tarafından istenir.
İlgilinin kim olduğunu kanun veya bu Tüzük hükmü bildirir.
İlgililer, tacirin hakiki şahıs olması halinde kendisi veya akidle kendisine
selahiyet verilmiş temsilcisi, tacirin hükmi şahıs olması halinde ise onun sala-
hiyetli uzuvları veya salahiyetli temsilcileridir.
Bir vakıanın tescilini istemeğe bir kaç kimse mecbur veya salahiyetli olduğu
takdirde kanunda aksine hüküm bulunmadıkça bunlardan birisinin istekte bulunması
kafidir. (T. Ticaret K. 30).
Kolektif veya komandit şirketlerde şirket mukavelesinin tescili kurucuların
hepsi tarafından, Anonim ve Kooperatif şirketlerde ise kuruculardan şirketi tem-
sil salahiyetini haiz olanlardan birisi ve şayet kuruculardan hiç birisi şirketi
temsil salahiyetini haiz değilse İdare Meclisi, sermayesi paylara bölünmüş ko-
mandit şirketlerin tescili ise komandite ortakların birisi Limited Şirketlerde
müdür tarafından istenir.
Kolektif ve komandit şirketlerin esas mukavelelerinin değişmiş şekillerinin
sicil memuruna verilmesi ve tescili gerekli cihetler varsa bunların tescilinin
istenmesi şirketi temsil ile vazifeli olan ortaklara düşer. Kolektif ve komandit
şirketlerde ortakların çıkması veya çıkarılması halinde geri kalan ortaklar tes-
cil isteğinde bulunurlar.
Tasfiye memurlarının esas mukavele ile tayini halinde bütün kurucular, or-
takların kararı ile tayini halinde ortaklardan birisi, mahkeme kararı ile tayini
halinde tasfiye memurlarından birisi, bütün ortakların kanun hükmünce tasfiye
memuru sayıldıkları hallerde ise bunların hepsi veya hususi kanunlarında göste-
rilmiş olan tasfiye memurları tescil isteğinde bulunur.
Derneklerin veya amme hükmi şahıslarına ait olan ve hükmi şahsiyetleri bu-
lunmıyan işletmelerin ticaret sicili işlerine ait istekler, işletme sahibi hükmi
şahsın temsilcisi veya temsilcilerinden birisi tarafından yapılır.
II. Hususi hallerde imza:
Madde 32 - Hakiki bir şahsa ait olan işletmenin ölmüş bulunan sahibi veya
bir kolektif veya komandit şirketin ölmüş bulunan ortağı yerine mirasçılarının
isteği imzalamaları gerektiği takdirde (T. Ticaret K. 192 fıkra 2, 267) onlar
yerine vasiyeti tenfiz memuru, mirası tasfiye memuru yahut hadisenin hususiyet-
lerine göre salahiyetli oldukları kabul edilmesi gerekli bulunan diğer temsilci-
ler (Medeni Kanunun 581 inci maddesinin son fıkrası) istek dilekçesini imzalaya-
bilir.
Hakiki bir şahsa ait olan bir işletmenin sahibinin ölümü halinde işletmenin
faaliyeti sona ermiş olur ve yeniden faaliyete geçmesi umulmazsa sicil memuru
mirasçılardan bir tanesinin istekte bulunmasını işletmenin ve unvanın kaydının
silinmesi için kafi sayabilir.
III. İşletmenin bulunduğu yerin, aynı sicil çevresinde değişmesi ve şahısla-
ra ait değişiklikler.
Madde 33 - İşletmenin yerinin (Adresinin) aynı sicil memurluğunun çevresi
içinde bir yerden diğer bir yere taşınmış olması halinde bu cihetin tescilini,
sicildeki kayıtlara göre işletme adına imzaya salahiyetli olan kimselerden sade-
ce birisi isteyebilir ve sicilde kayıtlı bir kimsenin isim, yurtdaşlık yahut
ikametgahındaki değişikliklerin tescilini ise o kimse ister.
F) Tescile esas vesikalar hakkında bazı hükümler:
1. Temsilcilerin tescili hali:
Madde 34 - Ticari mümessiller kendilerinin bu sıfatlarını belirten bir sözü
ve kendi isimlerini unvana ekleyerek imza ederler.
İşletme sahiplerinin ticari mümessil tayinine ait temsil kağıdını kayıt et-
tirmeleri için verecekleri dilekçelerde temsil kağıdının noterden tasdikli bir
örneği ile beraber temsilcinin noter tarafından tasdikli ve temsil olunanın ti-
caret unvanının altına atılmış imzalarını da sicil memuruna vermeleri şarttır.
(Borçlar K. 449).
21 inci maddenin son fıkrası hükmü burada dahi tatbik olunur.
Acentalara müvekkilleri adına akit yapma salahiyetini veren vesikaların
acenta tarafından tescilinin istenilmesinde bu vesika ile beraber yukarıki fık-
ralarda bildirilen şekilde imza örneklerinin de sicil memuruna verilmesi şart-
tır. (T. Ticaret K.121 fıkra 2).Tescil, acentanın unvanına ait sahifede yapılır.
II. Vesikaların adlarının tescili ve kararlara ait vesikalar:
Madde 35 - Sicile geçirilen kaydın sonunda tescile esas tutulmuş olan vesi-
kaların neler olduğu teker teker gösterilir ve vesikanın adından başka tarihinin
ve varsa numarasının ve resmi makamca tasdikine ait tarih ve numaranın yazılması
mecburidir.
Tescil edilecek vakıalar bir hükmi şahsın uzuvlarının verdikleri kararlara
veya yaptıkları seçimlere ilişkin ise o uzuvların zabıtnamelerinin salahiyetli
resmi kimseler veya noterler tarafından tasdik edilmiş örneğinin tescil isteğine
esas olarak ibrazı lazımdır.
III. Bir Limited şirketin ortağı veya komanditer ortak olan hükmi şahıslara
ait vesika:
Madde 36 - Kendi merkezlerinin bağlı olduğu sicil dairesinin iş çerçevesinin
dışında bulunan bir komandit şirkete komanditer ortak olarak veyahut bir limited
şirkete ortak olarak katılacak ticaret şirketlerinin veya diğer hükmi şahısla-
rın, ticaret sicilindeki kayıtlarının memurca tasdikli bir örneğini ve yabancı
şirketler için bunu elde etmek mümkün olmadığı takdirde aynı değerde resmi bir
vesikayı dahi, katıldıkları limited veya komandit şirketlerin esas mukaveleleri-
nin veya esas mukavelelerinin yeni ortak alınması sebebiyle değiştirilmesine ait
metinlerin sicil memuruna verildiği sırada, ibraz etmeleri lazımdır.
IV. Yabancı memlekette tanzim edilmiş resmi vesikalar:
Madde 37 - Yabancı memlekette tanzim edilmiş resmi bir vesikanın tanzim
edildiği yer kanununa uygun olduğunun oradaki Türkiye Konsolosluğu veya sair sa-
lahiyetli Türk siyasi memurları tarafından tasdik edilmesi şarttır.
Muahedelerle başka esaslar kabul edilmiş ise onlar tatbik olunur. (Hukuk Mu-
hakemeleri Usulü Kanunu 296).
DÖRDÜNCÜ KISIM
Değişikliklerin tescili ve kayıtların silinmesi
Değişikliklerin tescil ettirilmesi ve kayıtların sildirilmesi mükellefiyeti.
Madde 38 - Tescil edilmiş vakıalarda meydana gelecek her türlü değişiklikler
dahi tescil olunur. Bir ticaret unvanına ilaveler yapılması veya bu unvanın un-
surlarından olan adın yahut soyadının değiştirilmiş bulunması veyahut bir hükmi
şahsın esas mukavelesinin tescile ta-
i hükümlerinin değiştirilmiş olması, bir temsilciye verilen salahiyetlerin da-
raltılmış veya genişletilmiş bulunması, bir hükmi şahsın tasfiye haline girmesi
yahut bir işletmenin tescil edilmiş olan iş yerini sicilin iş çevresi içinde
başka bir yere nakletmesi gibi haller, tescil edilmiş vakıalarda değişiklik sa-
yılır.
Mahkeme kararı veya idari tasarruf gereğince sicil memurunun resen tescil
ile mükellef tutulmadığı hallerde, tescil isteğinde bulunmakla mükellef olan il-
gililer, mahkeme veyahut idari makam tarafından emredilmiş olan ve işletmelerin
idare ve temsillerine ait olan (ihtiyati tedbir kararı sebebiyle meydana gelen
değişiklikler ve yahut hususi kanunlar hükmünce idare makamlarının işletmelerin
işlerine müdahale edebildikleri hallerde meydana gelecek değişiklikler gibi) de-
ğişiklikleri veya tehditleri dahi tescil ettirmekle mükelleftirler.
Tescilin dayandığı hadise veya muameleler tamamen veya kısmen sona erer veya
ortadan kalkarsa, sicildeki kayıt dahi tamamen veya kısmen silinir (T.Ticaret K.
33). Şirket mukavelesiyle kendisine temsil ve idare salahiyeti verilmiş bulunan
kimselerden birisinin bu salahiyetinin kaldırılması, bir ticaret unvanına ilave
edilmiş olan sözlerin bir kısmının unvandan çıkarılması veya tasfiyenin sona er-
mesi dolayısiyle bir ticaret şirketinin ortadan kalkması yahut bir işletmenin
faaliyetinin sona ermesi gibi sebepler kayıt silme muamelesine esas teşkil eder.
Kanun veya bu Tüzükte başka bir hüküm bulunmadıkça bir kaydın değiştirilmesi
veya silinmesi muamelesi tescil hakkındaki hükümlere tabidir.(T. Ticaret K. 33
fıkra 3, 34 fıkra 3.)
BEŞİNCİ KISIM
Müeyyideler
A. Unvan tesciline ait suçların C. Müddeiumumiliğine haber verilmesi:
Madde 39 - Bir unvan ve işletmeyi yahut tescil edilmiş bir unvan veya işlet-
meye ait değişiklikleri tescil ettirmekle mükellef bulunan kimsenin bu mükelle-
fiyeti kanuni müddeti içinde yerine getirmemiş olduğunu öğrenen sicil memuru,
durumu C.Müddeiumumiliğine bildirmeğe mecburdur. (T.Ticaret K.53 fıkra I, 33
fıkra I).
(İkinci fıkra Mülga: 29/7/1998 - 98/11548 K.)
T. Ticaret Kanununun 53 üncü maddesinin 2 nci fıkrası hükmünce açılacak ceza
davası sonunda verilecek kararların kesinleşmesinden sonra, sicil memuruna Müd-
deiumumilerce hemen bildirilmesi mecburidir. Bununla beraber sicil memuru, lüzum
gördükçe neticeye Müddeiumumilikten sorabilir.
B. İhtar ve inzibati ceza halleri
I. Tescilin yaptırılmaması:
Madde 40 - Tescilin mecburi olduğu halde kanuni şekilde ve müddeti içinde
tescili istenmemiş bulunan bir ciheti öğrenen sicil memuru ilgilileri tayin ede-
ceği uygun bir müddet içinde kanuni mecburiyeti yerine getirmeğe veya tescilden
kaçınma için haklı bir sebep bulunduğu iddiasında ise o sebebi açık ve etraflı
olarak ve onu isbata elverişli delilleriyle beraber bildirmeğe davet eder ve bu
davetin neticesiz bırakılması halinde Türk Ticaret Kanununun 35 inci maddesinin
ikinci fıkrasında öngörülen para cezasına mahküm edilebileceğini de ihtar
eder.(1)
(Değişik: 29/7/1998 - 98/11548 K.) Konu ile ilgili sicil memurluğu yazısı
ilgiliye 7201 sayılı Tebligat Kanunu hükümlerine göre tebliğ edilir.
İlgilinin cevabı için memur tarafından verilecek müddet, hadisenin hususi-
yetleri ve ilgilinin adresi gözönünde tutularak tayin olunur.
Memur tarafından verilen müddet için de gerekli istekte bulunmayan ve kaçın-
ma sebeplerini de bildirmeyen kimsenin T.Ticaret Kanununun 35 inci maddesinin
ikinci fıkrası hükmünce cezalandırılması memur tarafından hakime teklif olunur.
Hakimin T. Ticaret Kanununun 35 inci maddesinin 3 üncü fıkrası hükmünce tes-
cili emretmesi halinde tescil muamelesi re`sen yapılır ve gerekli harcın ilgili-
den alınması için durum salahiyetli vergi dairesine bildirilir.
(Ek cümle: 29/7/1998 - 98/11548 K.) Re`sen yapılacak tescillerin ilanı Türkiye
Ticaret Sicili Gazetesi`nde ücretsiz yayımlanır.
Hakimin re`sen emreden kararının temyizi halinde sicil memuru tescili, kara-
rın kesinleşmesine kadar durdurur.
Sicil memuru hakimin T.Ticaret Kanununun 35 inci maddesi hükmünce vereceği
kararlara karşı bu kararların kanuna veya usule uygun olmadığı kanaatında bulun-
duğu takdirde bunları temyiz etmiye mecburdur.
Hakimin re`sen tescilini emrettiği bir vakıanın tescile tabi bütün cihetleri
hakkında gerekli bilginin mevcut olmaması halinde, memur, eldeki bilgilere göre
tescili yapmakla beraber, yukarıki hükümler uyarınca bu cihetleri bildirmesini
ilgiliye ihbar eder ve ihbar neticesiz kaldığı takdirde hakime ceza teklifinde
bulunur. 42 nci madde hükümleri mahfuzdur.
II. Değişikliklerin kayıt ettirilmemesi ve kaydın sildirilmemesi halinde ya-
pılacak muamele:
Madde 41 - Tescil edilmiş olupta gerçeğe uygun olmıyan bir kaydı veya üçüncü
şahıslarda yanlış bir düşünce uyandıracak mahiyette veya amme intizamına aykırı
olan yahut tescil edildiği tarihte gerçeğe ve ka-
-----------
(1) Bu fıkrada yer alan "...iki bin liraya kadar, para cezasına..." ibaresi
29/7/1998 tarih ve 98/11548 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla metne işlendiği
şekilde değiştirilmiştir.
nuna uygun olduğu halde sonradan meydana gelen değişiklikler sebebiyle ona ait
olan kayıtların değiştirilip düzeltilmesi gereken veya sonradan ortadan kalkması
dolayısiyle kaydının silinmesi lazım gelen bir vakıayı öğrenen sicil memuru, il-
gilileri tayin edeceği uygun bir müddet içinde kanuni mecburiyeti yerine getir-
meğe ve bu maksatla gerçeğe veya amme intizamına uygun veya yanlış düşünceler
uyandırmayacak bir hale koymağa yahut değişikliğe uğrayan vakıaya ait kaydın dü-
zeltilmesini veya ortadan kalkan vakıaya ait kaydın silinmesini istemeğe ve şa-
yet kaydın silinmesi veya düzeltilmesi isteğinde bulunmaması için haklı bir se-
bep olduğu iddiasında ise, o sebebi gayet açık ve etraflı olarak ve onu isbata
elverişli delillerle beraber bildirmeğe davet eder ve bu davetin neticesiz bıra-
kılması halinde Türk Ticaret Kanunu`nun 35 inci maddesinin ikinci fıkrasında
öngörülen para cezasına mahküm edilebileceğini de ihtar eder. (1)
40 ıncı maddenin 2, 3, 4 ve 7 nci fıkraları burada da tatbik olunur.
Mahkemenin Türk Ticaret Kanununun 35 inci maddesinin 3 üncü fıkrası hükmünce
kaydın silinmesini ve düzeltilmesini emretmesi halinde kayıt silme veya düzeltme
muamelesi re`sen yapılır. (Ek cümle: 29/7/1998-98/11548 K.) Re`sen yapılacak
tescillerin ilanı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi`nde ücretsiz yayımlanır.
Mahkemenin kaydın silinmesini veya düzeltilmesini emreden kararının temyizi
halinde sicil memuru, kaydın silinmesini veya düzeltilmesini kararın kesinleşme-
sine kadar durdurur. (T. Ticaret K. 35, 34 fıkra 3, 33).
(Değişik: 29/7/1998-98/11548 K.)
Ticaret sicili memuru veya ilgili oda tarafından yaptırılan araştırma sonu-
cunda öldüğü anlaşılan gerçek kişi tacirin varislerinin 7201 sayılı Tebligat
Kanunu`na uygun olarak yapılan tebligata rağmen verilen süre içerisinde kayıt
silme yükümlülüğünü yerine getirmemeleri veya varislerinin saptanamaması veya
bunlara ulaşılmasının mümkün olmaması durumunda, ölüm belgesi, veraset ilamı
veya ilgili nüfus idaresinin yazısı dikkate alınarak sicil kaydı re`sen si-
linir.
(Değişik: 29/7/1998-98/11548 K.)
İşini veya işyerini terkettiği yapılan araştırma sonucunda saptanan gerçek
kişilerin Maliye Bakanlığı ve ilgili defterdarlıktan kaydının olmadığı veya
faaliyette bulunmadığı hususunun belgelendirilmesi halinde sicil kayıtları
re`sen silinir.
III. Kanununa aykırı harekette israr:
Madde 42 - İnzibati cezaya çarpılmış olan bir kimsenin hükmün kesinleşmesine
rağmen kanuni mükellefiyeti yerine getirmemesi halinde 40 ve 41 inci maddelerde-
ki müddet verilerek ihtara ve mahkemece verilecek inzibati cezaya ait hükümlerin
tatbikı, kanuni mükellefiyetin yerine getirilmesine kadar tekrar olunur.
_____________________
(1) Bu fıkrada yeralan "..ikibin liraya kadar para cezası..." ibaresi
29/7/1998 tarih ve 98/11548 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla metne
işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
IV. İhtar muamelesinin sicile şerh verilmesi:
Madde 43 - Bir kaydın silinmesi veya değiştirilmesini sağlamak üzere 41 inci
madde hükmünce sicil memurunun muameleye başlaması halinde bu cihet ve bilhassa
tebligatın ilgilinin adresinin bilinmemesi sebebiyle doğrudan doğruya yapılama-
dığı vakıası ve netice memur tarafından sicile şerh verilir. İhtar ve ceza def-
teri hakkındaki hükümler mahfuzdur.
ALTINCI KISIM
Üçüncü şahsın baş vurma salahiyeti
Sicil işlerinde üçüncü şahsın başvurması ve neticeleri:
Madde 44 - Sicil memurunun her hangi bir kararı ve muamelesi (tescil dahil)
üzerine her hangi bir şahsi menfaatı bulunması bile her üçüncü şahıs, bu kararın
veya muamelenin gerçeğe yahut kanuna uygun olmadığını veyahut amme intizamına
aykırı veya üçüncü şahıslarda yanlış düşünceler uyandıracak mahiyette bulunduğu-
nu ispata elverişli bir takım cihetleri, sicil memuruna bildirerek, onun dikka-
tini çekebilir. Bu iddiaların yerinde olduğuna kanaat getirmesi halinde memur,
henüz sicil defteri üzerinde bir muamele yapmamış olduğu takdirde işin mahiyeti-
ne göre 28 veya 29 uncu maddeyi ve muamele yapmış olduğu takdirde ise 41 inci
madde hükümlerini tatbik eder. Şu kadarki Türk Ticaret Kanununun 53 üncü madde-
sinin ikinci fıkrası hükmünün tatbikı gereken hallerde memur durumu müddeiumumi-
liğine haber verir ve ceza mahkemesinin kararının kesinleşmesinden sonra 41 inci
madde hükümlerini tatbik eder.
Sicil memuru kendisine baş vurmuş olan üçüncü şahsa sözle veya yazı ile uy-
gun gördüğü sualleri sorabilir. Üçüncü şahıs bunları açıkça cevaplandırmaya mec-
burdur. Gerekli cevapları vermediği takdirde baş vurmamış sayılabilir.
Sicil memurunun karar veya muamelesinden menfaatına halal gelen üçüncü şahıs
umumi hükümler dairesinde mahkemeye başvurabilir.
Üçüncü şahsın başvurması üzerine sicil memururun kesin olarak sicile kayıt
edilmesinde veya sicildeki kaydın silinmesi veya değiştirilmesinde tereddüde
düştüğü cihetler, istek üzerine geçici olarak tescil olunabilir. (Türk Ticaret
K. 34 fıkra 3).
YEDİNCİ KISIM
Araştırma ve ihbar mükellefiyetleri
Sicil memurunun araştırma mükellefiyeti ile diğer resmi makamların haber
verme mükellefiyeti.
Madde 45 - Sicil memuru, imkan ve teşkilatın müsaadesi nispetinde, tescile
tabi işletmelerin sahiplerini araştırmağa ve tescile tabi vakıaların tescilini
sağlamağa vakalara uymaz duruma girmiş veya kanuna aykırı bulunan tescilleri
araştırarak tesbite mecburdur. (Ek cümle: 29/7/1998-98/11548 K.) Sicil memuru
tescille ilgili hususların araştırılması için odanın diğer personelinden de ya-
rarlanabilir.
Bu maksatla, C.Müddeiumumileri, ticaret odaları, vergi makamları vesair res-
mi makamlar, herhangi bir vakıanın tescili veya herhangi bir vakıaya ait kaydın
değiştirilmesi veya silinmesi isteğinde bulunmak mükellefiyetini yerine getirme-
miş olanları sicil memuruna haber vermeğe ve ona mükellefiyete esas teşkil eden
vakıaları bildirmeğe mecburdur.
Bir ticaret unvanının tescil edilmemesi veya kanun hükümlerine aykırı olarak
tescil edilmesi veya kullanılması hallerinde mahkemeler dahi durumu salahiyetli
sicil memuruna ve C. Müddeiumumiliğine bildirmeğe mecburdurlar. (T.Ticaret K. 53
fıkra 1).
SEKİZİNCİ KISIM
Sicilin muhtevası hakkında hususi hükümler
A) Sicile geçirilecek şahıslara ait cihetler:
Madde 46 - Unvanının unsurlarına ait hükümler mahfuz kalmak kaydiyle ticaret
sicilinde işletme sahibi, ticari mümessil, herhangi bir hükmü şahsın uzvu veya
müdürü gibi bir sıfatla yazılacak olan hakiki şahısların soyadlarından başka öz
adlarının, tabiiyetinin ve ikamet yerinin gösterilmesi lazımdır.
İşletme sahibi olan hakiki şahısların nüfus kütüğüne yazılı oldukları vila-
yet, kaza, nahiye, köy veya mahalle adlariyle hane numarasının ve nüfus kütüğüne
ait cilt ve sahife numaralarının dahi sicilde gösterilmesi mecburidir.
Birinci fıkrada anılan kimseler,tescil dilekçesiyle beraber fotoğraflı nüfus
cüzdanlarını sicil memuruna verirler. Memur incelemesini bitirdikten sonra bu
nüfus cüzdanını geri verir. Nüfus cüzdanını veren nüfus memurluğunun adı ve cüz-
danın tarihi de sicile işaret edilir. Tescil edilen dilekçesinin hakiki şahsın
temsilcisi tarafından verilmesi halinde dahi temsil olunan fotoğraflı nüfus cüz-
danının ibrazı ve bundan önceki cümlede bildirilen diğer muamelelerle yukarki
fıkrada bildirilen tescil muamelesinin yapılması mecburidir.
Yabancılardan nüfus cüzdanı yerine ikamet tezkereleri ve gerektiğinde ayrıca
mensup bulundukları elçilik veya konsolosluk tarafından verilmiş ve vilayet hu-
kuk işleri müdürlüğünce tasdik edilmiş vesika aranır. Yabancının ikamet tezkere-
si bulunmaması halinde de hüküm böyledir.
Kolektif şirketlerin tescilinde bütün ortakların ve komandit şirketlerin
tescilinde komanditelerin fotoğraflı nüfus cüzdanlarının sicil memuruna ibraz
edilmesi ve memur tarafından bunların nüfusta kayıtlı oldukları vilayet, kaza,
nahiye, köy veya mahalle adları ile defterin hane, cilt ve sahife numaraları-
nın, tescil dilekçesinin arkasına veya buna eklenecek bir kağıda yazılması
lazımdır. Ancak bu cihetlerin tesciline ihtiyaç yoktur.
B) İşletme merkezinin sicil dairesinin değiştirilmesi:
Madde 47 - Bir işletmenin diğer bir ticaret sicil memurluğunun iş çevresinde
taşınmış olduğu takdirde tescil yani merkez için salahiyetli olan sicil memurlu-
ğunca yeniden yapılır. Bu tescilde, yeni bir tescil için gerekli cihetlerden
başka eski merkezin yeri ve sicil numarası ve son tescilin yayınlanmış bulunduğu
gazetenin (Eğer Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi değil ise adı ile beraber) tarih
ve numarası ve son tescilden beri meydana gelmiş değişiklikler varsa bunlar gös-
terilir.
Yeni merkezin bağlı bulunduğu memura verilecek tescil dilekçesine eski mer-
kezin sicilinin son şeklinin tasdikli örneği ve hükmi şahıslarda bundan başka
esas mukavelelerin merkeze ait hükümdeki değişikliği gösteren ve varsa diğer de-
ğişiklikleri gösteren vesikalarla esas mukavelelerin tasdik edilmiş bir örneği
eklenir.
(Değişik: 29/7/1998-98/11548 K.) İşletmenin eski merkezdeki sicil kaydı,
yeni merkeze ait sicil memurluğunun kayıt muamelesinin yapılmış olduğunu bil-
diren yazısı esas tutularak re`sen silinir. Bu yazıda, yeni merkezdeki tesci-
lin ilan edilmiş olduğu gazetenin tarih ve numarasının ve ilanın bulunduğu
sahifesinin gösterilmesi mecburidir. İşletmenin merkez nakline ilişkin tesci-
lin ilan edildiği Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi`nin ilgililerce eski mer-
kezin bulunduğu sicil memurluğuna ibraz edilmesi halinde de eski merkezdeki
sicil kaydı silinir.
C) Yabancı memleketteki işletme merkezinin Türkiye`ye taşınması:
Madde 48 - Bir işletmenin merkezinin yabancı memleketten Türkiye`ye taşınma-
sı halinde tescil isteğine onun yabancı memleket kanununa uygun olarak mevcut
bulunduğunu gösteren ve o memleketin ticaret sicili tarafından verilmiş veya si-
cil teşkilatı yok ise salahiyetli makamı tarafından verilmiş olan resmi ve sala-
hiyetli Türk makamlarınca tasdikli bir vesikanın eklenmesi lazımdır. Diğer mua-
meleler merkezi Türkiye`de bulunan işletmenin merkezlerinin tescili hakkındaki
hükümlere tabidir. Bu tescil sırasında memur bilhassa işletmenin Türk Kanunu hü-
kümlerince tescilinin mümkün olup olmadığını araştırır.
Merkezi yabancı memleketten Türkiye`ye taşınmış olan bir hükmi şahsın memur-
lukça tescilinde kuruluşa ait kaideler tatbik olunur. (T Ticaret K. 42).
ÜÇÜNCÜ FASIL
İflaslar ve resen kayıt silmeler
A) İflas:
I. Tescil:
Madde 49 - İflasın iflas memuru tarafından sicil memuruna bildirilmesi üze-
rine işletmenin durumundaki değişiklik re`sen tescil olunur. Tescilde iflasın
açıldığı tarih, saat ve dakika, mahkeme kararının tarihi ve kararı veren mahke-
menin adı gösterilir. İflasın ilanından sonra ilanın yayınlandığı gazetenin adı,
tarihi ve numarası da iflas memurunun bildirmesi üzerine sicile yazılır.
Şirketlerin iflasının tescilinde iflas sebebiyle şirketin infisah etmiş bu-
lunduğu da yazılır. (İcra ve İflas K. 166 fıkra 2, T. Ticaret K. 185, 267, 434,
476, fıkra 2, 489 fıkra 3 ve 549).
Alacaklıların iflas idaresi teşkil etmeleri halinde bu idare, kendisine veya
kendilerine bırakılmış olan kimseler dahi iflas memurluğu tarafından sicil me-
murluğuna bildirilir ve bu kimseler memur tarafından re`sen tescil olunur.
(İcra ve İflas K. 223).
II. İflasın kaldırılması veya tasfiyenin tatili:
Madde 50 - Mal bulunmaması sebebiyle iflasın tasfiyesinin tatiline karar
veren ve bunu ilan eden iflas memuru, durumu gecikmeksizin ticaret sicil memu-
runa bildirir.
İflas kaldırılır veya masaya ait hiç bir mal bulunmaması sebebiyle tasfiye-
nin tatiline karar verilirse iflas memurunun bildirmesi üzerine sicil memuru
re`sen iflası gösteren kaydı siler ve bu yeni durumu tescil eder. (İcra ve İflas
K. 166 fıkra 3, 182, 217).
III. İflasın kapanması:
Madde 51 - İflasın kapanmasının iflas memuru tarafından bildirilmesiyle ha-
kiki şahsa ait olan işletmeye ve unvana ait bütün kayıtlar re`sen silinir.
İflasın sebebiyle infisah etmiş olan ticaret şirketlerine ait bütün sicil
kayıtları iflasın kapandığının iflas memuru tarafından bildirilmesi üzerine si-
cil memurunca re`sen silinir. (T.Ticaret K. 33 fıkra 2 ve 29 cümle 2, İcra ve
İflas K. 166 fıkra 3, 217 cümle 2 ve 254).
DÖRDÜNCÜ FASIL
Şubeler
A) Şubelerin tescili:
Madde 52 - Merkezi Türkiye`de bulunan ticari işletmelerin şubeleri ve unvan-
ları şubenin bulunduğu yerin ticaret siciline tescil olunur. Ticaret unvanının
ve imza örneklerinin tasdikına ve memura verilmesine ait hükümler burada da tat-
bik olunur.
Merkezleri Türkiye dışında bulunan ticari işletmelerin Türkiye`deki şubele-
ri, kendi memleket kanunlarının ticaret unvanına ait hükümleri mahfuz kalmak
şartiyle yerli ticari işletmelerin merkezleri gibi tescil olunur. Bu gibi şube-
ler için ikametgahı Türkiye`de bulunan tam salahiyetli bir ticari mümessil tayin
edilmiş olmadıkça bunlar tescil edilemez. Böyle bir mümessilin azli veya salahi-
yetlerinin daraltılması halinde yerine derhal tam salahiyetli başka bir mümessil
tayin edilmediği takdirde şubenin kaydı re`sen silinir.
Merkezi yabancı memlekette bulunan işletmenin Türkiye`de açılacak ikinci ve
daha sonraki şubeleri, yerli ticari işletmelerin şubeleri gibi tescil olunur.
Ecnebi anonim ve sermayesi eshama münkasim şirketlerle ecnebi sigorta şir-
ketleri hakkındaki kanunun muvakkatın 7 ile 15 inci maddeleri hükümleri mahfuz-
dur. (T. Ticaret K. 42 fıkra 3, 4, 5)
Merkezleri yabancı memleketlerde bulunan işletmelerin birinci veya daha son-
raki şubelerin tescilinde, her şubeye ayrılmış olan sermaye miktarının da göste-
rilmesi şarttır. (5887 sayılı Harclar K. 22).
Merkezin bulunduğu yabancı memlekette ticaret siciline karşılık olan herhan-
gi bir resmi teşekkül bulunmadığı takdirde, ibrazı gerekli ticaret sicili kaydı-
nın örneği yerine işletmenin bulunduğu yerde ve o yabancı memleket kanunları
hükmünce hukuki varlığı olduğunu gösteren resmi ve salahiyetli Türk makamlarınca
tasdikli bir vesika ibraz olunur.
B) Şubelerin unvanı:
Madde 53 - Her şubenin unvanı kendi merkezinin ticaret unvanına o merkezin
şubesi olduğunu açıkça gösteren sözlerin ilavesi ile meydana gelir. Şubenin un-
vanına şube ile ilgili başka ilavelerin yapılması caizdir.Bu ilaveler dahi bütün
unvanlara yapılacak ilavelerin bağlı olduğu hükümlere tabidir.
Merkezi yabancı memlekette bulunan bir işletmenin Türkiye`deki şubesinin ti-
caret unvanının tescilinde merkezin ve şubenin bulunduğu yerlerin ve şube oldu-
ğunun açıkça gösterilmesi şarttır. (T. Ticaret K. 50).
C) Türk İşletmelerine ait şubelerin tescilinde gösterilecek cihetler:
Madde 54 - Merkezi Türkiye`de bulunan bir işletmenin şubesinin tescili, şu
vakıaların tescili ile olur.
a) Kanunda başkaca bir hüküm bulunmadıkça merkezin siciline geçirilmiş olan
bütün vakıalar. (Madde 16).
b) Merkezin bulunduğu yerin siciline hangi numara altında ve hangi tarihte
tescil edilmiş olduğu.
c) Şubenin unvanı ve adresi.
ç) Yalnız şubeye ilişkin olan hususi esaslar.
d) Şubenin temsilcileri ve bunların temsil salahiyetleri yalnız şube işleri-
ne ait olduğu takdirde, bu cihet ve imzanın nasıl atılacağı,
e) Şubeye ayrılmış olan sermaye (5887 sayılı Harclar K. 22)
Şubenin tescilinde sicil memurunun merkezin siciline tescil edilmiş olan ci-
hetler hakkında ayrıca inceleme mecburiyeti yoktur. (T. Ticaret K. 42).
Ç) Salahiyetli memur, ilgililer ve tescile esas vesikalar:
Madde 55 - Bir şubenin tescili, tescil edilmiş vakıalardaki değişikliklerin
tescili yahut şubenin kaydının silinmesi, şubenin bulunduğu yerin bağlı olduğu
ticaret sicil memurundan istenir.
Dilekçe aşağıda yazılı kimseler tarafından imzalanır.
a) Hakiki şahıslarda işletme sahibi veya salahiyetli temsilcisi,
b) Hükmi şahıslardan onları idare ve temsil ile mükellef bulunanlar veya
bunlardan bir tanesinin temsile salahiyeti olması halinde o kimse,
c) Hükmi şahsiyeti olmıyan işletmelerde onları idare ve temsil ile vazifeli
bulunanlar veyahut onlara sahip olan hükmi şahsın salahiyetli temsilcileri,
Sicil memurluğuna merkezin sicildeki kaydının tasdikli örneği ve hükmi şa-
hıslarda bundan başka esas mukavelenin tasdikli bir örneği ile salahiyetli
uzuv tarafından şube açılması ve bu şubeye temsilci tayini veya temsil şekilleri
hakkında verilen karara ait vesikanın tasdikli örneği verilir. (T.Ticaret K.42).
D) Merkeze ait değişikliklerin şube kayıtlarına tesiri:
I. Şube siciline bildirme mükellefiyeti:
Madde 56 - Şubelerin başka bir sicil memurluğunun çevresinde bulunması ha-
linde merkeze ait değişiklikleri sicil memuru,şubelerin bağlı bulundukları sicil
memurlarına kendi yaptığı tescilin birer örneğini göndererek bildirir ve hükmi
şahısların esas mukavelelerinde değişiklik olan hallerde ayrıca esas mukavele-
lerdeki yeni hükümlerin noterce tasdikli birer örneğini de yollar.
İstekte bulunan hükmi şahıs merkezin bulunduğu yerin sicil memuruna değişti-
rilmiş hükümleri gösteren mukavele maddelerinin Noterce tasdikli örneklerinden
yeter sayıda nüsha verir.
II. Şubelerin siciline tescil:
Madde 57 - Şubenin bağlı bulunduğu sicil memuru yukarki madde uyarınca ken-
disine bildirilen merkeze ait değişiklikleri esas sicile kayıt eder.Değişikliğin
merkezin siciline tescili tarihi ve ticaret sicili ilanlarına ait gazetenin han-
gi sayısında ilan edilmiş olduğu dahi gösterilir.
E) Merkezin bağlı bulunduğu sicile haber verme:
Madde 58 - Şubenin tesciline veyahut kaydının silinmesine ait sicil örneğini
şubenin bağlı bulunduğu sicil memuru re`sen ve hemen merkezin bağlı bulunduğu
sicil memuruna gönderir. Bunun üzerine merkezin bağlı bulunduğu sicil memuru
esas sicile şubenin tesciline veya kaydının silinmiş olduğuna dair şerh verir.
Şubenin kayıtlarının değiştirilmesi halinde, sadece değişen kayıtların eski
veya yeni şekilleri merkezin siciline bildirilir.
Değişikliğin konusu kısaca şerh olunur.
F) Şubenin kaydının silinmesi:
Madde 59 - Bir şubenin faaliyeti sona erdiği takdirde merkezin sicile ait
isteklerde bulunmakla mükellef olan kimseleri, şubenin kaydı-
ın silinmesini istemeğe mecburdurlar. Şu kadarki şubenin temsilcileri de istek-
te bulunmağa salahiyetlidirler. Bununla beraber, merkezi yabancı memlekette bu-
lunan işletmelerin Türkiye`deki şubeleri hakkında yanlız şubenin temsilcisi is-
tekte bulunmağa mecburdur.
Aşağıdaki hallerde şubenin kaydı re`sen silinir.
a) Merkezin Türkiye`de bulunması halinde merkezin bağlı olduğu sicil memu-
runun onun kaydının silinmiş olduğunu bildirmesi üzerine,
b) Merkez yabancı memlekette olduğu ve şubenin faaliyetinin sona erdiğinin
resmi şekilde tesbit edilmiş bulunduğu hallerde, kaydı sildirtmesi için Türki-
ye`deki temsilciye karşı 46 ncı madde hükümlerince ve ilan yoluyla tebliğinden
başka bir şekilde ihtar yapılması mümkün olmazsa.
BEŞİNCİ FASIL
Bazı hükmi şahıslara ve işletmelerin devri hallerine
ilişkin hususi hükümler
BİRİNCİ KISIM
Anonim şirketler
A) Ani kuruluşta mukavelede aranacak kayıtlar:
Madde 60 - Bir anonim şirketin ani kuruluşuna ait esas mukavelede,Türk Tica-
ret Kanununun 279 uncu maddesinde yazılı cihetlerden başka ilk idare meclisi
azalarının ve ilk murakıpların kimler olduğunun gösterilmesi şarttır. Kurucular-
la, İdare Meclisi Azaları ve murakıpların ad ve soyadlarından başka tabiiyetleri
ve ikametgah adresleri dahi esas mukavelede açıkça gösterilmiş olmadıkça tescil
muamelesi yapılamaz. (T. Ticaret K. 279, 303 fıkra 2).
B) Hisse senetlerinin taahhüt edilmesinin ve peşin karşılıklarının ödenmesi-
nin tesbit edilmiş bulunması:
Madde 61 - (Değişik: 29/7/1998-98/11548 K.)
Tedrici kuruluşta kurucular genel kurulunun kararlarına ait tutanakta, ani
kuruluşta esas mukavelede, sermayenin artırılmasında ise artırımla ilgili ola-
rak alınan genel kurul kararlarında, bütün hisselerin taahhüt edilmiş ve kanun
veya esas mukavele hükmünce peşin ödenmesi gerekli karşılıkların ödenmiş bu-
lunduğu ve Bakanlıktan izin almak için Türk Ticaret Kanununun 280 inci madde-
si hükmünce yeterli görülen yüzde on peşin sermayenin ödenmiş olduğu ve hisse
senetlerinin bir kaç nev`i varsa her nev`i için ne kadar karşılık ödenmiş
bulunduğu belirtilmiş olmadıkça tescil yapılamaz.
C) Ayın mahiyetinde sermayeler, işletmelerin veya bir takım malların devir
alınması,kuruculara sağlanan menfaatler ve sermaye taahhütlerine karşı ödemeler:
Madde 62 - Şirkete sermaye olarak paradan başka mal veya hak veya bir işlet-
me, yahut şahsi emek konulması halinde, bunların nelerden ibaret olduğu ve bun-
lara karşılık ne kadar hisse senedi verileceği esas mukavelede açıkça gösteril-
mek ve bunlara biçilen değerler kurucular umumi heyetince veyahut mahkemece se-
çilmiş olan bilirkişiler tarafından tesbit edilmiş bulunmak ve tedrici kuruluşta
bunların değerleri Umumi Heyetçe kabul edilmiş olmak şarttır. Bundan başka esas
mukavelede aynı sermaye koyan veya şirkete bir işletme veyahut mal devreden kim-
selerin ad ve soyadları,adresleri ve tabiiyetlerinin de gösterilmesi mecburidir.
Üçüncü şahıslardan işletmelerin veya bir takım mal veya hakların devir alın-
ması lazım gelen hallerde dahi yukarıdaki fıkra hükümleri tatbik olunur.
Sicil memuru esas mukaveleyi incelediği sırada yukarki fıkralarda anılan
şartların yerine getirilmiş olup olmadığına ve hususiyle şirketin ortaklarından
veya üçüncü şahıslardan bir takım malları devir almasının mukavele hükümlerince
gerekip gerekmediğine veyahut kuruluştan veya sermaye artırılmasından sonra he-
men mal veya hak devir alınmasının gerekip gerekmiyeceğine dahi dikkat eder.
Sermayenin artırılması veya şirketin kurulması sırasında hususi menfaatler
sağlanması halinde de yukarki hükümler tatbik olunur.
Ayni sermayeye (ve hususiyle sermaye olarak konulmuş şahsi emeğe) veya devir
alınan işletmelere yahut mallara ait tescil ve ilanda yalnız bunların nev`i, de-
ğeri, fiyatı ve ayni sermayenin esas sermayeye mahsup edilmiş olduğu, kuruculara
sağlanan hususi menfaatlerin tescil ve ilanında ise bunların mahiyet ve değerle-
ri açıkça gösterilir. (T. Ticaret K. 300, 279, 303, 289, 290, 294, 295, 298).
Ç) Esas sermaye artırılmasına ait kararların tescilinde aranacak noktalar:
Madde 63 - (Değişik: 29/7/1998-98/11548 K.)
Esas sermayenin artırılmasına ait birinci kararın tescili istenildiğinde,
memur, daha önce çıkarılmış olan hisse senetlerinin bedellerinin tamamen tah-
sil edilip edilmediğini ve başka başka imtiyazlar veren hisse senetlerinin sa-
hipleri bulunduğu takdirde onların da artırma kararını kabul etmiş olup olma-
dıklarını, sermaye artırma kararının uygulanması için yapılan hazırlık işlemle-
rinin doğru olduğunu bildiren genel kurul kararının tescilinde ise nakdi serma-
yenin anasözleşmede ödendiği belirtilen kısmının ödenip ödenmediğini, iştirak
taahhütnamelerine ve izahnameye ait hükümlerin yerine getirilmiş olup olmadı-
ğını ve aynı sermayenin değerinin biçilmesine ve bu değerin genel kurulca kabu-
lüne, mal devralınması sözkonusu ise, bunların değerlerinin biçilmesine ve
kabulüne, ayni sermaye koyan ya da işletme veya mal devredenlerin ad ve so-
yadları ile adreslerinin ve uyruklarının açıkça gösterilmesine ait hükümle-
rin yerine getirilmiş olup olmadığını, Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun
uyarınca sermaye artırımlarında yatırılması gereken binde iki oranındaki ödeme-
nin T.C. Merkez Bankası nezdindeki hesaba yatırılıp yatırılmadığını, Sermaye
Piyasası Kurulu`na tabi anonim ortaklıkların sermaye artırımının tescil ta-
leplerinde kurul kayıt belgesinin olup olmadığını inceler.
Artırılan sermayeye karşılık anasözleşmede peşin ödendiği belirtilen pa-
ralar banka makbuzları ile belgelenir.
D) Esas sermayenin azaltılması:
Madde 64 - Esas sermayenin azaltılmasına ilişkin kararın tescil edilebilmesi
için,mahkemece tayin edilecek üç bilirkişi tarafından ittifakla verilen raporda,
sermayenin azaltılmasına rağmen şirket alacaklarının haklarını tamamen karşıla-
yacak miktarda aktifler bulunduğunun, bu aktiflerin nelerden ibaret olduğunun ve
bunlara ne şekilde değer biçilmiş bulunduğunun açıkça gösterilmiş olması şart-
tır.
Esas sermayenin azaltılmış olduğunun tescili için İdare Meclisince alacakla-
rının Türk Ticaret Kanununun 397 nci maddesi hükmünce alacaklarını bildirmeye
çağrılmış olmaları ve şirketçe adresleri bilinen alacaklılara mektup gönderilmiş
olması ve azaltma kararının yerine getirilmesine alacaklıların alacaklarının
bildirmeleri için verilmiş olan müddetin geçmesinden sonra başlanılmış bulunması
şarttır. Bundan başka iptal edilen veya ortaklardan geri alınan senetlerin de-
ğerleri ve sayıları ile ortaklara yeniden verilen senetlerin değer ve sayılarını
gösteren ve kanuna uygun şekilde kurulmuş bulunan defterlerdeki yazıların noter-
ce tasdikli örneklerinin ibrazı dahi lazımdır.
Sermaye azaltmasının zarar neticesinde meydana gelen bilanço açığını kapat-
mak maksadiyle yapıldığı hallerde İdare Meclisince alacaklıların çağrılarak hak-
larının ödenmesinden veya temininden vaz geçilmesine karar verildiği takdirde,
bu muamelelerin delilleri aranmaz.
Türk Ticaret Kanununun 329 uncu maddesinin birinci fıkrasının birinci bendi
hükmünce devralınmış olan hisse senetlerinin ortadan kaldırılmasına ait zaptın
ticaret siciline verilmesi üzerine bunun muhtevası kısaca tescil olunur.
Sermayenin azaltılması muamelesinin tamamlanmış olduğuna ait tescilde orta-
dan kaldırılan hisse senetlerinin sayısı ve mecmuu değeri ve ortaklara verilen
veya ortaklar elinde kalan hisse senetlerinin sayısı ile mecmuu değeri gösteri-
lir. (T. Ticaret Kanunun 396, 397, 398, 329 fıkra I bent I ve fıkra 2 cümle I).
E) İnfisahın ve tasfiye memurlarının tescili isteğinde bulunacak kimseler:
Madde 65 - İflastan başka bir sebeple infisah eden anonim şirketin infisahı,
İdare Meclisince ticaret siciline tescil ettirilir.
Mukavele ile veya Umumi Heyetçe tayin edilmiş olan tasfiye memurlarının tes-
cil ettirilmesi mükellefiyeti dahi İdare Meclisine aittir. Şu kadar ki, mahkeme
kararı ile azil edilen tasfiye memurları yerine yine mahkemece tayin edilmiş bu-
lunan tasfiye memurlarının tescilini istemek mükellefiyeti kendilerine düşer.
Bundan başka İdare Meclisinin şirketin infisahını veya tasfiye memurlarını tes-
cil ettirecek şekilde mevcut olmaması halinde Umumi Heyet, sicil memurluğundan
gerekli istekte bulunmak üzere başka kimseleri seçmiş olmadıkça veya Umumi Heye-
tin toplanamaması dolayısıyla feshine karar verilen hallerde infihasın ve tasfi-
ye memurlarının tescilini istemek mükellefiyeti bu tasfiye memurlarına düşer.
(T. Ticaret K. 435, 438, 442 fıkra 2).
F) Kararların tescilinde aranacak cihetler ve deliller:
Madde 66 - (Değişik: 29/7/1998-98/11548 K.)
Anonim şirketlerin kuruluşunun veya esas mukavelelerinin değiştirilmesine
ve bu şirketlerin sermayelerinin artırılmasına veya azaltılmasına ait tescil-
lerde Sanayi ve Ticaret Bakanlığı`ndan alınan iznin aslı veya noterce tasdik-
li örneğinin verilmesi zorunludur.
İKİNCI KISIM
Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketler
İdarecinin azli:
Madde 67 - Sermayesi paylara bölünmüş komandit şirketin komandite ortakla-
rından birisinin idare ve temsil hakkından mahrum edilmesi halinde bu cihete ait
azil kararı tescili ve şirketin temsilcilerine ait kaydın yeni duruma göre dü-
zeltilmesi sırasında temsilcilikten çıkarılan ortağın ortaklık borçlarından şah-
si mesuliyetinin sona ermiş olduğu dahi sicilde gösterilir. (T. Ticaret K. 482
cümle 2).
ÜÇÜNCÜ KISIM
Limited şirketler
A) Tescil ve sermayenin azaltılmasına ait muameleler:
Madde 68 - Limited şirketlere ait tescil muamelelerinde, esas mukavelede
kurucuların ad ve soyadı, ikametgah adresi ve tabiiyetlerinin açıkça gösterilmiş
olması aranır.
Limited şirketlere ait tescil muamelelerinde bu Tüzüğün anonim şirket-
lere ait hükümleri tatbik olunur. Şu kadar ki limited şirketlerin sermayelerinin
azaltılmasına ait muamelelerde mahkemenin tasdik kararına ihtiyaç bulunmadığı
ve zarar neticesinde bilançoda meydana gelen bir açığın amortisman yoluyla kapa-
tılması maksadı güdülse dahi alacaklıların çağrılıp bildirilen alacakların öden-
mesi veya temin edilmesi gerektiği gözönünde tutulur. (T. Ticaret K.517 fıkra 2)
B) Sermayenin bir kısmının peşin ödenmesi mükellefiyetinin mevcudiyeti
halinde delil:
Madde 69 - Limited şirketin konusu itibariyle tabi olduğu hususi kanun hük-
münce şirketin kuruluş sırasında ortaklarca taahhüt olunan sermayenin bir kısmı-
nın peşin ödenmesi mükellefiyeti mevcut olduğu veyahut şirketin esas mukavelesi
ile böyle bir mükellefiyet derpiş edilmiş bulunduğu takdirde memur peşin ödenen
paranın yatırıldığı bankanın makbuzunun ibraz edilmiş olup olmadığını da
araştırmakla mükelleftir.
DÖRDÜNCÜ KISIM
Kooperatif şirketler
Tescil:
Madde 70 - (Değişik: 29/7/1998-98/11548 K.)
Kooperatiflerde aşağıda yazılı hususlar tescil ve ilan edilir:
a. Anasözleşme tarihi,
b. Kooperatifin amacı, konusu ve varsa süresi,
c. Kooperatifin unvanı ve merkezi,
ç. Kooperatifin sermayesi ve bunun nakdi kısmına karşılık olarak ödenen
en az miktar ve her ortaklık payının değeri,
d. Ortaklık payı belgelerinin ada yazılı olduğu,
e. Ayni sermaye ve devralınan akçalı kıymetlerle işletmelerin neden
ibaret oldukları ve bunlara biçilen değerler,
f. Kooperatifin ne suretle temsil olunacağı ve denetleneceği,
g. Yönetim kurulu üyeleriyle kooperatifi temsile yetkili kimselerin ad
ve soyadları,
ğ. Kooperatifin yapacağı ilanların şekli ve anasözleşmede bu hususta bir
hüküm varsa yönetim kurulu kararlarının pay sahiplerine ne suretle
bildirileceği,
h. Kooperatifin şubeleri.
Sicil memuru kooperatifin tescili sırasında Bakanlık izninin olup olma-
dığını, anasözleşmede bulunması gerekli zorunlu şartların bulunup bulunma-
dığını incelemek zorundadır.
Kooperatiflerle ilgili olarak yukarıda yer alan tescile dair hususların
dışında yapılabilecek tescil istemlerinde anonim şirketlere ilişkin hükümler
uygulanır.
BEŞİNCİ KISIM
Limited Şirketlere Ait Ortak Listeleri (1)
Ortak hisseleri:
Madde 71 - (Değişik: 29/7/1998-98/11548 K.)
Limited şirketlerin zorunlu ortak listelerinin takvim yılının ilk ayı
içinde sicil memuruna verilmemesi veya eski listede değişiklik olmadığının
aynı ay içinde bildirilmemesi durumunda, bildirimde bulunmayan şirket yet-
kililerinin ticaret sicili memurluğuna yapacakları tescil ya da belge is-
temleri anılan mükellefiyetin yerine getirilmesinden sonra karşılanır.
ALTINCI KISIM
Dernekler
A) Tescil:
Madde 72 - Gayesine varmak için ticari bir işletme işleten bütün derneklere
ait işletmelerin tescilinde aşağıda yazılı cihetler dahi sicile geçirilir:
a) Derneğin Ana Tüzüğü veya Ana Sözleşmesinin tarihi;
b) Derneğin adı;
c) Derneğin merkezi;
ç) Derneğin gayesi;
d) Derneğin gelir kaynakları;
e) Derneği idare ve temsil ile vazifelendirilmiş olanların adı soyadı tabii-
yeti ve adresleri (İşletmenin aynı kimseler tarafından idare ve temsili karar-
laştırılmış olan hallerde bu cihetinde gösterilmesi lazımdır.) Temsil şekli ve
imzasının şekli;
f) İşletmenin kuruluş kararının hülasası, hangi uzuv tarafından verildiği,
tarihi ve varsa sayısı.
B) Tescile esas vesikalar:
Madde 73 - Tescil isteğine ait dilekçeye aşağıda yazılı vesikaların dahi ek-
lenmesi mecburidir.
----------------------
(1) Bu kısmın başlığı, 29/7/1998 tarih ve 98/11548 sayılı Bakanlar Kurulu
Kararıyla metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
a) Cemiyetler Kanununun değişik 4 üncü maddesinde yazılı bildirimin idari
makama verilmiş olduğunu gösteren resmi vesika veya derkenarlı dilekçe;
b) Derneğin Ana Tüzüğünün veya Ana Sözleşmesinin o tarihte mer`i şek-
liyle noterce tasdikli bir örneği;
c) İşletmenin kurulmasına ait kararın noterce tasdikli örneği.
C) Kaydın re`sen silinmesi:
Madde 74 - Amme menfaatına hadim derneklerden başka bir derneğin iflası ha-
linde bu derneğe ait olan işletmenin kaydı hakkında 31 ila 33 üncü maddeler tat-
bik olunur.
YEDİNCİ KISIM
Amme hükmi şahıslariyle umumi menfaate hadim
derneklere ait işletmeler
Tescilde sermayenin gösterilmesi:
Madde 75 - Devlet, vilayet, belediye gibi amme hükmi şahıslariyle umumi men-
faate hadim dernekler tarafından kurulan işletmelerin tescilinde bunlara ayrılan
sermayenin miktarı, hem para, hem ayın sermayesi söz konusu olan hallerde para-
nın miktarı ile ayni sermayenin değeri ve mahiyeti ve bu değerin ne gibi esasla-
ra dayanılarak biçilmiş olduğu, ödenmiş kısmın ne şekilde ödendiği ve ödenecek
kısmın ne şekilde ve hangi tarihte ödeneceği, sicil memuruna sermayenin tahsisi-
ne ait kararla beraber bildirilmek ve değer biçmeye ait rapor ibraz edilmek
şarttır. İşletmenin tescilinde bu cihetler dahi sicile geçilir.
Diğer biçme raporu, umumi menfaate hadim cemiyetlerde Umumi Heyet veya İdare
Heyeti tarafından seçilmiş bilirkişi veya bilirkişiler, amme hükmi şahıslarında
ise onların salahiyetli makamları tarafından vazifelendirilmiş bilirkişi veya
bilirkişiler tarafından verilir.
Amme hükmi şahsının bir ticari işletme kurabilmesi, bir makamın iznine veya
tasdikına bağlı olan hallerde izni veya tasdikı gösteren vesikanın örneğinin de
işletmenin kurulmasına ait kararın örneği ile beraber sicil memuruna ibrazı mec-
buridir. Bu örnekler amme hükmi şahsının salahiyetli makamı tarafından tasdik
edilir.
SEKİZİNCİ KISIM
Vakıflar (1)
A) Vakıflar İdaresi. Mülhak vakıflar ve vakıflar tarafından kurulacak işlet-
melerin tescili: (1)
I. Tescil edilecek cihetler:
Madde 76 - A) Vakıflar Umum Müdürlüğünün kuracağı ticari işletmeler, hususi
kanun hükümleri mahfuz kalmak üzere, tescil bakımından amme hükmi şahıslarının
kurduğu işletmelerin hükümlerine tabidir.
---------------------
(1) Bu kısmın başlığında ve A alt ayırımında yeralan "Tesisler" ve "Tesis"
ibareleri, 29/7/1998 tarih ve 98/11548 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla
"Vakıflar" ve "Vakıf" olarak değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
B) 2762 sayılı Vakıflar Kanununun 6 ncı maddesi hükmünce mülhak vakıflardan
olan bir vakfın gerektiği takdirde Vakıflar İdaresinin müsaadesiyle kuracağı iş-
letmelerin tescilinde aşağıda yazılı cihetler dahi gösterilir:
I - Vakfın adı ve eğer mümkünse meydana geliş tarihi,
II - İşletmenin kurulmasına ait mütevelli veya mütevelli heyetince verilmiş
olan karar ve bunun tasdikına ihtiyaç olan hallerde Vakıflar İdaresinin tasdik
tarihi ve numarası,
III - Mütevellinin veya mütevelli heyet azasının adı, soyadı, tabiiyet ve
adresleri,
IV - İşletmeyi idare ve temsil ile vazifelendirilmiş olan kimse veya kimse-
lerin adı, soyadı, tabiiyeti ve adresleri (İşletmenin idare ve temsili mütevelli
veya mütevelli heyeti tarafından deruhte edildiği takdirde bu cihetin ayrıca
bildirilmesi lazımdır).
C) Medeni Kanun hükümlerine tabi vakıfların kurdukları işletmelerin tesci-
linde aşağıdaki cihetler dahi gösterilir:
I - Vakfın adı, merkezi, vakıf senedinin tarihi ve mahkemece tescili tarihi
ve mahkeme sicilinin sayfa numarası ve tescil eden mahkemenin adı (Medeni Kanun
madde 74),
II - Vakfın gayesi,
III - Vakfı idare ve temsil ile vazifelendirilmiş olanların adı soyadı ta-
biiyeti ve adresleri ve vakıf namına imzaya salahiyetli bulunanların nasıl imza
atacakları,
IV - İşletmenin kuruluşuna ait salahiyetli uzuv tarafından verilmiş kararın
noterce tasdikli örneği ve ihtiyaç olan hallerde teftiş makamının izin veya tas-
dikına ait vesikanın tarihi ve varsa numarası,
V - Medeni Kanunun 77 nci maddesi hükmünce vakfın teftişi ile vazifeli ma-
kamın hangi makam olduğu. (1)
2. İbraz edilecek vesikalar:
Madde 77 - Tescil isteğini bildiren dilekçeye aşağıdaki vesikalar dahi ekle-
nir:
a) Vakıf senedinin mahkemece tesciline ait derkenarlı bir dilekçe,
b) Vakıf senedinin noterce tasdikli örneği,
c) İşletmenin kurulmasına ait kararın noterce tasdikli örneği,
Mülhak vakıflara ait işletmelerde vakfın mahiyetini ve mütevelli veya müte-
velli heyetinin tayin tarihlerini gösteren ve mümkünse vakfiyenin mahkemece tes-
cili tarihini bildiren ve salahiyetli Vakıflar Müdürlüğü veya memurluğunca ve-
rilmiş olan bir vesika a ve b bentlerindeki vesikalar yerine geçer.(1)
----------------
(1) Bu maddelerde yeralan "Tesisler" ve "Tesis"ibareleri, 29/7/1998 tarih ve
98/11548 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla "Vakıflar" ve "Vakıf" olarak de-
ğiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
B) Kaydın re`sen silinmesi:
Madde 78 - Mülhak vakfın hükmi şahsiyetinin nihayete ermesi halinde mütevel-
linin veya salahiyetli vakıflar idaresinin bildirilmesi üzerine işletmenin kaydı
re`sen silinir.
Vakfın hükmi şahsiyetinin sona ermesi halinde son temsilcinin veya teftiş
makamının bildirmesi üzerine ona ait işletmenin de kaydı re`sen silinir. (1)
DOKUZUNCU KISIM
Şirketlerin birleşmesine ait hükümler
A) Birleşmenin tarifi, birleşmeye ait kararın tescili, kayıtların silinmesi:
Madde 79 - Birleşme, iki veya daha çok ticaret şirketinin aktif ve pasifle-
rini birleştirerek hükmi şahsiyetlerini sona erdirmek kaydiyle yeni bir ticaret
şirketi meydana getirmeleri veyahut bir veya daha çok ticaret şirketinin hükmi
şahsiyetlerini sona erdirip aktif ve pasiflerini mecvut diğer bir ticaret şirke-
tinin aktif ve pasifleriyle birleştirip o şirkete katılmaları şeklinde olur.(T.
Ticaret K. 146, 151).
Birleşmeye ait kararın tescilinde sicil memuru, kararı veren şiketlerin esas
mukavelelerinin değiştirilmesi hakkındaki şartların yerine getirilmiş olup olma-
dığının ve o şirketlerin Türk Ticaret Kanununun 147 nci maddesi hükmünce aynı
neviden olup olmadıklarını bilhassa inceler.
Bu tescilde aşağıdaki cihetler gösterilir.
a) Kararın tarihi ve varsa numarası,
b) Yeni şirketin veya kendileriyle birleşilecek şirketlerin unvanları ve
merkezlerinin adresleri ve o şirketlerin merkezlerini temsile salahiyetli kimse-
lerin ad ve soyadları ve hangi sicil memurluğunun hangi numarasında kayıtlı ol-
dukları (Yeni şirkete ait cihetler yazılması mümkün olduğu derece de gösteri-
lir).
c) Birleşmenin yukarıki maddede bildirilen iki şekilden hangisine uygun ol-
duğu ve katılma halinde hangi şirkete katılmanın söz konusu olduğu. (T. Ticaret
K. 148, 451 ve 452).
Şirketlerin birleşmeleri halinde hükmi şahsiyeti sona erenlerin kayıtları
silinir ve yeniden meydana gelen şirket, yeniden tescil olunur. Birleşme, bir
şirketin mamelekinin diğer şirket tarafından devir alınması şeklinde ise hükmi
şahsiyeti sona erenin veya erenlerin kaydı silinir ve devir alan şirketin tes-
cile tabi kayıtlarında devir sebebiyle meydana gelen değişiklikler varsa bunlar
tescil olunur.
----------------
(1) Bu maddede yeralan "Tesis ibaresi", 29/7/1998 tarih ve 98/11548 sayılı Ba-
kanlar Kurulu Kararıyla "vakıf" olarak değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
B) İbraz edilecek vesikalar ve hükmi şahsiyeti sona eren şirket kayıtlarının
re`sen silineceği hal:
Madde 80 - Birleşme kararının hemen hüküm ifade etmesi lazım gelen hallerde
aşağıdaki vesikaların da sicil memuruna verilmesi mecburidir:
a) Alacaklıların muvafakat halinde; şirketin kanuna uygun defterlerinden çı-
karılmış ve şirketi idare ve temsil ile vazifelendirilmiş bulunanların hepsi ta-
rafından imzalanmış ve murakıplar tarafından da teyit edilmiş olan alacaklıların
adı, soyadı ve ticaret unvanları ve alacaklıların miktarını gösteren bir liste
ile alacaklıların imzaları noterce tasdikli muvafakat kağıtları,
b) Borçların ödenmiş olması halinde; a bendinde bildirilen alacaklılar lis-
tesinden başka alacaklıların imzaları noterce tasdikli makbuz veya makbuzları ve
paranın yatırılmasına ait ilanın yayınlandığı gazete.
Memur, alacaklılar listesinin diğer vesikalara uygunluğunu kontrola mecbur
değildir.
İbraz olunan vesikaların adları ve tarihleri sicile şerh olunur.
Birleşme kararının ancak 3 ay sonra hüküm ifade edeceği hallerde ise, Türk
Ticaret Kanununun 150 nci maddesinin 3 üncü fıkrası hükmünce itiraz davası açıl-
dığı takdirde durumun davacıların isteği üzerine veya re`sen mahkemece sicil me-
muruna bildirilmesi ve katileşen kararın da re`sen bildirilmesi lazımdır. Bu da-
valar ve kararlar dahi sicile şerh verilir.
Birinci fıkradaki hal ile itiraz davası müddetinin geçmesi veya itiraz dava-
sının reddi hakkındaki kararın kesinleşmesi hallerinde hükmi şahsiyeti sona eren
şirketlerle bunlara ait işletmelerin kaydı re`sen silinir (T. Ticaret K. 150.)
C) Bir anonim şirketin diğerine katılması hali:
Madde 81 - Bir anonim şirket diğer bir anonim şirkete katılarak infisah et-
tiği takdirde hem 79 uncu maddede anılan birleşme kararı hem de ortadan kalkacak
şirketin infisah ettiği tescil olunur.
Hükmi şahsiyeti sona eren anonim şirketin borçları ödendikten veya temin
edildikten sonra hem infisah kaydı hem de şirketin ve işletmesinin ticaret sici-
lindeki kayıtları re`sen silinir.
Borçların temini veya ödenmesi hakkında 80 inci maddenin birinci fıkrasında
anılan vesikalar ibraz olunur. Aynı maddenin 2 nci fıkrası burada dahi tatbik
edilir.
Ç) Bir anonim şirket mamelekinin amme hükmi şahsı tarafından devir alınması:
Madde 82 - Bir anonim şirketin aktif ve pasifi devlet, vilayet veya belediye
gibi bir amme hükmi şahsı tarafından devir alınır ve şirket
Umumi Heyetince tasfiye yapılmamasına karar verilirse, bu kararın tescilinde
aşağıdaki cihetler gösterilir :
a) Kararın tarihi ve varsa numarası,
b) Kararın esaslı noktaları,
Bu kararın tescili için devir alan amme hükmi şahsının (Onun tabi olduğu
amme hukuku hükümlerince) salahiyetli uzvunun vermiş olduğu devir alma kararının
o makam tarafından tasdikli bir örneğinin ibraz edilmesi ve devir ve devretme
kararlarının muhtevaca bir birine uygun olması dahi şarttır. (T.Ticaret K.454).
ONUNCU KISIM
İşletmelerin devri
Devir hallerindeki sicil muamelelerine ait hükümler:
Madde 83 - Bir işletmenin bir hakiki şahıs tarafından diğer bir hakiki şahsa
unvanı ile beraber devri halinde, o işletme ve unvana ait kayıtlardan yalnız de-
vir sebebiyle değiştirilmesi gerekli olanlar değiştirilir.
Bir işletmenin bir hakiki şahıs tarafından diğer bir hakiki şahsa unvan ha-
riç olmak üzere devri halinde ise eski unvan ve işletmeye ait bütün kayıtlar si-
linir, yeni unvan altındaki işletme için yeniden tescil muamelesi yapılır.Şu ka-
dar ki, bu işletmenin eskisinin devamı olduğu, işletmenin eski sicil numarası ve
unvanı gösterilmek üzere kırmızı mürekeple yeni işletmeye ait sahifeye şerh ve-
rilir.
Bir işletmenin bir hakiki şahıs tarafından bir ticaret şirketine devri ha-
linde ise o işletmenin ve unvanın bütün kayıtları silinir ve ticaret şirketinin
tabi olduğu hükümler uyarınca bu devir dolayısıyla şirketin sicil kayıtlarında
değişiklik yapılması gerektiği takdirde sadece o değişiklikler yapılır.
Bir ticaret şirketinin mamelekinin hakiki bir şahsa devri halinde ise bu ha-
kiki şahıs ticaret siciline kayıtlı olmadığı takdirde ikinci fıkra hükmü tatbik
olunur. Devir alan şahıs sicilde kayıtlı olduğu takdirde ise devreden şirketin
unvanı silinir ve devralana ait kayıtlarda sadece bu devir sebebiyle yapılması
gerekli olan değişiklikler yapılır.
Bir işletmenin sicile kayıtlı bir işletmesi bulunmayan bir dernek veya amme
hükmi şahsı tarafından devir alınması halinde de ikinci fıkra hükmü tatbik olu-
nur. (T.Ticaret K.51, Borçlar Kanununun 6763 sayılı kanunun 41 inci maddesinin
- II d - bendi ile değiştirilmiş olan 179 ve 180 inci maddeleri).
ALTINCI FASIL
Defterlere ait hükümler
A) Sicil dairelerinde tutulacak defterlerin adları:
Madde 84 - (Değişik: 29/7/1998 - 98/11548 K.)
Ticaret sicili memurluklarında sicil esas defteri, gelen - giden evrak def-
teri, fihrist, ihtar ve ceza defterleri ile Sanayi ve Ticaret Bakanlığı`nın
uygun ve gerekli göreceği diğer yardımcı defterler tutulur. Sicil memurlukları-
nın ihtiyaç duyacakları defterler Türkiye Odalar ve Borsalar Birliği`nce sağ-
lanır.
Sicil kayıtlarının bilgisayar ortamında tutulması halinde birinci fıkrada
belirtilen defterlerde yer alması gereken bilgileri içeren Türkiye Odalar ve
Borsalar Birliği`nce bir bilgisayar programı hazırlanır. Hazırlanan program Sa-
nayi ve Ticaret Bakanlığı`nın uygun görüşü alındıktan sonra ticaret sicili
memurluklarında kullanılır. Bu durumda birinci fıkrada yazılı defterlerin tu-
tulması zorunlu değildir.
Kayıtların bilgisayarda tutulması halinde günlük kayıtlar yedeklenerek sak-
lanır.
I. Sicil esas defteri:
1. Defterin mahiyeti ve bir unvana ayrılacak sahifeleri.
Madde 85 - Sicil esas defteri, kanun ve bu Tüzük hükümlerince ticaret sici-
line tescili gereken cihetlerin yazılmasına mahsus bir defter olup kayıtlar-
daki değişiklikler ile kayıt silme muameleleri de bu defter üzerinde yapılır.
Her unvan için sicil esas defterinde karşılıklı iki sahife ayrılır. Bu iki
sahife, bir sıra numarası taşır. Ve ciltlerin değişmesine rağmen numaralar de-
vam eder. Bu sıra numarası o sahifelere yazılan unvanın sicil numarasıdır.
2. Sütunlar,
Madde 86 - Sicil esas defterinde bu Tüzüğe ekli (1) sayılı örnekte gös-
terildiği üzere 12 sütun bulunur. Ve sütunlara şu cihetler yazılır;
Birinci sütun; aynı unvana ait kayıtların sıra numarası (Aynı tarihte yapıl-
mış olan kayıtlar dahi bir sıra numarası alır).
İkinci sütun; a bölümüne ticaret unvanı (Madde 17 ila 22), b bölümüne ise 16
ve (3 üncü sütuna yazılacaklar hariç) 46 ncı maddelerde gösterilen vakıalarla
şirketlerin merkez adresleri ve şirketlerin konuları ve varsa şirketlerin müd-
detleri;
Üçüncü sütun; işletmelerin veya şirketlerin idarecileri ve temsilcileri
(madde - 46),
Dördüncü sütun; kolektif komandit ve limited şirketlerde ortakların ad ve
soyadları ve bir hükmi şahıs ortak ise ticaret unvanı ve her ortağın taahhüt et-
tiği sermayelerin miktarı ve her ortağa ait aynı sermayelerle emek sermayeleri-
nin mahiyeti komanditlerde hangi azanın komandite ve hangilerinin komanditer
oldukları, kolektif ve komanditler dahil şirketlerin esas mukavelelerinin noter-
ce tasdik tarihi ve numarası ile bunları tasdik eden noterliğin adı, kooperatif-
lerde şirket azasının şirketin borçlarından dolayı, koymayı taahhüt ettikleri
sermayeden başka şahsen dahi mesul olmalarının esas mukavelede kabul edilmiş
olduğu hallerde bu mesuliyetin mahiyeti ve şahsi mesuliyet bir miktar ile mahdut
ise o miktarın neden ibaret olduğu (Madde 70), dernekler gibi hükmi şahısların
kurdukları işletmelerde kuruluş kararının tarihi ve numarası ve kararı veren
uzvun adı,
Beşinci sütun; limited ve anonim şirketlerde ve hükmi şahısların kurdukları
işletmelerde ve herhangi bir işletmenin şubesinde şirketlerin esas sermayeleriy-
le şubelere ayrılan sermayeler miktarı, esas sermayeye karşılık ödenen paralar,
devlet, vilayet gibi amme hükmi şahısları ile umumi menfaate hadim dernekler ta-
rafından kurulan işletmelerde bunlara ayrılan sermayeler ve aynı sermayelere ait
esaslar (Madde 75), limited ve anonimlerde esas sermayeye karşılık ödenmiş bulu-
nan paralar ve aynı sermaye konulması ve işletmelerin veya belli malların devir
alınması halinde bunların değerleri ve kimlerden devir alındıkları anonimlerde
hisse senetlerinin itibari değeri ve ne kadarının hamile ve ne kadarının nama
yazılı oldukları, imtiyazlı hisse senetlerinin sağladıkları imtiyazlar ve kuru-
culara sağlanan hususi menfaatler, kooperatiflerde şirketin esas sermayesinin en
az miktarı ve bunun ödenmiş olup olmadığı, ödenen kısmın değer veya miktarı,öde-
necek sermaye miktarının ne şekilde ödeneceği, aynı sermaye konulması veya bir
takım değerlerin veya işletmelerin devir alınması halinde, bunların nelerden
ibaret oldukları ve her birine biçilen değerlerle bunları sermaye olarak koyan
veya devreden kimselerin adları ve soyadları,
Altıncı sütun; (a) bölümü, hakiki ve hükmi şahıslarda iflas ilanı ile ifla-
sın kapanması ve kaldırılması ve kondordatoya ait tescil gerekli bütün cihetler;
(b) bölümü, iflasdan gayrı sebeple hükmi şahısların infisahı ve tasfiyesi
hallerine ait tescili gerekli cihetler,
Yedinci sütun; ticaret şirketlerinin salahiyetli uzuvları tarafından verilip
tescili gerekli olan kararlar ile 64 üncü maddenin 4 üncü fıkrasındaki cihet,
Sekizinci sütun; her kaydın delili olan vesikalar,
Dokuzuncu sütun; ilanı mecburi olan kayıtların ilanlarının yayınlandığı Tür-
kiye Ticaret Sicili Gazetesinin tarihi ve numarası.
Onuncu sütun; tescili gerektiği halde yukarıki sütunlara yazılması mümkün
olmıyan bütün diğer cihetler ve hususiyle bir işletme sahibinin 34 üncü maddenin
son fıkrası hükmünde acenta olarak tescili halinde, salahiyet veren işletmenin
unvanı ile salahiyetlerin neden ibaret olduğu,
Onbirinci sütun; (Düşünceler sütunu); sicile şerh verilmesi gerekli cihet-
lerle yazılmasında hakim veya memurca fayda görülen vakıalar,
Onikinci sütun; tescil tarihi, sicil memurunun imzası ve sicil numarası,
Esas sicil defterine yazılan her kaydın en aşağıya gelen satırının alt tara-
fı ve aynı tarihte birden fazla sütuna yazılmış olan kayıtlarda da yine en aşa-
ğıya gelen satırın alt tarafı, bütün sütunları kesen ufki bir çizgi ile diğer
kayıtlardan ayrılır.
3) Sütunların dolması hali:
Madde 87 - Esas sicil defterinin herhangi bir sahifesindeki sütunlardan bi-
risi dolduğu takdirde, esas sicil defterinde herhangi bir şey
yazılmamış bulunan ilk sahifeye geçilir. Fakat bu yeni sahifenin üst tarafına
ilk kayda ait cilt ve sahife numarası kırmızı mürekkeple ve ayrıca bu yeni sahi-
fenin 11 inci sütununa yine bu kaydın esası olan kaydın cilt ve sahife numarası
ve unvan, bundan başka esas kaydın 11 inci sütununa da kaydın devamının hangi
cildin hangi sahifesinde olduğu yazılır.
Başka sahifede devam olunacak kaydın, 93 üncü maddenin son fıkrası hükmünce
açık bırakılan yarım sahife üzerinde devam olunması da mümkündür; bu takdirde,
sahifenin üst tarafına yazılması gerekli ilk kayda ait cilt ve sahife numaraları
93 üncü maddenin son cümlesi hükmünce çizilmiş bulunan iki çizginin alt tarafına
yazılır.
4) Şubelerin tescili şekli:
Madde 88 - Şubenin bulunduğu yerin siciline tescili sırasında,merkezin sicil
kaydındaki cihetler, şube sicilinin aynı numaraları taşıyan sütunlarına ve husu-
siyle merkezin adresi yanına şubenin adresi, ve unvanının yanına şubenin unvanı,
ve merkezin temsilcileriyle beraber şubenin temsilcileri ve şubeye ait tescili
gerekli diğer cihetler dahi merkeze ait aynı cihetlerin yazıldıkları sütunlara
ayrıca yazılır. Şu kadar ki, merkeze ve şubeye ait olupta tescili gereken vakıa-
ların birbirinin aynı olması halinde, merkeze ait olan tamamiyle yazıldıktan
sonra şubeye ait olanın onun aynı olduğunun yazı ile gösterilmesi de mümkündür.
5) Şirket kararlarının gerektirdiği değişikliklerin tescili:
Madde 89 - Ticaret şirketlerinin salahiyetli uzuvları tarafından verilip de
tescili lazım gelen ve sicil esas defterinin yedinci sütununa tescil edilen ka-
rarlar, daha önce tesil edilmiş olan bir kaydın değiştirilmesini veya silinmesi-
ni gerektirirse bu değişiklikler, ilgili sütunlara ayrıca geçirilir. Ezcümle bir
anonim şirketin unvanının değiştirilmesine ait umumi heyet kararı yedinci sütuna
kayıt edilmekle beraber ikinci sütunun (a) bölümündeki unvan kaydı dahi değişti-
rilir.
6) Hükmi şahıslara ait işletmelerin tescilinde müşterek kayıtların yazılma
tarzı:
Madde 90 - Derneklerin,vakıf veya tesislerin kurdukları işletmelerin tescil-
lerinde dernek, vakıf veya tesisin kendisine ait olan ve onuncu sütuna yazılma-
sı gereken kayıtlar ile işletmeye ait olan ve (2 - 9) uncu sütunlara yazılması
gereken kayıtlar her birinin aynı olduğu takdirde, (2 - 9) uncu sütunlara yazıl-
ması gerekli kayıtlar tamamiyle yazılır ve 10 uncu sütuna yazılacak kayıtlar ise
(2 - 9) uncu sütunlardaki kayıtlara atıf suretiyle tesis olunur.Ezcümle bir der-
neğin kurduğu bir işletmenin tescilinde derneğin merkezi ile işletmenin merkezi-
nin aynı olması veya derneğin ticaret unvanına herhangi bir ilave yapılmamış ol-
ması sebebiyle derneğin adı ile işletmenin ticaret unvanının aynı olması gibi
hallerde bu cihetler (2 - 9) uncu sütunlara tamamiyle yazılır. Onuncu sütunda
ise diğer sütunlardaki yazıya atıf yapılır.
7) Geçici kayıtların yazılma şekli:
Madde 91 - Halli bir mahkemenin hükmüne bağlı bulunan veya sicil memuru ta-
rafından tescilinde tereddüt edilen cihetleri öğrenen ilgililer, bunların geçici
olarak tescilini tescil dilekçelerine şerh vererek isteyebilirler.Bu şerh dilek-
çenin alt tarafına ve açıkça (Geçici olarak tescilini istiyorum) sözlerinin ya-
zılıp tarih atıldıktan sonra imza edilmesiyle verilmiş olur.
Geçici kayıt esas kayıt gibi sicile yazılır ancak kaydın baş tarafına ve so-
nuna (Geçici kayıttır) sözleri eklenir. Bu kaydın olduğu gibi kesinleşmesi ha-
linde (Geçici kayıttır) sözlerinin alt tarafları siyah mürekkeple çizilir ve
kaydın ne şekilde katileştiği ve delilleri ilgili olduğu sütunlara yazılır.Geçi-
ci kayıt, bazı değişikliklerle kesinleşmiş olursa bu değişikliklerle beraber ye-
niden ilişkin olduğu sütunlara tescil muamelesi yapılır. Geçici kaydın hükümden
düşmesi halinde, kayıt silme hükümleri kıyas yolu ile tatbik olunur. (T. Ticaret
Kanunu madde 34 fıkra 3).
8) Değişikliklerin ne şekilde yapılacağı:
Madde 92 - Herhangi bir kayıttaki değişiklik, o kaydın yazılı bulunduğu sü-
tundaki ilk boş satıra yeni durumu gösteren kaydın yazılması ve eski kaydın alt
tarafının kırmızı mürekkeple çizilmesi şeklinde yapılır. Bir kaydın bir kısmının
değiştirilmesi lazım gelen hallerden yalnız değişen kısımlara ait tarafının çi-
zilmesi ve yalnız onların yerine geçen kaydın yukarki cümle hükmünce yazılması
kafidir, şu kadar ki bu şekilde yapılacak muamelenin, kayıtların karışık bir du-
ruma girmesi neticesini doğurabileceği hallerde memur,değişen kaydı çizerek yeni
durumu tamamiyle yazabilir.
Bir şirketin nevinin değiştirilmesi halinde meydana gelen şirket, ilk nev`in
yazılı bulunduğu sahifeye ve aynı numara altında tescil olunur. (T.Ticaret Kanu-
nu madde - 152).
9) Kayıt silmenin şekli:
Madde 93 - Herhangi bir kayıt, alt tarafına, üste geleni kırmızı,alta geleni
siyah veya mavi mürekkeple çizilmiş birbirine muvazi iki çizgi çekilerek sili-
nir. Silmenin sebebi onuncu sütuna yazılır.
Karşılıklı iki sahifedeki bütün kayıtların silinmesi gerektiğinde bu sahife-
lerin herbiri bir köşeden diğer köşeye kırmızı mürekkeple çapraz çizgilerle çi-
zilir ve sahifelerin alt kısımlarına sütun gözetmeksizin ve sıra numarası konul-
maksızın kayıt silmenin sebebi ve vesikaları,siyah veya mavi mürekkeple yazılır.
Ve bu yazının bittiği yere tarih konulup sicil memuru tarafından kendi sicil nu-
marası da yazılarak imza olunur.
Karşılıklı iki sahifedeki kayıtların diğer bir sebeple hükümsüz kalması ha-
linde dahi yukarıki fıkra hükmü tatbik olunur, şu kadar ki kayıt silme sebebi
yerine hükümsüzlüğü sebebi gösterilir.
Karşılıklı iki sahifede silinmesi gerekli bulunan bütün kayıtların en aşağı-
ya gelen satırından itibaren yarım sahifelik veya daha fazla yerin boş kalması
halinde memur; ikinci fıkra hükmünce çekeceği çaprazlama çizgileri en aşağıya
gelen satırın altındaki çizginin iki ucundan defterin yukarı köşelerine doğru
çekerek geri kalan boş kısmın kullanılmasını mümkün kılar ve ikinci fıkra hük-
münce yazılacak yazıyı son ufki çizginin alt tarafına az yer kaplıyacak şekilde
yazar ve bunun alt tarafını boydan boya çekeceği iki siyah ufki çizgi ile çizer.
II) Fihrist defteri:
Madde 94 - Fihrist defterine, sicile geçirilmiş bütün unvanların alfabe sı-
rasına göre yazılması lazımdır. Bu defterde unvandan başka her unvanın sicil
numarası ve şayet bir sahifeden diğer sahifeye kayıt geçirilmiş ise en son kay-
dın bulunduğu cilt ve sahife numaraları yazılır. Bu defterin kenarında harfler
bulunan defterlerden olması lazımdır. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı işi çok olan
bazı yerlerde her harf için ayrı bir defter tutulmasını veya gerekli dolap ve
malzemeyi sağlamak kaydıyle bu fihristin fiş usulü ile tutulmasını emrede-
bilir. (1)
III. İhtar ve ceza defteri:
Madde 95 - Türk Ticaret Kanununun 35 inci maddesi hükmünce yapılacak ihtar-
ları ve bu ihtarların neticesinde yapılacak muameleleri ve verilecek cezaları
yazmak üzere bu Tüzüğe ekli 2 sayılı örneğe uygun ihtar ve ceza defteri tu-
tulur. Bu defterin sütunlarında şunlar gösterilir:
Birinci sütun; kendisine ihtar vuku bulan kimsenin veya mensup olduğu işlet-
me ve teşekkülün esas sicil numarası ile ihtar edilenin ad ve soyadı ve sıfatı
(İşletme sahibi veya tescil isteğinde bulunmakla mükellef temsilci vesaire gi-
bi), (Henüz tescil edilmemiş bir unvan veya işletme veya şirket söz konusu olan
hallerde sicil numarası yazılmaz),
İkinci sütun; ihtarın kanuna aykırı olan hangi hareket için yapıldığı ve ih-
tarda verilen müddet,
Üçüncü sütun; ihtarın tarihi ve postaya verildiği tarih ve tebliğ edildiği
tarih,
Dördüncü sütun; ihtar üzerine ilgililer tarafından kaçınma sebebi bildirilip
bildirilmediği ve bildirme tarihi,
Beşinci sütun; kaçınma sebeplerinin mahkemeye bildirildiği tarih veyahut ce-
za teklifi tarihi,
Altıncı sütun; kaçınma sebebi veya ceza teklifi üzerine verilen mahkeme ka-
rarının mahiyeti, tarihi ve kesinleşme tarihi,
Yedinci sütun; mahkemenin kaçınma sebeplerini yersiz görerek tescili veya
kaydın silinmesini veya değiştirilmesini emretmesi üzerine yapılan tescil ve di-
ğer muamelelerin tarihi ve ceza verme halinde cezanın infaza verildiği tarih.
-------------------
(1) Bu maddede yeralan "...Adliye vekaleti..." ibaresi, 29/7/1998 tarih ve
98/11548 sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla metne işlendiği şekilde değiş-
tirilmiştir.
Sekizinci sütun; düşünceler (Buraya cezanın infaz edilmiş olduğunu bildiren
tezkerenin tarih ve numarası dahi yazılır.)
IV) Gelen giden defteri:
Madde 96 - Gelen giden defterine, gelen ve giden vesikalar ve bu arada is-
tekleri gösteren dilekçeler, tarihleri ve verildikleri veya geldikleri tarihler
ve mahiyetleri gösterilerek yazılır. Giden evrakın nereye gönderildiği kısaca
mahiyeti ve gidiş tarihi, isteklere ait dilekçelerin neticesi ve bunlara dayanı-
larak tescil yapılmış veya karar verilmiş ise tescilin tarihi ve sicil ve sıra
numaraları, bir karar verilmiş ise o kararın tarihi ve kısaca mahiyeti de
gösterilir.
B) Defterlerin ciltlenmesi numaralanması ve tasdiki:
Madde 97 - (Değişik: 29/7/1998-98/11548 K.)
84 üncü maddenin birinci fıkrasında belirtilen defterler kullanılmaya
başlanılmadan önce ticaret sicili memurluğu tarafından sicilin bulunduğu
yerin noterine ciltli olarak verilir. Noter bu defterleri mühürler ve kaç
sayfadan ibaret olduğunu ilk ve son sayfayı yazarak resmi mühür ve imzasıyla
onaylar.
YEDİNCİ FASIL
Defter ve vesikalara ait çeşitli hükümler
A) Defter ve vesikaların incelenme şekli:
Madde 98 - Defterler ve vesikalar hiç bir zaman sicil dairesinin işgal et-
tiği kısımdan dışarıya çıkarılamaz. Bunların incelenmesinde sicil memurunun ve-
receği talimata inceleyenin riayet etmesi mecburidir. Aksi takdirde memur defter
ve vesikaları derhal kaldırabilir. Sanayi ve Ticaret Bakanlığı müfettişleri ve
kontrolörleri defterleri ancak sicil dairesinin işgal ettiği kısımda inceleye-
bilirler. (1)
Herhangi bir işe veya davaya bakan mahkemelerle suç ihbarı sebebiyle hazır-
lık tahkikatı yapan C. müddeiumumiliklerine sicildeki vesikalar ancak makbuz ve
dizi pusulası karşılığında teslim olunabilir.
B) Vesikaların saklanması şekli, gizli vesikalar:
Madde 99 - Bir unvana ait bütün kayıtlara esas teşkil eden vesikalar, tarih
sırası ile tasnif edilerek bir klasöre konulur. Bu klasörlerin üzerine ve arka-
sına unvan, sicil numarası yazılır ve ayrıca tanzim edilecek dizi pusulasında
klasör içine konulmuş bulunan bütün vesikaların tarihi ile mahiyetleri kısaca
gösterilir ve dizi pusulasındaki sıra numarası vesikanın üzerine işaret edilir.
Limited (...) (2) şirketlerde verilecek ortak listeleri veya bu liste-
lerde değişiklik olmadığını gösteren yazılar (T. Ticaret K.(...) (2) 519)
--------------------
(1) Bu fıkrada yeralan "...Hakim ve adliye müfettişleri..." ibaresi 29/7/1998
tarih ve 98/11548 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararıyla metne işlendiği şekilde
değiştirilmiştir.
(2) Bu fıkrada yeralan "...ve kooperatif..." ibaresi ile parantez içinde yeralan
"...492..." ibaresi, 29/7/1998 tarih ve 98/11548 Sayılı Bakanlar Kurulu Ka-
rarıyla metinden çıkarılmıştır.
ve Türk Ticaret Kanununun 69 uncu maddesi hükmünce verilecek defter beyannamele-
ri ve tescile tabi cihetlere ilişkin olmıyan ve fakat işletmelerin bazı işleri
için sicil memuruna vermeğe mecbur oldukları diğer vesikalar dahi birinci fıkra
hükümlerine göre bu klasöre konulur.
Bu klasörler, sicil sıra numarasına göre dolaplara konulur ve saklanır.
Bir klasörün dolması ve muhtevasının daha büyük bir klasöre aktarılmasının
malzeme durumu itibariyle mümkün olmaması halinde ikinci bir klasöre aynı unvana
ait vesikaların konulmasına devam olunur ve bu ikinci klasöre dahi birincisinin
devamı olduğu işaret edilerek onun yanına konulur. Aynı şekilde üçüncü veya daha
fazla klasör dahi kullanılabilir.
Bir unvana ait birden fazla klasör kullanıldığında bunların üzerine ve arka-
sına sicil numarasının altına A, B ...... ilah, harfleri konulur.
Gizli tahkikata ait bütün kağıtlar ayrıca açılacak gizli tahkikat dosyala-
rında veya klasörlerinde ve ayrı bir yerde saklanır. Herhangi bir cihet hakkında
gizli tahkikat yapılmış olduğunu gösteren herhangi bir yazı sicil memurluğundaki
defterlere ve herkesin incelemesine açık olan ve tescile esas teşkil eden vesi-
kalara yazılamaz. Gizli tahkikat dosyalarının ayrı bir fihristi tutulur ve bu
fihrist ile gizli dosyalar memur ve yardımcısından ve hakimden başka hiç kimseye
gösterilemez.
C) Defter ve vesikaların yok edilmesi ve bunlara ait listeler:
Madde 100 - Ticaret siciline ait defterlerden ihtiva ettikleri kayıtlar ta-
mamen silinmiş bulunanlar ile artık herhangi bir şekilde delil olarak kullanıl-
ması mümkün görülmeyen vesikalar, muhafazasına lüzum kalmıyan evrak ve vesaikın
imha edilmesi hakkındaki 6696 sayılı kanun ile bu kanuna ait nizamname ve tali-
matnameler hükümlerince yok edilir.
Sicil memuru defterlerin bir bilançosunu, fihristini ve arşivine ait bir
listeyi tutmağa mecburdur.
SEKİZİNCİ FASIL
İlan
A) İlanın şekli:
Madde 101 - Kanunun ilanını emrettiği kayıtlar, başkaca bir hüküm bulunma-
dıkça, olduğu gibi ilan olunur. İlan Türkiye Ticaret Sicili Gazetesinde yayınla-
nır. Sicil kaydının gerek olduğu gibi, gerekse hü-
lasa olarak ilanı gereken hallerde ilan müsveddesinin sicil memuru tarafından
yazılması ve mühürlenip imzalanması ve yazının baş tarafına ticaret sicil memur-
luğunun (..... ticaret sicil memurluğundan) şeklinde adının konulması lazımdır.
İlanı gereken bütün cihetlerin ilan müsveddesine yazılması mecburidir.
İlanın hulasa olarak veya olduğu gibi yayınlanacağı ve hulasa olarak yayın-
lanacak ilanların yazılışı hakkında memurun vereceği kararlara karşı ilgilinin
itirazı üzerine Türk Ticaret Kanununun 36 ncı maddesi tatbik olunur.
(Değişik: 29/7/1998-98/11548 K.) İlan metni, ücreti sicil memurluğu tara-
fından tescil sahiplerinden alınarak Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi`ne gön-
derilebileceği gibi, sahibi tarafından adı geçen Gazeteye götürülerek ilan
ücretinin de gazete veznesine yatırılması mümkündür. Bu halde ilgili, ilan
müsveddesini aldığı tarihten itibaren en geç bir ay içinde ilanın yayınlandığı
gazeteyi veya gazeteleri sicil memuruna vermek zorundadır. Şu kadar ki, tescil
ve ilan için Kanunun belirleyeceği müddetin geçmemiş olduğu hallerde ilgili
ilan vermeyi bu müddetin son gününe kadar geciktirebilir, bu durumda bir aylık
müddet, kanuni müddetin geçmesiyle işlemeye başlar.
İlan müsveddesi ilgilinin gelen giden defterine imzası alınarak kendisine
verilir ve verildiği tarih bu deftere yazılır. İlan müsveddesini almak üzere il-
giliye sözle mehil verilmiş olan hallerde dahi mehil bu deftere yazılarak tarih
atılır ve altı ilgiliye imza ettirilir.
B) C. Müddeiumumiliğine haber verilecek haller:
Madde 102 - Müsveddenin sicil memurunca verilen müddet içinde sicil memurun-
dan alınmamış ve ilanın kanuni müddet içinde veyahut bu müddetin geçmiş olduğu
hallerde müsvedde memurdan alınır alınmaz gazeteye verilmemiş olduğu takdirde
ilanın mahiyetine göre Türk Ticaret Kanununun 53 üncü maddesinin son fıkrası ve
bunun şumulüne girmeyen durumlarda Türk Ceza Kanununun 526 ncı maddesi hükümle-
rinin tatbikı için sicil memuru, mecburiyetin yerine getirilmediğini müddeiumu-
miliğe bildirir.
DOKUZUNCU FASIL
Sicil memurunun vereceği vesikalar ve üçüncü
şahısların beyanları
A) Örnek verilmesi:
Madde 103 - Sicil memurluğuna verilmiş olan bir vesikanın tasdikli örneği
istendiğinde tasdik şerhinde bu vesikanın el yazısı ile yazıl-
mış olup olmadığı, vesikanın aslı veya tasdiksiz bir örneği veyahut tasdikli bir
örneği olduğu açıkça gösterilir. Örneğin örneği çıkarıldığında birinci örneğin
tasdik şerhi de olduğu gibi yazılır.
Örneği verilen vesikadaki silintiler, çizgiler, eklemeler ve diğer eksiklik
veya bozukluklar, tasdik şerhinde gösterilir.
Bir örneğin tasdikı, altına (Aslı gibidir) veya (Aslına uygundur) sözlerinin
yazılması ile olur. Tasdik şerhinde örneğin çıkarıldığı yer ve tarih yazılır ve
memur tarafından kendi sicil numarası da gösterilerek imza edilir ve dairenin
mühürü ile mühürlenir.
B) Sicil tasdiknamesi:
Madde 104 - Bir unvanın ve işletmenin tescili halinde ilgiliye bir sicil
tasdiknamesi verilir ve bu tasdiknameye şu cihetler yazılır.
a) Ticaret unvanı;
b) Merkezin adresi (Şubelerin tescilinde şubenin adresiyle beraber merkezin
adresi de yazılır).
c) İşletmenin uğraştığı işler,
ç) İşletme sahibinin hüviyeti (Hükmi şahıslarda hükmi şahsın mahiyeti).
d) (Değişik: 29/7/1998 - 98/11548 K.) Belge düzenlendiği sırada işletmeyi
temsile yetkili olanlar,
e) Sicil memurluğunun adı, vesikanın verildiği tarih, memurun sicil numarası
ve imzası ve memurluk mühürü.
Bu vesika verildiği tarihten itibaren bir yıl için muteber olup yıl sonunda
sicil memuruna getirilir. Memur kayıtlarda yapılmış değişikliklerin vesikaya ak-
settirilmesi lazımgeldiği takdirde bu değişiklikleri yapar ve (Görülmüştür, de-
ğişikliklerle muteberdir) sözlerini yazarak yeniden imza ve tarih atarak mühür-
ler. Herhangi bir değişiklik gerekmediği takdirde (Görülmüştür, değişiklik yok-
tur) sözlerini yazar ve imza ve tarih atarak mühürler.
İlgilinin eski tasdiknameyi herhangi bir sebeple getirememesi halinde yeni-
den tasdikname verilir.
Memur tarafından görülmüş olan tasdikname yine bir yıl için muteberdir. Ve-
sika üzerinde yer mevcut oldukça ikinci fıkradaki muameleler tekrarlanır
(T. Ticaret K. 69).
İlgililerin veya diğer kimselerin yukarki kayıtlardan başka kayıtların bu-
lunduğunu veya bulunmadığını göstermek üzere tasdikname istemeleri halinde iste-
ğe ve kanun ve Tüzük hükümlerine göre dol-
durulacak tasdiknameler verilir. (T. K. 37 fıkra 2) ve bu tasdiknamelerde tas-
diknameye yazılacak cihetler hakkında ileri sürülen isteğin muhtevası ve tasdik-
name metnini ancak istekte anılan cihetler hakkında muteber olduğu açıkça yazı-
lır.
C) Gayrimenkule tasarruf vesikası:
Madde 105 - Ticaret sicil memurları, 2644 sayılı Tapu Kanununun 2 nci madde-
si hükmünce Ticaret Şirketlerinin gayrimenkule tasarruf edebileceklerini göste-
ren vesikayı vermek için şirketlerin esas mukavelelerinde bildirilen işletme
konusuna ait hükümlerle beraber Türk Ticaret Kanununun 137 nci maddesi hükmünü
gözönünde tutmakla mükelleftirler.
Sırf esas mukavelede şirketin gayrimenkule sahip olabileceğinin yazılmamış
olmasına dayanılarak vesikanın verilmesi isteği reddedilemez.
Ç) Üçüncü şahıslar tarafından sicil memuruna yapılacak beyanlar:
Madde 106 - Sicil memurunca yapılacak bir tescil, kayıt silme veya değiştir-
me veya düzeltme muamelesine esas teşkil edecek ve üçüncü şahıslar tarafından
sicil memuruna karşı yapılacak beyanlar ezcümle muvafakat beyanları dahi dilekçe
ile yapılır. Dilekçe altındaki imzalar hakkında, tescil isteklerine ait dilekçe-
lerin imzaları hakkındaki hükümler tatbik olunur.
ONUNCU FASIL
Geçici hükümler
A) Sicilin Ticaret Odaları tarafından tutulması halinde tatbik edilecek hü-
kümler:
Geçici madde 1 - Türk Ticaret Kanununun mer`iyet ve tatbik şekli hakkındaki
6763 sayılı kanunun 12 nci maddesinin beşinci fıkrası hükmünce ticaret sicili
henüz kurulmamış olan yerlerdeki sicil işlerinin Ticaret ve Sanayi Odaları ve-
ya onlara niyabeten ajanlıkları tarafından görülmesi gereken hallerde, bir yerde
Ticaret ve Sanayi Odası ayrı ayrı kurulmuş olduğu takdirde, sicil işleri Ticaret
odası tarafından görülür.
Sicil işleri Ticaret ve Sanayi Odaları veya ajanlıkları veya bunların bulun-
maması sebebiyle Belediyeler tarafından görülen yerlerde, Odalarda ve ajanlık-
larda veya belediyelerde sicili tutmakla vazifelendirilmiş kimselerin ve bunla-
rın yardımcılarının sicil bakımından salahiyetleri ve mükellefiyetleri Ticaret
Sicil Memurlarının salahiyet ve mükel-
lefiyetlerinin aynıdır ve bu kimseler tarafından tutulan siciller hakkında her
cihetçe Ticaret Sicil Memurları tarafından tutulan sicillere ait hükümler tatbik
olunur.
B) Sicil işlerini görmekle vazifelendirilmiş kimselerin bildirilmesi:
Geçici madde 2 - Yukarıki madde hükümlerinin tatbik edildiği yerlerde sicil
işlerini görmekle vazifelendirilmiş memurlarla onların yardımcılarının mahkemeye
ve müddeiumumiliği vasıtasiyle de Adliye Vekaletine, bunları vazifelendiren ma-
kam tarafından derhal bildirilmesi mecburidir. Sicil işlerini görecek kimsenin
ve varsa yardımcısının mazereti halinde onun işlerini görmekle vazifelendirile-
cek kimseler hakkında da aynı esas tatbik olunur.
Bu kimselerin vazifelerinin sona ermiş olduğu da tarihleriyle beraber aynı
yerlere derhal bildirilir.
C) Eski defterlerin kullanışı:
Geçici madde 3 - Bu Tüzük hükmünce kullanılması gereken defterlerin ha-
zırlanıp gönderilmesine kadar sicil memurları ellerindeki eski esas sicil defte-
rinin karşılıklı ikişer sahifesine bu Tüzükte numunesi bulunan esas sicil
defterindeki sütunları çizerek ve bunlara ait yazı ve rakamları yazıp bu defter-
leri Türk Ticaret Kanunu ve bu Tüzükler hükümlerince kullanılması gerekli
olan esas sicil defteri olarak kullanılır. Esas sicil defterinin bu şekilde kul-
lanılacak olan karşılıklı ilk iki sahifesine (1) numara verilir ve bundan sonra-
ki karşılıklı ikişer sahifelerin numaraları teselsül ettirilir ve bu şekilde
tanzim edilmiş sahifeler doluncaya kadar onların kullanılmasına devam olunur.
Bu tüzüğe uygun olarak basılmış bulunan esas sicil defterlerinin daire-
ye gelmesi tarihinden itibaren yapılacak olan ve yeni bir sahife kullanılmasını
gerektiren muameleler (Eski defterde kullanılmağa başlanmamış boş sahifeler bu-
lunsa dahi onlar yerine) yeni defterin sahifelerine yazılır.
Ç) Eski kayıtların yeni hükümlere uydurulması:
Geçiçi madde 4 - Eski kayıtların yeni hükümlere uygun hale getirilmesi Türk
Ticaret Kanununun mer`iyet ve tatbik şekli hakkındaki 6763 sayılı kanunun 12 nci
maddesinin ikinci fıkrası hükmü ile 13 üncü maddesinin ikinci ve üçüncü fıkrala-
rı hükümlerine tabidir.
D) Eski defterlerde bulunan kayıtlarda değişiklik:
Geçici madde 5 - Eski defterde bulunan kayıtlarda değişiklik yapılmak lazım
geldiğinde eski defterdeki kayıtlar yeni hükümler uyarınca tanzim olunmuş sahi-
felere veya (Daireye gönderilmiş oldukları takdirde) yeni hükümler uyarınca ba-
sılmış bulunan defterlere yeni hükümler esas tutulup tamamlanarak aktarıldıktan
sonra değişiklikler, yeni hükümlere göre yapılır.
E) Dosya ve vesikaların devri:
Geçici madde 6 - Sicil muamelelerinin Ticaret ve Sanayi Odası veya odanın
ajanlıkları veya belediyeler tarafından yapıldığı yerlerde Ticaret sicili kurul-
duğu takdirde oda veya ajanlık veya belediye, sicile ait bütün defter ve vesika-
ları dosyalariyle beraber sicil memurluğuna devreder.
Mer`iyet hükümleri:
Madde 107 - 6762 sayılı Türk Ticaret Kanununun 28 inci maddesine istinaden
hazırlanmış ve Şürayı Devletçe tetkik edilmiş olan bu Tüzük hükümleri neşri
tarihinden itibaren mer`iyete girer.
Madde 108 - Bu Tüzük hükümlerini İcra Vekilleri Heyeti yürütür.
*
* *
2/2/1957 TARİHLİ VE 4/8604 SAYILI BAKANLAR KURULU KARARI İLE YÜRÜRLÜĞE
KONULAN TÜZÜĞE İŞLENEMEYEN HÜKÜMLER:
1) 29/7/1998 tarih ve 98/11548 sayılı Tüzüğün Geçici maddeleri:
Geçici Madde 1 - Bu Tüzüğün yürürlüğe girdiği tarihten önce sicil memuru
veya yardımcısı olarak atanmış olanlardan öğrenim durumları bu Tüzüğün 3 üncü
maddesinde öngörülen niteliklere uygun olmayanlar bu Tüzük hükümlerine göre
atanmış sayılırlar.
Geçici Madde 2 - Bu Tüzüğün yürürlüğe girdiği tarihten itibaren iki yıl
içinde, iflastan başka bir sebeple infisah eden şirketlerin ve kooperatiflerin
tasfiye memurları atanmış ve tescil edilmiş olmasına rağmen, bu cihetin tesci-
linden itibaren beş yıl içinde tasfiyenin kapandığının tescil ettirilmemesi du-
rumunda sicilde kayıtlı şirketlerin son beş sene zarfında hiçbir faaliyetinin
bulunmadığının tespit edilmesi, ayrıca anonim ve limited şirketler ile koopera-
tiflerde tüzel kişiliğe ait vergi kayıtlarının bulunmadığının komandit ve kol-
lektif şirketlerde,ortaklarının bu şirketlere ilişkin gelir beyanlarının veril-
mediğinin,vergi dairelerinden istenilecek belgelerle tevsik edilmesi halinde,
sicil kayıtlarının re`sen silinmesi için sicil memurunca mahkemeye başvurulur.
Geçici Madde 3 - Türk Ticaret Kanununun değişik 28 inci maddesi ile bu
Tüzüğün kaldırılan 7 ve 8 inci maddeleri gereğince ticaret sicil memur ya
da yardımcılarından teminat olarak alınan ve halen banka hesaplarında tutulan
paralar hak sahiplerine veya varislerine ödenir.
NOT : BU TÜZÜKTEKİ "TİCARET SİCİLİ ESAS DEFTERİ" İÇİN 8.2.1957 TARİH VE
9530 SAYILI RESMİ GAZETEYE VEYA TÜZÜKLER KÜLLİYATININ 1 İNCİ
CİLDİNİN 1291 İNCİ SAYFASINA BAKINIZ.
OT: BU TÜZÜKTEKİ "İHTAR VE CEZA DEFTERİ" İÇİN 8.2.1957 TARİH VE 9530 SAYILI
RESMİ GAZETEYE VEYA TÜZÜKLER KÜLLİYATININ 1 İNCİ CİLDİNİN 1292 İNCİ
SAYFASINA BAKINIZ.
1292-1
2/2/1957 TARİH VE 4/8604 SAYILI BAKANLAR KURULU KARARI İLE
YÜRÜRLÜĞE KONULAN TÜZÜĞE EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN TÜZÜKLERİN
YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHLERİNİ GÖSTEREN ÇİZELGE
----------------------------------------------------------------------------
Ek ve Değişiklik Getiren Tüzüğü
Yürürlüğe Koyan Kararnamenin
---------------------------------------------------------------------------
Farklı Tarihte
Yürürlüğe Giren Yürürlüğe
Tarihi Numarası Maddeleri Giriş Tarihi
----------------------------------------------------------------------------
29/7/1998 98/11548 ---- 28/8/1998
1292-2
Mevzuat inceleme
Mevzuat-İçtihat-Makale
Ücreti Vekalete İlişkin Tarifenin Yürütmenin Durdurulması Hakkında
Sigorta Primlerinin Gereği Gibi Yatırılmaması Halinde İşçinin Hakları
Mobbing İle Mücadelede Çözüm Yolları Ve Öneriler
Sektörel Daralma Geçerli Bir Fesih Nedeni midir?
Askerlik Kanununda Değişiklik Yapılmasına dair kanun
Tüm Mevzuat
|
Anasayfa
Portal
Forumlar
Yönetim
SSS
Üye Kayıt
