TAŞOCAKLARI NİZAMNAMESİ
    Kabul Tarihi                 : 6 Haziran 1317; Rebiülevvel 1319
    Yayımlandığı Takvimi Vakayi  : Tarih : - Sayı: -
    Yayımlandığı Düstur          : Tertip: 1 Cilt: 7  Sayfa: 678
                                 BİRİNCİ FASIL
                                 Ahkamı umumiye

    Madde 1- Ocaklar somaki ve alçı ve kireç ve çakmak ve kaldırım ve değirmen
ve litoğrafya ve envaı mermer ve çakıl ve gre ve granit ve kumlu ve emsali taş-
larla amyant ve pozolan ve strasi ve bazalt ve lavmarin ve tebeşir ve üstübeç ve
kil ve çimento ve kaolen ve feldspat ve buna mümasil ecsamdan ve yün ve yapağı
tathiri ve çanak ve çömlek emsali mamulat ve boya imal veyahut toprağı kuvvet-
lendirmek için erbabı ziraat tarafından istimal olunan piritli ve diğer toprak-
lardan ve sair bunlara mümasil mevattan ibarettir.

    Madde 2 - Ocaklar hangi nevi arazide zuhur eder ise küşat ve imal etmek
 hakkı o arazi ashabına aittir.

    Madde 3 - Bir kimse tahtı tasarrufunda bulunan arazide zuhur eden ocaklardan
inşaat ve imalatı zatiyesine mahsus mevaddı hükÜmete ihbarı keyfiyet etmeğe ve
bir gÜna ve vergi vermeğe mecbur olmaksızın ihraç ve istimal edebilir.

    Madde 4 - Bir kimse mutasarrıf olduğu veyahut sahibini irza eylediği arazide
lieclitticare ocak küşat ve imal etmek istediği halde hükÜmeti mahalliyeye bais-
tida ihbarı keyfiyet etmeğe mecburdur.

    Madde 5 - Arazıl emiriyei haliyede ocak küşat ve imali sahibi arz olmak iti-
bariyle hükümeti seniyeden ruhsat istihsaline mütevakkıftır.

    Madde 6 - Bir kariye ve kasabaya veyahut müteaddit kariyelere mahsus mer`a
koru ve sair umuma ait arazii metrukede ocak küşat ve imali için ruhsat itası o
köy veya kasaba ahalisinin ihtiyacatı tazyik edilmemek şartiyle meşruttur.

    Madde 7 - Canibi miriye ait ormanlar ile maadasında ocak küşat ve imali is-
tida kılındıkta ocağın küşadında orman ve madenin menfaatleri bilmukayese orman-
ca mahzur olmadığı mahalli orman memurlarından bittahkik anlaşıldıktan sonra kü-
şadı istenilen ocak miri ormanında ise ruhsatname ve maadasında ise onuncu madde
mucibince ilmühaber verilir.

    Madde 8 - İstihkamat ve cephane mevakiinin hududu memnuasından itibaren bir
kilometre mesafe dahilinde bulunan mahallerde ocak açılıp işletilmesi için ruh-
sat itası evvelemirde ocak küşat ve imalinin bir güna mahzuru  mucip olmıyacağı-
nın memurini askeriyeden bissual tahakkuk etmesine mütevakkıftır.
                             İKİNCİ FASIL
                    Ocakların sureti küşat  ve imali

    Madde 9 - Bir kimse mutasarrıf olduğu yahut sahibini irza eylediği arazide
licelitticare ocak küşat ve imali için hükümeti mahalliyeye vereceği istidaname-
de evvela sahibinin ismi ve şöhret ve mahalli ikametini saniyen ocağın vaki ol-
duğu
arazide efrat uhdesinde olduğu halde sahibinin isim ve şöhretini ve rızası
tahsil olunduğunu salisen mahalli mezkurda ocak küşat ve imalinden dolayı
terettüp edecek zarar ve ziyanı tazmin edeceğini rabian civarında bulunan
menzil ve binalar ile emlaki saireye ve her nevi yollara ve en yakın miyahı
cariyeye münasebetini hamisen ocağın sathı arzda veyahut mağara hafrile
tahtelarz imal olunacağını sadisen ocaktan çıkarılacak mevaddan cins ve nev`ine
ve hangi mahalle nakil ve ihraç edileceğini sabian ocağın tahminen vaziyet ve
cesametini derç ve tasrih etmeğe mecburdur.
    İşbu istidanameye ocağın küşat ve imalinden dolayı terettüp edecek zarar
ve ziyan tazmin olunacağına dair bir kıt`a kefalet senediyle arazi ahar bir
kimsenin tahtı tasarrufunda olduğu halde rızası tahsil olunduğuna ve ne kadar
bedel veya ücret tayin kılındığına ve ne müddetle akdi mukavele edildiğine
dair sahibi arazi tarafından mahtum ve mukavelat muharrirliğinden musaddak bir
senet raptedilecek ve küşat ve imal istida olunan ocaklardan ihraç olunacak me-
vaddın gerek ham ve gerek mamulünden ikişer parça nümunesi dahi birlikte takdim
olunacaktır. İşbu nümunelerin biri hükümeti mahalliyede hıfz ve diğeri on be-
şinci maddede muharrer surete tevfikan Maadin Nezaretine irsal kılınacaktır. O-
cağın icrayi imalatı için tahtelarz kuyu ve mağara küşadı lazım geldikte zirde
beyan olunduğu veçhile tanzim kılınacak haritanın üç nüshası istidanameye rapt-
edilmek lazımdır. işbu nüshalardan biri hükumeti mahalliyede hıfzolunur ve di-
ğeri on beşinci madde mucibince Maadin Nezaretine gönderilir ve üçüncü nüshası
dahi bittasdik sahibi istidaya iade kılınır.
    Mezkür harita beş yüzde bir mikyasında olarak tanzim olunup bunda ocağın
küşat ve imaline muktazi arazinin miktariyle ocağın vaki olduğu arazinin hududu
ve o huduttan itibaren iki yüz ellişer metre mesafe cihatı erbaa dahilinde vaki
kaffei ebniye ve her nevi miyahı cariye ve küşadı iktiza eden kuyu ve mağara
mahreçleri gösterilecektir.

    Madde 10 - Hükümeti mahalliyeye takdim olunan istidanameler bittetkik şe-
raiti mevzuasına muvafık olup olmadığı ve ocak küşadının bir güna mahzuru mevcut
olup olmıyacağı bamazbata Orman ve Maadin ve Ziraat Nezaretine iş`ar edilir.
    Cereyan eden muamelenin nizama muvafık ve ocağın küşadı her nevi mahzurdan
salim olduğu Nezareti Müşarünileyhaca tahakkuk ederse imalat için bir müddet
tayin ve rüsumu nisbiyenin miktarı mevaddın cinsine göre tasrih edilerek istida
sahibine bir kıt`a matbu koçanlı ilmühaberin lüzumu itası hükumeti mahalliyeye
bildirilir.
    Aksi takdirde esbabı mucibesi zahrına tahrir olunarak istida iade olunur.

    Madde 11 - Hükümeti mahalliyeye verilen istidanameler mukabilinde ita olunan
ilmühaber ve reddolunan istidanamelerin esbabı mucibesi defteri mahsusuna kaydo-
lunur. Beher sene mart içinde birer kıt`a cetvelleri on beşinci maddede beyan
olunan nümune ve haritalarla beraber Maadin Nezaretine gönderilir.

    Madde 12 - Arazii emiriyei haliyede ve kura ve kasabata ait arazide ocak
küşat ve imali için hükümete verilecek istidanameler dokuzuncu maddede arazi
sahiplerinin istihsali rızasına dair münderiç olan ahkam ve kuyuttan maada
bilcümle şerati havi olmak lazımgeldiği gibi takdim olunan istidaname her halde
asıl ocağın cesametini ve ocağın tetimmesi olmak üzere etrafındaki arazinin
dönüm itibariyle vaziyet ve hududunu mübeyyin hiç olmazsa kroki şeklinde bir ha-
rita raptetmek ve ocağın imali zımnında kaç sene ruhsat talep olunmakta olduğu
tasrih edilmek muktazidir.

    Madde 13 - (Değişik: 6/6/1934 - 2492/1 md.)
    Hükümeti mahalliyeye takdim olunan istidanameler tarihleri sırasıyla def-
teri mahsusuna kayıt ve istidaname mündericatının sıhhat ve ademi sıhhati hak-
kında tahkikatı lazime icra olunarak neticei tahkikat idare heyetince mazbata
altına alındıktan sonra küşadı için ruhsat talep olunan ocak tahtelarz imal olu-
nacak neviden değil ise 25 seneyi geçmemek üzere müsaadesi verilir.

    Madde 14 -  Maddei sabıkada beyan olunan evrak ve teferruatı makamı vila-
yete vürut ettikde küşadı için ruhsat talep olunan ocak tahtelarz imal olunacak
neviden ise heyeti fenniyesi maden mühendisi bulunmadığı halde Nafia mühendisi
ve o da bulunmazsa beledi mühendisi marifetiyle tetkik ve istidanamenin cihatı
sairesi dahi meclisi idarei vilayetten tahkik olunarak bir güna mahzuru mucip
olup olmıyacağı bamazbata Orman ve Maadin ve Ziraat Nezaretine iş`ar edilir.
Cereyan eden muamelenin nizama muvafık ve ocağın küşadı her nevi mahzurdan salim
olduğu Nezareti Maşarünileyhaca tahakkuk eylediği takdirde imal müddeti yirmi
beş seneden akal olursa ocağın küşadı için bir müddet tayin ve mevaddın cinsine
göre ruhsatname harcının ve rüsumu mukarrere ve nisbiyenin miktarı tasrih edi-
lerek sahibi istidaya bir kıt`a matbu ve koçanlı ilmühaber verilmek üzere valii
vilayete tebliğ olunur. İmal müddeti yirmi beş seneden ziyade olur ise ocağın
imali zımnında bir şartname tanzim ve Şurayı Devletçe tetkik olunduktan sonra
bilistizan şerefmüteallik buyurulacak iradei seniye mucibince iktizası ifa
olunur. Cereyan eden muamele nizama muvafık ve ocağın küşadı her nevi mahzurdan
salim olmadığı tahakkuk eylediği takdirde olbaptaki istida iade olunur.

    Madde 15 - Hükümete verilen istidanamelerle mukabilinde ita olunan ruh-
satnameler ve reddolunan istidanamelerin esbabı mucibesi tafsilen defteri mah-
susuna kaydolunur.Beher sene mart içinde birer kıt`a cetvelleri ve küşat olu-
nacak ocaklar hasılatının birer nümunesi ve haritası var ise birer nüshası ca-
nibi vilayetten Maadin Nezaretine gönderilir.

    Madde 16 - Menafii umumiyeye ve hükümete ait inşaata muktazi levazımı
adilane ve bitarafane takdir edilecek bedel mukabilinde itaya ocak ashabı mec-
burdur.

    Madde 17 - Arazii emiriyei haliyede ve kura ve kasabata ait arazi  metru-
kede küşat olunacak ocaklar için ruhsat istihsali zımnında eşhası müteaddide
tarafından istida vukubulur ise müstediler arasında bilmüzayede en yüksek rüsu-
mu nisbiye ile uhdesinde takarrür edene ruhsat verilir.
    Ocak küşat ve imaline talip olanlara kavanini haliye ve müstakbelei Devleti
Aliyeye ittiba etmek şartiyle ruhsat verilir.
                                  ÜÇÜNCÜ FASIL
                      Ocaklardan ahzolunacak rüsum ve harç

    Madde 18 - Ocak işletmek için ruhsat veyahut ilmuhaber istihsal edenlerden
ocak hasılatının vapur veya şimendifer iskelesinde veya ocak mahallindeki kıy-
metinden masarifi nakliyesi ve mamul olduğu halde masarifi imaliyesi tenzil
olunduktan sonra yüzde beş resmi nisbi istifa olunur. Fakat amyant ve kırmızı ve
yeşil somaki taşları müstesna olup bunların rüsumu nisbiyesinin miktarı yüzde
yirmiyi tecavüz etmemek üzere Orman ve Maadin ve Ziraat Nezaretine tayin olunur.

   Madde 19 - Ocaklardan ihraç olunacak mevaddan alınacak rüsumun nihayet
beş seneyi geçmemek üzere maktuiyete raptı dahi caizdir. Şu kadar ki bu suretin
icrası ocağın bidayeti küşadından itibaren imal olunduğu iki sene müddeti hesaba
dahil olmamak şartiyle laakal üç sene müddet imal ve iadesiyle miktarı hasılatı-
nın taayyün etmesine ve vilayetle sahibi ruhsat beyninde bilmüzakere verilecek
kararın maadin idaresinden tasdik kılınmasına mütevakkıftır.

    Madde 20 - On sekizinci maddede gösterilen rüsumdan maada ilmühaber için
beş lira adi ruhsatname için mevaddın cinsine ve tayin olunacak müddete göre beş
liradan yirmi beş liraya ve on dördüncü maddede gösterildiği veçhile bairedei...
verilecek ruhsatnameler için yirmi beş liradan yüz liraya kadar harç alınacağı
gibi arazii emiriyei haliye ve arazii metrukede imal olunan ocağın sathı müste-
vii ufki itibariyle ve tetimmesi olan arazinin beher dönümü için senevi on para
resmi muharrer alınacaktır. Küşadına ruhsat verilecek ocakların mesahai sathiye-
si bin dönümden ziyade olmıyacak ve bin dönümden ziyadeye lüzum görüldüğü tak-
dirde Babıaliden bilistizan şerefmüteallik buyurulacak iradei seniye mantuku
münifine tevfikan muamele olunacaktır.İşbu nizamnamede beyan edilen şeraite tev-
fikan ruhsatnamesi ita edilen ocaklar ferağ olunur ve ocakların intikal muame-
latı derununda bulundukları arazi hakkında cari olan ahkamı kanuniyeye tabidir.
İdareten verilmiş olan ruhsatnamelere ait ferağ ve intikal muamelatı liva ve vi-
layet meclisi idaresi huzurunda ve bafermanı ali ita kılınan ruhsatnamelere ait
muamelatı mezkure Dersaadette Orman ve Maadin ve Ziraat Nezaretince teşkil tara-
feyn ile takrirleri bilistima icra olunur ve defteri mahsusuna kaydiyle bir il-
mühaber ita kılınır.Mefrugunleh ile kendilerine ocak intikal edenlerden ocağın
cinsine göre ilmühaber veya ruhsatname harcına mukabil bir resmi ferağ ve inti-
kal alınır.

    Madde 21- Mevaddı sabıkada beyan olunan rüsum ve harçlar Maadin Nezare-
tine ait olmak üzere hükümeti mahalliye marifetiyle istifa ve mukabilinde ilmü-
haber ita edilir.

    Madde 22 -Rüsumu nisbiyesi tediye ve ifa ile mukabilinde ilmühaber ahz-
olunmadıkça ocaklardan mal naklolunamaz.
                             DÖRDÜNCÜ FASIL
                    Tedabiri teminiye ve tahaffuziye

    Madde 23 - Ocaklar umuma ve sair efrada ait yol ve kuyu ve çeşme ve bina-
lara mazarratı mucip olmıyacak bir mesafede ve akalli yüz arşın uzakta küşat
olunacaktır. Açılacak ocakların işletilmesi için barut istimali lazım geldikte
bir güna mazarrat vuku bulmamak üzere ocak sahibi tarafından tedabiri lazıme
ittihaz ve icra edilecektir ve ocak küşat ve imaledenler inzibat ve tahaffuzu
mucip olarak hükümeti mahalliyeden vuku bulacak her nevi tenbih ve ihtarı kabul
ve icraya mecburdur.

    Madde 24 - Tahtelarz mağara küşadiyle imal olunan ocakların ciheti fenni-
yesine maadini asliye hakkındaki ahkamı nizamiyeye tevfikan maadin mühendisleri
tarafından nezaret olunur.

    Madde 25 - Miri ormanları derununda işletilen ocakların ormana müteallik
olan cihetine orman müfettişi veya memurları tarafından nezaret edilir.

    Madde 26 - Alelümum ocakların zabıtaca emri nezareti hükümeti mahalliyeye
aittir. Binaenaleyh ocakların emniyet ve sıhhati umumiyece mazarrattı tahakkuk
ederse maadin mühendisiyle bilistişare ocağın işletilmesi muvakkaten tatil ve
mas-
rafı ocak sahibine ait olmak üzere tedabiri lazime ittihaz ve icra olunur ve
ocağın kat`iyyen tatili icap ederse keyfiyet bertafsil Maadin Nezaretine bildi_
rilip alınacak cevaba göre muamele edilir.

    Madde 27 - Alelumum ocakların keyfiyeti tasarrufundan veyahut rüsumu
aidesinin sureti teati ve tavsiyesinden dolayı tekevvün eden ihtilafat  bidaye_
ten Orman ve Maadin ve Ziraat Nezaretince ve istinafen Şürayı Devletçe  hal ve
faslolunur.

    Madde 28 - Arazii emriye ve kura ve kasabata ait arazii metrukede ocak
küşat ve imaline ruhsat istihsal eden ocağı atide muharrer müddet zarfında kü_
şat etmezse veyahut küşat edip de mütevaliyen bilaözür üç sene terk ve tatil
eder ise hakkı imali sakıt olur ve ocak hükümet vasıtasiyle müzayedeye konulup
ruhsatın hini itasında gösterilen şeraitin mecmuuna ittiba edilmek üzere  Hazi_
nei celile için en nafi şerait teklif eden talibine ihale kılınır.  İdareten
verilen ruhsatnamelerin inkızayi müddetlerinde sahibi temdidi müddet talebinde
bulunur ise temdit hususunda bir nevi mahzur olmadığının tahakkukunda olbaptaki
ruhsat harcı alınarak müceddeden ruhsatname ita edilir.
                              BEŞİNCİ FASIL
              Hilafı nizam hareket vukuunda edilecek muamelat

    Madde 29 - Bir kimse mutasarrıf olduğu veya sahibini irza eylediği ara_
zide mevaddı sabıkada muharrer şeraite tevfikan ilmühaber ahzetmeksizin lieclit_
ticare ocak küşat ve imal eylediği halde ilmühaber harcının dört misli cezayi
nakdi olarak kendisinden ahzolunduktan sonra çıkarılan mal mevcut ise zaptedilir

    Madde 30 - Her kim arazii haliyede ve kura ve kasabata ve sair umuma ait
arazide mevaddı sabıkada muharrer şeraite tevfikan ruhsatname istihsal etmeksi-
zin ocak küşat ve imal eder ise kendisinden beş Osmanlı lirasından  yirmi beş
Osmanlı lirasına kadar cezayi nakdi alındıktan başka küşat eylediği ocak zapt ve
yirmi sekizinci maddede gösterilen şeraite tevfikan bilmüzayede ihale
kılınır. (1)

    Madde 31 - Bailmühaber veya ruhsatname işletilen ocaklardan rüsumu nis_
biyesini ifa etmeksizin mal nakledenlerden rüsumu nisbiyesinin dört katı ahzo_
lunur. Ocakların imali uğrunda hükümete ihbarı keyfiyet etmeksizin barut veya
nariyei saire istimal edenlerden on altından yüz altına kadar cezayi nakdi ahze_
dilir ve ocaklar muvakkaten tatil kılınır.
                             ALTINCI FASIL
      İşbu nizamnamenin neşrinden evvel küşat ve imal olunan ocaklara
                            dair bazı ahkam

    Madde 32 -  Ruhsatı resmiye ile işletilmekte olan ocakların ashabı bu
nizamnamenin tayin eylediği şerait ve rüsuma tabi olmak şartiyle ruhsatnamele_
nin devir ve ferağına ve intikaline müsaade olunacaktır.

    Madde 33 -  Orman ve Maadin ve Ziraat Nezareti işbu nizamnamenin icrasına
memurdur.
----------------------
(1)   TBMM`nin bu madde ile ilgili 4/5/1929 tarih ve 500 sayılı Tefsir Kararı,
      8/5/1929 tarih ve 1187 sayılı Resmi Gazete`de yayımlanmıştır.

Tüm Mevzuat