MEHAKİMİ ŞER`İYENİN İLGASINA VE MEHAKİM
                     TEŞKİLATINA AİT AHKAMI MUADDİL KANUN
    Kanun Numarası          : 469
    Kabul Tarihi            : 8/4/1924
    Yayımlandığı R. Gazete  : Tarih : 26/4/1924 Sayı: 69
    Yayımlandığı Düstur     : Tertip: 3  Cilt: 5  Sayfa: 403

    Madde 1- (Değişik: 26/4/1926 - 825/25 md.)
    Türkiye Cumhuriyetinde evvela salahiyeti derecesi kanuniyle muayyen sulh
mahkemeleri saniyen: Bulundukları kazanın namiyle anılan ve bir reis ile iki
azadan terkip olunan asliye mahkemeleri vardır.

    Madde 2 - İcabeden yerlerde mahakimi asliye mütaaddit devaire taksim olu-
nur. Bu takdirde devair rüesasının biri reisi evvel, diğerleri reisi sani ün-
vanını haiz olur(1).

    Madde 3 - (Değişik: 26/4/1926-825/26 md.)
    Asliye mahkemeleri sulh mahkemelerinin salahiyetleri haricinde kalan bil-
cümle hukuk, ceza, ticaret davalarını usul ve kanuna tevfikan kabili temyiz
olmak üzere görür.

    Madde 4 - (Değişik: 10/2/1937 - 3119/1 md.)
    Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununun 421 inci maddesinde yazılı cürümlere
aid davaları gören asliye mahkemelerinin ceza daireleri iki aza ile bir reis-
ten mürekkeb olmak üzere teşkil olunur.
    Bu daireler, kaza hududları tayin olunarak Adliye Vekaletinin içlerinden
tensib edeceği bir hakimin reisliği altında toplanmak üzere tek hakimlerden de
teşkil olunabilir.

    Madde 5 - (Değişik: 26/4/1926 - 825/28 md.)
    Her asliye mahkemesi nezdinde bir müddeiumumi ile lüzumu kadar müstantik
ve aza mülazimi ve müddeiumumi muavini bulunur.
    Ağır ceza davalarını müstakillen rüyetle mükellef dairei mahsusası mevcut
olan asliye mahkemesi nezdindeki müddeiumumi, o mahkemenin Adliye Vekaletince
tayin olunacak dairei kazası dahilindeki mÜddeiumumiler üzerinde nezaret hakkını
ve bu daire dahilindeki müstantiiklerle reislerden ve asliye ve sulh mahkemele-
rinden sadır olan mukarerat aleyhine otuz gün zarfında itiraz ve temyiz salahi-
yetini haizdir.
    Kendi merkezlerindeki mahkeme ve daireler mukarreratına karşı temyiz müdde-
ti kanunen muayyen olan müddettir.
______________________
(1) Bu maddenin "Müteaddit devaire münkasim olan mahkemelerde envaı mesaline
    göre vezaifin devair beyninde tevzii Adliye Vekaletine aittir" şeklindeki
    son cümlesi Ana.Mh.nin 7/4/1977 tarihli ve E.1977/5, K.1977/45 sayılı
    kararıyla iptal edilmiştir.

    Madde 6 - İktiza eden yerlerde bir veya mütaaddit sulh hakimi bulunur.
Bulunmıyan yerlerde mahakimi asliyenin reisi ve reisinin tensisibiyle aza ve
aza mülazimleri sulh davalarını kanunu mahsusuna tevfikan rüyet ederler. Ge-
rek sulh hakimleri ve gerek sulh hakimleri vazifesini ifa ile mükellef kılınan
salifüzzikir zevat nikah izinnameleri itası ve nafaka takdiri ve vasıyetname
tanzim ve tasdikı ve veli ve vasilere ait muhasebelerin rüyet ve tetkikı sala-
hiyetlerini haizdir (1)

    Madde 7- Lüzum görülen yerlerde icra riyaseti ile icra memuruna ait hukuk
ve salahiyeti ve sıfatı hakimiyeti haiz olmak münhasıran icra muamelatiyle iş-
tigal etmek üzere bir icra reisi ile bir başmuavini bulunur(2).

    Madde 8 - (Mülga: 11/4/1928 - 1221/11 md.)

    Madde 9 - İstinaf mahakimi ve vezaifi mülgadır.

    Geçici Madde 1 - (8/4/1924 tarih ve 469 sayılı Kanunun numarasız geçici
maddesi olup teselsül için numaralandırılmıştır.)
    Adliye Vekaletince mesalih itibariyle mahkeme teşkiline lüzum görülmiyen
ve budü mesafe sebebiyle muamelatı kazaiyesinin başka mahalle raptı da mümkün
olmıyan kazalarda mahakimi asliye ve sülhiyeye mevdu vezaif bir hakime ifa
ettirilir. Bu takdirde hakim nezdinde bir müddeiumumi ve bir müstantık bulu-
nur. Ve ledelicap bir de hakim muavini bulundurulabilir. Bu kabil kazalarda
maslahatın icabına göre zabıtai adliye vazifesini ifa ile mükellef bir sulh
hakimi ikamesiyle de iktifa olunabilir.
    (Ek: 2/3/1927 - 981/2 md; Değişik: 20/12/1939-3748/1 md.) İcabeden yerlerde
asliye ve sulh salahiyetini haiz olmak ve ayrı ayrı hukuk ve ceza davalarını
rüyet etmek ve lüzumunda biri diğerine ait vazifeleri görmek üzere mütaaddit
hakim bulundurulabileceği gibi yalnız sulh hakimi bulunan yerlerde bu hakimlere
asliye hukuk işlerini görmek salahiyeti de verilebilir. Bu takdirde bu yerlerde-
ki sulh hakimleri müddeiumuminin huzuriyle görülmesi icabeden yaş isim ve kayıt
tashihi gibi hukuk davalarını onların huzuru olmaksızın tetkik ve intaç ederler.
Bu suretle verilen kararlar aleyhine sulh mahkemelerinin mensup oldukları mahke-
me müddeiumumileri tarafından kanun yollarına müracaat edilebilir.

    Madde 10 - Teşkili mahakime mütaallik işbu kanuna muhalif bilcümle ahkam
mefsuhtur.

    Madde 11 - İşbu kanun 1340 senesi Mayısı iptidasından itibaren meriyülicra-
dır.

    Madde 12 - İşbu kanunun icrasına Adliye Vekili memurdur.
_____________________
(1)  Sulh mahkemesinde görülecek dava ve işler hakkında, 18/6/1927 tarihli ve
     1086 sayılı Kanunun, 26/2/1985 tarihli ve 3156 sayılı Kanunla değişik
     8.nci maddesine bakınız.
(2)  İcra daireleri ve tetkik mercilerinin teşkilat ve görevleri, 9/6/1932
     tarihli ve 2004 sayılı İcra ve İflas Kanunuyla yeniden düzenlenmiştir.
                469 SAYILI KANUNDA EK VE DEĞİŞİKLİK YAPAN MEVZUATIN
              YÜRÜRLÜKTEN KALDIRDIĞI KANUN VE HÜKÜMLERİ GÖSTERİR LİSTE
                                         Yürürlükten Kaldıran Mevzuatın
                                         -------------------------------
           Yürürlükten Kaldırılan Hüküm  Tarihi     Sayısı    Maddesi
           ----------------------------  -------    -------   ----------
30/12/1926 tarih ve 952 Sayılı Kanun     10/2/1937   3119         2
8/4/1924 tarih ve 469 sayılı Kanunun
         8.maddesi.                      11/4/1928   1221        11
              469 SAYILI KANUNDA EK VE DEĞİŞİKLİK YAPAN MEVZUATIN
                    YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE
Kanun                                                          Yürürlüğe
 No.          Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler          giriş tarihi
----------    ---------------------------------------          ------------
  825                             -                             1/7/1926
  952                             -                             1/6/1927
  981                             -                             5/3/1927
 1221                             -                            14/4/1928
 3119                             -                            18/2/1937
 3748                             -                           26/12/1939
 7188                             -                            22/1/1959

Tüm Mevzuat