SEÇİMLERİN TEMEL HÜKÜMLERİ VE SEÇMEN KÜTÜKLERİ HAKKINDA KANUN (1) Mevzuat Listesi
SEÇİMLERİN TEMEL HÜKÜMLERİ VE SEÇMEN
KÜTÜKLERİ HAKKINDA KANUN (1)
Kanun Numarası : 298
Kabul Tarihi : 26/4/1961
Yayımlandığı R. Gazete : Tarih: 2/5/1961 Sayı: 10796
Yayımlandığı Düstur : Tertip: 4 Cilt: 1 Sayfa: 2553
*
* *
Bu Kanunun yürürlükte olmayan hükümleri için bakınız.
"Yürürlükteki Bazı Kanunların Mülga Hükümleri Külliyatı"
Cilt: 2 Sayfa: 657
*
* *
BİRİNCİ BÖLÜM
İlkeler
Kanunun kapsamı:
Madde 1 - (Değişik: 28/3/1986 - 3270/21 md.)
Özel kanunlarına göre yapılacak milletvekili, il genel meclisi üyeliği, be-
lediye başkanlığı, belediye meclisi üyeliği, muhtarlık, ihtiyar meclisi üyeliği,
ihtiyar heyeti üyeliği seçimlerinde ve Anayasa değişikliklerine ilişkin kanunla-
rın halk oyuna sunulmasında bu Kanun hükümleri uygulanır.
Seçim esasları:
Madde 2 - Seçimler, serbest, eşit, tek dereceli genel oy esaslarına göre ya-
pılır.
Seçmen oyunu kendisi kullanır.
Oy gizli verilir.
Oyların sayımı, dökümü ve tutanaklara bağlanması açık olarak yapılır.
Seçim çevresi:
Madde 3 - Özel kanunlarındaki çevre ayırmaları saklı kalmak şartiyle, seçim-
lerde her il bir seçim çevresidir.
Seçim bölgesi:
Madde 1 - Seçimlerde, her muhtarlık, bir seçim bölgesidir.
-----------------------
(1) Bu Kanunun maddelerinde geçen "Cumhuriyet Senatosuna dair hükümler"10/6/1983
tarih ve 2839 sayılı Kanunun 43 üncü maddesi ile kaldırılmıştır.
Sandık bölgesi:
Madde 5 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.) (1)
Seçimlerde, her seçim bölgesi gerektiği kadar sandık bölgesine ayrılır.
(Değişik İkinci fıkra: 28/12/1993 - 3959/1 md.) Bir sandık bölgesi esas
itibariyle köylerde (200),kasaba ve şehirlerde (150) seçmeni kapsar.Birden çok
mahalle veya semt gibi toplu yerleşim birimlerinden oluşan muhtarlıklar, her
birinde yukarıdaki seçmen sayılarının varlığı aranmaksızın, mesafe durumu ve
ulaşım güçlükleri dikkate alınarak, gereken sayıda sandık bölgesine ayrılabilir.
(Son fıkra Mülga: 28/12/1993 - 3959/1 md.)
Seçmen:
Madde 6 - (Değişik: 27/10/1995 - 4125/1 md.)
Onsekiz yaşını dolduran her Türk vatandaşı seçme ve halk oylamasına katılma
hakkına sahiptir.
Oy kullanamıyacak olanlar:
Madde 7 - Aşağıda yazılı olanlar oy kullanamazlar:
1. Silah altında bulunan erler, onbaşılar ve kıta çavuşları (Her ne sebeple
olursa olsun, izinli bulunanlar da bu hükme tabidir),
2. Askeri öğrenciler.
3. (Ek: 10/6/1983 - 2839/44 md. Değişik: 27/10/1995-4125/2 md.) Ceza infaz
kurumlarında hükümlü olarak bulunanlar
Seçmen olamıyanlar:
Madde 8 - Aşağıdaki kimseler seçmen olamazlar:
1. Kısıtlı olanlar,
2. Kamu hizmetinden yasaklı olanlar.
İKİNCİ BÖLÜM
Seçim Kurulları
Seçim işlerinin yürütülmesi:
Madde 9 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
Seçim işleri, seçim kurullarınca yürütülür.
Valiler, kaymakamlar, belediye başkanları, muhtarlar ve bütün kamu görevli-
leri her türlü seçim işleri ve seçmen kütükleri yazımında, seçim kurullarının
istediği bilgileri ve belgeleri, gecikmeden, süresinde ve doğru olarak gönder-
meye mecburdur.
Seçim kurulları:
Madde 10 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
Ankara`da bir Yüksek Seçim Kurulu, her seçim çevresinde bir il seçim kurulu,
her ilçede bir ilçe seçim kurulu ve seçim bölgelerine konulacak her sandık için
bir sandık kurulu bulunur.
İl merkezlerinde, ayrıca bir merkez ilçe seçim kurulu teşkil olunur.
Son nüfus sayımına göre nüfusu 200.000`i aşan ilçelerde, köy ve mahalle sı-
nırları (seçim bölgeleri) esas alınarak ve mümkün olduğu nispette nüfus sayısın-
da eşitlik gözetilerek; birden fazla ilçe seçim kurulu teşkil edilir.
İl belediyeleri ile ilçe belediyeleri dışında; ilçe dahilindeki (merkez ilçe
dahil) diğer belediyeler; bölünme yapılmaksızın, mahalleleri ile birlikte bir
bütün olarak ilçe seçim kurullarından birine bağlanır.
----------------
(1) Bu maddede,28/12/1993 tarih ve 3959 sayılı Kanunla yapılan değişikliğin ilk
genel yerel seçimlerde uygulanmayacağı aynı Kanunun geçici 2 nci maddesi ile
hükme bağlanmıştır.
Yüksek seçim kurulu:
Madde 11 - (Değişik: 19/2/1987 - 3330/1 md.)
Yüksek Seçim Kurulu yedi asıl ve dört yedek üyeden oluşur. Üyelerin altısı
Yargıtay, beşi Danıştay Genel Kurullarınca kendi üyeleri arasından üye tamsayı-
larının salt çoğunluğunun gizli oyu ile seçilir. Bu üyeler salt çoğunluk ve giz-
li oyla aralarından bir başkan ve bir başkanvekili seçerler.
Yüksek Seçim Kurulu üyelerinin görev süresi altı yıldır. Süresi biten üyeler
yeniden seçilebilir.
Yeni üyelerin tamamının seçilmelerine kadar eski üyeler görevlerine devam
ederler.
Başkanvekili, başkanlık görevlerinin yapılmasında başkana yardım ve bulunma-
dığı zaman ona vekillik eder. Başkanvekilinin de engeli halinde, asıl üyelerin
en yaşlısı başkanlık görevini yerine getirir.
Her yenileme seçiminden sonra, Yüksek Seçim Kuruluna Yargıtay ve Danış-
tay`dan seçilmiş üyeler arasından ad çekme ile ikişer yedek üye ayrılır. Başkan
ve başkanvekili ad çekmeye girmezler.
Başkan veya başkanvekilinin bu görevi bırakması halinde, boşalan yer için
Yüksek Seçim Kurulunca yeniden seçim yapılır; başkan veya başkanvekilliğinden
ayrılan üye, bu göreve yeni seçilen üyenin yerini alır.
(EK: 5/6/1997 - 4265/1 md.) Yüksek Seçim Kurulu Başkanı, Başkanlık görevi
süresince kurumundan izinli sayılır. Ancak kurumundaki aylık, ödenek ve her tür-
lü zam ve tazminatlar ile diğer özlük haklarından aynen yararlanmaya devam eder.
(Ek fıkralar: 11/9/1987- KHK 290/1 md.; aynen kabül: 26/8/1999 - 4448/1 md.)
Yüksek Seçim Kurulunun sekreterlik ile idari, mali ve diğer yardımcı hizmet-
lerini yürütmek üzere, kurul bünyesinde "İdari ve Mali İşler Dairesi Başkanlığı"
kurulmuştur.
Daire Başkanı ile şube müdürleri, Yüksek Seçim Kurulu Başkanının teklifi
üzerine, Yüksek Seçim Kurulu kararı ile, diğer personel ise Yüksek Seçim Kurulu
Başkanı tarafından atanır. Bu Kanunun 30 uncu maddesinin ikinci fıkrası ile
üçüncü fıkrasının personelin başka kurumlara nakli ile ilgili hükümleri Daire ve
personeli hakkında da uygulanır.
Üye seçimi zamanı:
Madde 12 - (Değişik: 19/2/1987 - 3330/2 md.)
Yüksek Seçim Kurulunun görev süresi biten üyeleri yerine yenilerinin belir-
lenmesi için üç yılda bir ocak ayının ikinci yarısında seçim yapılır.
Bu süre içinde üye sayısında azalma olursa, eksiklik yukarıdaki madde gere-
ğince tamamlanır. Bu yoldan seçilen kimse, yerine seçildiği üyenin süresini ta-
mamlar. Seçim, başkan veya başkanvekilinin kuruldan ayrılmış olması nedeniyle
yapılmış ise, yeni üyenin de katılmasıyla başkan veya başkanvekili seçimi yapıl-
dıktan sonra, bu seçimin sonucuna ve 11 inci maddenin son fıkrasında belirtilen
esasa göre yeni üyenin yeri belirlenir.
Karar verme:
Madde 13 - Yüksek Seçim Kurulu, kararlarını salt çoğunlukla verir; oyların
eşitliği halinde başkanın katıldığı taraf üstün tutulur.
Yüksek Seçim Kurulunun nihai kararları ile, prensip kararları Resmi Gaze-
te`de, en kısa zamanda yayınlanır.
Görev ve yetkileri:
Madde 14 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
Yüksek Seçim Kurulunun görev ve yetkileri şunlardır:
1. (Değişik: 31/3/1988 - 3420/1 md.) Seçimlerde, içine oy pusulası konulacak
olan zarfların, icabında her seçim için başka başka renk ve ölçüde olmak ve ge-
rek piyasada, gerek Devlet Malzeme Ofisince imal edilen veya ettirilen veya de-
polarında bulunan zarfların renkle-
rinden ve ölçülerinden farklı ve kağıdında "Türkiye Cumhuriyeti Yüksek Seçim Ku-
rulu" filigranı bulunmak üzere, yeteri kadar özel zarf imal ettirmek ve bu ima-
latı, kağıt hamurundan başlıyarak zarfın, imaline ve teslim alınmasına kadar
olan safhalarını; yapılacak işin hacmi, süresi ve niteliği dikkate alınarak be-
lirleyeceği kendi üye veya üyelerinin veya imal ve teslim yerinde yetki vereceği
ilçe seçim kurulu başkanının, il seçim kurulu başkanı ya da üyesi hakim veya ha-
kimlerinin devamlı gözetim ve denetimi altında yaptırmak ve bu zarfları il seçim
kurullarına, her ilin ihtiyacına yetecek sayıda, alındı belgeleri karşılığında
göndermek,
2. Özel zarfların imali için gerekli "Türkiye Cumhuriyeti Yüksek Seçim Kuru-
lu" filigran kalıpları ile zarf ölçü kalıplarını yaptırıp gerekli miktarda kağıt
ve zarf imalinden sonra saklamak,
Katlanıp bir kenarı yapıştırıldıktan sonra zarf haline gelebilen "Türkiye
Cumhuriyeti Yüksek Seçim Kurulu" filigranını taşıyan birleşik oy pusulalarını,
her (400)`ü ve her (400)`lük paketi, aynı numarayı taşımak üzere bastırmak ve
her sandık için bir paket, ilçe seçim kurullarına zamanında ulaştırmak,
Oyunu kullanan seçmenin parmağının işaretleneceği özel boyayı ithal veya
imal ettirmek, sandık kurullarında zamanında bulundurmak, saklamak.
3. Bu Kanunda sözkonusu edilen bütün işlemlerin gerektirdiği form, evrak,
liste gibi her türlü basılı kağıdın tasarım ve baskısını yaptırmak, il ve ilçe
seçim kurullarına zamanında ve ihtiyacı kadar ulaşımını sağlamak,
4. (Değişik: 31/3/1988 - 3420/1 md.) Tüzüklerine göre ilk genel kongresini
yapmış olup, illerin en az yarısında ve en az altı ay evvel il ve ilçe teşkila-
tını kurmuş bulunan siyasi partilerin adlarını, ilçe seçim kurullarının yeniden
kurulması için öngörülen ayların ikinci haftasında tespit ve ilan etmek,
5. İl ve İlçe seçim kurullarının teşekkülünü sağlamak, İl seçim kurulları-
nın teşekkülüne, işlemlerine ve kararlarına karşı yapılacak itirazları, oy verme
gününden önce ve itiraz konusunun gerektirdiği süratle, kesin karara bağlamak,
6. Adaylığa ait itirazlar hakkında bu Kanun ve özel kanunları gereğince ke-
sin karar vermek,
7. İl seçim kurullarınca, oy verme günü işlemleri hakkında verilmiş olan ka-
rarlara karşı yapılan itirazları derhal inceleyip kesin karara bağlamak,
8. İl seçim kurullarınca düzenlenen tutanaklara karşı yapılan itirazları in-
celeyip kesin karara bağlamak,
9. Seçimlerden sonra, kendisine süresi içinde yapılan, seçimin sonucuna
müessir olacak ve o çevre seçiminin veya seçilenlerden bir veya birkaçının tuta-
nağının iptalini gerektirecek mahiyette itirazları, altkurullara yapılan itiraz-
ların silsilesine ve sürelerine uygunluğunu araştırmaksızın inceleyip kesin ka-
rara bağlamak,
10. İl seçim kurulları başkanlıklarınca seçim işlerinin yürütülmesi hakkında
sorulacak hususları derhal cevaplandırmak ve seçimin bütün yurtta düzenle yapıl-
masını sağlayacak tedbirleri almak ve bu hususta gereken genelgeleri zamanında
yapmak,
11. (Değişik: 31/3/1988 - 3420/1 md.) Siyasi partilerin milletvekili genel ve
ara seçimlerine ve belediye başkanlığı ile belediye meclisi, il genel meclisi
üyelikleri genel ve ara seçimlerine katılabilmeleri için illerin en az yarısın-
da, oy verme gününden en az altı ay evvel teşkilat kurmuş ve büyük kongrelerini
yapmış olmaları veya Türkiye Büyük Millet Meclisinde gruplarının bulunması şart-
tır.
Bir ilde teşkilatlanma, merkez ilçesi dahil o ilin ilçelerinin en az üçte
birinde teşkilat kurmayı gerektirir. Bu esaslar dairesinde seçime katılabilecek
siyasi partiler tespit ve seçimin başlangıç tarihinden on gün, seçimin yenilen-
mesi halinde yenileme kararının ilanından sonraki beş gün içinde ilan etmek.
(Ek fıkralar: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
12. Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğü kuruluş ve işleyişi ve diğer çalışma konu-
ları ile ilgili ilkeleri belirlemek, yönetmelikleri yayınlamak, programlarını
yapmak ve denetlemek.
13. Kanunla kendisine verilen başkaca görevleri yapmak.(1)
İl seçim kurulu:
Madde 15 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
İl Seçim Kurulu, iki yılda bir Ocak ayının son haftasında, il merkezinde gö-
rev yapan en yüksek dereceli üç yargıçtan kurulur. Bunlardan derecesi en yüksek
olanı kurulun başkanıdır. Kurulun yargıçlardan iki de yedek üyesi vardır. Bu su-
retle kurulan il seçim kurulu iki yıl süre ile görev yapar.
Kurul başkanlığı ile asıl ve yedek üyelikleri için, aynı derecedeki yargıç-
lar arasında en kıdemlisi ve kıdemde eşitlik halinde en yaşlısı görevlendirilir.
İl seçim kurulu başkanlığı ile, asıl ve yedek üyeliklerini ve ilçe seçim ku-
rulu başkanlığını yapacak olan yargıçlardan biri herhangi bir sebeple bu görevi
yapamaz ve o yerde bu görevi yapabilecek başka bir yargıç da bulunmazsa, o yerin
bağlı olduğu ağır ceza mahkemesinin yargı çevresi içinde bulunan ve görevinden
ayrılmasında sakınca görülmeyen bir yargıca, merciince bu yetki verilir.
Eksiklerin, ağır ceza çevresi içindeki yargıçlardan tamamlanmasına imkan bu-
lunmayan hallerde, bu ağır ceza merkezine en yakın ağır ceza mahkemelerinin yar-
gı çevresi içindeki yargıçlardan biri, yukarıdaki usule göre yetki verilerek
gönderilir.
Bu suretle kendisine yetki verilen yargıcın gelip görevine başlamasına ka-
dar, seçim kurulu başkanlığını, kurulun kendi arasından gizli oyla seçeceği bir
üye yapar.
Görev ve yetkileri:
Madde 16 - İl seçim kurulunun başlıca görev ve yetkileri şunlardır:
1. İl seçim çevresi içinde seçimin düzenle yürütülmesini sağlamak için gere-
ken bütün tedbirleri almak ve seçim işlerini denetlemek,
2. İlçe seçim kurullarına oy sandıklarını ve bu kanunda yazılı diğer seçim
araç ve gereçlerini göndermek,
3. İlçe seçim kurullarının teşekkülüne, işlemlerine ve kararlarına karşı ya-
pılan itirazları inceliyerek derhal karara bağlamak,
4. İlçe seçim kurulları başkanlıklarınca seçim işlerinin yürütülmesi hakkın-
da sorulacak hususları derhal cevaplandırmak,
5. Aday beyanname veya listelerini almak ve ilan etmek, bunlar hakkında ya-
pılacak itirazları incelemek ve bu beyanname veya listelerden kanuna göre mute-
ber olmıyanlar hakkında karar vermek, geçici ve kesin aday listelerini yerlerine
göndermek ve ilan etmek,
6. İle bağlı ilçe seçim kurullarından gelen tutanakları birleştirerek il se-
çim çevresi için bir tutanak düzenlemek,
7. Kanunla kendisine verilen başkaca görevleri yapmak.
Siyasi parti temsilcileri:
Madde 17 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
Son Milletvekili ve Cumhuriyet Senatosu genel ve ara seçimlerinde kendi lis-
tesinden yasama meclislerinden birine seçilmiş en az bir üyeye sahip olan veya
14 üncü maddenin dördüncü bendi gereğince Yüksek Seçim Kurulunca tespit ve ilan
edilen siyasi partilerden o il ve ilçede teşkilatı bulunanlar, il ve ilçe seçim
kurullarında birer temsilci bulundururlar. Bu temsilciler kurulun bütün çalışma-
larına ve görüşmelerine katılırlar, oy kullanamazlar. Ancak, Yüksek Seçim Kuru-
lunca 14 üncü
----------------
(1) Bu hükmün uygulanmasında ek 1 ve 5 nci maddelere bakınız.
KANUNLAR, HAZİRAN 1988 (EK - 2)
maddenin onbirinci bendi gereğince yapılan ilandan seçime katılamayacağı anlaşı-
lan veya o seçim çevresinde seçime katılmayan partilerin bu kurullarda temsilci
bulundurma hakları sona erer.
Görüşülen iş hakkında siyasi partiler temsilcileri görüşlerini bildirirler-
se, kurul, bunları da dinledikten sonra, kendi arasında işi görüşerek karar ve-
rir ve kararı temsilcilere bildirir.
Siyasi parti temsilcilerinin toplantılara katılmamaları, işlerin görüşülme-
sini durdurmaz.
İlçe seçim kurulu:
Madde 18 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
İlçe seçim kurulu, iki yılda bir Ocak ayının son haftasında, bir başkan ile
altı asıl ve altı yedek üyeden kurulur ve iki yıl süre ile görev yapar. İlçedeki
en yüksek dereceli yargıç kurulun başkanıdır. Bu kurul asıl üyeleriyle toplanır.
Bir asıl üyenin katılmadığı toplantıya, öncelikle o üyenin yedeği çağırılır.
İlçede aynı derecede birkaç yargıç bulunduğu takdirde en kıdemlisi, kıdemde
de eşitlik halinde en yaşlısı seçim kuruluna başkanlık eder.
İl merkezlerinde kurulacak merkez ilçe seçim kurullarına, il seçim kurulla-
rına başkanlık edecek yargıçtan sonra gelen en yüksek dereceli yargıç, kıdem ve
yaş sırasına göre başkanlık eder.
(Ek: 31/7/1998-4381/3 md.) Seçmen sayısı 25 000`i aşan ilçelerde seçim ev-
rakının dağıtım ve toplanması sandık kurul başkanları ve en az bir üyenin eğiti-
mi ile sandık kurullarından sonuçların alınması ve birleştirilerek bağlı olduğu
ilçe seçim kuruluna teslim görevini niyabeten yerine getirmek amacıyla, geçici
ilçe seçim kurulları oluşturulabilir. Bu kurullar bir başkanla altı üyeden
oluşur. İl ve ilçe seçim kurullarında görev almış yargıçlardan sonra gelen en
yüksek dereceli yargıçlar kıdem ve yaş sırasına göre bu kurullara başkanlık
eder. Kurulun iki üyesi kurul başkanınca kamu görevlileri arasından belirlenir.
Dört üye ise dört yedeği ile birlikte 19 uncu madde esaslarına göre siyasi par-
tilerden alınır. Bu kurulların çalışma usul ve esasları, kurulacağı ilçeler
ile sayısı ve görev süresi Yüksek Seçim Kurulu tarafından kararlaştırılır.
İlçe seçim kurulu üyelikleri:
Madde 19 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
1. İlçe seçim kurulunun dört asıl ve dört yedek üyesi siyasi partilerden
alınır.
Bu üyeler aşağıda yazılı olduğu gibi belli edilir:
İlçe seçim kurulu başkanı, bu kurulun yeniden kurulması için yukarıdaki mad-
dede öngörülen sürenin başında, ilçede teşkilatı bulunan ve son milletvekili ge-
nel seçiminde o ilçede en çok oy almış olan dört siyasi partiye birer asıl ve
birer yedek üye adını iki gün içinde bildirmelerini tebliğ eder.
Bu işlemle belirlenen veya süresi içinde ad bildiren siyasi parti sayısı
dörtten az olduğu takdirde, eksik kalan üyelikler, aynı şartları taşıyan diğer
siyasi partilerden, o ilçede aldıkları oyların büyüklük sırasına göre, aynı
usulle tamamlanır.
Oylarda eşitlik halinde ad çekilir.
Yukarıdaki hükümlerin uygulanmasına rağmen dört asıl ve dört yedek üyenin
tümü belirlenemediği takdirde, 14 üncü maddenin dördüncü bendi gereğince Yüksek
Seçim Kurulunun ilan ettiği siyasi partilerden o ilçede teşkilatı bulunanlar
tespit edilerek bunlar arasında ad çekilir. Ad çekmedeki sıraya göre, adı çıkan,
eksik üyelik
sayısı kadar siyasi partinin, yukarıda yazılan usulle bildireceği kimseler ilçe
seçim kurulu üyesi olur.
İlçe seçim kurulunun bu bentte gösterilen üyeliklerinden eksik kalanlar,
ikinci bent hükümleri gereğince tamamlanır.
2. Diğer iki asıl ve yedek üyelikle yukarıdaki bentte yazılan işlemler sonu-
cunda eksik kalan asıl ve yedek üyelikler, ilçe merkezinde görev yapan ve toplam
memuriyet süresi on yıldan fazla olan, yasama meclisleri veya yerel idare seçim-
lerinden birine siyasi parti adayı veya aday adayı olarak katılmamış ve evvelce
hiç bir siyasi partiye kaydolmamış Devlet memurlarını gösteren, o ilçedeki görev
süreleri esas alınarak düzenlenecek listenin ilk sekiz sırasında yer alanlar
arasından ad çekme ile belli edilir. Ad çekme, birinci bent hükümleri gereğince
tespit edilen asıl üyeler huzurunda ilçe seçim kurulu başkanı tarafından yapı-
lır. Ad çekme sırasında, adları önce çıkanlar asıl, sonrakiler sıra ile yedek
üye olur. Bu yoldan her asıl üyenin yedeği belirlenir. Ancak, aynı bakanlığa
mensup memurlardan birden fazla asıl üye olamaz; zorunlu durumlar saklıdır.
3. İlçe seçim kurulu başkanı, siyasi partiler arasında yapılan ad çekmenin
gün ve saatini, ad çekmeye katılan siyasi partilere tebliğ eder.
Görev süresi içinde asıl üyeliklerde vukubulacak boşalmalar, eksilen asıl
üyenin yerine kendi yedeği getirilmek suretiyle doldurulur. Yedek üyeliklerdeki
eksilmeler, eksilen üyenin niteliğine göre, seçilmesinde uygulanan hükümler ge-
reğince tamamlanır.
14 üncü maddenin onbirinci bendi gereğince yapılan tespit ve ilandan seçime
katılamayacağı anlaşılan veya o seçim çevresinde seçime katılmayan partinin ilçe
seçim kurulundaki üyelerinin görevi sona erer. Bu yoldan boşalan üyelikler, o
seçim çevresinde seçime katılan ve ilçe seçim kurulunda üyesi bulunmayan parti-
ler hakkında birinci bentte yazılan hükümlerin uygulanmasıyla belirlenir.
İlçe seçim kurulunda boşalan göreve getirilen kimse, yerine geldiği üyenin
süresini tamamlar.
Görev ve yetkileri:
Madde 20 - İlçe seçim kurullarının, başlıca görev ve yetkileri şunlardır:
1. İlçe çevresinde seçimin düzenle yürütülmesini sağlamak için gereken bütün
tedbirleri almak ve seçim işlerini denetlemek,
2. Sandık kurullarını kurmak,
3. İlçedeki sandık kurullarına, oy sandıklarını ve bu kanunda yazılı diğer
seçim araç ve gereçlerini göndermek,
4. Sandık kurullarının teşekküllerine, işlemlerine ve kararlarına karşı ya-
pılan itirazları inceliyerek karara bağlamak,
5. Sandık kurulları başkanlıklarınca seçim işlerinin yürütülmesi hakkında
sorulacak hususları derhal cevaplandırmak,
6. İlçe çevresindeki sandık kurullarından gelen tutanakları birleştirerek,
ilçe seçim tutanağını düzenlemek ve bu tutanağı seçim işlerine ait diğer evrak
ile birlikte il seçim kuruluna derhal teslim etmek,
7. Kanunla kendisine verilen başkaca görevleri yapmak.
Sandık kurulu:
Madde 21 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
Sandık kurulu bir başkan ile altı asıl ve altı yedek üyeden kurulur. Bu ku-
rul asıl üyeleriyle toplanır.
*
Sandık kurulu başkanının seçimi:
Madde 22 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
İlçe seçim kurulu başkanı, ilçe seçim kuruluna siyasi partiler dışından
getirilen asıl üyelerle görüşerek sandığın kurulacağı seçim bölgesi içindeki
veya dışındaki seçmenler arasından iyi ün sahibi olmakla tanınmış, okur - yazar
kimselerden, kurula bağlı seçim bölgelerindeki sandıklardan her biri için birer
kişi olmak üzere bir liste düzenler.
Kurulun, siyasi partilerden seçilmiş asıl üyelerinden her biri de, ilçe se-
çim kurulu başkanınca belirlenecek süre içinde, yukarıdaki fıkrada gösterilen
nitelikte birer liste düzenleyerek başkanlığa verir. Belirlenen süre içinde lis-
te vermeyen parti temsilcisi, bu hakkından vazgeçmiş sayılır.
Yukarıdaki fıkralar gereğince düzenlenen listelerde her sandık için adı öne-
rilen başkan adayları arasında ad çekilerek sandık kurulu başkanları belirlenir.
Şu kadar ki, 648 sayılı Siyasi Partiler Kanununa göre partilere üye olamaya-
cak kimseler ile köy muhtarları, görev yaptıkları köylerde sandık kurulu başkanı
olamazlar.
Sandık kurulu başkanının görevi başına gelmemesi halinde, yerine kurul üye-
lerinden en yaşlısı başkanlık eder.
Sandık kurulu üyelikleri:
Madde 23 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
Sandık kurulu üyelikleri aşağıdaki şekilde belli edilir:
İlçe seçim kurulu başkanı, o seçim çevresinde seçime katılan ve ilçede teş-
kilatı bulunan siyasi partilerden, son milletvekili genel seçiminde o ilçede en
çok oy almış olan beş partiye, her sandık için birer asıl ve birer yedek üye
adını beş gün içinde bildirmelerini tebliğ eder.
Bu yoldan tespit edilen sandık kurulu üye sayısı beşten az olduğu takdirde,
eksik kalan üyelikler, aynı şartları taşıyan diğer siyasi partilerden, aldıkları
oyların büyüklük sırasına göre, aynı usulle tamamlanır.
Oylarda eşitlik halinde ad çekilir.
Yukarıdaki hükümlerin uygulanmasına rağmen beş asıl ve beş yedek üyenin tümü
belirlenemediği takdirde, o ilçede seçime katılan ve teşkilatı bulunan diğer si-
yasi partiler arasında ad çekilir. Ad çekmedeki sıraya göre, adı çıkan, eksik
üyelik sayısı kadar siyasi partinin yukarıda yazılan usulle bildireceği kimse-
ler, sandık kurulu üyesi olur.
Bundan başka, sandığın bulunduğu köy ve mahalle ihtiyar heyeti ve ihtiyar
meclisi asıl ve yedek üyelerinden keza ad çekme ile iki kişi seçilir. Bu ad çek-
me sırasına göre ilki asıl, diğeri yedek üyedir. Şu kadar ki; bu fıkra gereğince
görevlendirilecek sandık kurulu asıl ve yedek üyeliklerine yetecek kadar ihtiyar
heyeti ve ihtiyar meclisi asıl ve yedek üyesi bulunmayan köy ve mahallelerde
noksan üyelikler, yukarıdaki fıkralarda yazılan hükümlerin sandık kurullarına
üye vermemiş partiler hakkında uygulanmasıyla tamamlanır.
Yukarıdaki fıkralar gereğince belirlenen sandık kurulu asıl üyelerinden gö-
reve gelmeyenin yerine, öncelikle, gelmeyen üyenin yedeği alınır.
Sandık kurulu başkan ve üyelikleri için ad çekme işlemleri, ilçe seçim kuru-
lu huzurunda, bu kurulun başkanı tarafından yapılır.
Üyeliklerin bu şekilde doldurulması mümkün olmazsa, eksikler, ilçe seçim ku-
rulu başkanı tarafından, o çevrede bulunan ve sandık kurulunda görev verilmesin-
de sakınca olmayan kimselerden doldurulur.
*
Sandık kurullarının kurulması ve görev süresi:
Madde 24 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
Sandık kurulları Yüksek Seçim Kurulunca tespit ve ilan edilen tarihte kuru-
lur.
Bu kurulların asıl ve yedek üyeleri, her seçim çevresinin yerel özellikleri
gözönüne alınarak Yüksek Seçim Kurulunca tespit edilecek tarihlerde göreve baş-
larlar ve sayıma ilişkin evrak ve belgeler ilçe seçim kuruluna teslim edilinceye
kadar aralıksız çalışmaya devam ederler.
Adaylar ve müşahitleri:
Madde 25 - Sandık başı işlemlerini takibetmek üzere, siyasi partiler ve ba-
ğımsız adaylar, birer müşahit gönderebilirler.
Kurullarda görev alamayacak olanlar:
Madde 26 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
İdare amirleri, zabıta amir ve memurları, Askeri Ceza Kanununun 3 üncü mad-
desinde yazılı askeri şahıslar, Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeleri ve adaylar,
bu Kanunda gösterilen kurullara seçilemezler.
648 sayılı Siyasi Partiler Kanununa göre, siyasi partilere üye olamayacak
kimseler; bu kurullarda üye, müşahit veya temsilci olarak, siyasi partiler tara-
fından görevlendirilemezler.
And içme:
Madde 27 - Yüksek Seçim Kurulu, il ve ilçe seçim kurulları başkan, asıl ve
yedek üyeleri, görevlerine başlamadan önce, kurul önünde birer birer şöyle and
içerler:
(Hiçbir tesir altında kalmaksızın, hiç kimseden korkmadan, seçim sonuçları-
nın tam ve doğru olarak belirmesi için görevimi kanuna göre, dosdoğru yapacağıma
namusum, vicdanım ve bütün mukaddesatım üzerine and içerim.)
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Seçim Öncesi İşleri
BİRİNCİ KESİM
Seçmen Kütükleri
Kuruluş ve tanımlar:
Madde 28 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
A) Kuruluş:
Yüksek Seçim Kuruluna bağlı olarak Ankara`da bir "Seçmen Kütüğü Genel Müdür-
lüğü" ile her ilçede "Seçmen Kütükleri Bürosu" kurulmuştur.
B) Tanımlar:
1. Bu Yasaya göre seçmen olan vatandaşları tek olarak tanımlayan ve seçmenin
oturduğu yeri belirleyen bilgileri kapsayan bilgisayar ortamına "Seçmen Kütüğü"
denilir.
2. Seçmen Kütüğü, Yüksek Seçim Kuruluna bağlı olarak kurulan Seçmen Kütüğü
Genel Müdürlüğü tarafından, bu Yasaya uygun olarak tasarlanacak, planlanacak,
Yönetilecek ve yürütülecek çalışmalarla elde edilir.
3. Bir seçmene ait ve seçmeni tanımlamak için kullanılan; adı, soyadı, doğum
yılı ve doğum yeri gibi kayıtların her birine "Veri" denilir.
4. Bir seçmeni tek olarak tanımlayan verilerin bütününe "Seçmene Ait Bilgi"
denilir.
*
5. Seçmenin devamlı oturduğu konutun bulunduğu ilçe, muhtarlık, sokak isim-
leri ile binanın kapı ve varsa daire numarası "Seçmenin Adresi" dir.
6. Her seçmen; seçmen kütüğü sıra numarası, adı, soyadı, ana ve babasının
adı, doğduğu ilçe, doğum yılı ile belirlenir ve tanımlanır.
7. Seçmen kütüğündeki bilgilerin; bu Kanunda yazıldığı şekilde değiştirilme-
si, düzeltilmesi ve tamamlanmasına Seçmen Kütüğünün "Güncelleştirilme" si deni-
lir.
Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğü çalışma amaç ve ilkeleri:
Madde 29 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğü kuruluşunun çalışma amacı; yasalara uygun ola-
rak seçmen vatandaşın eksiksiz belirlenmesini, mükerrer yazımın önlenmesini,
seçmenin kolay, hızlı, doğru oy vermesini, seçimin çabuk sonuçlanmasını, müker-
rer oy kullanan seçmenlerin tespitini, vatandaşların görev ve sorumluluklarına
uygun siyasal haklarını yüksek oranda kullanmalarını sağlayacak bilginin; top-
lanması, düzenlenmesi, saklanması, işlenmesi, kullanılır hale getirilmesi ve ge-
rekli yerlere ulaştırılmasını ve dağıtımını sağlamaktır.
Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğü; çalışmalarını, proje, program, raporlama ve
gelişmiş yönetim tekniklerine uygun olarak Yüksek Seçim Kurulunca tespit edilen
ilkeler içinde yürütür. Genel Müdür, Yüksek Seçim Kurulunca onaylanan programına
uygun, aylık ve haftalık raporlarla çalışmalarını Yüksek Seçim Kuruluna sunar.
Genel Müdürlüğün denetleme ilke ve yöntemi, Yüksek Seçim Kurulunca belirle-
nir ve uygulanır.
Yüksek Seçim Kurulunca; seçmen kütüğünün önemi, düzenleme yöntemleri, seç-
menlerin görevleri, bu çalışmanın vatandaşa ve devlet hayatına katkı ve yararla-
rı, bu çalışmada uygulanan teknikler ve gerekli bilgiler; bütün ülke ve vatan-
daşları kapsayan, sürekli tanıtma programları ile yaygınlaştırılır.
Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğü ile Seçmen Kütük Bürolarının kuruluşu ve yöne-
timi:
Madde 30 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğü, Yüksek Seçim Kurulunca sözleşmeli veya devam-
lılık esasına göre atanan ve bu kurula bağlı bir genel müdür; merkez ilçe ve di-
ğer ilçelerdeki seçmen kütük büroları da bağlı bulundukları ilçe seçim kurulu
başkanı tarafından, bu Kanunda yazılı esaslar dairesinde yönetilir.
Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğü ile seçmen kütük bürolarının kuruluş şeması,
birimleri, birimler arasındaki ilişkiler, görev tanımlamaları, yetki ve sorumlu-
lukları, mensuplarının nitelikleri, göreve alınmaları, yükseltilmeleri, nakille-
ri, haklarında disiplin kovuşturması yapılması ve sair özlük işlemlerine dair
hükümler, bu Kanunun 31 inci maddesi ile 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun
ilgili hükümleri gözönünde tutularak genel müdürlükçe hazırlanıp, Yüksek Seçim
Kurulunca kabul edilip onaylanacak bir genelgeyle düzenlenir.
(Değişik Üçüncü fıkra: 11/9/1987 -KHK 290/2 md.; aynen kabül: 26/8/1999 -
4448/2 md.) Seçmen Kütüğü Genel Müdürü, Genel Müdür Yardımcısı ve şube müdürleri
Yüksek Seçim Kurulu kararı ile, diğer personel ise, Yüksek Seçim Kurulu Başkanı
tarafından atanır. Seçmen kütük büroları personeli, İlçe Seçim Kurulu Başkanının
teklifi üzerine veya re`sen Yüksek Seçim Kurulu Başkanı tarafından atanır. Genel
Müdürlük personeli, gerektiğinde yukarıda belirtilen atamaya yetkili merciin
teklifi üzerine kamu kurumlarına bu kurumların atamaya yetkili amirlerince 657
sayılı Kanun hükümlerine göre atanabilirler.
(Dördüncü ve beşinci fıkralar Mülga: 11/9/1987 -KHK 290/2 md.; aynen kabül:
26/8/1999 - 4448/2 md.)
Seçmen kütük bürolarında görevli (...)(1) memurların sicil amirleri bağlı
bulundukları ilçe seçim kurulu başkanıdır.Bunlar hakkında uyarma ve kınama ceza-
larını doğrudan doğruya uygulamaya ilçe seçim kurulu başkanı yetkilidir.
İlçe seçim kurulu başkanı işlerin müsaadesi nispetinde seçmen kütükleri bü-
rosu memurlarının o yerdeki adalet hizmetlerinde geçici olarak çalıştırılmaları-
na müsaade edebilir.
(Ek: 13/9/1991-KHK-455/1 md.) İlçelerin seçim bürolarında birer seçim müdürü
bulunur.
(Ek: 31/7/1998-4381/4 md.) İlçe seçmen kütük büroları ve il seçim kurulla-
rı için öncelikle adliye ve hükümet konaklarında yeterli nitelikte yer ayırmak-
la Cumhuriyet Başsavcıları ile mülki amirler görevlidir.
Devamlı veya geçici personel ve görevlendirme yetkisi:
Madde 31 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Yüksek Seçim Kurulu; 657 sayılı Devlet Memurları Kanununa göre; Seçmen Kütü-
ğü Genel Müdürlüğünde; devamlı, geçici ve sözleşmeli, diğer seçim işlerinde de-
vamlı ve geçici personel çalıştırabilir.
Genel Müdürlüğün devamlı, geçici ve sözleşmeli personeli, evvelce herhangi
bir siyasi partiye üye, herhangi bir seçimde siyasi parti listesinden aday olma-
mış kişiler arasından seçilir.
Seçim işlerinde ve seçmen kütüğü yazım, düzenleme, denetleme ve güncelleş-
tirilmesinde, il ve ilçe seçim kurulu başkanları; Yüksek Seçim Kurulunun belir-
leyeceği ilkeler içinde; mahalle ve köy muhtar ve ihtiyar heyet veya meclisleri
üyelerini; Devlet, katma bütçeli idare, özel idare, belediye, iktisadi devlet
teşekkülleri ve kamu tüzelkişiliklerindeki (hakimler, cumhuriyet savcıları, vali
ve kaymakamlar, nahiye müdürleri, askeri şahıslar, zabıta amir ve memurları
hariç) bütün memur, işçi ve hizmetlileri görevlendirebilir; bunlar dışında da
gerekli gördüğü kimseleri çalıştırabilir.
Yüksek seçim kurulunun kararlarının bağlayıcılığı:
Madde 32 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
Seçmen kütüğünün kurulması, güncelleştirilmesi ve bundan elde edilecek lis-
te, çizelge ve diğer malzemenin gerekli yerlere ulaştırılması ve dağıtılması
için, Yüksek Seçim Kurulunca alınacak kararlar bütün kamu kuruluşlarını ve gö-
revlilerini bağlar.
Yazım ve denetleme işlerinde görevlendirileceklerin ödev ve yetkileriyle
yazım hazırlıkları, yazım ve denetimin yapılış ve yazım ve denetim formlarının
şekilleri ve bunların ne gibi bilgileri taşıyacağı, ne suretle doldurulacağı,
yazımda, denetlemede ve sürekli ara çalışmalarda ne cins evrak kullanılacağı,
evrakın teslimi, yazımın denetlenmesi ilke, yöntem ve kuralları Yüksek Seçim
Kurulunca belirtilir.
Seçmen kütüğü düzenlenmesi:
Madde 33 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Seçmen kütüğü; her dört yılda bir yeniden düzenlenir, sürekli bilgi toplama
ve her iki yılda bir genel denetleme ile güncelleştirilir.
Düzenleme, sürekli güncelleştirme ve genel denetleme kural, yöntem ve tek-
nikleriyle Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğünün bilgi işlem; ilke, kural ve yöntem-
leri Yüksek Seçim Kurulunca düzenlenecek genelge ile belirlenir.
Yazım ve denetlemede toplanan bilgileri, seçmene ait bilgilerin verilerin-
deki değişimleri belirleyen ad, soyad, yaş, cinsiyet tashihi, seçme ehliyetini
kaybetme, (kısıtlanma, kamu hizmetinden yasaklanma) veya yeniden kazanma gibi
yargı kararlarına, vatandaşlıktan ıskat veya yeniden vatandaşlık hakkını kazan-
dığını gösteren bilgiler ile vefat ettiğini tespit eden bilgilere seçim bölgesi
içinde ve dışında vukubulan ikametgah değişikliklerine ait verilere, Yüksek
Seçim Kurulunun belirleyeceği kural ve
-----------------------------
(1) Bu aradaki "şef ve" ibaresi 13/9/1991 tarih ve 455 sayılı KHK`nin 1 inci
maddesi ile kaldırılmış olup, metinden çıkarılmıştır.
önteme uygun olarak toplanacak diğer belgelere dayanılarak, seçmen kütüğü ku-
rulur ve güncelleştirilir.
Kütüğe yazılma esasları:
Madde 34 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
Seçmenlik sıfatının tayininde esas, seçmen kütüğüdür.
Seçmen kütüğünde; seçmenin; adı, soyadı, baba adı, ana adı doğum yılı, doğ-
duğu ilçe adı, oturduğu yer adresi bulunması esastır.
(Değişik: 27/10/1995 - 4125/3 md.) Bu Kanunun uygulanmasında herkes, nüfus
kütüğünde yazılı bulunan doğduğu ay ve güne göre işleme tabi tutulur. Ancak,
o yıl seçim yapılması durumunda seçmen listeleri hazırlanırken on sekiz yaşın
doldurulmuş olmasının hesabında seçim günü ( o gün dahil) esas alınır.
Seçmene ait bilgi eksik ise; bilgi tamamlanıncaya kadar seçmen, sandık seç-
men listesine yazılmaz.
Tamamlama kuralları; Yüksek Seçim Kurulunca belirlenir ve yayınlanır.
Sandık bölgesinde oturan seçmenlere ait bilgileri kapsayan sandık seçmen
listeleri seçmen kütüğünden çıkarılır.
Sandık seçmen listesinde yazılı olmayan seçmen oy veremez.
Seçmen kütüğüne seçmen bir kez yazılır ve birden fazla oy kullanamaz.
Yazım, görevlilerin insan oturan yerleri birer birer gezip seçmenleri görme-
leri suretiyle yapılır.
Yazım memuru yazım sırasında, yazım yerinde bulunan seçmeni yazar. Seçmenin
bildireceği oturduğu yerin adresi yazılır. Seri numaralı yazım formu her seç-
mene imzalatılır.
Yurt dışında oturan vatandaşların yazımı:
Madde 35 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
Yazım sırasında Türkiye sınırları dışında oturmakta olanların seçmen kütü-
ğüne yazımı aşağıdaki kurala uygun olarak Yüksek Seçim Kurulu Seçmen Kütüğü
Genel Müdürlüğünce yapılır.
a) Yurt dışında altı aydan fazla oturanlar, Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğünün
belirteceği yerlerden sağlayacakları formu doldururlar.
b) Bu formu bağlı oldukları yer konsolosunun veya belirleyeceği memurun ya-
nında imzalarlar; form, konsoloslukça mühürlenir.
c) Formun birinci nüshası Yüksek Seçim Kurulu Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğü-
ne konsolosluk tarafından gönderilir.
d) Formun ikinci nüshası konsoloslukça, sıra numarasına göre saklanır.
e) Formun üçüncü nüshası vatandaşa iade edilir.
f) Yurt dışında oturan vatandaşların Türkiye`deki son ikametgahları da for-
ma yazılır. Sandık seçmen listesinde bu bildirim gözönüne alınır.
g) Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğü kendine gelen formlarda yazılı kişiyi seç-
men kütüğüne kaydeder.
Genel yazım ve denetleme:
Madde 36 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Seçmen kütüğünün dört yılda bir yeniden düzenlenmesi ve iki yılda bir denet-
lenmesi için gerekli bilgileri toplamak amacıyla, bütün Türkiye`de aynı zamanda
Nisan ayının ikinci pazar günü yazım yapılır.
Yüksek Seçim Kurulu, kütüğün düzenlenmesi ve yazım sırasında, bu Kanunda
öngörülen gereklere göre genelgelerle belirteceği diğer yöntem, teknik ve kural-
ları uygular.
Yazım günü, saat 05.00`ten itibaren yazımın bittiği alışılmış araçlarla ilan
edilinceye kadar görevlilerden başka kimselerin bulundukları yerden ayrılmaları
yasaktır.
Ancak yazım ve denetim işleminin her halde aynı gün saat 19.00 a kadar bi-
tirilmiş olması gerekir.
Yüksek Seçim Kurulunun bu Kanunun 14 üncü maddesinin dördüncü fıkrasına
göre ilan edeceği siyasi parti ilçe başkanları, yazım memurunun yanına bir tem-
silci verebilirler.
Temsilci isimleri, ilçe seçim kurulunun isteği üzerine bildirilen sürede
liste halinde teslim edilir. İsimleri bildirilen siyasi parti temsilcileri ilçe
seçim kurulu başkanlığından aldıkları belge ile temsilcilik görevini yaparlar.
Bu listedeki isimler ve görev yerleri sonradan değiştirilmez.
(Ek: 30/5/1997-KHK-572/26 md.) Seçmen kütüğü yazımı sırasında, seçmenin oyu-
nu kullanmasını engelleyecek bir özürlülüğü varsa, forma kaydedilir.
Yazımda esas bilgi kaynakları:
Madde 37 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Seçmen kütüğü yazımı sırasında, formlara yazılacak bilginin tespitinde resmi
belgeler esas tutulur.
Yazım sırasında 38 inci maddeye göre düzenlenmiş kroki ve cetvelden yarar-
lanılır.
Seçmenin devamlı oturduğu adresin tespitinde muhtarlıkların, varsa apartman
yöneticilerinin kayıtlarından faydalanılır.
Muhtarlık krokisi ve binalar cetveli:
Madde 38 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
Şehir ve kasabalarda, ilçe seçim kurulu başkanının denetlemesi altında bele-
diyeler, her muhtarlık için, iki yılda bir "Muhtarlık Krokisi" düzenlemek zorun-
dadırlar.
A) Krokide:
1. Muhtarlık sınırları ile, bu sınırlar içindeki sokakların adları ve her
sokağın baş ve sonundaki binaların numaraları.
2. Muhtarlık, sokaklara ayrılmamış dağınık yapılardan ibaret ise, bu dağı-
nık yapılar numaraları ile birlikte, okunaklı şekilde gösterilir.
B) Köylerde ve kroki yapılmasına teknik imkan bulunmayan şehir ve kasabalar-
da kroki yerini tutmak üzere, her muhtarlık için (Binalar Cetveli) düzenlenir.
(Binalar Cetveli) ilçe seçim kurulu başkanının denetimi altında, şehir ve
kasabalarda belediyelerce, köylerde muhtarlıklarca yapılır.
C) Muhtarlıkta, numarası olmayan ve içinde insan oturan yerler bulunduğu
takdirde, bu yerler numaralanır.
Yukarıda (B) bendinde yazılı (Binalar Cetveli), (C) bendinde numarasız
yerlerin numaralanması işlemi, İstatistik Genel Müdürlüğünün (Numaralama Yönet-
meliği) esaslarına göre yapılır.
Muhtarlık krokisi ve binalar cetveli, yıl sonu durumunu gösterecek şekilde
düzenlenir.
Yukarıdaki madde gereğince, her muhtarlık için düzenlenen kroki veya binalar
cetvelinin onaylı birer örneği, ilçe seçim kurulu başkanı tarafından 14 üncü
maddenin dördüncü fıkrasına göre ilan edilen siyasi partilerin ilçe başkanlık-
larına, her iki yılda bir, Yüksek Seçim Kurulunun belirleyeceği ayda alındı bel-
gesi karşılığı verilir.
Muhtarlık bölgesi askı listesi:
Madde 39 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Seçmen kütüğündeki yanlışların düzeltilmesi ve eksiklerin tamamlanması ama-
cıyla;
Seçmen kütüğünde yazılı adreslere göre aynı muhtarlıkta oturan ve seçmen
kütüğünde yazılı seçmenlerin; seçmen kütüğü numarası, adı ve soyadı, ana ve baba
adı, doğum yılı, doğum yeri, adresi yazılı olduğu ve seçmen soyadı alfabe sıra-
sına göre sıralanmış listeye "Muhtarlık Bölgesi Askı Listesi" denir.
Muhtarlık bölgesi askı listesi her yıl sonundaki kesinleşmiş mevcut bilgi-
lere dayanılarak seçmen kütüğünden elde edilir.
Muhtarlık bölgesi askı listesi; her yıl mart ayında;
1. a) Ait olduğu muhtarlığa iki nüsha,
b) 14 üncü maddenin dördüncü fıkrasına göre ilan edilen siyasi partilerin
o ilçedeki ilçe başkanlarına bir nüsha,
c) İlçe seçim kurulu işlerinde kullanılmak üzere iki nüsha, ilçe seçim kuru-
lu başkanlıklarına,
2. İşlemlerde kullanılmak üzere blr nüsha il seçim kurulu başkanlıklarına,
Gönderilir.
Askı zamanı ve süresi:
Madde 40 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
Muhtarlık bölgesi askı listesi, her yıl, Nisan ayının ilk Pazartesi günü
muhtarlıklarda askıya çıkarılır ve iki hafta süre ile askıda kalır.
Muhtarlık bölgesi askı listeleri, ait oldukları mahalle veya köylerde, hal-
kın kolaylıkla görüp okuyabileceği yerlere asılır. Bunların asıldıkları tarih ve
yerler, seçim bölgelerinin ayrıldığı sandık bölgelerini gösteren cetvel ile bir-
likte, mahalli gazetelerle ve ayrıca alışılmış araç ve usullerle ilan edilir.
Listelerin hangi tarihlerde ve nerelere asıldığı, ilanın ne suretle yapıl-
dığı, ilçe seçim kurulu başkanı tarafından görevlendirilen kimselerce bir tuta-
nakla tespit olunur. Listelerin askıdan indirildiği tarih de ayrı bir tutanak-
la tespit edilir. Bu tutanaklar, ilçe seçim kurulu başkanı tarafından ayrı bir
dosyada saklanır.
İlçe seçim kurulu başkanı, askı listelerinin asıldıkları tarih ve yerleri
bir yazı ile mahallin mülki amirine derhal bildirir.
Asılı kaldıkları sürece, muhtarlık bölgesi askı listelerinin korunmasından;
idare amirleriyle zabıta amir ve memurları sorumludur.
İlçe seçim kurulu başkanı, askı devam ettiği sürece muhtarlık bölgesi seç-
men sayısını da gözönünde tutarak seçmenlerin adlarını aramalarını ve inceleme-
lerini kolaylaştırmak üzere gerekli tedbirleri alır. Muhtar veya ihtiyar heyeti
üyelerinden veya bu iş için görevlendirilmiş kimselerden birinin, müracaatlar
için uygun düşen belli saatlerde askı yerinde devamlı olarak hazır bulunmasını
sağlar ve durumu askı yerinde ilan eder.
Mükerrer yazım:
Madde 41 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
Seçmen kütüğünde; adı ve soyadı, ana ve baba adı, doğum yeri ve doğduğu yılı
belirten verileri aynı olan seçmene ait iki bilgi bir tek seçmeni tanımlar.
Bu takdirde Yüksek Seçim Kurulu Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğü, seçmen sıra
numarası büyük olan bilgiyi seçmen kütüğünde bırakır, diğerini mükerrer liste-
sine alır.
Mükerrer listesinde bilgi iki yıl saklanır.
Askı listesinde; seçmene ait bilgilerde;
a) Adı ve soyadı aynı olup da, baba adı, ana adı, doğum yılı, doğduğu ilçe-
ye ait verilerden biri veya ikisi farklı,
b) Adı ve soyadında bir veya iki harf ve (a) fıkrasında yazılı diğer veri-
lerden biri farklı,
c) Adı, ve soyadı, aynı, diğerinde bir isim fazla, (a)`da yazılı diğer veri-
ler aynı veya biri farklı,
d) Adresi farklı, (a)`da yazılı diğer verilerden biri veya ikisi farklı,
e) Ayrıca Yüksek Seçim Kurulunun belirleyeceği,
Durumlar bulunduğunda; itiraz üzerine veya resen; ilçe seçim kurulu başka-
nı; bilginin tek veya birden fazla seçmeni tanımlamış olup olmadığına karar
verir. Karar işlenmek üzere Yüksek Seçim Kurulu Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğüne
gönderilir.
Sandık bölgesi askı listesi:
Madde 42 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
Bu Kanunun 122 nci maddesine göre seçmen kütüğüne işlenmesi gereken karar-
ların, seçmen kütüğüne işlenmesinden sonra elde edilen kütükten, sandık bölgesi
askı listesi çıkarılır.
Sandık bölgesi askı listelerinde, 43 üncü maddede yazılı, sandık seçmen
listesindeki bilgiler aynı sıra ile bulunur.
Bu liste il ve ilçe seçim kurulu başkanlıklarına gönderilir. İlçe seçim ku-
rulu başkanları 14 üncü maddenin dördüncü fıkrasına göre ilan edilen siyasi par-
tilerin o ilçedeki başkanlarına bu listenin bir suretini teslim eder.
Sandık seçmen listesi:
Madde 43 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
Seçmen kütüğünde yazılı adreslerine göre aynı sandık bölgesinde oturan,
seçmen kütüğünde yazılı seçmenleri; seçmen kütüğü numarası, adı, soyadı, ana ve
baba adı, doğum yılı, doğum yeri, adresinin yazılı olduğu ve soyadı alfabe
sırasına göre sıralanmış listeye "Sandık Seçmen Listesi" denilir. Sandık seçmen
listesinin her sayfasında ait olduğu, il, ilçe, muhtarlık isimleri ve sandık
numarası ile geçerlik süresi belirtilir. Sandık kuruluna verilecek nüshalarda
ayrıca sandık başı işlemleri için gerekli sütunlar bulunur.
Sandık seçmen listeleri; oy verme gününden 120 gün önce seçmen kütüğünde
kesinleşmiş mevcut bilgilere dayanılarak çıkarılır.
Sandık seçmen listesi oy verme gününden 30 gün önce,
1. a) Her sandık için iki nüsha sandık kurulu başkanına,
b) Birer nüsha seçime katılan siyasi partilerin ilçe başkanlıklarına, oy
verme gününden 20 gün önce,
c) Bir nüsha ilgili muhtarlığa, oy verme gününden 20 gün önce.
Teslim edilmek üzere ilgili seçim kurulu başkanlıklarına,
2. İlçe seçim kurulu işlemlerinde kullanılmak üzere iki nüsha ilgili ilçe
seçim kurulu başkanlıklarına,
3. İşlemlerde kullanılmak üzere bir nüsha ilgili il seçim kurulu başkanlık-
larına,
Gönderilir.
Muhtarlıklardaki sandık seçmen listelerini vatandaşlar her zaman inceleye-
bilir.
Muhtarlar, oy verme gününden 10 gün önceden oy verme günü saat 17.00`ye
kadar; çalışma saatleri içinde seçmenlerin sandık numarası, sandık yeri ve oy
verme hakkındaki sualleri cevaplandırmak; seçim kurullarının yayınlarını dağıt-
mak; seçim kurullarının vatandaşın kolay ve doğru oy vermesi için hazırlayacağı
afiş, işaret, levha ve benzerlerini asmak ve dağıtmak, bu işlem için seçim ku-
rulu ayrıca personel görevlendirirse, bu personele yardımcı olmak zorundadırlar.
Seçmen bilgi kağıdı:
Madde 44 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
Seçmen kütüğünde kayıtlı her seçmen için, seçmene hangi seçim bölgesinde,
kaç numaralı sandıkta oy vereceğini, seçmen sıra numarası ve diğer bilgileri
bildirmek amacıyla bir seçmen bilgi kağıdı hazırlanır ve seçim çevrelerinin
özelliklerine göre Yüksek Seçim Kurulunca tespit edilen esaslar dairesinde
gönderilir veya dağıtılır.
Seçmen bilgi kağıdı hiçbir surette kimlik belirlemesinde belge olarak kul-
lanılmaz; bu husus kağıdın üzerine yazılır.
Seçmen kütüğü il ve ilçe listesi:
Madde 45 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
Seçmen kütüğünde yazılı seçmenlere ait bilgiler; her yıl seçmenlerin otur-
dukları il ve ilçeye göre ayrılmış listeler halinde, il ve ilçe seçim kurulu
başkanlıklarına birer nüsha gönderilir.
Bu listelerin son iki yıllık olanı kurul üyelerinin incelemelerine açık
tutulur.
Bu listelerin çıkarılma, gönderilme ve saklanma kural ve yöntemleri Yüksek
Seçim Kurulunca belirlenir.
Yüksek Seçim Kurulu Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğü; ülke, il ve ilçe düzeyin-
de seçmen soyadı alfabe ve seçmen kütüğü sıra numarasına göre düzenlenmiş liste-
lerin; düzenleme, siyasi partilerin inceleme kural ve sürelerini belirler.
Çalışmaların görüşülmesi:
Madde 46 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğünün program, tasarım, alınan sonuçlar, hazır-
lanan genelgeler ve tüm uygulamalarını tanıtan raporu, 14 üncü maddenin dördüncü
fıkrasına göre ilan edilen siyasi partilerin gönderecekleri birer temsilcinin,
Yüksek Seçim Kurulu üyelerinin, Seçmen Kütüğü Genel Müdürü ve gerekli gördüğü
üç personelinin katılacağı ve Yüksek Seçim Kurulu Başkanı başkanlığında yapı-
lacak toplantıda görüşülür.
Toplantı günü üç ayda bir olmak üzere, Yüksek Seçim Kurulu Başkanı tarafın-
dan saptanır. Toplantı, belirlenen gün ve saatte gelenlerle yetinilerek açılır.
Bu toplantılarda, katılanların, çalışmalar hakkında bilgi alması amaçlanır,
karar alınmaz.
Toplantı, bu maddede yazılı olanlar dışındakilere kapalıdır. Görüşme özeti
Yüksek Seçim Kurulunca katılanlara toplantıdan sonraki bir ay içinde gönderilir.
Toplantının toplanma ve görüşme kuralları, Yüksek Seçim Kurulu tarafından
belirlenir ve katılacaklara bildirilir.
Seçmen kütüğünün saklanması ve ilgililere verilmesi (1)
Madde 47 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Yüksek Seçim Kurulu Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğü; her yıl sonuna göre seç-
men kütüğünü ve bu kütükten elde edilmiş listenin bir suretini Yüksek Seçim Ku-
rulu Başkanına teslim eder.
Seçmen kütüğünün suretleri Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğünde kalır.
Yüksek Seçim Kurulu Başkanına teslim edilen seçmen kütüğünü saklama ve ince-
leme kuralları Yüksek Seçim Kurulu tarafından belirlenir ve yayınlanır.
(Ek:29/11/2000-4609/1 md.) Seçmen kütükleri; seçimlere katılma yeterliliğini
taşıyan siyasi parti merkezlerince yahut yetkilendirilmiş il veya ilçe başkanlarınca,
talep edildiğinde; Yüksek Seçim Kurulu tarafından belirlenen gideri Maliye veznesine
yatırılmak ve makbuzu ibraz edilmek kaydı ile, bir seçim döneminde iki defadan fazla
olmamak üzere ilçe seçim kurulu başkanınca, bilgisayar ortamında veya liste
düzeyinde imza mukabilinde, istek sahibine verilir.
------------------------------
(1)Bu madde başlığı, "Seçmen kütüğünün saklanması" iken 29/11/2000 tarih ve
4609 sayılı Kanunla metne işlendiği şekilde değiştirilmiştir.
Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğündeki bilgilerden, diğer devlet kuruluşlarının
yararlanma yöntem ve kuralları, yasa ile düzenlenir.
Madde 48 - (Mülga: 17/5/1979-2234/5 md.)
İKİNCİ KESİM
Seçim Propagandası
Propaganda serbestliği ve süresi:
Madde 49 - (Değişik: 25/8/1961-356/1 md.)
Seçimlerde propaganda, bu kanun hükümleri dairesinde serbesttir.
(Değişik: 10/9/1987-3403/1 md.) Propaganda, oy verme gününden önceki onuncu
günün sabahında başlar ve oy verme gününden önceki günün saat 18.00`inde sona
erer.
Açık yerlerde propaganda:
Madde 50 - Seçim zamanında, genel yollar üzerinde, mabetlerde, kamu hizmeti
görülen bina ve tesislerde ve ilçe seçim kurullarınca gösterileceklerden başka
meydanlarda toplu olarak sözlü propaganda yapılması yasaktır.
İlçe seçim kurulları, gidiş - gelişi bozmıyacak ve pazarların kurulmasına
engel olmıyacak surette toplantıların genel olarak yapıldığı ve varsa elektrik
tesisatı olan yerleri seçmek suretiyle hangi meydanlarda toplu olarak sözlü
propaganda yapılabileceğini tesbit ederler.
Siyasi partilerin toplu olarak sözlü propaganda yapmak için müracaatları
üzerine, toplantı, meydan, gün, sıra ve saatlerini ilçe seçim kurulu ad çekme
ile belirtir ve ilgililere tebliğ eder. Bağımsız adaylar için de aynı suretle
haftada bir gün ayrılır.
Açık yerlerde, güneş battıktan doğuncaya kadar toplu olarak, sözlü propagan-
da yapılamaz.
Kapalı yerlerde propaganda:
Madde 51 - Seçimlere katılan siyasi partiler veya bağımsız adaylar adına
kapalı yer toplantısı yapılabilir.
Kapalı yer toplantısı yapmak isteyenler, üç kişilik bir heyet kurar ve en
yakın zabıta amir veya memuruna haber verirler. Köylerde, muhtara veya vekiline
haber vermek kafidir
Heyetin görevleri, toplantının düzenini sağlamak, kanunlara karşı hareket-
leri, edep törelerine aykırı veya suç işlemeye kışkırtıcı mahiyet taşıyan söz
veya fiilleri, önlemektir.
Heyet, yukarıki fıkraya aykırı bir durum baş gösterdiğinde, bunu önlemeye
çalışır, gerekirse zabıtayı çağırır.
Heyet, toplantıda hazır bulunanlardan söz alacak olanları tayin ve tahdit
edebilir.
Bu toplantılarda yapılacak konuşmalar, 56 ncı madde hükmü saklı kalmak üze-
re, hoparlörle yayınlanabilir.
Kapalı yer toplantılarına, toplantıyı idare eden heyetin isteği veya yetkili
seçim kurullarının kararı dışında, zabıta amir ve memurları, muhtar veya ihtiyar
meclisleri, hiçbir suretle müdahale edemezler.
Mabetlerde, okullarda, kışla, karargah, ordugah gibi askeri bina ve tesis-
lerle askeri mahfillerde ve kamu hizmeti görülen diğer yerlerde, kapalı yer
toplantısı yapılamaz.
Radyo ve televizyonla propaganda:
Madde 52 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
(Değişik: 10/6/1983-2839/46 md.) Özel kanunlardaki hükümler saklı kalmak
üzere, seçime katılan siyasi partiler, oy verme gününden önceki 7 nci günden
itibaren oy verme gününden önceki gün saat 18.00`e kadar radyo ve televizyonda
propaganda yapabilirler.
(Değişik: 23/5/1987 - 3377/3 md.) Seçime katılan;
a) Siyasi partilere ilk gün 10, son gün 10 dakikayı geçmemek üzere, program-
larını ve yapacakları işleri anlatan iki konuşma,
b) Mecliste grubu bulunan siyasi partilerin herbirine ilaveten 10`ar dakika-
lık propaganda,
c) Değişik: 27/10/1995 - 4125/4 md.) İktidar partisine veya iktidar parti-
lerinden büyük olanına 20 dakikalık, iktidar partilerinden diğerlerine 15`er
dakikalık ilave propaganda.
d) Ana muhalefet partisine ilaveten 10 dakikalık propaganda,
Hakkı verilir. Bu propaganda sürelerinin yarısını aşmamak üzere siyasi par-
tiler bu propagandalarını görüntülü olarak da verebilirler. Görüntülü propagan-
dalar TRT dışında hazırlatılır. Görüntülü propagandalarda siyasi partiler yap-
tıkları ve yapacakları icraatı anlatırlar. Bu propagandalarda suç teşkil edecek
görüntülere yer verilemez. Siyasi partilerin bu propagandaları bir defada
iki dakikadan az olamıyacağı gibi bir günde toplam süresi on dakikayı geçemez.
Siyasi partiler propaganda haklarını TRT`nin birden fazla kanalına dağıtabilir-
ler. Yüksek Seçim Kurulu, TRT imkanlarına göre bu görüntülerin hangi süre içinde
TRT`ye teslim edileceğini ve TRT`deki gösterilme zamanlarını tanzim eder. Bu
görüntülerde suç teşkil eden bir husus bulunduğu takdirde Yüksek Seçim Kurulu
bunların yayımına izin vermez.
Siyasi partiler radyo ve televizyonla ilk konuşmalarında seçim beyannamele-
rini izah ederler.
Radyo ve televizyon konuşmaları Türkiye`deki bütün radyo ve televizyon pos-
taları ile aynı zamanda yayınlanır.
Radyo ve televizyonda, yayınlanacak propaganda konuşmalarının her gün hangi
saatte, hangi parti adına yapılacağı, Türkiye Radyo ve Televizyonları tarafın-
dan haber yayınları sırasında, önceden duyurulur.
(Değişik: 10/6/1983-2839/46 md.) Radyo ve televizyonda yapılacak propaganda
yayınlarının, tam bir tarafsızlık ve eşitlik içinde yapılması, Yüksek Seçim Ku-
rulu ile Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu tarafından sağlanır.
(Değişik: 28/3/1986-3270/22 md.) Televizyonda seçime katılan siyasi parti-
ler adına (.................) (1) yukarıdaki fıkralar gereğince yayınlanacak
propaganda konuşmalarında Türk Bayrağı ile Yüksek Seçim Kurulunun tespit edeceği
yere asılacak olan bu kurulun belirlediği büyüklükteki parti bayrağı ve konuş-
mayı yapan kişi dışında hiçbir görüntüye yer verilmez Konuşmacılar, ceket giyme
ve kravat takmak zorundadırlar; bayanlar tayyör giyerler.
Mülga fıkra: 10/9/1987-3403/2 md.) md.)
(Ek: 27/10/1995 - 4125/4 md.) Özel radyo ve televizyonlarda siyasi parti-
lerin propaganda konuşmaları TRT`de uygulanan usul ve esaslara göre yapılır.
Bu yayınlar ulusal nitelikte olanlarda Yüksek Seçim Kurulunca, yerel nitelikte
olanlarda İl Seçim Kurullarınca tanzim ve denetlenir. Bu hüküm dışında propa-
gandaya ilişkin yayın yapılamaz. Bu hükme aykırı davrananlar hakkında 298 sa-
yılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 151/2 hük-
mü uygulanır.
-------------------
(1) Bu fıkradaki "2 nci fıkranın (d) bendi dışında" ibaresi Anayasa Mahkemesinin
22/5/1987 tarih ve E. 1987/3, K. 1987/13 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
Müracaat:
Madde 53 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
Seçimlere katılan siyasi partilerin genel merkezleri radyo ve televizyonda
propaganda yapmak istediklerini oy verme gününden önceki yirmi birinci gün akşa-
mına kadar Yüksek Seçim Kuruluna yazılı olarak bildirirler.
Yayın zamanının tesbiti:
Madde 54 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Yüksek Seçim Kurulu, radyo ve televizyonda yayın için başvuran partiler ara-
sında, bunların birer temsilcisiyle Türkiye Radyo - Televizyon Kurumu temsilci-
lerinin önünde ad çekerek yayın zaman ve sıralarını tayin eder. Bu ad çekme, oy
verme gününden en az yirmi gün önce yapılır. Radyo ve televizyon yayınlarının
başlangıç saati, partilerin sayısı ve en uygun dinleme imkanları gözönüne alına-
rak Yüksek Seçim Kurulunca kararlaştırılır. Radyo ve televizyon yayınları en geç
saat 22.00 ye kadar devam eder.
Radyo ve televizyon konuşmalarının tesbiti:
Madde 55 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
Siyasi partiler adına radyo ve televizyon ile yapılacak konuşmalar, Yüksek
Seçim Kurulunun görevlendireceği bir kurul üyesi huzurunda adına konuşma yapı-
lacak siyasi partinin isteğine uygun olarak yayından önce veya yayın sırasında
ses ve görüntü alma cihazı ile tespit edilir. Konuşmanın hangi parti adına ve
kimin tarafından yapıldığına dair görevli kurul üyesiyle radyo ve televizyon
idaresinde görevli en az iki kişi tarafından tutanak düzenlenir. Konuşmaları
tespit eden bant ve sair tespit araçları Yüksek Seçim Kurulu tarafından sakla-
nır.
Konuşmalar bir dava konusu yapıldığı ve istenildiği takdirde merciine veri-
lir.
Suç teşkil eden konuşmaları yapanlar hakkında kanunen belli olan cezalar
bir mislinden iki misline kadar artırılarak hükmolunur.
Özel Radyo ve Televizyonlarla Yayın
Madde 55/A - (Ek: 28/12/1993 - 3959/2 md.) (1)
Seçimlerin başlangıç tarihinden oy verme gününün bitimine kadar özel radyo
ve televizyon kuruluşları yapacakları yayınlarda 2954 sayılı Türkiye Radyo ve
Televizyon Kanununun 5,20,22,23 üncü maddeleri ile 31 inci maddenin ikinci fık-
rası hükümlerine tabidir.
Yukarıdaki fıkra hükümlerine göre özel radyo ve televizyonların yayın ilke-
lerinin belirlenmesinde Yüksek Seçim Kurulu görevli ve yetkilidir.
Yapılacak yayınların yukarıdaki esaslara uygunluğunun gözetim,ve değerlen-
dirilmesinde ülke çapında yayın yapan özel radyo ve televizyonlar için Yüksek
Seçim Kurulu; bunun dışında yayın yapan özel radyo ve televizyonlar için yayı-
nın yapıldığı yer ilçe seçim kurulları görevli ve yetkilidir.
İlçe seçim kurullarının verdiği kararlara karşı 24 saat içinde il seçim ku-
rullarına itiraz edilebilir.İl seçim kurulunun kararı kesindir.
Ülke çapında yayın yapan özel radyo ve televizyonların hangileri olduğunu
belirlemeye Yüksek Seçim Kurulu yetkilidir. Yüksek Seçim Kurulunun buna ilişkin
kararı Resmi Gazetede yayımlanır.
Hoparlörle propaganda:
Madde 56 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Hoparlörle propaganda, halkın huzur ve rahatını bozmamak ve 50 nci maddenin
son fıkrası hükümlerine uymak şartıyla serbesttir. Şu kadar ki, başka bir parti
veya bağımsız aday adına açık veya kapalı yer toplantısı yapılan saatlerde, bu
toplantıların yapıldığı yer veya binalardan işitilecek ve bu toplantıları rahat-
sız edecek biçimde hoparlörle propaganda yapılamaz.
--------------
(1) 28/12/1993 tarih ve 3959 sayılı Kanunun Geçici 1 inci maddesi,bu maddenin
sadece ilk genel yerel seçimlerde uygulanacağını hükme bağlamıştır.
3645 - 1
İlçe seçim kurulları kendiliğinden veya siyasi partilerin istekleri üzerine
mahallin özelliklerini gözönünde tutarak hoparlörle yayının yerini, zamanını,
süresini ve diğer şartlarını tespite yetkilidir.
Siyasi partiler isterlerse ilçe seçim kurulunun düzenleyeceği programa göre
varsa belediye hoparlörlerinden bedeli karşılığında eşit surette faydalanabi-
lirler.
El ilanları:
Madde 57 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Seçimlere katılan siyasi partiler, bağımsız adaylar, el ilanı ve her türlü
matbua dağıtmakta serbesttir. Ancak, oy verme gününden önceki günün saat
18.00`den sonra ilan, beyanname, genelge, açık mektup ve her çeşit propaganda
mahiyeti taşıyan matbuanın dağıtılması, yapıştırılması, asılması ve satılması
yasaktır. Oy pusulası her zaman dağıtılabilir.
KANUNLAR, ŞUBAT 1994 (Ek - 19)
Propaganda yayınlarına ilişkin yasaklar:
Madde 58 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Propaganda için kullanılan el ilanları ve diğer her türlü matbualar üzerin-
de, Türk Bayrağı, dini ibareler, bulundurulması yasaktır. Radyo ve televizyonda
yapılacak propaganda yayınlarıyla, diğer seçim propagandalarında, Türkçeden
başka dil ve yazı kullanılması yasaktır.
Muafiyet:
Madde 59 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Propaganda için kullanılan el ilanı mahiyetindeki matbualar, seçimin başlan-
gıcından propaganda süresinin sonuna kadar her türlü harç ve resimlerden muaf-
tır.
Duvar ilanı ve afişle propaganda yapmak yasağı:
Madde 60 - (Değişik: 28/12/1993-3959/3 md.)
Propaganda için afiş ve duvar ilanları ile her boyda parti flamaları,propa-
ganda bayrakları ve benzerleri şehir,kasaba ve beldelerde İlçe Seçim Kurulların-
ca gösterilecek yerlere asılır.
Parti genel merkezlerinde,il,ilçe,belde merkez binaları ile kapalı yerlerde
ve parti taşıtlarında,adayların özel taşıtlarında,konvoylarda,mitinglerde,miting
alanlarında,kapalı salon toplantılarında,miting ve toplantı günü kullanılan
afiş,bayrak,flama ve benzerleri bu hükmün dışındadır.
O sahadaki yerlerin sırası şehir ve kasabalarda İlçe Seçim Kurulunca,o çev-
rede seçime katılan siyasi partilere,birleşik oy pusulasındaki sıralamaya göre,
bağımsız adaylarda ise ad çekme sonucuna göre tespit edilir.
Bağımsız adaylar için yapılacak ad çekme,başvuran adayların veya temsilci-
lerinin önünde,oy verme gününden önceki yirminci gün akşamına kadar yapılır.
Hiçbir siyasi parti veya bağımsız adayca dördüncü fıkrada belirtilen tarih-
ten önce duvar ilanı,flama veya bayrak asılamaz.
Başka yerlere asma, kamuoyu yoklamaları ve hediye dağıtma yasağı (1)
Madde 61 - (Mülga: 17/5/1979-2234/5 md.; Yeniden düzenleme: 28/12/1993 -
3959/4 md.)
Yukarıdaki madde gereğince gösterilen yerlerden başka herhangi bir yerde
parti bayrağı,afiş ve propaganda flamaları ile ilan asılması,yapıştırılması veya
teşhiri yasaktır.
Bu suretle asılan,yapıştırılan veya teşhir edilen bayrak,afiş ve flamalarla
ilanlar,ilçe seçim kurulu kararı ile kaldırılır,kaldırma için yapılan masraflar,
bu bayrak ve flamalarla ilanların ait olduğu partiler veya bağımsız adaylarca
ödenir.
(Ek: 27/10/1995 - 4125/5 md.) Milletvekili genel seçimlerinde, seçimin baş-
langıç tarihinden itibaren yazılı, sözlü ve görsel basın ve yayın araçları ile
kamuoyu araştırmaları, anketler, tahminler, bilgi ve iletişim telefonları
yoluyla mini referandum gibi adlarla bir siyasi partinin veya adayın lehinde
veya aleyhinde veya vatandaşın oyunu etkileyecek biçimde yayın yapılması ve her-
hangi bir surette dağıtımı, partilerin ve adayların kendilerini tanıtıcı nite-
likte broşür ve el ilanları dışında herhangi bir hediye e eşantiyon dağıtmaları,
dağıttırmaları veya bunların üçüncü şahıslar ya da kurum ve kuruluşlar aracılığı
ile dağıtılması yasaktır. Başka kanunların bu fıkraya aykırı hükümleri uygulan-
maz.
Matbua dağıtımı:
Madde 62 - El ilanı mahiyetindeki matbuaları dağıtacak kimselerin seçme ye-
terliğini haiz olmaları şarttır.
Devlet, katma bütçeli idareler, il özel idareleri, belediyelerle bunlara
bağlı daire ve müesseseler, İktisadi Devlet teşekkülleri ve bunların kurdukları
müesseseler ve ortaklıkları ile diğer kamu tüzel kişiliklerinde memur ve hiz-
metli olarak çalışanlar, ilan dağıtamazlar.
Seçim süresince yapılamıyacak işler:
Madde 63 - 62 nci maddede sayılanlarla, umumi menfaatlere hadim cemiyetler
ve bunlarda görev almış bulunan memur ve hizmetliler seçimlerde de tarafsızlık-
larını muhafaza etmek zorundadırlar.
Yukarıda yazılı olanların, 5830 sayılı kanunda yazılı yasak hükümleri saklı
kalmak üzere seçim süresince :
a) Siyasi partilere veya adaylara her ne nam ile olursa olsun bağış ve yar-
dımlarda bulunmaları,
b) Memur ve hizmetlileriyle her türlü araç ve gereç ve imkanlarını siyasi
bir partinin veya adayın emrinde veya her hangi bir siyasi faaliyette çalıştır-
maları, kullanmaları veya kullandırmaları yasaktır.
--------------------
(1) Bu madde başlığı, 27/10/1995 tarih ve 4125 sayılı Kanunun 5 inci maddesiyle
düzenlenmiş olup, metne işlenmiştir.
3646 - 1
Birinci fıkrada yazılı olanlarla, Bankalar Kanununa tabi teşekküllerin, si-
yasi bir partinin lehinde veya aleyhinde veya vatandaşın oyuna tesir etmek mak-
sadiyle her türlü yayınlarda bulunmaları yasaktır. (1)
Daha önce basılmış ve yayınlanmış ve yukarıki fıkradaki mahiyeti taşıyan her
türlü kitap, broşür, afiş ve bunlara benzer yayınlar da aynı hükme tabidir.
Törenlere ait yasaklar:
Madde 64 - (Değişik: 19/2/1987-3330/4 md.)
Seçim propagandasının başlangıç tarihinden oy verme gününü takip eden güne
kadar olan süre içinde, 62 nci maddede sayılı bütün daire, teşekkül ve müessese-
lerle Bankalar Kanununa tabi teşekküllere ait kaynaklardan yapılan iş ve hizmet-
ler dolayısıyla, (açılış ve temel atma dahil) törenler tertiplemek, nutuklar
söylemek, de-
--------------------
(1) Bu hükmün uygulanmasında ek 6 ncı maddeye bakınız.
KANUNLAR, ŞUBAT 1994 (Ek - 19)
eçler vermek ve bunlar hakkında her türlü vasıtayla yayınlarda bulunmak yasak-
tır. (...) (1)
Başbakan ve bakanlara ilişkin yasaklar:
Madde 65 - (Değişik birinci fıkra: 19/2/1987 - 3330/5 md.)
Seçim propagandasının başlangıç tarihinden oy verme gününü takip eden güne
kadar olan süre içinde Başbakan ve bakanlarla, milletvekilleri, yurt içinde ya-
pacakları seçim propagandası ile ilgili gezileri makam otomobilleri ve resmi
hizmete tahsis edilen vasıtalarla yapamazlar. Bu maksatla yapacakları gezilerde,
protokol icabı olan karşılama ve uğurlamalarla törenler yapılamaz ve resmi ziya-
fet verilemez.
Yukarıda yazılı süre içinde Başbakan ve Bakanlar seçimle ilgili faaliyetle-
rinde ve konuşmalarında bu kanun hükümleriyle bağlıdırlar.
Memurların gezilere katılma yasağı:
Madde 66 - (Değişik: 19/2/1987 - 3330/6 md.)
Seçim propagandasının başlangıç tarihinden oy verme gününü takip eden güne
kadar geçen süre içinde Başbakan, bakanlar, milletvekilleri ve adayların seçim
propagandası ile ilgili olarak yapacakları gezilere hiç bir memur katılamaz.
ÜÇÜNCÜ KESİM
Araçlar
Araçların sağlanması:
Madde 67 - Seçim kurulu başkanları, seçim için gerekli bütün araçları ve
parayı zamanında ve muntazam bir surette sağlamak ve yerlerine göndermekle yü-
kümlüdürler.
Bu hususlarda kurul başkanlarının emirleri üzerine zabıta amir ve memurları,
belediyeler ve muhtarlıklar gerekli yardımlarda bulunması zorundadırlar.
Oy verme araçları ve teslimi:
Madde 68 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığı; il, ilçe seçim kurulları ile sandık kurul-
ları mühürlerini, seçmen işaret boyası ve ıstampasını ve seçim işleri için
mahallerinde sağlanamayan gerekli her çeşit kırtasiye ve gereçleri zamanında il
ve ilçe seçim kurulları başkanlıklarına gönderir ve o seçimde hangi malzemenin
sandık kurulu başkanlarına teslim edileceğini belirler.
İl seçim kurulu başkanları, oy verme gününden en az on gün önce ilçe seçim
kurulları başkanlıklarına, ilçe seçim kurulu başkanları da oy verme gününden en
az kırksekiz saat önce, aşağıda yazılı eşyadan o seçim için gerekli olanlarını
sandık kurulları başkanlarına teslimini sağlarlar.
1. Seçim bölgesinde her sandık için ağzı mühürlü bir kese içine konulmuş
numaralı bir mühür (Hangi sandığa, hangi numaralı mühürün verildiği bir tutanağa
geçirilir.).
2. Her seçim bölgesinde bulunacak kapalı oy verme yerleri sayısı toplamına
eşit miktarda çevre adaylarının onaylı listesi ile 76 ncı maddede yazılı levha,
3. İlçe seçim kurulu mühürü ile mühürlenmiş ve oy pusulalarının konulması-
na mahsus zarfları havi bir paket,
4. Oy sandıkları,
5. Sandık sayısınca ıstampa ve mürekkebi,
-------------------
(1) Bu maddedeki "Bu maddedeki yasaklar ara seçimlerde seçim çevresiyle sınır-
lıdır." ibaresi Anayasa Mahkemesinin 22/5/1987 tarih ve E. 1987/6, K.
1987/14 sayılı kararı ile iptal edilmiştir.
6. Sandık sayısınca örneğine uygun onaylı tutanak defteri,
7. Örneğine uygun basılı sayım cetvelleri,
8. Örneğine uygun basılı tutanak kağıtları,
9. Sandık sayısınca boş torba,
10. Uygun sayıda kopya kalemi,
11. Gerektiği takdirde oy verme yeri inşaası için malzeme,
12. O seçim çevresinde, seçimin özelliğine göre yeteri kadar beyaz boş kağıt
ve gerekli başka eşya,
13. Her yaprağı ilçe seçim kurulu tarafından mühürlü ve sonu onaylı, iki
nüsha sandık seçmen listesi,
14. Siyasi partiler tarafından kapalı oy verme yerlerine konulmak üzere ilçe
seçim kurulu başkanına teslim edilmiş bulunan basılı oy pusulaları,
15. Her bağımsız adayın, yalnız kendi ad ve soyadını taşıyan, ilçe seçim
kurulu başkanına teslim edilmiş bulunan oy pusulaları,
16. Üstü ilçe seçim kurulunca mühürlü ve numaralı birleşik oy pusulası pa-
keti,
17. Her sandık için "Evet" yazılı mühür,
18. Oyunu kullanan seçmen için özel işaret boyası ve ıstampası.
Tutanak defteri:
Madde 69 - Her kurulda bir tutanak defteri bulunur. İl seçim kurulları, kendi
tutanak defterlerini; ilçe seçim kurulları da kendi kurullarına ve sandık kurul-
larına ait tutanak defterlerini, sahifelerini numaralamak ve mühürlemek sure-
tiyle onaylarlar.
Kurulların işlem ve kararları bu defterlere yazılır ve başkan ve üyeler
tarafından imza olunur.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Seçim Günü İşleri
BİRİNCİ KESİM
Sandık Başı İşleri
Andiçme:
Madde 70 - Sandık kurulu başkan ve üyeleri, oy verme günü göreve başlamaz-
dan önce, ilk iş olarak, sandık başında, sandık kurulu ve hazır bulunanlar önün-
de birer birer şöyle and içerler:
(Hiçbir tesir altında kalmaksızın, hiç kimseden korkmadan, seçim sonuçları-
nın tam ve doğru olarak belirmesi için, görevimi kanuna göre dosdoğru yapacağı-
ma, namusum, vicdanım ve bütün mukaddesatım üzerine and içerim.)
Görev ve yetkiler:
Madde 71 - Sandık kurullarının başlıca görev ve yetkileri şunlardır:
1. Sandık alanı içinde seçimin düzenle geçmesi için gereken tedbirleri al-
mak ve oy verme işlerini yürütmek ve denetlemek,
2. Sandık alanında, sandığın konulacağı yeri tayin etmek ve sokak başlarına
bu yeri göze çarpacak surette gösterir işaretleri koymak veya alışılmış araçlar
ile duyurmak,
3. Oy verme işleri hakkında ileri sürülecek itirazları incelemek ve bir
karara, bağlamak ve kararlarını tutanak defterine geçirerek altını imzalamak,
4. Bu kararlardan itiraza uğrayanları derhal ilçe seçim kuruluna göndermek,
5. Bu kanundaki esaslara göre sandığa atılmış olan oy pusulalarını saymak,
dökümlerini ve sonuçlarını tutanağa geçirmek ve bunları seçim işlerine ait diğer
evrak ile birlikte, derhal ilçe seçim kuruluna teslim etmek,
6. Kendisine kanunla verilen başkaca görevleri yapmak.
Müşahitler:
Madde 72 - Siyasi partilerin müşahitleri ile adayları ve bağımsız adaylarla
müşahitleri, sandıkbaşı işlemlerini takip etmek üzere hazır bulunabilirler.
Bağımsız aday müşahitleri üçten fazla olursa, sandık kurulu başkanı bunlar
arasında ad çeker. Adları ilk çıkan üç müşahit, sandık başında bırakılır. Diğer-
leri, sandık alanında kalabilirler
Kurulda çoğunluğun sağlanması:
Madde 73 - Sandık başında, oy verme başlamazdan önce veya oy verme sırasın-
da, sandık kuruluna dahil siyasi parti üyelerinden biri veya birkaçı görevini
yapmazsa, ceza hükümleri saklı kalmak üzere, yerine siyasi parti yedek üyelerin-
den biri getirilir. Bu dahi mümkün olmaz ve kurul üyeleri üçten aşağı düşerse,
bu cihet tutanağa geçirilir ve eksikler, o sandık alanında seçme yeterliğini
haiz ve okur - yazar olanlar arasından, başkanın seçeceği kimselerle doldurulur.
Sandığın konulacağı yer:
Madde 74 - (Değişik: 31/7/1998-4381/5 md.) Sandıkların konulacağı yerleri ve
oy verme işinin vaktinde sona ermesi için gerekli tedbirleri ilçe seçim kurul-
larının denetiminde sandık kurulu tespit eder. Sandıkların konucağı yerlerin
belirlenmesinde seçmenin oyunu kolaylıkla, serbestçe ve gizli şekilde verebil-
mesi gözetilir. Özürlü seçmenlerin oylarını rahatlıkla kullanabilmeleri için
gerekli tedbirler alınır. Sandıklar okul (özel okullar ve özel dersaneler da-
hil) avlusu ve salonların elverişli kısımları gibi genel yerlere, yetmediği
takdirde kiralanacak kahvehane, lokanta gibi yerlere konur. Kışla, karargah,
ordugah gibi askeri bina ve tesislerle karakollara ve parti binalarına, muh-
tarlık odalarına sandık konulamaz. Üçten fazla sandık konulan binalarda bina
sorumlularının görev esasları Yüksek Seçim Kurulunca belirlenir.
Kapalı oy verme yeri:
Madde 75 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Sandık kurulları, oy serbestliğini ve gizliliğini sağlayacak şekilde, yeteri
kadar kapalı oy verme yeri hazırlar.
Seçmen, oy pusulasını kapalı oy verme yerinde, kendi eliyle katlayıp, zamklı
kenarını yapıştırmak, veya zarf kullanılan seçimlerde zarfa koyup kapatmak zo-
rundadır.
Oy verme yerinin nitelikleri:
Madde 76 - Kapalı oy verme yeri; içerisi dışardan gözetlenemeyecek ve oy
pusulasını seçmenin inceleyip zarflıyabileceği şekil ve nitelikte olur.
Aday listeleri ve bu kanunun oy verme serbetliğine ve gizliliğine dair
hükümlerinin levha halinde basılmış metni, kapalı oy verme yerinde asılı durur.
Kapalı oy verme yerinde masa veya benzeri bir şey bulundurulur.
Sandığın, birleşik oy pusulalarının ve zarfların kurulca mühürlenmesi:
Madde 77 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Sandık kurulu başkanı, oy verme işlerine başlamadan önce, sandığın boş oldu-
ğunu hazır bulunan sandık kurulu üyeleri ile müşahitler önünde tespit ederek
sandığı kapatır, mühür bozulmadan açılamıyacak şekilde sandık mühürü ile mühür-
ler.
Birleşik oy pusulası kullanılan seçimlerde, (Katlanıp zamklı kenarı yapış-
tırılarak kapatılmak suretiyle zarf haline getirilen birleşik oy pusulaları) bu
Kanunda (zarf) deyimi geçen hallerde zarf kabul edilir.
Şu kadar ki, zarflar için öngörülen çift mühür bulunmasına ilişkin hükümler
birleşik oy pusulalarına uygulanmaz.
Sandık kurulu, and içme, sandığı yerleştirme, kapalı oy verme yerini düzen-
leme işlerini bitirdikten sonra, hazır bulunanlar önünde, birleşik oy pusulala-
rını sayar, her birinin üzerine, sandık kurulu mühürünü basar, böylece üzerinde
sandık kurulunun mühürü bulunan birleşik oy pusulalarının sayısını tesbit eder.
Birleşik oy pusulası kullanılmayan seçimlerde, ilçe seçim kurulu başkanından
teslim alınan ve ilçe seçim kurulu başkanlığı mühürünü taşıyan özel zarfları
sayar, her birinin üzerine sandık kurulu mühürünü basar, böylece üzerinde biri
ilçe seçim kurulunun, diğeri sandık kurulunun mühürleri bulunan çift mühürlü
özel zarfların sayısını tespit eder.
Sandık kurulu, bu madde gereğince yaptığı işlemleri tutanak defterine geçi-
rip imzalar.
Birleşik oy pusulası:
Madde 78 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
Bağımsız adayların birleşik oy pusulasında kullanacakları özel işaretlerin,
seçimin başlangıç tarihinden en çok onbeş gün içinde, Yüksek Seçim Kuruluna bil-
dirilmesi gerekir.
Bu süre içinde bildirilmeyen veya Anayasanın temel ilkelerine aykırı olarak
bildirilen özel işaretler kullanılmaz.
Özel işaretler birbirine benzerse, önce bildirilen kabul ve diğeri reddolu-
nur. Ret iki gün içinde bağımsız adaya bildirilir. Bunlar üç gün içinde yenisini
vermezler veya verdikleri özel işaret yine kendisinden önce verilmiş diğer işa-
rete veya seçime katılan siyasi partilerin özel işaretlerine benzerse, artık o
bağımsız aday işaret kullanamaz.
Bir siyasi partinin, 2596 sayılı Kanun hükümlerine uygun olarak, kendisince
kabul edilmiş bulunan özel işaret ve benzerleri, diğer siyasi partiler ve bağım-
sız adaylar tarafından kullanılamaz.
Siyasi partilerin özel işaretleri hakkında, bağımsız adayların kullanacak-
ları özel işaretler hakkındaki yukardaki hükümler uygulanır.
(Altıncı fıkra Mülga: 28/12/1993 - 3959/10 md.)
İKİNCİ KESİM
Yasaklar ve Sandık Başı Düzeni
İçki ve silah taşıma yasağı :
Madde 79 - Oy verme günü, her ne suretle olursa olsun, ispirtolu içki satıl-
ması, içkili yerlerle umumi mahallerde her çeşit ispirtolu içki satılması, ve-
rilmesi, içilmesi yasaktır.
Oy verme günü, bütün umumi eğlence yerleri oy verme süresince kapalı ka-
lır. Eğlence yeri niteliğini haiz lokantalarda yalnız yemek verilir.
Oy verme günü, emniyet ve asayişi korumakla görevli olanlardan başka hiç-
bir kimse, köy, kasaba ve şehirlerde silah taşıyamaz.
Bu kanunun uygulanmasında silahtan maksat Türk Ceza Kanununun 189 uncu
maddesinde gösterilen aletlerdir.
Yayın yasağı:
Madde 80 - Seçim günü saat 18 e kadar radyolar ve her türlü yayın organla-
rı tarafından seçim ve seçim sonuçları ile ilgili haber, tahmin ve yorum yapıl-
ması yasaktır.
Saat 18 ile 21 arasında ancak radyolarda Yüksek Seçim Kurulu tarafından se-
çim ile ilgili olarak verilecek haber ve tebliğler yayınlanabilir.
Saat 21 den sonra bütün yayınlar serbesttir.
Sandık alanı, sandık yeri ve düzenin sağlanması:
Madde 81- Bu kanuna göre sandık alanı; sandığın, kapalı oy verme yerinin ve
sandık kurulunun yerleştiği mahallin yüz metre mesafesi içinde kalan çevredir.
Sandık alanında düzenin sağlanması sandık kurulu başkanına aittir.
Başkana ait yetkiler :
Madde 82 - Sandık alanında, seçmenin oyunu tam bir serbestlikle ve gizli şe-
kilde kullanmasına veya sandık kurulunun görevini yapmasına engel olmaya kalkı-
şanlara, yahut da oy verme işinin yolunda gitmesini aksatanlarla, sandık başı
işlemlerinin düzenini bozmaya yeltenenleri başkan uyarır. Bu uyarmayı dinlemi-
yenleri sandık alanından dışarı çıkartabilir. Bu kimse sandık kurulu üyesi ise,
ancak kurul kararı ile çıkartılabilir.
Bu işlerde zabıta kuvvetleri, başkanın emrine göre hareket etmek zorundadır-
lar.
Sandık alanında suç işlenmesi :
Madde 83 - Sandık alanında bir suç işlenmesi halinde, sandık kurulu, durumu
tutanağa geçirir ve sanığı zabıtaya teslim eder.
Sandık alanında suç işlenmesi :
Madde 83 - Sandık alanında bir suç işlenmesi halinde, sandık kurulu, durumu
tutanağa geçirir ve sanığı zabıtaya teslim eder.
Sandık alanında inzıbat tedbirleri:
Madde 84 - Sandık alanında, kurul üyeleriyle bu kanunla kendilerine yetki
verilmiş olanlardan ve seçmenlerden başka kimse bulunamaz.
Sandık alanında ancak, sandık kurulu başkanının gerektiğinde çağıracağı za-
bıta kuvvetleri bulunur. Alınacak inzıbati tedbirler, seçmenlerin seçim işleri-
ni takip etmelerini engelliyecek mahiyette olamaz.
Yukarıki fıkrada yazılı zabıta kuvvetleri dışında kalan zabıta amir ve me-
memurlariyle resmi üniforma giymiş kimseler ve silah taşıyanlar sandık alanına
giremezler.
(Ek: 28/12/1993 - 3959/5 md.) Ancak,olağanüstü hal,sıkıyönetim,seferberlik
ilan edilen yerlerde ve savaş durumlarında zabıta amir ve memurlarıyla silahlı
kuvvetler mensuplarının seçmen sıfatıyla kayıtlı bulundukları sandıkta oy kul-
lanmaları halinde yukarıdaki fıkra hükmü uygulanmaz.
Sandık alanı dışındaki inzıbat tedbirleri:
Madde 85 - Sandık alanı dışında, zabıtaya emir verme yetkisine sahip makam-
larla, zabıta amir ve memurları tarafından alınacak tedbirler, seçmenin sandık
alanına serbestçe girmesini engelleyici veya güçleştirici mahiyette olamaz.
Sandık kurulu başkanı, seçmenin sandık alanına serbestçe girmesini engelli-
yen veya güçleştiren her türlü hareketleri önler.
Ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde kurulan sandıklarda uygulanacak
esaslar
Madde 85/A - (Ek: 27/10/1995 - 4125/6 md.)
Ceza infaz kurumlarında ve tutukevlerinde kurulan sandıklarda uygulanacak
esaslar bu Kanunun 81,82,83,84 ve 85 inci maddeleri hükümleriyle bağlı kalın-
maksızın Yüksek Seçim Kurulunca belirlenir.
ÜÇÜNCÜ KESİM
Oy Verme
Oy verme yetkisi
Madde 86 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Sandık seçmen listesinde kayıtlı her seçmen oy verme yetkisini haizdir.
Bir seçmen, birden fazla oy kullanamaz.
(Değişik:28/3/1986-3270/23 md.) Bu Kanunun 94 üncü maddesinin (II) numaralı
fıkrasında sayılanların dışında, sandık seçmen listesinde kaydı olmayanların oy
kullanmalarına izin verilmez.
Oy verme gününe kadar, haklarında seçme yeterliğini kaybettiğine dair yetki-
li mercilerden, resmi belge gelmiş bulunanlara, seçmen kütüğünde kayıtlı olsa-
lar bile oy verdirilmez.
Kimliğin tespiti:
Madde 87 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
Sandık seçmen listesinde yazılı seçmenin kimliği, nüfus hüviyet cüzdanı
veya kimlik tespiti amacıyla düzenlenmiş resmi belgelerle belirlenir. Hangi res-
mi belgelerin kimlik belirlenmesinde kabul edileceği, Yüksek Seçim Kurulunca
seçimlerin başlangıcında tespit ve ilan edilir. Şu kadar ki, belediyeler ile
köy ve mahalle muhtarlıklarınca tanzim ve tasdik edilen kimlik belgeleri bu mad-
denin uygulanmasında geçerli değildir.
Nüfusu 2.000`i geçmeyen köylerde birinci fıkraya göre kimlik belgesi isten-
mesine rağmen bu nitelikte bir belge ibraz edemeyen sandık seçmen listesinde
adı yazılı seçmenin kimliği sandık kurulunca tanınan iki seçmenin tanıklığı ile
tespit ettirilebilir. Bu suretle oy veren seçmenin imzası yanına tanıklık yapan-
ların adları ve kimlikleri yazılır ve kendilerine imzalatılır.
Oy verme düzeni:
Madde 88- Hiçbir seçmene sandık başında müdahale, telkin veya tavsiyede bu-
lunulamaz ve hiçbir seçmen oyunu kullandıktan sonra sandık başında kalamaz.
Oy verme süresi:
Madde 89 - Oy verme günü, saat sekizden on yediye kadar geçecek zaman, oy
verme süresidir. Ancak, saat on yediye geldiği halde, sandık başında oylarını
vermek üzere bekliyen seçmenler, başkan tarafından sayıldıktan sonra sıra ile
oylarını kullanırlar.
(Ek: 28/12/1993 - 3959/6 md.) Oy verme süresinin başlayış ve bitiş saatleri,
sürenin korunması kaydıyla, mevsim ve bölge özellikleriyle ulaşım durumlarına
göre,bütün yurtta veya gerekli görülen seçim çevrelerinde, seçim gününden en az
bir hafta önce ilan edilmek koşuluyla, Yüksek Seçim Kurulunca tespit edilebilir.
Oy vermede sıra:
Madde 90 - Oy verme günü sandık başına gelecek seçmenler, sandık kurulu önü-
ne başkan tarafından sıra ile birer birer alınırlar. Gebeler, hastalar ve sakat-
lar bekletilemezler. Yaşlılar önce alınabilirler.
Oy vermeden önceki işler:
Madde 91 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Sandık kurulu önüne alınan kimse, kimlik belgesini başkana verir ve kimli-
ğini ispat eder.
Başkan, seçmenin adını seçmen listesinde bulur ve masa üzerinde duran birle-
şik oy pusulasından bir tane vererek, sandık yerinde birden fazla oy verme yeri
varsa hangi kapalı oy verme yerine gireceğini söyler ve birleşik oy pusulasını
veya seçimin gereğine göre zarfları usulüne göre katlayıp yapıştırdıktan sonra
çıkmasını anlatır.
Birleşik oy pusulasını veya zarfı alan seçmen doğruca kapalı oy verme yeri-
ne gider ve oyunu kullanmadan başka yere gidemez.
Kapalı oy verme yerine girmeyen veya birleşik oy puslasını alıp oy vermeyen
seçmenden birleşik oy puslası geri alınır.
Kapalı oy verme yerinde kalma :
Madde 92 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Bir seçmen kapalı oy verme yerinden dışarı çıkmadıkça hiç kimse oraya gire-
mez. Şu kadar ki, oy puslasını veya zarfı hazırlamak için gerekli normal süre-
den fazla kapalı oy verme yerinde kalan seçmen, başkan tarafından uyarılır; çık-
mamakta devam ederse çıkarılır.
Birleşik oy pusulasının atılması ve işaretleme :
Madde 93 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
Kapalı oy verme yerinde birleşik oy puslasını katlayıp yapıştırdıktan son-
ra, seçmen burasını terkeder ve birleşik oy puslasını sandığa bizzat atar.
Körler, felçliler veya bu gibi bedeni sakatlıkları açıkça belli olanlar, bu
seçim çevresi seçmeni olan akrabalarından birinin, akrabası yoksa diğer herhan-
gi bir seçmenin yardımı ile oylarını kullanabilirler. Bir seçmen birden fazla
malule refakat edemez.
Kurul başkanı, oyunu kullanan seçmene, kimlik kartını verirken, seçmen lis-
tesindeki adı hizasına imzasını attırdıktan sonra ayrıca sol elinin işaret par-
mağını çıkmayan özel boya ile boyayarak bastırır. İmza atamayanların parmak izi-
nin alınmasıyla yetinilir. Bu parmağı olmayan seçmenin hangi parmağını bastığı-
nı yanına yazar. Hiç parmağı olmayan seçmenin boyun nahiyesini bu boya ile işa-
retler.
Kurul görevlileri, milletvekilleri ile milletvekili adayları ve yabancı ül-
kedeki vatandaşların oy vermesi:
Madde 94 - (Değişik: 28/3/1986 - 3270/24 md.)
I. İlçe seçim kurulu başkanı, seçimin yapıldığı çevrede oy verme hakkına sa-
hip olduğu halde, görev yaptığı sandığa ait seçmen listesinde kayıtlı bulunma-
yan sandık kurulu başkan ve üyelerinin her birine seçmen olduğunu ve hangi se-
çimde oy kullanabileceğini belirleyen ve sandık seçmen listesindeki bilgileri
kapsayan bir belge verir, ayrıca, esas kayıtlı olduğu sandık seçmen listesine
meşruhat verilmek üzere kayıtlı bulunduğu sandık kurulu başkanlığına durumu ya-
zı ile bildirir.
Başkan ve üyeler, bu belgeyi sandık kuruluna teslim ederek görevli oldukla-
rı sandıkta oy verirler.
Milletvekilleri ile milletvekili adayları seçmen kartını göstermek suretiy-
le kayıtlı oldukları seçim çevresi dışında da oylarını kullanabilirler.
Bunların adları ve hüviyetleri o sandık seçmen listesinin sonuna yazılarak
adları hizasına imzaları alınır.
Bu fıkraya göre yapılan işlemler tutanağa geçirilir.
II. a) (Değişik: 23/5/1987 - 3377/4 md.) Seçmen kütüğüne yazılmayan ve yurt
dışında altı aydan fazla ikamet eden seçmenler milletvekili genel seçimlerinin
yapılacağı günün yetmişbeş gün öncesinden başlamak üzere seçim günü akşamı saat
17.00`ye kadar yurda giriş ve çıkışlarında (c) bendine göre gümrük kapılarında
kurulacak seçim sandıklarında oy kullanabilirler.
Bu seçmenler sadece seçime katılan siyasi partilere oy verebilirler.
b) (Değişik: 23/5/1987-3377/4 md.) Yüksek Seçim Kurulu, seçime iştirak eden
siyasi partilerin yer aldığı birleşik oy pusulaları ile özel renkte bastırılmış
oy zarflarını seçimlerin başlangıç tarihinden en geç üç gün önce ilgili ilçe
seçim kurullarında bulunacak şekilde gönderir.
Yüksek Seçim Kurulu filigranı bulunan özel imal edilmiş kağıtlara basılı
birleşik oy pusulalarında; sadece seçime katılan siyasi partilerin özel işaret-
leri, kısaltılmış isimleri ve tam yazı halinde adlarıyla her siyasi parti için
ayrılan bölümün altında çapı iki santimetre olan boş bir daire bulunur.
c) (Değişik: 23/5/1987 - 3377/4 md.) Yüksek Seçim Kurulunca tespit edilecek
gümrük kapılarında, oy verme gününden önceki yetmişbeşinci gün saat 08.00`den
oy verme günü olan pazar günü saat 17.00`ye kadar oy kullanılabilir. Hangi güm-
rük kapılarında tatil günleri dahil 24 saat, hangilerinde daha az süreyle oy
kullanılabileceğini tespite Yüksek Seçim Kurulu yetkilidir.
d) Gümrük kapılarında yapılacak oy verme işleminde görev alacak seçim kurulu
ile sandık kurullarının adedi, üyelerinin ve yedeklerinin sayısı ile hangi gö-
revlilerden teşkil edileceği Yüksek Seçim Kurulu tarafından önceden belirlenir.
Sandık kurulları, oy serbestliğini ve gizliliğini sağlayacak şekilde, yeteri
kadar kapalı oy verme yeri hazırlarlar. İlgili idari makamlar sandık kurullarına
gerekli her türlü kolaylığı gösterirler.
e) Gümrük kapılarında oy verme süresince sözlü ve yazılı seçim propandası
yapılamaz.
f) Gümrük kapılarında seçmen oy vermek için geldiğinde pasaportunu sandık
kurulu başkanına tevdi eder.
Sandık Kurulu Başkanı seçmenin pasaportundan adını soyadını, baba adını,
yaşını ve pasaport numarasını tespit eder. Seçmen sandık kurulu mührü ile mühür-
lenmiş olan birleşik oy pusulası ile oy zarfını alarak oyunu kullanmak üzere
kapalı oy yerine girer.
Oyunu genel esaslara göre kullanan seçmenin pasaportunun Yüksek Seçim Kuru-
lunca belli edilen yerine oyunu kullanmıştır diye bir ifade yazılır ve sandık
kurulu mührü ile mühürlenerek başkanca imzalanır. Oyunu veren seçmene çizelgede
isminin bulunduğu yer imzalatılarak oy verme işlemi tamamlanır.
g) Oy verme süresince sandık kurullarının değişikliği sırasında Kanunda
gösterilen usulde sandık açılır, çıkan oy zarflarının adedi ile oy kullanan seç-
men miktarı ve bunların birbirine uygunluğu bir tutanakla tespit edilir.
Oy zarfları ve tutanağın bir sureti bir torbaya konularak ağzı mühürlenir
ve ilgili seçim kuruluna muhafaza altına alınmak üzere sandık kurulu başkanınca
teslim edilir.
Genel seçimin yapıldığı gün saat 17.00`den itibaren sandık ve torbalar
genel esaslara uygun bir şekilde açılarak sayım ve dökümü yapılır ve sonucu
Yüksek Seçim Kuruluna en seri vasıta ile bildirilir.
h) Gümrük kapılarındaki seçim kurullarından gelen sonuçlar Yüksek Seçim Ku-
rulunca birleştirilir. Kullanılan toplam geçerli oy sayısı Türkiye genelinde
kullanılan toplam geçerli oy sayısına ilave edilir. Partilerin aldıkları oylar
aynı şekilde diğer seçim kurullarından gelen oylara ilave edilerek her partinin
ülke genelinde aldığı geçerli oy miktarı bulunur.
Bu şekilde 2839 sayılı Milletvekili Seçimi Kanununun 33 üncü maddesine esas
toplam oylar bulunmuş olur.
Her seçim çevresinde geçerli toplam oyu, gümrük seçim kurullarından gelen
toplam oyun diğer seçim kurullarından gelen oylara bölünmesiyle elde edilen
oranda
KANUNLAR, ŞUBAT 1994 (Ek - 19)
artırılır. O seçim çevresinde kullanılan toplam oylarla bu şekilde hesaplanan
toplam oy arasındaki fark partilere; gümrük kapıları seçim kurullarından gelen
toplam oydaki hisseleri oranında taksim edilir ve elde edilen rakamlar o seçim
çevresinde aldıkları geçerli oylara ilave edilir. Böylece 2839 sayılı Milletve-
kili Seçimi Kanununun 34 üncü maddesine esas seçim çevresinde kullanılan geçerli
toplam oy miktarı ve partilerin aldıkları toplam geçerli oy miktarı bulunur.
DÖRDÜNCÜ KESİM
Oyların Sayımı ve Dökümü
Sayım tedbirleri:
Madde 95 - Sayım ve döküm açık olarak yapılır. Oy verme yerinde hazır bulu-
nanlar sayım ve dökümü takip ederler.
Kurul, faaliyetinin selamet ve düzeni bakımından, sayım ve döküm masası et-
rafında boş kalması gereken kısmı, bir karar ile belirtir ve bu kısım etrafında
(İp germek gibi) hazır bulunanların bu işlemleri takip etmelerine engel olmıya-
cak tedbirleri alabilir.
Oy verenler sayısının kontrolu:
Madde 96 - (Değişik birinci fıkra: 28/12/1993 - 3959/7 md.) Sandık,89 uncu
maddenin son fıkrası uyarınca Yüksek Seçim Kurulu tarafından başka bir süre ko-
nulmamış ise saat 17.00`den önce açılamaz. Oy verme işi bitince kurul başkanı
bunu yüksek sesle ilan eder. Masa üzerinde,sandıktan başka ne varsa kaldırılır.
Oy vermenin bittiği saat tutanak defterine geçirilir.
Bundan sonra, sandık seçmen listesinde yazılı seçmenlerin toplamı ile adları
hizasındaki imza veya parmak izleri sayılarak oy vermiş olanların toplamı tesbit
edilir ve tutanağa geçirilir. Netice yüksek sesle ilan edilir.
Kullanılmayan birleşik oy pusulaları ve zarflar:
Madde 97 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Oy zarflarından veya birleşik oy pusulalarından kullanılmayanlar sayılır,
oylarını veren seçmen sayısına eklenir ve böylece kurula teslim edilen zarf veya
birleşik oy pusulaları toplamına uygun olup olmadığı tespit edilir. Kullanılma-
yan zarflar veya birleşik oy pusulaları bir paket halinde mühürlenir ve üzerine
sayısı yazılır.
Bundan sonra, sandıktan çıkacak oy pusulalarının konmasına mahsus torbanın
boş olduğu tespit edilir. Bütün bu işlemler tutanağa geçirilir.
Sandığın açılması ve zarfların sayımı:
Madde 98 - Yukarıki maddede yazılı işlemden sonra, sandık, oy verilen yerde
hazır bulunanların gözü önünde açılır ve çıkan zarflar sayılarak toplamı tutu-
nağa yazılır.
Zarflar oy veren seçmen sayısı ile karşılaştırılır. Bu zarfların sayısı oy
veren seçmen sayısından fazla çıktığı takdirde, bütün zarflar tek tek elden
geçirilerek 77 nci maddeye göre çift mühürlü olmıyan ve belli şartlara uygun
bulunmıyan veya her hangi bir işaret veya imza veya mührü taşıyarak 103 üncü
madde gereğince seçmenin kim olduğunu belirten zarflar ayrılır. Bunların düşül-
mesi fazlalığın giderilmesine yetmediği takdirde, kurul başkanı, kalan zarflar
arasından fazlayı karşılıyacak sayıda zarfı gelişi güzel çekerek ayırır. Ayrılan
zarfların sayısı tutanağa geçirilir ve bu zarflar açılmadan derhal yakılmak
suretiyle yok edilir.
Bundan sonra, muteber zarflar sayılarak sandığa konur ve ara verilmeksizin
döküme başlanır.
Bütün bu işlemler, tutanak defterine geçirilir.
Oyların sayımı ve dökümü:
Madde 99 - Oyların sayım ve dökümü, aralıksız devam eder. Yapılacak itiraz-
lar, işi durdurmaz.
Zarfların açılması:
Madde 100 - Sandık kurulu başkanı, sayım ve döküm işine başlamazdan önce,
sayım ve döküm cetvellerinin boş ve yazısız olduğunu hazır bulunanlara gösterir
ve kurul üyeleri arasında şu şekilde iş bölümü yapar:
a) Varsa başka başka siyasi partilere bağlı iki üyeyi, döküm cetvellerini
işlemek;
b) Siyasi partiye bağlı bir üyeyi, zarfları sandıktan çıkarıp başkana ver-
mek;
c) Bir üyeyi de, dökümü yapılmış oy pusulalarını torbaya koymak;
İşleri ile görevlendirir.
Görevli üye, sandıktan oy zarfını teker teker alarak başkana verir. Başkan
zarfı açar. İçinden çıkan oy pusulasını herkesin görebileceği ve işitebileceği
şekilde okur.
Oy pusulasının 103 üncü ve 104 üncü maddeler gereğince muteber olup olmama-
sı, hesaba katılıp katılmaması hususunda tereddüt edilirse, bunlar cetvele dökü-
mü yapılmadan ayrılır.
Bütün zarfların açılıp okunması bittikten sonra, ayrılmış olan oy pusulala-
rının muteber olup olmadıkları, hesaba katılıp katılmıyacakları hususu, kurulca
karara bağlanarak tutanağa geçirilir ve muteber sayılanlarla hesaba katılmasına
karar verilenler de cetvele işlenir.
Muteber sayılmıyan veya hesaba katılmıyan oy pusulaları ayrıca paket yapıla-
rak saklanır.
Oy pusulası okundukça, cetvel kayıtçısı iki üyeden her biri önündeki cetvele
gerekli işareti kaydeder.
Böylece, okunan ve sayım cetveline kaydedilen pusulaları başkan diğer görev-
li üyeye verir, o da bunu torbaya atar.
Oy pusulalarını kurulun diğer üyeleri ve parti müşahitleri görebilir. Aday
ve parti müşahitlerine sayım masası başında yer verilir.
Ancak, parti müşahitleri üçten fazla ise, hazır bulunanlar arasından başkan
tarafından kurul önünde ad çekme suretiyle sandık başında kalacak üç parti müşa-
hidi tesbit edilir. Diğer müşahitlerle bağımsız aday müşahitleri için sayım iş-
lemini yakından takip edebilecekleri bir yer ayrılır.
Oy pusulaları ile açılan zarflar sayısının denetimi:
Madde 101 - Oyların sayım ve dökümü bitince, torbaya, atılmış olan oy pusu-
lalarının, sandıktan çıkan zarf sayısına uygunluğu denetlenir ve durum tutanağa
geçirilir.
Oy pusulasına yazılacak isim:
Madde 102 - Oy pusulasında adayın ad ve soyadının bulunması lazımdır. Şu
kadar ki, sadece ad veya soyadından adayın kim olduğu tereddütsüz anlaşılmakta
ise oy muteber olur.
Muteber olmayan zarf ve birleşik oy pusulaları:
Madde 103 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Aşağıda yazılı oy pusulaları muteber değildir.
1. Sandık kurulunca verilen tek biçim ve renkteki çift mühürlü bir zarftan
başka zarfa konulmuş bulunan oy pusulaları,
2. Hangi seçmen tarafından atıldığı belli olacak şekilde imza, mühür veya
işaret taşıyan birleşik oy pusulaları ile bu durumdaki zarfa konulmuş oy pusu-
laları,
3. Sandık kurulunca verilen kağıdında, (Türkiye Cumhuriyeti Yüksek Seçim
Kurulu) filigranı bulunan özel surette imal edilmiş kağıttan başka bir kağıda
basılı oy pusulaları,
4. (Değişik: 10/6/1983 - 2839/47 md.) Arkasında sandık kurulu başkanlığının
mühürü bulunmayan birleşik oy pusulaları,
5. Siyasi partilere veya bağımsız adaylara ayrılan alanlardan birden fazla-
sına "Evet" mühürü basılmış oy pusulaları,
6. Hiçbir yerine "Evet" mühürü basılmamış birleşik oy pusulalarıyla birden
fazla siyasi partiye veya bağımsız adaya ayrılan alana sirayet etmiş "Evet" mü-
hürlü oy pusulaları,
7. Zarfı içinde el ilanı veya herhangi bir kağıt bulunan oy pusulaları,
8. Birleşik oy pusulası kullanılmayan seçimlerde, sandık kurulunca verilen
tek biçim ve renkteki çift mühürlü bir zarftan başka zarfa konulmuş bulunan oy
pusulaları,
9. Bu madde dışında kalan ve özel kanunlarda yazılı hükümler gereğince
muteber sayılmayan oy pusulaları,
Bir zarftan, partilere veya bağımsız adaylara ait birden fazla muhtelif oy
pusulaları çıktığı takdirde, bu oy pusulalarından hiçbiri muteber olmaz.
Hesaba katılan ve katılmayan oy pusulaları:
Madde 104 - Kullanılmış oylardan hangilerinin hesaba katılıp katılmayacağı
her seçimi düzenliyen özel kanunlarındaki hükümlere göre tayin olunur.
Sayımın ilanı ve sonuçların tutanağa geçirilmesi:
Madde 105 - Oyların sayımı ve sayım cetvellerine sonuçların geçirilmesi
biter bitmez, sandık kurulu başkanı bu sonuçları, yüksek sesle ilan eder. Bundan
sonra:
1. Oy vermenin yapıldığı tarih ve gün,
2. Oy sandığının sandık kurulu üyeleri ve seçim yerinde hazır bulunanlar
önünde açıldığı saat ve dakika; şayet sandık onyediden sonra açılmışsa bunun
sebebi,
3. Sandık seçmen listesinde yazılı olan seçmenlerin sayısı,
4. Oy kullanan seçmenlerin sayısı,
5. Sandıktan çıkan zarf sayısı, 98 inci maddeye göre yakılarak yok edilen
ve saklanan zarfların sayısı,
6. Muteber tutulan ve hesaba katılan oy pusulalarının sayısı,
7. Oy pusulalarından kaç tanesinin hangi sebepten ötürü muteber tutulmamış
veya hesaba katılmamış olduğu,
8. İtiraz edilmiş veya ihtilaflı görülmüş fakat muteber sayılarak hesaba
katılmış oy pusulalarının sayısı,
9. Her partinin ve adaylarının ve bağımsız adayların almış oldukları oy
sayısı toplamları, (Rakam ve yazı ile)
10. Sayım ve döküm sonucunun başkan tarafından orada hazır bulunanlara ilan
edildiği,
11. Oy vermede kanuna aykırılık bulunduğu hususundaki ihbar ve şikayetlerin
ve bunlara ait kararların nelerden ibaret bulundukları,
Basılı tutanak kağıdına geçirilir ve altı, başkan ve üyeler tarafından imza-
lanır.
Tutanağın asılması:
Madde 106 - Partilerin ve adaylarının ve bağımsız adayların adları ve kazan-
dıkları oy sayısı ve oy pusulaları sayısı ile,muteber ve hesaba katılan oy pusu-
laları toplamını gösteren sandık kurulu başkan ve üyelerince imzalı bir cetvel,
sandık kurulu başkanı tarafından, sandık çevresi içinde herkesin görebileceği
bir yere asılır. Bu cetvel bir hafta süre ile olduğu yerde asılı kalır.
Bu cetvellerin onaylı birer örneğinin derhal siyasi partilerin ve isterlerse
bağımsız adayların müşahitlerine verilmesi gerekir.
Sayıma ilişkin evrak ve belgelerin teslimi:
Madde 107 - Hesaba katılan ve muteber sayılan oy pusulaları, sandık kuru-
lunca düzenlenen tutanaklar, sayım ve dökümde kullanılıp alt tarafı, kurulca
imza edilen sayım cetvelleri, hesaba katılmayan, muteber sayılmayan veya itira-
za uğrayan oy pusulaları ve hesaba katılmıyan zarflar, tutanak defteri, kurulca
mühürlü ve imzalı ayrı ayrı paketler halinde kurulun mührü ile mühürlenmiş ve
başkan ve üyeler tarafından imzalanmış bir torbaya konularak, kurulun bağlı
olduğu ilçe seçim kuruluna sandık kurulu başkanı ve ad çekme ile seçilecek en
az iki üye tarafından götürülüp teslim olunur.
Kurulun diğer üyeleri ile, müşahitler de isterlerse ve taşıtta yer varsa
veya taşıt kendileri tarafından sağlanmak suretiyle katılabilirler.
İlçe Seçim kurulu, bu torbayı getiren üyeler önünde açarak içindekiler hak-
kında müfredatlı üç nüshadan ibaret bir tutanak düzenler. Bu tutanağın altı,
torbayı teslim edenlerle ilçe seçim kurulu başkanı ve üyelerden biri tarafından
imza edilir. Bu tutanağın bir nüshası, il seçim kuruluna gönderilecek evraka
bağlanır. Bir nüshası da sandık kurulu başkanına verilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
Seçim Sonrası İşleri
BİRİNCİ KESİM
Seçim sonuçlarının ilçe seçim kurullarında birleştirilmesi:
Madde 108 - İlçe seçim kurulunun yapacağı sayım, döküm ve birleştirme işlem-
leri sırasında siyasi partiler aday ve müşahitleri ve bağımsız adaylar ve müşa-
hitleri istedikleri takdirde hazır bulunurlar. Hazır bulunan bağımsız aday ve
müşahitleri beşten fazla olursa ad çekilerek adı ilk çıkanlardan beşi bu işlem-
leri takibetmek üzere kalabilirler. Bu işlemlerde hazır bulunanlara, tasnif ve
birleştirme işlerini yakından takibedebilecekleri bir yer ayrılır. Tasnif ve
birleştirme bu suretle açık olarak yapılır.
İlçe seçim kurulu, sandık kurullarından gelen evrakı, geldikçe almakla be-
raber, aralıksız olarak çalışır ve sandık tutanaklarını birleştirmeye devam
eder.
En son sandık tutanağı geldikten sonra, ilçe dahilindeki bütün sandık tuta-
naklarının birleştirilmesi tamamlanarak bunun sonucu bir tutanakla tesbit edi-
lir. Partilerin ve adaylarının ve bağımsız adayların aldıkları oylar da sırası-
na göre bu tutanağa gsçirilir.
Partiler ve adayları ile bağımsız adayların aldıkları oylardan itiraz edil-
meksizin muteber olan ve hesaba katılan oy pusulalariyle, itiraz edilmişken
muteber sayılan ve hesaba katılan oy pusulalarının sayısı toplanarak o ilçe
dahilinde muteber oy pusulaları toplamı da tutanağa geçirilir.
İlçe seçim kurulunda hazırlanan bu tutanaklardan bir nüshası ilçe seçim
kurulu başkanı ve en az iki üye tarafından il seçim kuruluna götürülür.
Müfredatlı olarak her sandık tutanağında partilerin ve adaylarının ve ba-
ğımsız adayların aldıkları oy miktarını ve muteber oy pusulaları toplamını
gösteren bu tutanağın birer sureti onaylı olarak siyasi partilere ve isterlerse
bağımsız adaylar müşahitlerine derhal verilir.
Birleştirme sonucunu gösteren tutanağın içindekiler hazır bulunanlara ilan
edilir ve bir sureti ilçe seçim kurulu başkanı tarafından ilçe seçim kurulu
kapısına asılır, asılan bu tutanak sureti bir hafta süre ile asılı kalır.
82 nci, 83 üncü ve 84 üncü maddeler gereğince sandık kurulu başkanlarının
sandık yerinde haiz oldukları yetkileri, ilçe seçim kurulu başkanları da sayım
döküm ve birleştirme işlerinin yapıldığı yerde, haizdirler.
İKİNCİ KESİM
İl Seçim Kurulunda Birleştirme
İl seçim tutanakları:
Madde 109 - İl seçim kurulları, seçimle ilgili kanunların tutanak düzenle-
meyi kendilerine görev olarak verdiği hallerde, ilçe seçim kurullarından gönde-
rilen seçim tutanaklarını birleştirerek il seçim tutanaklarını düzenler.
Birleştirme sonucunu gösteren tutanağın içindekiler hazır bulunanlara ilan
edilir, bir sureti il seçim kurulu başkanı tarafından il seçim kurulu kapısına
asılır, asılan bu tutanak sureti bir hafta süre ile asılı kalır.
82 nci, 83 üncü ve 84 üncü maddeler gereğince sandık kurulu başkanlarının
sandık yerinde haiz oldukları yetkileri, il seçim kurulu başkanları da sayım,
döküm ve birleştirme işlerinin yapıldığı yerde, haizdirler.
ALTINCI BÖLÜM
İtirazlar ve Şikayetler
BİRİNCİ KESİM
Genel Hükümler
Kimlerin itiraz edebileceği:
Madde 110 - (Değişik: 24/3/1973-1700/1 md.)
Bu kanunda gösterilen kurulların veya kurul başkanlarının kesin olmayan
kararlarına karşı seçme yeterliğine sahip yurttaşlar, siyasi partiler veya bun-
ların tüzüklerine göre kuruluş kademelerinin başkanları veya vekilleri, müşahit-
ler, adaylar ve Cumhuriyet Senatosu üyeleri ile milletvekilleri itiraz edebi-
lirler.
İtiraz mercileri:
Madde 111 - Bu kanunda, kurulların kesin olduğu yazılı bulunmıyan kararla-
rına karşı, her kurulun bağlı olduğu üst kurul, itiraz merciidir.
Yüksek Seçim Kurulunun re`sen veya itiraz üzerine vereceği kararlar kesin-
dir.
İtiraz şekli:
Madde 112 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
İtiraz yazı ile veya sözle yapılır. Sözle yapılacak itirazlar gerekçesiyle
birlikte tutanağa yazılır. İtiraz edenin adı, soyadı, açık adresi yazılarak imza
ettirilir. İmza bilmeyenlere parmak bastırılır.
Kimliğini ispat edemeyenlerin, delil ve gerekçe gösteremeyenlerin itirazları
incelenmez, bu sebeple incelenmediği tutanağa yazılır.
Yazılı itirazlarda da yukarıdaki şartlar aranır ve deliller itiraz dilekçe-
sine eklenir. Gerekçesi ve delili olmayan yazılı itirazlar da incelenmez. Her
iki halde de itirazın alındığına ve hangi tarihte yapıldığına dair, itiraz ya-
pana alındı belgesi verilir. İtirazlar seçim kurulu başkanına yapılır. Seçim
kurulu başkanı bulunamazsa, yazılı itiraz nöbetçi savcıya alındı belgesi ile
yapılır. Savcı yapılan itirazın kaydını işleyerek hemen seçim kurulu başkanına
gönderir.
Siyasi partiler, seçim başlangıcında partileri adına kimlerin itiraz edebi-
leceklerini mühür ve imzalı bir yazı ile seçim kurullarına bildirirler. İtiraz
edebileceklerin imza sirküleri parti başkanınca onaylanarak bildirilir. Parti
adına itiraz edeceklerden kimlik aranmaz.
İtirazlarda, delillerin hangi resmi makamlarda bulunduğunun bildirilmesi
delil yerine geçer ve bu delili seçim kurulu temin eder.
Yüksek Seçim Kuruluna yapılacak itirazların yazılı olması lazımdır.
İtiraz üzerine verilecek karar:
Madde 113 - Bir kurulun kararını itiraz yolu ile tetkik eden üst kurul,
itirazı kabul ettiği takdirde, yapılması gereken işlem hakkında da karar verir.
Kurullar kararlarını salt çoğunlukla verirler. Oyların eşitliği halinde,
başkanın katıldığı taraf tercih olunur.
Yüksek Seçim Kurulu, seçimin sonunda verilecek tutanaklara karşı yapılan
itirazların incelenmesinde, tam sayısı ile toplanır.
Diğer hususlarda kurulun mürettep adedinin çoğunluğu ile toplanabilir. Her
iki halde de salt çoğunlukla karar verir.
Oyların eşitliği halinde Başkanın bulunduğu taraf tercih olunur.
Kararların bildirilmesi ve tebliği:
Madde 114 - İtiraz üzerine kesin olmayarak verilen kararlar, itiraz eden
hazır ise sözle bildirilir.
Sözle bildirmelerde, kararın bildirildiği gün ve saat tutanağa geçirilerek
kendisine de imza ettirilir. İsterse kararın bir örneği de verilir.
İtiraz eden hazır değilse, seçim kurullarının bulunduğu kasaba veya şehirde,
muayyen bir yer gösterilmiş olması halinde, karar, bu yere tebliğ olunur.
Kurulların kesin kararları tebliğ olunmaz. Ancak itiraz eden başvurduğu
takdirde kendisine gösterilir ve isterse bir suret de verilir.
Resim ve harç:
Madde 115 - Şikayet ve itiraza ilişkin her türlü evrak, resim ve harcdan
muaftır.
İKİNCİ KESİM
Şikayet
Tarifi ve mercii:
Madde 116 - Şikayet, kütüklerin düzenlenmesi ile görevli ilçe seçim kurulu
başkanlariyle, kütüklerin düzenlenmesine memur edilen sair kimselerin ve il,
ilçe seçim kurullariyle sandık kurullarının veya kurullar başkanlarının bu ka-
nunun verdiği yetkilere dayanarak yaptıkları işlemlere ve aldıkları tedbirlere
ve bunlara benzer sair muamelelerine veya herhangi bir kimsenin bu kanunun
koyduğu yasak hükümlerine aykırı hareketlerine karşı bu işlemlerin, tedbirlerin
sair muamelelerin düzeltilmesi, veyahut kanunun koyduğu yasaklara uymayanların,
bu hareketlerinin önlenmesi maksadiyle yapılan müracaatlardır. Şikayet bu kurul-
lara veya başkanlarına veya sair görevlilere sözlü veya yazı ile 110 uncu madde-
de gösterilenler tarafından yapılır.
Şikayetin incelenmesi:
Madde 117 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Şikayet kabul edildiği takdirde, şikayete konu olan işlem veya tedbirler dü-
zeltilir ve kanuna aykırı hareketler önlenir.
Şikayet kabul edilmediği takdirde, derhal tutanağa geçirilerek karara bağ-
lanır. Bu kararın bir sureti şikayetçiye verilir. Bu kararlara karşı kanunda
ayrıca bir müddet tayin edilmemiş ise, kırksekiz saat içinde itiraz olunabilir.
İtiraz ve şikayetin işlemleri durduramaması:
Madde 118 - İşlemlere, tedbirlere ve kararlara karşı yapılan şikayet ve iti-
razlar, oy vermeye ve her türlü seçim işlerinin devamına engel olmaz.
ÜÇÜNCÜ KESİM
Kurulların Teşekkül ve İşlemlerine Karşı Şikayet ve İtiraz
Sandık kurullarına ait itiraz ve şikayet:
Madde 119 - Sandık kurullarının teşkiline dair, ilçe seçim kurulu veya baş-
kanı tarafından yapılan işlemlerin düzeltilmesi için, bu işlemlerin neticesinden
itibaren en geç iki gün içinde şikayet yoliyle düzeltilmesi istenebilir.
Şikayetin reddine dair olan kararlara karşı, bildirilmesinden veya tebliğin-
den itibaren iki gün içinde il seçim kuruluna itiraz olunur. İl seçim kurulları,
iki gün içinde kesin karar verirler.
Bu şikayetin yapılmamış olması sandık kurulunun teşekkülüne karşı itiraza
engel değildir.
Ancak, bu itirazın teşekkülünden itibaren iki gün içinde il seçim kuruluna
yapılması şarttır.
İl seçim kurulunun vereceği karar kesindir.
İlçe seçim kurullarına ait itiraz ve şikayet:
Madde 120 - İlçe seçim kurulu teşkili işlemlerine karşı, il seçim kurulları-
na bunların teşekkülünden itibaren en geç iki gün içinde itiraz olunabilir.
İl seçim kurulları, itirazları en geç iki gün içinde, kesin olarak karara
bağlar.
İl seçim kurullarına ait itiraz ve şikayet:
Madde 121 - İl seçim kurullarının teşekkülüne karşı kurulun teşkilinden
itibaren en geç üç gün içinde, Yüksek Seçim Kuruluna itiraz olunabilir. Yüksek
Seçim Kurulu üç gün içinde bir karar verir.
DÖRDÜNCÜ KESİM
Sandık Seçmen Listelerine İtiraz
Muhtarlık bölgesi askı listelerine itiraz:
Madde 122 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
Muhtarlık bölgesi askı listelerine, siyasi partilerin 112 nci maddede belir-
tilen ilçe yetkilileri, o ilçede oturan seçmenlerle ilgili olarak ilçe seçim
kurulları başkanlıklarına; genel merkez yetkilileri tüm seçmen kütüğü ile ilgili
olarak Yüksek Seçim Kurulu Başkanlığına; seçmen niteliğini haiz vatandaşlar ken-
dileri ile ilgili olarak ilçe seçim kurulu başkanlarına şikayet ve itirazda bu-
lunabilirler.
Muhtarlık bölgesi askı listesine yapılan itirazlar; itirazın yapıldığı ku-
rul başkanınca kesin karara bağlanır.
Karar sureti; Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğüne gönderilir ve kütüğe işlenir.
Sandık bölgesi askı listelerine itiraz:
Madde 123 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Sandık bölgesi askı listesine; 14 üncü maddenin dördüncü fıkrasına göre ilan
edilen siyasi parti il ve ilçe başkanları, ilçe seçim kurulu üyeleri, sandık
askı listesindeki bilgilerin askı listesine ve itiraz sonucu verilen kararlara
sandık ayırımının yasa ve genelgelere uygun olmadığı yolunda, ilçe seçim kuru-
luna askı süresince itiraz edebilirler.
Bu itiraz, ilçe seçim kurulu tarafından incelenir ve alınan karar itiraz
edene ve il seçim kurulu başkanlığına bildirilir.
Bu karara karşı, il seçim kuruluna muteriz itiraz edebilir.
İl seçim kurulunun kesin kararı, itiraz edilmeyen ilçe seçim kurulu başka-
nının kararları ile birlikte Yüksek Seçim Kurulu Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğüne
gönderilir.
Listelere itirazların yöntemi:
Madde 124 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
Siyasi partilerin genel merkez yetkilileri ile Seçmen Kütüğü Genel Müdürü,
122 ve 123 üncü maddelerle bu maddede yazılı şikayet ve itirazlar üzerine veri-
len kesin kararların bir kez de Yüksek Seçim Kurulunda tetkik edilip karara
bağlanmasını isteyebilirler.
122 ve 123 üncü maddelerle bu maddede yazılı şikayet ve itirazların zaman,
süre, inceleme ve sonuçlandırılma kuralları Yüksek Seçim Kurulunca, ilk askı-
dan an az bir ay önce yayınlanır.
itiraz üzerine verilecek kararların, seçmen kütüğünde değiştirdiği, çıkar-
dığı veya eklediği bilgiler ayrı bir "güncelleştirme kütüğünde" saklanır.
Adaylığa itiraz:
Madde 125 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Özel kanunlarında aykırı bir hüküm bulunmadığı takdirde, adaylıklarını ko-
yanlara özel kanunları gereğince yapılacak ilandan itibaren iki gün içinde
110 uncu maddede gösterilenler tarafından adaylık şart veya vasıflarını haiz
olmamaları sebebine dayanılarak itiraz edilebilir.
Şu kadar ki, bir siyasi partinin listesinde yer alan adayların tespiti sıra-
sında o partinin tüzük ve yönetmeliklerinde yazılı hükümlere aykırı davranıldı-
ğından bahisle, ilgili siyasi partinin üyesi olmayan kimseler tarafından itiraz
edilemez. Bu tür itirazlarda, itiraz edenin aynı siyasi partiye kayıtlı olduğunu
kanıtlayan belge eklenmemiş itiraz dilekçeleri işleme konulmaz.
Bu itirazlar, seçimin özelliğine göre kanunen seçimi idare ile görevli se-
çim kurullarına yapılır ve bu kurulun kararına karşı kesin karar vermek yetki-
sini haiz üst seçim kuruluna da itiraz olunabilir.
İtirazın yazıyla yapılması ve itiraz dilekçesine itiraza sebep gösterilen
belgelerin bağlanması şarttır.
(Ek: 27/10/1995 - 4125/7 md.; İptal: Ana. Mah.`nin 18/11/1995 tarih ve
E.1995/54, K.1995/59 sayılı kararı ile.)
İtirazın incelenmesi süresi:
Madde 126 - Adaylıklar özel kanunlarında gösterilen süre içinde kesinleşir.
Kesin karar vermeye yetkili üst kurullar, adaylıkların kesinleşmesi tarihin-
den önce itirazları karara bağlarlar.
BEŞİNCİ KESİM
Sandık kurullarının veya başkanlarının şikayet üzerine verecekleri kararla-
ra itiraz:
Madde 127 - Sandık kurullarının veya başkanlarının işlemlerine ve her türlü
sandıkbaşı işlerine 110 uncu maddeye göre yapılacak şikayetlerin reddine dair
verilecek kararlara karşı ilgililer, derhal, ilçe seçim kurulu başkanına itiraz
edebilirler.
İlçe seçim kurulu başkanı, itirazı derhal tetkik ederek kesin karara
bağlar.
Başkanın kararı, durumu tashih veya sandık kurulunun şikayet üzerine verdiği
kararı iptal eder mahiyette ise, bu karar derhal sandık kurulu başkanına bildi-
rilir, karara uymak mecburidir.
Şikayet ve itirazlar en geç seçim sonuçlarını tesbit eden tutanağın düzen-
lenmesine kadar yapılır.
Sandık kurulu kararlarına ve tutanağa itiraz:
Madde 128 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Sandık kurullarının kararları ve tutanakların düzenlenmesi işleri aleyhine
ilçe seçim kuruluna itiraz olunabilir.
Bu itirazlar, sandık tutanağının düzenlenmesine kadar sözle veya yazıyla,
sandık kurullarının vasıtasıyla yapılabileceği gibi oy verme gününden sonraki
Salı günü saat 14.00`e kadar doğrudan doğruya ilçe seçim kurullarına yazı ile
yapılabilir.
İlçe seçim kurulları itirazın kendisine verildiği tarihten sonraki ikinci
gün saat 17.00`ye kadar itirazları karara bağlarlar. İtirazı yapan hazır ise
karar kendisine bildirilir. Yoksa tebliğ edilir.
İlçe seçim kurulları, yukarıda gösterilen itiraz süresi sona ermeden veya
süresinde yapılan itirazları inceleyip bir karara bağlamadan önce birleştirme
tutanağı düzenleyemez.
ALTINCI KESİM
İlçe seçim kurullarının veya başkanlarının şikayet üzerine verecekleri ka-
rarlarla sair kararlarına ve ilçe birleştirme tutanaklarına itiraz:
Madde 129 - İlçe seçim kurullarının veya başkanlarının, kendi işlemleri
aleyhine vakı şikayet üzerine verdikleri kararlar ile, sair kararları aleyhine,
en geç ilçe birleştirme tutanağının düzenlenmesine kadar; ilçe birleştirme tuta-
nağının düzenlenmesi ve buna ait işlerle neticelerine karşı bu tutanağın düzen-
lenmesini takip eden gün saat on yediye kadar, doğrudan doğruya veya ilçe seçim
kurulları eli ile il seçim kurullarına itiraz edilebilir.
İlçe seçim kurullarının veya başkanlarının işlemlerine, tedbirlerine ve sair
muamelelerine karşı yapılan şikayetlerin reddine dair verilen kararlara yapılan
itirazlar, iki gün içinde kesin karara bağlanır.
İtirazın kabulüne karar verildiği takdirde, bu karar en seri vasıta ile ilçe
seçim kurulu başkanına bildirilir.
Sair itirazlar, iki gün içinde karara bağlanır, itiraz eden hazır ise kendi-
sine sözle bildirilir. Hazır değil ise tebliğ olunur.
YEDİNCİ KESİM
İl seçim kurulu ve başkanlarının şikayet üzerine verecekleri kararlarla,
sair kararlarına ve tutanaklara itiraz ve olağanüstü itiraz:
Madde 130 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
İl seçim kurullarının kararlarına karşı aşağıdaki şekilde itiraz olunur:
1. İl seçim kurullarıyla başkanlarının kendi işlemleri aleyhine vaki şika-
yetlerin reddine dair verdikleri kararlara, tebliğ veya tefhiminden itibaren
üç gün,
2. Bu kurulların teşekkülüne, kurulun teşkilinden itibaren üç gün,
3. Oy verme günü işlemlerine ait kararlara karşı derhal,
4. Sair kararlar aleyhine bu kararların öğrenildiği tarihten itibaren üç
gün içinde ve en geç il birleştirme tutanağının düzenlenmesini takip eden üçüncü
gün saat 17.00 ye,
5. Oyların dökümüne, sayımına, oyların seçilenlere göre ayrılmasına; il
birleştirme tutanağının düzenlenmesinden sonraki üçüncü gün saat 17.00 ye,
6. Seçilme yeterliğine; veya kendilerine tutanak verilenlerin, seçilmedi-
ğine veya seçimin sonucuna tesir edecek olaylara karşı, seçilenlere verilecek
tutanağın düzenlenmesinden sonraki üçüncü gün saat 17.00 ye,
Kadar 110 uncu maddede yazılı kimseler tarafından doğrudan doğruya veya il
seçim kurulları vasıtasıyla Yüksek Seçim Kuruluna itiraz edilebilir.
Şu kadar ki; siyasi partilerin il başkanlarıyla genel merkezleri veya bağım-
sız aday tarafından tutanağın düzenlenmesinden sonra (7) gün içinde seçimin
neticesine müessir olaylar ve haller sebebiyle yapılan itirazlar, seçimin sonucu
hakkında kesin karar vermek yetkisine sahip olan kurullarca, seçimin neticesine
müessir görüldüğü takdirde, alt kademelerce verilen kararların kesin veya kesin-
leşmiş olması veya kurullara derece derece ve müddeti içinde müracaat edilmemiş
olması, bu itirazın incelenmesine ve reddine sebep teşkil etmez.
Bu itirazlar yazılı olarak yapılır. İtiraz dilekçesine, itiraz edenin adı-
nın, soyadının ve açık adresinin yazılması, ihbar ve iddia olunan vakıaların
mahiyetinin ve gerekçesinin beyanının, delillerinin gösterilmesi ve belgeleri-
nin bağlanması, bu belgelerin elde edilmesi mümkün değil ise, sebeplerinin ve
nereden ve ne suretle temin olunabileceğinin bildirilmesi lazımdır.
Ancak, adaylığın kesinleşmesinden sonra, adayın Türk olmadığına, yaşının
kanunda gösterilenden küçük olduğuna, okur - yazar olmadığı veya seçilme yeter-
liğini kaybettiren bir mahkümiyeti bulunduğuna ilişkin iddialar dışındaki neden-
lerle adaylara itiraz olunamaz. Bu hüküm olağanüstü itirazlar için de geçerli-
dir.
Bu şartları haiz olmayan dilekçeler reddolunur.
SEKİZİNCİ KESİM
Yüksek Seçim Kurulunun işlem ve tedbirlerine karşı şikayet:
Madde 131 - Her türlü seçimin devamı sırasında, Yüksek Seçim Kurulunun iti-
raz eylediği veya itiraz yolu ile verdiği kararlar dışında kalan işlemleri, ted-
birleri ve sair muameleleriyle, bu kanunda başka bir mercie şikayet veya başvur-
ma yolu gösterilmemiş ve fakat alt kurulların görevleri sınırlarını aşmış olan
veya bu mahiyette bulunan, kanuna aykırı hareketlerden dolayı 110 uncu maddede
gösterilenler tarafından, yazılı olarak, doğrudan doğruya, Yüksek Seçim Kuruluna
şikayet olunabilir.
Yazılı şikayetlerin 112 nci maddedeki şartları ihtiva etmesi lazımdır. Bu
şikayetler üzerine, Yüksek Seçim Kurulunca derhal ve kesin olarak karar verilir.
Tetkik ve tahkik usulü:
Madde 132 - Yüksek Seçim Kurulu evrak üzerinde, incelemeler yapar. Ayrıca
lüzum gördüğü bilcümle tahkik ve her türlü tetkik işlemlerini de yapar. Gerekli
mercilerden her türlü bilgi ve belgeleri ister. Bu mercilerin, en kısa bir za-
manda ve en geç yedi gün içinde istenilen bilgi ve belgeyi vermeleri mecburidir.
Kurul başkanı, lüzum ve ihtiyaca göre, bu işlerde çalışmak üzere, Yargıtay
ve Danıştay memurlarını da vazifelendirebilir.
İtiraz dilekçesinin bir sureti, tutanağına itiraz edilene tebliğ olunur.
Tutanağına itiraz olunan kimse, isterse yazı ile savunabileceği gibi, isteği
üzerine, Yüksek Seçim Kurulunun tayin edeceği günde bizzat veya bir vekil mari-
fetiyle kendini kurul huzurunda savunabilir. Kurul, yapılan itiraz ve ihbarları
kendisine verildiği tarihten itibaren en geç üç ay içinde bir karara bağlar.
Kurulun kararı kesindir. Aleyhine hiçbir mercie ve kanun yoluna başvurula-
maz.
Seçimin özelliğine göre seçim sonuçları hakkında kesin karar vermeye yetki-
li mercie yapılacak itirazlarda da yukarıki 1 inci ve 3 üncü fıkralar hükümleri
uygulanır.
Ancak, bu kurul itirazları onbeş gün içinde kesin karara bağlar.
Yukarıki fıkralarda yazılı kararlar aleyhine hiçbir mercie ve kanun yoluna
başvurulamaz.
Tutanakların iptali halinde özel kanunlarındaki hükümler uygulanır.
YEDİNCİ BÖLÜM
Seçim Suçları ve Cezaları
Kurullara karşı suçlar:
Madde 133 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Hileli faaliyetlerle veya herhangi bir şekil ve surette cebir veya şiddet
kullanarak veya tehdit ederek, bu Kanunda yazılı kurulların toplanmalarına veya
görevlilerin ifasına mani olanlar, onsekiz aydan aşağı olmamak üzere hapis ve
beşbin liradan yirmibeşbin liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılır.
Yukarıdaki fıkrada yazılı fiiller, silahla işlenirse, verilecek hapis ceza-
sı üç yıldan aşağı olamaz. Bu fiiller, içlerinden en az biri silahlı olan üç
kişi tarafından ittifak edilerek işlendiği veyahut aralarında ittifak olmasa
bile içlerinden en az ikisi silahlı bulunan üçten fazla kimseler tarafından
yapıldığı takdirde beş yıldan aşağı olmamak üzere ağır hapis cezası hükmolunur.
Kurulların tedbirlerine riayetsizlik:
Madde 134 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Her kim seçim işlerinin cereyanı sırasında, seçimin düzenli yürütülmesini
sağlamak maksadı ile, bu Kanunda yazılı kurullar veyahut kurul başkanları tara-
fından alınan karar ve tedbirlere, ihtara rağmen riayet etmezse on günden bir
aya, kadar hapis ve beşyüz liradan ikibinbeşyüz liraya kadar ağır para cezası
ile cezalandırılır.
Herhangi bir şekilde alınan karar ve tedbirlerin uygulanmasını zorlaştıran
veyahut karar ve tedbirlerin neticesiz kalmasına sebebiyet veren kimselere bir
aydan altı aya kadar hapis ve bin liradan beşbin liraya kadar ağır para cezası
verilir.
Yukarıda yazılı fiiller, görevli kimseler tarafından işlendiği ve Türk Ceza
Kanununa göre daha ağır bir suç teşkil etmediği takdirde, birinci fıkrada yazı-
lı
halde üç aydan altı aya, ikinci fıkrada yazılı halde de altı aydan bir seneye
kadar hapis cezası ile cezalandırılır ve bunlara muadil kamu hizmetlerinden
memnuiyet cezası da hükmolunur.
Kurul üyelerinin kurul kararlarına riayetsizliği:
Madde 135 - Bu kanunda yazılı kurulların çoğunlukla vermiş oldukları her
çesit kararlara riayet etmiyen kurul üyeleri, üç aydan bir yıla kadar hapis
cezası ile cezalandırılır.
Kurul üyelerinin göreve gelmemesi:
Madde 136 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Kurullara seçildiği halde haklı sebep olmaksızın vazifesi başına gelmeyenler
beşbin liradan yirmibeşbin liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılır.
Seçim başladıktan sonra kuruldaki görevlerini haklı bir sebep olmaksızın
terkedenler, iki aydan altı aya kadar hapis ve beşbin liradan yirmibeşbin lira-
ya kadar ağır para cezası ile cezalandırılır.
Araç ve gereçlerin vaktinde gönderilmemesi:
Madde 137 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Seçim kurulları başkan ve üyelerinden herhangi biri veya bu Kanunda yazılı
işlerden biriyle görevlendirilen kimseler sandık seçmen listelerini, aday liste-
lerini, seçime ait kağıt ve paketleri ve oy pusulalarını, oy sandıklarını, oy
zarflarını veya maddi ve mali vasıtaları ve bilcümle seçim araç ve gereçlerini
vaktinde yerlerine gönderemezler veya gönderilmesine mani olurlar veya teslim
etmezler veya teslim almazlarsa, bir yıldan aşağı olmamak üzere hapis ve beşbin
liradan yirmibeşbin liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırılır ve cezala-
rına muadil kamu hizmetlerinden yasaklık cezası da hükmolunur.
Bu fiilleri görevlilerden başkaları yaparsa, altı aydan bir yıla kadar ha-
pis ve ikibinbeşyüz liradan onbin liraya kadar ağır para, cezası hükmolunur.
Görevi savsama ve kötüye kullanma:
Madde 138 - Bu kanunun tatbikı ile görevli veya bu kanuna göre görevlendiri-
len kimseler görevlerini her hangi bir şekilde savsadıkları veya kötüye kullan-
dıkları takdirde bu kanunda ayrı bir ceza tayin edilmemiş ise, Türk Ceza Kanunu-
nun bu suçlara ait cezaları altıda birden üçte bire kadar artılarak hükmolunur.
Memur olanların cezaları:
Madde 139 - Müstakillen veya artırmaya tabi tutularak tayin olunan cezaların
ilişkin bulunduğu eylemler dışında kalan suçlarından dolayı, bu kanunla görev-
lendirilenlere verilecek cezalar, altıda birden yarıya kadar artırılarak hükmo-
lunur.
Seçmen kütüğü hazırlıklarına ilişkin suçlar:
Madde 140 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Seçmen kütüğünün düzenlenmesine esas teşkil edecek olan krokilerle, bina-
lar cetvelini ilçe seçim kurulu başkanınca bildirilen süre içinde düzenleyerek
vermeyenler veya kroki ve binalar cetvellerini seçmen kütüğünün düzenlenmesine
elverişli bir şekilde yapmayanlar hakkında, fiillerinin mahiyetine ve bu hare-
ketlerinin ortaya koyduğu güçlüklerin derecesine göre, Türk Ceza Kanununun
240 ıncı ve 230 uncu maddelerinde yazılı cezalar altıda birden üçte bire kadar
artırılarak hükmolunur.
Sayım ve yazım ve denetim işlemleri sırasında, belli edilen esaslara aykırı
harekette bulunanlarla, sorulara cevap vermeyenler veya bilerek gerçeğe aykırı
cevap verenler yahut ilk sayım ve yazım gününde, ilan edilecek süreden önce
bulundukları yeri terkedenler hakkında, fiilleri daha ağır cezayı gerektiren
bir suç teşkil etmediği takdirde ikibinbeşyüz liradan onbin liraya kadar ağır
para cezası hükmolunur.
Seçmen kütüğünün düzenlenmesi:
Madde 141 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Bu Kanunla görevlendirilmiş oldukları halde, belli, süre içinde ve şekil-
lerine uygun olarak seçmen kütüğüne müteallik evrak ve vesikaları gereği gibi
düzenlemeyen veya muhafaza etmeyenler veya gereken mercie vermeyenler altı ay-
dan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılırlar.
Bu fiiller kayıtsızlık veya gereken dikkat ve itinanın gösterilmemesi sonucu
husule gelmiş ise üç aydan bir seneye kadar hapis cezası hükmolunur.
Yukarıda yazılı fiil ve hareketler yüzünden herhangi bir bölgede, seçmen
kütüğünün veya sandık seçmen listelerinin yazılması veya bu sebeple seçmenlerin
oy vermesi imkansız hale gelmiş ise, birinci fıkrada yazılı halde bir seneden
iki seneye kadar, ikinci fıkrada yazılı halde de altı aydan iki seneye kadar
hapis cezası hükmolunur.
Kütük düzenlemekle görevli olanların suçları:
Madde 142 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Seçmen kütüğüne yazılmak hakkı olmayan bir seçmeni yazan veya yazılmak
hakkı olan bir seçmeni yazmayan veya kütüğe yazılmış olup da silinmesi gereken
seçmenin adını silmeyen veya silinmemesi gerektiği halde o seçmenin adını silen-
ler bir yıldan iki yıla kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
Eğer bu fiiller kayıtsızlık ve görevde gereken dikkat ve itinanın gösteril-
memesinden ileri gelmiş ise üç aydan altı aya kadar hapis cezası verilir.
Seçmen yeterliği olmayanların seçmen kütüğüne kaydı:
Madde 143 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
Seçme yeterliği bulunmadığı halde kendisini veya bu yeterliği olmayan bir
başkasını her ne suretle olursa olsun seçmen kütüğüne kaydettiren veya bu şekil-
de kaydedilmiş olanları seçmen kütüğünden silinmesine aynı şekilde mani olan
veya seçme yeterliği bulunan birinin aynı fiil ve hareketlerle seçmen kütüğünden
silinmesine sebep olan üç aydan bir seneye kadar hapis ve ikibinbeşyüz liradan
onbin liraya kadar ağır para cezası ile cezalandırılır.
Yukarıda yazılı fiiller cebir veya tehdit veya şiddet veya nüfuz veya tesir
icrası suretiyle yapıldığı takdirde faile verilecek ceza, bir seneden beş sene-
ye kadar hapistir.
Seçmen kütüğüne birden fazla kayıt:
Madde 144 - (Değişik: 17/5/1979 - 2234/1 md.)
Seçmen kütüğüne kendisini veya bir başka seçmeni bilerek birden fazla kayıt
ettirenler veya bu sonucu veren fiilleri bilerek yapanlar üç aydan bir seneye
kadar hapis ve ikibinbeşyüz liradan onbin liraya kadar ağır para cezası ile
cezalandırılır.
Yukarıdaki fıkrada yazılı suçlar bu işlerle görevlendirilenler tarafından
işlendiği takdirde bir yıldan iki yıla kadar hapis ve ikibinbeşyüz liradan onbin
liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırılır.
Seçmen kütüğüne kaydolunmamaya teşvik:
Madde 145 - Seçme yeterliğine sahip olanların seçmen kütüğüne kaydolunmala-
rını önlemek maksadiyle teşvik ve telkinlerde bulunanlar üç aydan altı aya kadar
hapis cezasına mahküm edilirler.
Yukarıda yazılı fiillerden dolayı seçmenler, seçmen kütüğüne kaydolunmadık-
ları takdirde verilecek hapis cezası altı aydan bir seneye kadardır.
Bu fiil ve hareketler cebir veya tehdit veya şiddet kullanarak vukubulduğu
takdirde, yukarıki fıkralara göre verilecek cezalar iki kat olarak hükmedilir.
Bu fiil ve hareketler, memur ve memur hükmünde olanlar tarafından işlenir-
se, ayrıca 139 uncu madde hükmü de uygulanır.
Seçmen listeleri üzerinde işlenen suçlar:
Madde 146 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
141, 142, 143 ve 144 üncü maddelerde yazılı fiiller seçmen kütüğünün düzen-
lenmesinden sonra sandık bölgelerine göre düzenlenecek olan sandık seçmen liste-
leri ile Yüksek Seçim Kurulunca düzenlenmesine karar verilecek diğer listeler
üzerinde işlendiği takdirde sözü geçen maddelerde yazılı cezalar verilir.
Seçmen listesine ilişkin suçlar:
Madde 147 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Asılması gereken seçmen listelerini asmayan veya vaktinden evvel indiren
veya her ne suretle olursa olsun seçmenlerin tetkikine imkan vermeyen veya bu
listelere karşı yapılan itirazları kabul etmiyen veya mercilerine bildirmeyen
görevliler hakkında üç aydan iki yıla kadar hapis ve bin liradan beşbin liraya
kadar ağır para cezası verilir.
Bu fiiller kayıtsızlık veya gereken dikkat ve itinanın gösterilmemesi sonucu
meydana gelmiş ise, verilecek ceza bir aydan altı aya kadar hapis ve beşyüz
liradan ikibinbeşyüz liraya kadar ağır para cezasıdır.
Seçmen kütüğü, seçmen listeleri ve diğer belgeler üzerinde işlenen suçlar:
Madde 148 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Tamamen veya kısmen sahte seçmen kütüğü veya seçmen listesi tanzim eden veya
bozan veya çalan veya yok eden kimse, üç yıldan aşağı olmamak üzere ağır hapis
cezası ile cezalandırılır.
Seçmen kütüğü veya seçmen listelerine ait vesikaları çalan veya bozan veya
yok eden veya tahrip eden kimseye de aynı ceza verilir.
Oy hakkının kullanılmasına engel olmak maksadıyla seçmenlerin kimliklerini
ispata yarayan herhangi bir belge üzerinde yukarıdaki fıkrada yazılı fiilleri
işleyenler veya bu belgeleri saklayanlar altı aydan iki yıla kadar hapis cezası
ile cezalandırılır.
Seçmen, kimliğini ispat ederek oyunu kullandığı takdirde, yukarıdaki fıkrada
yazılı ceza yarısına kadar indirilir.
Propaganda toplantılarına karşı suçlar:
Madde 149 - (Değişik: 10/6/1983-2839/48 md.)
Her kim 51 inci maddede gösterilen heyetin kurulmamış olduğu toplantıda
söz alır ve söylerse, üç aydan altı aya kadar hapis ve üç bin liradan onbeşbin
liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırılır.
KANUNLAR, ŞUBAT 1994 (Ek - 19)
Herhangi bir vasıta ile bir seçim propagandası toplantısına engel olan veya
devamına imkan vermeyecek hareket ve tertiplerle onu ihlal eden kimse altı ay-
dan bir yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Bu fiiller, ikiden fazla kim-
se tarafından ittifak edilerek herhangi bir şekil ve surette cebir veya şiddet
kullanılarak veya tehdide başvurularak işlenirse, faillerin her biri iki yıldan
beş yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Eğer fiil, içlerinden en az bi-
ri silahlı olan ikiden fazla kişi tarafından ittifak edilerek veyahut araların-
da ittifak olmasa bile içlerinden en az ikisi silahlı bulunan üç veya daha faz-
la kimse tarafından işlenirse, faillerin her biri beş yıldan sekiz yıla kadar
hapis cezasıyla cezalandırılır.
Özel Radyo ve Televizyon Yayınlarına İlişkin Suçlar
Madde 149/A - (Ek:28/12/1993-3959/8 md.) (1)
Bu kanunun 55/A maddesine ve Yüksek Seçim Kurulunca belirlenen esaslara ay-
kırı olarak ülke genelinde yayın yapan özel radyo ve televizyon kuruluşlarının
yayınlarının beş günden onbeş güne kadar durdurulmasına Yüksek Seçim Kurulunca,
yerel yayın yapan özel radyo ve televizyon kuruluşlarının yayınlarının üç günden
yedi güne kadar durdurulmasına ilçe seçim kurulunca karar verilir.
Bu kararlar ilgili en yüksek mülki amirlerce derhal yerine getirilir.
Birinci fıkra hükmüne aykırı hareket eden özel radyo ve televizyon kuruluş-
larının sorumluları bir milyar liradan beş milyar liraya kadar,yerel yayın yapan
özel radyo ve televizyon kuruluşlarının sorumluları on milyon liradan yüz milyon
liraya kadar ağır para cezasıyla ilgili mahkemesince cezalandırılır.Tekerrürü
halinde bu cezalar üç misli olarak uygulanır.
Bu fıkraya göre verilecek cezalarda Türk Ceza Kanununun 119 ncu maddesi uy-
gulanmaz.
Toplantı heyetlerine karşı suçlar:
Madde 150 - 51 inci maddede yazılı heyeti kurmıyan veya haber vermiyen top-
lantı tertipçileri ve mezkür maddede yazılı görevleri yapmıyan heyet üyeleri on
beş günden üç aya kadar hapis cezasiyle cezalandırılırlar.
Madde 151 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
(Değişik:10/6/1983-2839/49 md.)Oy verme gününden önceki günün saat 18.00`in-
den sonra ve oy verme gününden umumi veya umuma açık yerlerde seçim propagandası
için toplantı veya propaganda yapanlar veya bu maksatla yayınlarda bulunanlar
veya ne suretle olursa olsun seçimin düzenini bozabilecek veya oy vermenin tam
bir serbestlikle yapılmasına tesir edebilecek mahiyette söz,yazı veya sair su-
retlerle propaganda yapanlar veya asılsız şayialar çıkaranlar üç aydan altı aya
kadar hapis ve onbeşbin liradan yetmişbeşbin liraya kadar ağır para cezasıyla
cezalandırılırlar.
(Değişik:25/12/1993-3959/9 md.) Bu Kanunun,58,60 ve 61 inci maddelerinde ya-
zılan yasaklara aykırı hareket edenler hakkında,altı aydan bir yıla kadar hapis
ve birmilyon liradan beşmilyon liraya kadar ağır para cezası hükmolunur.
Madde 152 - (Değişik birinci fıkra: 10/6/1983 - 2839/49 md.) Her kim kendi-
sine veya başkasına oy veya tercih işareti verilmesi veya verilmemesi için
bir veya birkaç seçmene menfaat, sair kıymetler teklif ve vadeder veya verir,
yahut resmi, umumi vazifeler veya hususi hizmet ve menfaatler vait veya temin
ederse, bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılır. Verilen, vait
veya temin edilen menfaatler seçmenin seyahat, yemek, içki ve nakil masrafları
veya hizmetlerinin mukabili olarak gösterilse dahi hüküm aynıdır.
Yukarda yazılı para, menfaat, vait veya hizmetleri kabul eden seçmen dahi
aynı ceza ile cezalandırılır.
Bu fiilleri, tehdit veya cebir veya şiddet kullanarak işliyenler hakkında
ceza, bir misli artırılarak hükmedilir.
-------------
(1) 28/12/1993 tarih ve 3959 sayılı Kanunun Geçici 1 inci maddesi bu maddenin
sadece ilk genel yerel seçimlerde uygulanacağını hüküm altına almıştır.
3670 - 1
Oy kullanmaya engel olmak:
Madde 153 - (Değişik: 10/6/1983-2839/51 md.)
Yukarıdaki maddede yazılı maksatlar için, o maddede yazılı suretlerle seç-
menleri toplayanlar ve bir köy veya bir mahalleden veya bir meskün mahalden veya
sair yerlerden sandık yerine gelmelerini menedenler hakkında bir yıldan dört
yıla kadar hapis cezası verilir.
Bu fiiller memuriyet nüfuzunun veya sıfatının veya herhangi bir kimsenin
haiz bulunduğu selahiyetin suiistimali suretiyle işlendiği takdirde, verilecek
hapis cezası iki yıldan az olamaz.
KANUNLAR, ŞUBAT 1994 (Ek - 19)
Adaylık hükümlerine aykırı hareketler ve propaganda yapamayacak olanlar:
Madde 154 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Özel kanunların adaylık koyma hususunda kabul ettiği esas ve şekillere uy-
maksızın adaylıklarını koyan memurlar ve yargıçlarla, adaylığını koymak için
ordudan ayrılma isteğinde bulunmuş ve bu istekleri kabul edilmiş olmasına rağmen
herhangi bir sebeple görevinden fiilen ayrılmadan veya resmi elbisesiyle propa-
ganda yapan veya bu mahiyette herhangi bir harekette bulunan subaylar, askeri
memurlar ve astsubaylar ikibinbeşyüz liradan onbin liraya kadar ağır para ceza-
sıyla cezalandırılırlar.
Yargıç ve yargıç sınıfından sayılanlarla, askeri şahıslar ve bu Kanunun
62 nci maddesinin ikinci fıkrasında yazılı memur ve hizmetlilerin özel kanunla-
rına göre ilan olunan seçimin başlangıç tarihinden oy vermenin sona ermesine
kadar bir siyasi parti veya bağımsız adayların leyh veya aleyhinde propaganda
yapmaları veya herhangi bir suretle telkin ve tesirde bulunmaları halinde, baş-
ka kanunlarda yazılı ceza hükümleri saklı kalmak kaydıyla ayrıca üç aydan bir
yıla kadar hapis ve ikibinbeşyüz liradan onbin liraya kadar ağır para cezasıyla
cezalandırılırlar.
63 üncü maddede yazılı yasaklara uymayanlar altı aydan bir seneye kadar
hapis ve beşbin liradan yirmibeşbin liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandı-
rılırlar.
Başbakan ve bakanların yasaklara uymamaları:
Madde 155 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
64, 65 ve 66 ncı maddelerde yazılı yasaklara uymayanlar üç aydan bir yıla
kadar hapis ve ikibinbeşyüz liradan onbin liraya kadar ağır para cezasıyla ceza-
landırılırlar.
Sair propaganda suçları:
Madde 156 - Bu kanunda ayrıca ceza hükmüne bağlanmıyan ve kanun hükümlerine
aykırı olan sair propagandaların failleri hakkında Türk Ceza Kanununun 526 ncı
maddesinin birinci fıkrası uygulanır.
Matbua ve ilanların tahribi:
Madde 157 - (Değişik: 10/6/1983 - 2839/52 md.)
Seçim propaganda matbualarının, yayınlanmasına veya ilanına mani olanlar
veya bunları tahrip edenler üç aydan altı aya kadar hapis cezası ile cezalandı-
rılırlar.
Sandık düzeni ve oy verme ile ilişkin suçlar:
Madde 158 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Sandık başında bu Kanuna göre oy verme yönünden kendisine yükletilmiş olan
ödevleri ihtara rağmen yapmayan seçmenler beşyüz liradan bin liraya kadar hafif
para cezasıyla cezalandırılır.
Sandık başında müdahale ve ihtara riayetsizlik:
Madde 159 - (Değişik: 10/6/1983 - 2839/53 md.)
Oyunu kullandıktan sonra ihtara rağmen sandık başından ayrılmayan veya her-
hangi bir müdahale telkin veya tavsiyede bulunan veya bunlara teşebbüs eden kim-
se üç aydan bir yıla kadar hapis ve üçbin liradan onbeşbin liraya kadar ağır
para cezasıyla cezalandırılır.
*
Madde 160 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
(Değişik: 10/6/1983-2839/54 md.) Her kim oy verme sırasında seçme yeterliği
olmadığını bildiği halde oy vermeye teşebbüs eder veya verirse iki yıldan beş
yıla kadar hapis ve beşbin liradan yirmibeşbin liraya kadar ağır para cezasına
mahküm edilir
(Değişik: 10/6/1983-2839/54 md.) Başkasının adını taşıyarak oy vermeye
teşebbüs eden veya veren üç yıldan beş yıla kadar hapis ve onbin liradan ellibin
liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırılır.
Bir sandıkta oy verdikten sonra başka sandıkta da oy vermeye teşebbüs eden
veya veren kimse hakkında da ikinci fıkra hükmü uygulanır.
Madde 161 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
(Değişik: 10/6/1983-2839/55 md.) Usulüne aykırı olarak veya yetkisi olmadı-
ğı halde her ne sebep ve maksatla olursa olsun oy sandığının yerini değiştiren-
ler, yerinden kaldıranlar, oy sandığını açan, çalan veya tahrip eden veya için-
deki veya içinden çıkan oy zarflarını alan, çalan veya değiştiren kimse üç yıl-
dan beş yıla kadar hapis ve onbin liradan yetmişbeşbin liraya kadar ağır para
cezasıyla cezalandırılır.
Bu fiil ve hareketler, cebir veya şiddet veya hileyle işlendiği takdirde
hükmedilecek ceza bir misli artırılarak hükmolunur.
Madde 162 - (Değişik: 10/6/1983-2839/56 md.) Siyasi partilerin veya bağımsız
adayların oy pusulalarını veya seçime müteallik her türlü evrakı zapt veya imha
eden veya bozan veya oy verme yerine götürülmelerine veya dağıtılmalarına mani
olanlar bir yıldan üç yıla kadar hapis cezasıyla cezalandırılırlar.
Bu filler cebir veya şiddet veya tehdit veya hile ile veya içlerinden biri
silahlı olan birden fazla kimseler tarafından veyahut meskene veya siyasi parti
binalarına her ne suretle olursa olsun girerek işlenirse bu maddede yazılı ceza-
lar bir misli eklenerek hükmolunur.
Bu fiiller resmi sıfatı haiz olanlar tarafından işlendiği takdirde yukarıki
fıkrada yazılı ceza verilir.
Kurul başkan ve üyelerinin seçim işlerini bozması:
Madde 163 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Seçim kurulları başkan ve üyelerinden herhangi biri kanuna aykırı hareket-
leriyle seçim muamelelerinin yapılmasını ve oy verilmesini kısmen veya tamamen
imkansız kılar yahut seçimlerin butlanına bilerek sebebiyet verirse, iki yıldan
beş yıla kadar hapis ve onbin liradan ellibin liraya kadar ağır para cezasıyla
cezalandırılırlar.
Bunlar seçim neticelerini ilan etmezler, tutanağı asmazlar veya kanunen
vermeye mecbur oldukları tutanak suretlerini vermezlerse aynı ceza ile cezalan-
dırılırlar.
Madde 164 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
1. (Değişik: 10/6/1983-2839/57 md.) Her kim, sandık başında seçmenlerin
imzalarını koydukları sandık seçmen listesine gelmeyenler adına sahte imza at-
mak, mühür koymak veya parmak basmak gibi hileli bir hareket ile sandığa oy
atar veya attırır ise üç yıldan beş yıla kadar hapis ve onbeşbin liradan yetmiş-
beşbin liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırılır.
*
2. Bu fiil sandık başkan ve üyeleri ile resmi memurlar tarafından işlendi-
ği takdirde, yukarıdaki fıkrada yazılı cezaya yarısı eklenerek hükmolunur.
3. (Değişik: 10/6/1983-2839/57 md.) Her kim, herhangi bir şekilde seçimin
neticesini tağyir eder veya ettirir veya seçim tutanaklarını tamamen veya kıs-
men sahte olarak tanzim veya tahrik eder veya ettirirse, beş yıldan sekiz yıla
kadar ağır hapis cezasıyla cezalandırılır.
4. Yukarıdaki fıkrada yazılı fiil ve hareketler, kurul başkan ve üyeleri
ve resmi memurlar tarafından işlendiği takdirde haklarında verilecek ceza beş
yıldan on yıla kadar ağır hapistir.
5. Her kim oyunu kullandıktan sonra, sandık başında kendisine sürülen özel
boyayı silerek veya yok ederek veya herhangi bir şekil ve surette gözle farkedi-
lemez duruma getirerek aynı seçimde ikinci defa oy kullanır veya kullanmaya
teşebbüs ederse, altı aydan iki yıla kadar hapis ve ikibinbeşyüz liradan yirmi-
beşbin liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırılır. Bu fıkrada sözü edilen
özel boyayı ilçe seçim kurulu başkanlığından teslim aldıktan sonra bu boyayı
kasten yok veya imha eden veya oyunu kullanan seçmenin belirlenen uzvuna bu
boyayı hiç sürmeyen veya bu özel boyadan başkasını süren sandık kurulu başkan
ve üyelerine veya seçmenleri ya da sandık kurulu başkan ve üyelerini bu fıkra-
da yazılı fiilleri işlemeye herhangi bir surette icbar eden kimselere, bu fıkra-
da yazılı ceza üçte birden yarıya kadar artırılarak hükmolunur.
Her kim, kurulları, üçüncü fıkrada yazılı fiilleri işlemeye, herhangi bir
suretle icbar ederse üçüncü fıkrada yazılı ceza üçte birden yarıya kadar artırı-
larak hükmolunur.
Eğer bu fiil kurul mensuplarına herhangi bir suretle menfaat temini veya
vaadi suretiyle meydana gelmiş ise, kurul mensuplarıyla menfaat temin veya vad-
edenler hakkında dördüncü fıkrada yazılı ceza üçte birden yarısına kadar eklene-
rek hükmolunur.
İtirazları ve şikayetleri kabul etmemek:
Madde 165 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Bu Kanunla kendilerine şikayet ve itiraz yetkisi tanınanların bu yoldaki
müracaatlarını tutanağa geçirmeye mecbur oldukları ahvalde tutanağa geçirmeyi
reddeden kurul başkan ve üyeleri bir aydan bir yıla kadar hapis ve bin liradan
beşbin liraya kadar ağır para cezasıyla cezalandırılır.
Kötü niyetle itiraz:
Madde 166 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Seçim sonunda seçilenlere verilen tutanaklara veya seçilenlerin yeterliğine
makbul bir sebep olmaksızın ve kötü niyetle itiraz edenler üç aydan altı aya
kadar hapis ve beşbin liradan yirmibin liraya kadar ağır para cezasıyla ceza-
landırılır.
Kötü niyetle şikayet:
Madde 167 - Oy vermenin yolunda cereyanını veya seçim kurullarının vazife-
lerini selametle görmelerini yahut sayım neticelerini geciktirmek gibi kötü
niyetle şikayet ve itirazda bulunanlar hakkında yukarıki madde hükmü uygulanır.
Çeşitli hükümler:
Madde 168 - (Değişik: 10/6/1983 - 2839/58 md.)
Kurullarca düzenlenen ve oy verme ve seçim neticelerini gösteren tutanakla-
rın asılı suretlerini yırtan, bozan, kaldıran kimse hakkında altı aydan bir
yıla kadar hapis cezası verilir.
Resmi makamların bildirilerine karşı işlenen suçlar:
Madde 169 - (Değişik: 10/6/1983-2839/59 md.)
Her kim, seçim muamelelerine ait olmak üzere mercileri tarafından yayınlanan
beyanname ve tebliğlerin, ilan ve asılmasına mani olur veya bunları yırtar veya
bozar veya kaldırırsa üç aydan altı aya kadar hapis cezasıyla cezalandırılır.
İçki yasağına aykırı hareketler:
Madde 170 - (Değişik: 10/6/1983-2839/60 md.)
Oy verme günü, oy verme müddetince, umuma açık yerlerde ispirtolu içki ve-
renler, satanlar veya içenler veya herhangi bir suretle açık veya kapalı şişe-
lerde ispirtolu içki satanlar veya alanlar üç aydan altı aya kadar hapis ceza-
sıyla cezalandırılırlar.
Silah taşıyanlar:
Madde 171 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
79 uncu maddenin koyduğu silah taşıma yasağına aykırı hareketler edenler
hakkında 6136 sayılı Kanun hükümleri mahfuz kalmak şartıyla ikibinbeşyüz lira-
dan onbin liraya kadar ağır para cezası hükmolunur.
Kovuşturma usullerine göre hareket:
Madde 172 - Kovuşturma ve soruşturma usullerini gösteren maddedeki yasaklara
aykırı hareket edenler hakkında altı aydan bir seneye kadar hapis cezası hükmo-
lunur.
SEKİZİNCİ BÖLÜM
Kovuşturma Usul ve Şekilleri
Kovuşturma ve soruşturma zamanı:
Madde 173 - Seçim işleriyle görevlendirilenlerin oy verme günü ile bundan
önceki yirmi dört saat içinde işledikleri bu kanunda yazılı seçim suçlarından
ötürü bağlı bulundukları kurullarca düzenlenmesi gereken seçim tutanaklarının
tanzim edildiğinin ertesi günü kovuşturma ve soruşturma yapılır.
Bu müddet içinde ağır cezayı gerektiren suçlarla infazı muktazi hükümler ve
merciinden sadır olmuş tevkif kararları ve 3005 sayılı kanun hükümleri gereğince
asliye mahkemelerinin görevine giren ve delillerin kaybolması gibi sebeplerle
gecikmesinde mazarrat umulan cürümlerden başka hiçbir sebepten dolayı bir seç-
men hakkında kovuşturma ve soruşturma yapılamaz ve oy verme günü ile ondan önce-
ki üç gün içerisinde seçmenin hürriyetini ve oy verme imkanını kaldıracak veya
tahdid edecek idari ve mali hiçbir tedbir alınamaz.
Genel hükümlerin uygulanması:
Madde 174 - Bu kanunda yazılı suçlardan birini işliyenler veya bu kanunun
uygulanmasına taallük edip de genel hükümlere göre cezalandırılmaları gereken-
lerin sıfat ve memuriyetleri ne olursa olsun haklarında umumi hükümler dairesin-
de kovuşturma yapılır.
Valiler hakkındaki kovuşturma ve hazırlık soruşturması Cumhuriyet Başsavcı-
sı, gerekli görüldüğü halde ilk soruşturma Yargıtay Birinci Başkanının görevlen-
dirdiği, Yargıtay üyesi ve yargılama Yargıtayın yetkili Ceza Dairesi tarafından
umumi hükümlere göre yapılır.
Hazırlık soruşturmasını Başsavcı kendi yardımcılarına da yaptırabilir. An-
cak, kamu davasını açmak ve kovuşturmaya mahal olmadığına karar vermek Başsav-
cıya aittir.
Hazırlık soruşturması sırasında Başsavcı tarafından istenilen tevkif, tah-
liye, zabıt ve aramaya ilk soruşturmaya yetkili Yargıtay üyesi tarafından ka-
rar verilir.
Başsavcı tarafından kovuşturmaya mahal olmadığına dair verilen karar ile
yukardaki fıkralar gereğince Yargıtay üyesi tarafından hazırlık ve ilk soruştur-
malar sırasında verilecek kararlara karşı vukubulan itiraz, Yargıtay Birinci
Başkanının görevlendirdiği bir daire başkanı tarafından tetkik olunarak karara
bağlanır.
İlk soruşturma sırasında Yargıtay üyesi tarafından verilecek kararlardan
umumi hükümlere göre tasdik ile tekemmül etmesi icap edenlerin tasdik mercii,
görevlendirilmiş olan Yargıtay Daire Başkanıdır.
Yargıtay Daire Başkanının tasdikı ile tekemmül eden kararlara karşı yapıla-
cak itirazlar Yargıtay Birinci Başkanı tarafından tetkik edilerek karara bağ-
lanır.
Kaymakamlar hakkında hazırlık soruşturmasının yapılması ve kamu davası
açılması ve son soruşturma açılmasına karar verilmesi o ile en yakın il merke-
zindeki vazifeli Cumhuriyet Savcısı ve sorgu yargıcı ve yargılamaları o yerdeki
görevli mahkemeler tarafından yapılır.
Hakimler Kanunu hükümleri mahfuzdur.
İlgili kimseler ve siyasi partiler Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu gereğince
şikayetname vermek suretiyle kamu davasını tahrik ve müdahale edebilirler.
Kovuşturma usulü:
Madde 175 - Bu kanunda yazılı suçlardan dolayı ağır cezayı gerektiren cürüm-
lerden gayrısında 173 üncü maddede yazılı müddetlere riayet edilmek şartiyle bu
kanunda yazılı suçlardan dolayı 3005 sayılı kanun hükümleri dairesinde kovuştur-
ma yapılır.
Seçim zamanında cevap hakkı:
Madde 176 - Seçim süresi içinde özel ve tüzel kişilerin haysiyet ve şerefine
dokunan veya menfaatini bozan yahut kendileriyle ilgili hakikate aykırı hareket-
ler, düşünceler ve sözler izafesi suretiyle açık veya kapalı şekilde bir mevku-
tede yapılan yayından dolayı o özel ve tüzel kişiler 5680 sayılı kanunun 143
sayılı kanunla değiştirilen 19 uncu maddesine göre cevap vermek veya düzeltme
istemek hakkına sahiptirler.
Özel ve tüzel kişiler cevap ve düzeltmeyi bulundukları yerin sulh yargıcına
da verebilirler. Ücretini öderlerse metin telgrafla da bildirilir.
Ancak oy verme gününden önceki 7 nci günden sonra sulh yargıcının kararı
ile yetinilir.
Yukardaki fıkralara riayet etmiyenler hakkında Basın Kanununun hükümleri
uygulanır.
Kurulda görevli yargıcın bakamıyacağı davalar:
Madde 177 - İl ve ilçe seçim kurulu başkan ve üyeliklerini yapan yargıçlar
kendi çevreleri içinde vukua gelecek seçim suçlarına mütaallik davalara baka-
mazlar.
Aynı mahalde bu davaları görecek başka yargıçlar bulunmaması veya mahkemenin
teşekkül edememesi halinde mezkür davalara bu mahalle en yakın yargı çevresinde
bulunan aynı derecedeki mahkeme veya vazifeli yargıç tarafından bakılır.
Tutanakların delil kıymeti:
Madde 178 - Bu kanunda yazılı suçlardan ağır cezayı gerektirenlerin gayrı-
sında kurullarca tanzim edilen tutanaklar sahtelikleri sabit oluncaya kadar
muteberdir.
Seçim suçu:
Madde 179 - Bu kanuna göre seçim suçundan maksat, seçim işlerinde bu kanun
hükümleri uyarınca görevlendirilmiş bulunan kimselerin bu görevleri dolayısiyle
işlemiş oldukları fiil ve hareketlerle her kim tarafından işlenirse işlensin
bu kanuna aykırı bulunan fiil ve hareketlerdir.
Dava süresi:
Madde 180 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
(Değişik: 10/6/1983 - 2839/61 md.) Seçim suçlarından doğan kamu davası, se-
çimin bittiği tarihten itibaren iki yıl içinde açılmadığı takdirde kovuşturma
yapılamaz.
Kamu davasının açılması izin veya karar alınmasına bağlı olan suçlarda
izin veya kararın alınması için yapılan müracaat tarihi ile izin veya kararın
verildiği tarih arasında geçen süre dava süresi hesabına katılmaz. Ancak, bu
süre üç ayı geçemez.
DOKUZUNCU BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Seçim giderleri:
Madde 181 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Yüksek Seçim Kurulu ve Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğü giderleri ile her türlü
seçim işleri giderleri genel bütçeden ödenir. Bunun için gerekli ödenek Adalet
Bakanlığı Bütçesi içindeki ayrı bir programda gösterilir.
Bu ödeneğin harcanmasında, birinci derecede ita amiri, Yüksek Seçim Kurulu
Başkanıdır. Başkan, yetkilerinin bir kısmını Seçmen Kütüğü Genel Müdürüne devre-
debilir, Genel Müdürün de diğer görevlilere devretmesine izin verebilir.
Seçim işleri için mahallerinde yapılması gereken her türlü harcamaların
ita amiri il ve ilçe seçim kurulları başkanlarıdır.
Ödenecek ücretler:
Madde 182 - (Değişik: 10/9/1987 - 3403/3 md.)
(Değişik: 26/8/1999 4448/3 md.) Seçim Kurulu Başkan ve üyeleri ile bu Kanun
gereğince görevlendirileceklere ve bu işlerde mesai saatleri içinde ve dışında
çalıştırılacak memur ve hizmetlilere,siyasi parti temsilcilerine ve hariçten
alınarak çalıştırılacaklara ödenecek gündelikler,gündelik miktarı 600 (altıyüz)
gösterge rakamının memur aylık katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak tutarı
geçmemek üzere, Yüksek Seçim Kurulunca belirlenir. Bu ödemeler herhangi bir ver-
giye tabi tutulmaz.
Bulundukları yerin haricinde bir mahalle gönderileceklerin yol masrafları
Harcırah Kanunu hükümlerine göre verilir.
Satın alma ve avans:
Madde 183 - (Değişik: 17/5/1979-2234/1 md.)
Bu Kanun gereğince yapılacak işler için lüzumlu satın alma ve kiralama iş-
leri 2490 sayılı Kanuna tabi olmaksızın yapılabilir. İlan zorunlu değildir.
Her çeşit seçim giderleri için il ve ilçe adalet daireleri mutemetlerine il
ve ilçe seçim kurulları başkanlarının tasvibi ile ayrıca yüzbin liraya kadar
avans verilebilir. Bu had içinde kalmak üzere mahsup edilen miktara kadar yeni-
den avans verilebilir.
Yüksek Seçim Kurulu, gerekli gördüğü ahvalde avans miktarını artırabilir.
(Ek: 23/5/1987-3377/5 md.) Bu Kanun gereğince yapılacak işler için lüzumlu
her türlü satın alma, hizmet, yapım, kiralama ve taşıma işleri 2886 sayılı
Devlet İhale Kanununa tabi olmaksızın yapılabilir. ilan zorunlu değildir.
Seçim eşyasının muhafazası:
Madde 184 - İl, ilçe ve sandık kurullarına ait mühürler, seçim işlemlerine
taallük eden tutanaklar, matbu defterler veya sair evrak il, ilçe adalet daire-
leri emanet memurluklarında ve oy sandıklariyle kapalı oy verme yerlerinin eşya
ve malzemesi köylerde muhtarlıklarca ve kasaba ve şehirlerde belediyelerce
muhafaza olunur.
Muaflık:
Madde 185 - Bu kanunun uygulanmasında, yapılacak müracaatlara ait her türlü
evrak ve vesikalar ile kurullarca verilecek kararlar resim ve harçtan muaftır.
Siyasi partilerin kağıt ihtiyacı:
Madde 186 - Siyasi partiler oy pusulası ve propaganda işleri için ihtiyaç
duydukları kağıdı Devlet fabrikalarından veya Devlet sermayesinin iştiraki olan
fabrikalardan temin etmek isterlerse bedeli kendileri tarafından ödenmek şartiy-
le Yüksek Seçim Kurulu, partilerin bu isteklerini yerine getirir.
Yüksek Seçim Kurulunun bu konuda ,resmi makamlar ve fabrikalar nezdinde,
yapacağı talepler süratle ve her şeye tercihli olarak yerine getirilir.
Yüksek Seçim Kurulunca Yapılacak İşlemler:
Ek Madde 1 - (Ek: 13/2/1965-533/10 md; Değişik: 24/3/1973-1700/1 md.)
Yüksek Seçim Kurulu tarafından, Türkiye Radyoları vasıtasiyle, haber yayın-
ları saatinde veya başka uygun saatlerde yayımlanacak bildirilerle; vatandaşın
ilgisi uyandırılmak ve kendisine seçmen olmanın görev ve yetkileri hatırlatıl-
mak suretiyle; daimi seçmen kütüklerinin düzenlenmesi, ilk sayım ve yazım işle-
rinin yapılması, yeniden yapılacak yazım işlemleri, denetlemeler, sandık seçmen
listelerinin düzenlenmesi, askıya çıkarılması ve askıdan indirilmesi, itiraz
ve ilave kayıt işlemlerinin ne şekilde yapılacağı, seçmen kartlarının dağıtıl-
ması ve oy verme konusunda yapılacak işlemler, sair lüzum görülen hususlarla
birlikte, süreler de belirtilerek duyurulur.
Ayrıca, il ve ilçe seçim kurulları tarafından alışılmış yayın araçları ile,
halkın ilgisini uyandıracak aynı nitelikteki bildirilerle keyfiyet ilan olunur.
Yüksek Seçim Kurulunun ve il seçim kurullarının bu konudaki her türlü bil-
dirilerinden Türkiye Radyolarınca ücret alınmaz.
Her seçmenin, kütüklere ve bunlara uygun olarak sandık seçmen listelerine
eksiksiz geçmesi seçmen kartlarının dağıtılmasının tam yapılması, ilkesine
uygun olarak, Yüksek Seçim Kurulu, her konuda yapılacak işlemleri, yayımlayacağı
genelgelerle gösterir. İl ve ilçe seçim kurulu başkanları da, bu ilke ve Yüksek
Seçim Kurulunun genelgeleri doğrultusunda, bölgelerindeki görevlilerin eğitimi-
ni ve görevlerini yapmalarını sağlarlar.
Ek Madde 2 - (Ek: 14/7/1965 - 656/14 md.)
Yüksek Seçim Kurulunca kanun hükmünce radyolarla yayınlanması zorunlu olan
veya gerekli görülen her türlü konularda ve il seçim kurulları tarafından kanun
hükmünce kendi illeri radyolarında yayınlanması zorunlu olan veya gerekli konu-
larda, yapılacak radyo yayınlarından, Türkiye`de yayın yapan radyolarda ücret
alınmaz.
Ek Madde 3 - (Ek: 14/7/1965-656/14 md.)
Yüksek Seçim Kurulunca gerekli gösterilecek ilçe ve seçimlerde, seçimlerin
başlangıcından ilçe birleştirme tutanağının düzenlenmesine kadar, ilçe seçim
kurulu başkanlarının esas hakimlik görevleri, hakimin tayin edeceği ölçü ve
şekilde tamamen veya kısmen, Yüksek Hakimler Kurulunca, yetki verilecek başka
hakimlere gördürülür.
Ek Madde 4 - (Ek: 17/5/1979 - 2234/2 md.)
Yüksek Seçim Kurulu, zorunlu gördüğü takdirde, adaylığa müracaat tarihi,
müracaatların incelenmesi, adaylığa karşı itiraz, itirazların karara bağlanması,
adayların geçici ve kesin ilanı gibi seçim işlemleri için bu Kanunda veya başka
kanunlarda öngörülen tarihleri ve süreleri değiştirebilir. Yüksek Seçim Kurulu
bu kararını gerekçesiyle birlikte derhal ilan eder. Şu kadar ki, süre ve tarih-
lerde değişiklik yapma yetkisi, siyasi partilerce gösterilecek adaylar hakkında
kullanılamaz.
Ek Madde 5 - (Ek: 28/3/1986-3270/25 md.)
Anayasa dsğişikliklerine ilişkin kanunların halk oyuna sunulmasında kullanı-
lacak olan oy pusulalarının şekli; oy verme, oyların sayım ve dökümü, geçersiz
oyların tespiti, sonuçların tutanağa geçirilmesi, ilçe, il ve Yüksek Seçim Kuru-
lunca yapılacak birleştirme işlemleri; halk oyuna sunulan kanunla ilgili Türkiye
Büyük Millet Meclisindeki çoğunluk ve azınlık görüşleri ile Cumhurbaşkanının
görüşünün ve halk oyu sonuçlarının Türkiye Radyo ve Televizyonları aracılığı
ile seçmenlere açıklanması ilkeleri bu Kanunda yer alan benzer hükümler dikkate
alınarak Yüksek Seçim Kurulunca tespit ve ilan edilir.
Ek Madde 6 - (Ek: 19/2/1987 - 3330/7 md.)
Milli Bayramlar, kurtuluş günleri, Cumhurbaşkanının karşılanması ve uğurlan-
ması ile yabancı Devlet ve Hükümet Başkanlarının ve bakanların resmen ülkemizi
ziyaretleri sebebiyle yapılacak karşılama, ağırlama ve uğurlama, adli yıl ile
üniversitelerin, uluslararası toplantı ve fuarların açılış törenlerinde ve tabii
afet hallerinde bu Kanunda yer alan yasaklar uygulanmaz.
Seçim propagandasının başlangıç tarihinden oy verme gününü takip eden güne
kadar olan süre içinde 62 nci maddede sayılan bütün daire, teşekkül ve müessese-
lerle Bankalar Kanununa tabi teşekküllerin kanun veya bir idari tasarruf gereği
yapacakları mutad ticari, iktisadi ve pazarlama faaliyetleri, vatandaşın oyuna
tesir etmek maksadına müteveccih olmadıkça, 63 ve 64 üncü maddelerde belirtilen
yasak hükümleri uygulanmaz.
Ek Madde 7 - (Ek: 15/3/1990 - 3617/1 md.)
Subay, Astsubaylar hariç olmak üzere; milletvekili ve mahalli idareler ge-
nel ve ara seçimlerinde aday ve aday adayı olan Devlet memurları ve diğer kamu
görevlileri, adaylığı veya seçimi kaybetmeleri halinde, Yüksek Seçim Kurulunca
seçim sonuçlarının ilanını takip eden bir ay içinde müracaat etmeleri kaydıyla
eski görevlerine veya kazanılmış hak aylık derecelerindeki başka bir göreve
dönebilirler.
ONUNCU BÖLÜM
Geçici Hükümler
Geçici Madde 1 - Bu kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren:
A) Üç gün içinde Yüksek Seçim Kurulu teşekkül eder.
B) Yedi gün içinde il ve ilçe seçim kurulları teşkil olunur.
Bundan sonra, kütüklere dair hükümler dairesinde işleme devam olunur.
Geçici Madde 2 - İçişleri Bakanlığı bütçesinin 418 inci bölümündeki seçmen
kütük ve kartlarının düzenlenme giderleri ödeneği olan 1 500 000 lira, Adalet
Bakanlığı bütçesinin 420 nci bölümüne aktarılır ve eklenir.
Geçici Madde 3 - Bu kanunun 19 uncu ve 23 üncü maddelerindeki, siyasi parti-
lerin onbeş il çevresinde il ve ilçe teşkilatı kurmuş olmaları hükmü saklı kal-
mak şartiyle, bu teşkilatı altı aydan beri kurmuş ve ilk genel kurul toplantısı-
nı yapmış bulunmak kayıtları, bu Kanunun yayınlanmasından sonra yapılacak her
türlü seçimlerde bir defaya mahsus olmak üzere aranmaz.
Geçici Madde 4 - 157 sayılı kanunun 2 nci ve 18 inci maddelerine göre, Ana-
yasanın halkoyuna sunulmasında, bu kanun hükümleri uygulanır.
Geçici Madde 5 - (Ek: 16/8/1961-347/1 md; Mülga: 27/10/1988 - 3488/1. md)
Geçici Madde 6 - (Ek: 16/8/1961-347/1 md; Mülga: 27/10/1988 - 3488/1. md)
Geçici Madde 7 - (Ek: 16/8/1961-347/1 md; Mülga: 27/10/1988 - 3488/1. md)
Geçici Madde 8 - (Ek: 16/8/1961-347/1 md; Mülga: 27/10/1988 - 3488/1. md)
Geçici Madde 9 - (Ek: 16/8/1961-347/1 md; Mülga: 27/10/1988 - 3488/1. md)
Geçici Madde 10- (Ek: 16/8/1961-347/1 md; Mülga: 27/10/1988 - 3488/1. md)
KANUNLAR, TEMMUZ 1990 (Ek - 6)
Geçici Madde 11 - (24/3/1973-1700/2 md. ile gelen numarasız geçici madde
hükmü olup 17/5/1979-2234/2 md. ile numarası teselsül ettirilmiştir.)
29 uncu maddede öngörülen, daimi seçmen kütükleri bürolarında görevlendiri-
lecek personel için gerekli kadrolar alınıncaya kadar, bu bürolarca yapılacak
hizmetlerde çalıştırılmak üzere, ilçe seçim kurulu başkanları, 33 üncü maddede
yazılı yetkiyi kullanabilirler. Bu takdirde, görevlerin nasıl yürütüleceği
Yüksek Seçim Kurulu tarafından belli edilir.
Daimi seçmen kütükleri bürolarında görevlendirilecek şef ve memurlarla il-
gili atamaların herhangi bir nedenle tamamlanamamış bulunduğu ilçelerde de,
yukarıdaki fıkra, hükmü uygulanabilir.
Geçici Madde 12 - (20/2/1979-2181/1 md. ile gelen numarasız geçici madde
hükmü olup 17/5/1979-2234/2 md. ile numarası teselsül ettirilmiştir.)
26/4/1961 tarih ve 298 sayılı Kanunun 24/3/1973 tarih ve 1700 sayılı Kanun-
la değişik; 35 ve müteakip maddelerine göre bütün Türkiye`de 1979 yılının Mart
ve Nisan ayları içinde yapılması gereken seçmen kütüklerinin denetimi bir ay
ertelenmiştir. Bu denetim işlemi 1979 yılına münhasır olmak üzere sadece Cumhu-
riyet Senatosu üçte bir yenileme seçimlerinin yapılacağı (C) Grubu illeri ile
boşalan Cumhuriyet Senatosu üyelikleri ve milletvekillikleri için ara seçimi
yapılacak illerde yapılır.
Geçici Madde 13 - (Ek: 17/5/1979-2234/2 md.)
Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte görev yapmakta olan Yüksek Seçim Kurulu
üyelerinin görevi 1981 yılı Ocak ayına kadar devam eder. 1980 yılının Aralık
ayının ilk haftasında Yargıtay ve Danıştay üyeleri arasından ad çekme ile 3`er
üye ayrılır. Ad çekme, Yüksek Seçim Kurulu huzurunda, kurul başkanı tarafından
yapılır. Başkan ve başkanvekili bu ad çekmeye girmezler.
1981 Ocak ayının ilk haftasında, Yargıtay ve Danıştay Genel Kurullarında,
ad çekme sonucunda boşalan 3`er üyelik için seçim yapılır.
Geri kalan üyeliklerin seçimi 1983 Ocak ayında yenilenir.
Geçici Madde 14 - (Ek: 17/5/1979-2234/2 md.)
Bu Kanunun yürürlüğe girmesini takip eden bir aylık sürenin son haftasında,
15 inci maddede yazılı usulle il seçim kurulları, 18 ve 19 uncu maddelerde yazı-
lı usulle ilçe seçim kurulları kurulur. Bu kurulların yenilenmesi, bu Kanunun
yürürlüğe girmesini takip eden Ocak ayından bir yıl sonraki Ocak ayının son
haftasında yapılır.
Geçici Madde 15 - (Ek: 17/5/1979-2234/2 md.)
24/3/1973 tarihli ve 1700 sayılı Kanunla değiştirilen 298 sayılı Kanunun
28 ve müteakip maddelerine göre, kadroları Adalet Bakanlığına bağlı daimi seç-
men kütüğü bürolarında çalışan personelden, kadrolarıyla birlikte Seçmen Kütüğü
Genel Müdürlüğüne geçmeleri Genel Müdürlükçe uygun görülmeyenler, Adalet Bakan-
lığınca başka görevlere atanırlar ve kadroları iptal edilir.
Geçici Madde 16 - (Ek: 17/5/1979-2234/2 md.)
İlk yazım, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten sonra gelen altmışıncı günü
takibeden ilk pazar günü yapılır.
Bu yazımda elde edilen bilgiler, ilgili ilçe seçim kurullarında liste haline
getirilerek bu listeler ilçe seçim kurulu başkanlıklarında saklanır; geçici
17 nci maddenin uygulanmasında bu listelerde yazılı bilgiler esas alınır.
Geçici Madde 17 - (Ek: 17/5/1979-2234/2 md.)
1. Bu Kanun hükümleri gereğince Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğü tarafından
düzenlenecek seçmen kütüğünün ve bu kütüğe uygun olarak yayınlanacak sandık
seçmen listelerinin hazırlanıp yayınlanmasında; 14 Ekim 1979 tarihinde Cumhuri-
yet Senatosu üçte bir yenileme, Cumhuriyet Senatosu üyeliği ile Milletvekili
ara seçimleri yapılacak illere ve ilk sandık seçmen listelerinin yayınlanmasına
kadar geçecek süre içinde mahalli idareler seçimleri yapılacak seçim çevrelerine
öncelik verilir.
2. İlk yazım ve birinci bentte belirtilen seçimlerin yapılma tarihlerine
göre; bu seçimlerin yapılacağı seçim çevrelerine ait kütük ve sandık seçmen
listelerinin zaman darlığı sebebiyle Seçmen Kütüğü Genel Müdürlüğünce hazırlanıp
yayınlanmasına ve yapılacak bu seçimlere yetiştirilmesine imkan olmadığının
Yüksek Seçim Kurulunca tespit edilmesi halinde:
a) 14 Ekim 1979 tarihinde yapılacak Cumhuriyet Senatosu üçte bir yenileme,
Cumhuriyet Senatosu üyeliği ve milletvekili ara seçimlerinde, ilçe seçmen kütüğü
bürolarının geçici 16 ncı maddeye göre yapılan ilk yazımla elde edilen bilgiler-
den çıkardığı listelere göre hazırlanacak sandık seçmen listeleri kullanılır.
Bu şekilde hazırlanan sandık seçmen listeleri, listelerin hazırlanmasından
sonra bu illere bağlı bütün seçim çevrelerinde yapılacak mahalli idareler seçim-
leri içinde geçerlidir.
b) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten yukarıda (a) fıkrasında belirtilen
şekilde sandık seçmen listelerinin hazırlanmasına kadar geçecek süre içinde,
bütün seçim çevrelerinde yapılacak; belediye başkanlığı, belediye ve il genel
meclisi üyelikleri, köy ve mahalle muhtarlıkları, ihtiyar heyeti ve meclisi
üyelikleri seçimlerinde kullanılacak sandık seçmen listelerinin tanzim esasla-
rıyla, (a) fıkrasında yer alan ve ilk yazımla elde edilen bilgileri kapsayan
listelerin düzenlenmesine, askıya çıkarılmasına ve askıdan indirilmesine, san-
dık seçmen listelerine ayrılmasına ve kesinleşmesine, itirazların süre ve şekil-
lerine dair esasları Yüksek Seçim Kurulu tespit ve ilan eder.
Geçici Madde 18 - (Ek: 19/2/1987-3330/8 md.)
Bu Kanunun 28 inci maddesinde tanımlanan seçmen kütüğü tam olarak oluşturu-
lup işlerlik kazanıncaya kadar yapılacak seçimlerde ve halk oylamalarında kul-
lanılacak seçmen kütüklerinin düzenlenmesi; kütüğe yazılma, muhtarlık bölgesi
askı listelerinin düzenlenmesi, askıya çıkarılması, askı süresi, sandık seçmen
listelerinin ayrılması, kesinleşmesi ve kütüğün güncelleştirilmesi esas ve
ilkeler ile listelere itiraz yöntemleri ve süreleri, seçimlerin özellikleri
gözetilmek suretiyle, Yüksek Seçim Kurulunca tespit ve ilan edilir.
Geçici Madde 19 - (Ek: 19/2/1987-3330/8 md.)
Yüksek Seçim Kuruluna 1985 Ocak ayında seçilenlerin yerine Ocak 1990 tari-
hinde yenileme seçimi yapılır.
Geçici Madde 20 - (Ek: 5/6/1997 - 4265/3 md.)
Yüksek Seçim Kuruluna 1993/Ocak ayında seçilenlerin yerine Ocak/2000 tari-
hinde yenileme seçimi yapılır.
Geçici Madde 21 - (Ek: 26/8/1999 - 4448/6 md.)
Yüksek Seçim Kuruluna 1993 ve 1996 Ocak ayında Yargıtay ve Danıştay`dan
seçilmiş üyeler ile bu üyelerin yerine seçilenler arasından ad çekme ile üçer
kişi belirlenir. Başkan ve başkanvekili ad çekmeye girmezler. Belirlenen bu altı
üye için 2001 Ocak ayının ikinci yarısında yenileme seçimi yapılır. Diğer beş
üye için yenileme seçimleri 2004 Ocak ayında yapılır.
Ek Geçici Madde 1 - (Ek: 5/4/1983-2812/1 md.)
Anayasaya dayalı olarak hazırlanacak Siyasi Partiler ve Seçim Kanununa göre
yapılacak ilk genel seçimlerde; 1/7/1982 tarihli ve 2687 sayılı Kanun gereğince
Anayasanın halkoyuna sunulması için hazırlanan seçmen kütükleri, aynı Kanunun
ilgili hükümlerine göre güncelleştirilerek kullanılır.
Güncelleştirme işlemi, Anayasa için yapılan halkoylamasına katılmayanların
tesbit edilmesinden sonra, kütüklerin muhtarlık bölgesi askı listesi halinde
askıya çıkarılması, bu listelerde ismi bulunmayanların ve yanlış yazılanların,
başvurmalarına imkan sağlanması, yanlışlıkların düzeltilmesi ve eksiklerin
giderilmesi suretiyle yapılır.
Askıya çıkarılma tarihi ve askı süresi ile itirazlar, itiraz belgeleri
kütüklerin kesinleşme tarihi, evvelce yazılmamış olanların yeniden ne suretle
yazılacağı ve yazılma şartları Yüksek Seçim Kurulunca belirlenir.
Kütüklerde ismi bulunmayanlardan, seçmen kütüklerinin kesinleştiği tarihe
kadar 21 yaşını bitirmiş olanlar, başvuruları üzerine seçmen kütüklerine kayde-
dilirler. Nüfus kütüğünde doğduğu ay ve günü belli olmayanlar o yılın son günü
doğmuş gibi işleme tabi tutulurlar.
Ek Geçici Madde 2 - (Ek: 5/4/1983-2812/1 md.)
1/7/1982 tarihli ve 2687 sayılı Kanunun 8 inci maddesine göre oy kullanma
yeterliğine sahip olup yazım için gelen memurlara kendilerini yazdırmayanlardan,
bu Kanun hükümlerine göre kütüklerin askı süresi içinde başvurarak kendilerini
kütüğe yazdıranlar hakkında, bu suçtan dolayı takibat yapılmaz, ceza mahkümi-
yetleri sonuçlarını da kapsamak üzere ortadan kalkar. Ancak tahsil edilmiş para
cezaları iade edilmez.
Bu şekilde kütüğe kendilerini yazdıranlar, genel ve ara seçimleri ile mahal-
li seçimlerde ve halkoylamalarında oy kullanabilirler ve aday olabilirler.
Ek Geçici Madde 3 - (Ek: 5/4/1983-2812/1 md.)
Anayasanın halkoylamasına ilişkin oy verme kütüğünde ve sandık listesinde
kaydı ve oy kullanma yeterliği bulunduğu halde hukuki veya fiili herhangi bir
mazereti nedeniyle halkoylamasına katılmayan ve süresinde mazeretini ileri
sürmeyen veya bu yönde başvuruda bulunduğu halde delil yetersizliği veya süre
veya sair sebeplerle başvurusu reddedilenlerden, seçmen kütüklerinin askıdan
indirildiği tarihten önce kayıtlı oldukları ilçe seçim kurulu başkanlıklarına
başvurarak mazeretlerini tevsik edenler hakkında 24/9/1982 tarihli ve 2707
sayılı Kanunun 12 nci maddesinin birinci fıkrasında yazılı yasaklar uygulanmaz.
Başvuruların incelenmesine ilişkin usul ve esaslar Yüksek Seçim Kurulunca
belirlenir.
ONBİRİNCİ BÖLÜM
Son Hükümler
Kaldırılan kanunlar:
Madde 187 - 5545 sayılı Milletvekilleri Seçimi Kanunu ile onu tadil eden
6272, 6428, 7037 ve 7053 sayılı kanunlar yürürlükten kaldırılmıştır.
Yürürlük:
Madde 188 - Bu kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütmekle görevli makam:
Madde 189 - Bu kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
3682 - 1
26/4/1961 TARİH VE 298 SAYILI ANA KANUNA İŞLENEMEYEN HÜKÜMLER:
1 - 13/9/1991 tarih ve 455 sayılı KHK`nin geçici maddesi:
Geçici Madde - Kadroları ve görev unvanları değişenler veya kaldırılanlar
yeni bir kadroya atanıncaya kadar durumlarına uygun işlerde görevlendirilirler
ve bu süre içinde eski kadrolarına ait aylık, ek gösterge ve diğer haklarını al-
maya devam ederler.
KANUNLAR, KASIM 1991 (Ek - 10)
3682 - 2
298 SAYILI KANUNDA EK VE DEĞİŞİKLİK YAPAN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜKTEN KALDIRDIĞI KANUN VE HÜKÜMLERİ GÖSTERİR LİSTE
Yürürlükten Kaldıran Mevzuatın
Yürürlükten Kaldırılan Kanun veya Kanun -------------------------------
Hükümleri Tarihi Sayısı Maddesi
-------------------------------------------- ----------- ------- ----------
- 26/4/1961 tarih ve 298 sayılı Kanunun
48 nci ve 61 inci maddeleri, 17/5/1979 2234 5
- 25/5/1961 tarih ve 306 sayılı Kanunun
25, 26 ve 28 inci maddeleri. 17/5/1979 2234 5
- 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve
Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun 52 nci
maddesinin 3377 sayılı Kanunla değişik son
fıkrası 10/9/1987 3403 2
- 2972 sayılı Mahalli İdareler ve Mahalle
Muhtarlıkları ve İhtiyar Heyetleri Hakkında
Kanunun 10 uncu maddesinin (c) bendi 31/3/1988 3420 8
- 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve
Seçmen Kütükleri Hakkında Kanunun Geçici
5, 6, 7, 8, 9, 10 uncu Maddeleri 27/10/1988 3488 1
- 298 sayılı Seçimlerin Temel Hükümleri ve
Seçmen kütükleri Hakkında Kanunun 5 inci
maddesinin üçüncü fıkrası,78 inci madde-
sinin altıncı fıkrası 28/12/1993 3959 1,10
KANUNLAR, ŞUBAT 1994 (Ek - 19)
298 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN
YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE
Kanun Yürürlüğe
No. Farklı Tarihte Yürürlüğe Giren Maddeler giriş tarihi
-------- -------------------------------------------------------- ------------
306 -- 30/5/1961
347 -- 17/8/1961
356 -- 29/8/1961
533 -- 20/2/1965
656 -- 20/7/1965
1700 -- 30/3/1973
1783 -- 8/7/1973
2181 -- 28/2/1979
2234 -- 30/5/1979
2812 -- 7/4/1983
2839 -- 13/6/1983
3270 -- 15/4/1986
3330 -- 4/3/1987
3377 -- 3/6/1987
3403 -- 11/9/1987
KHK-290 -- 20/10/1987
3420 -- 13/4/1988
3488 -- 27/10/1988
KHK-455 -- 18/9/1991
3959 -- 30/12/1993
3969 -- 18/2/1994
4125 -- 28/10/1995
KHK-572 -- 6/6/1997
4265 -- 11/6/1997
4381 -- 2/8/1998
4448 -- 29/8/1999
4609 -- 02/12/2000
Mevzuat inceleme
Mevzuat-İçtihat-Makale
Ücreti Vekalete İlişkin Tarifenin Yürütmenin Durdurulması Hakkında
Sigorta Primlerinin Gereği Gibi Yatırılmaması Halinde İşçinin Hakları
Mobbing İle Mücadelede Çözüm Yolları Ve Öneriler
Sektörel Daralma Geçerli Bir Fesih Nedeni midir?
Askerlik Kanununda Değişiklik Yapılmasına dair kanun
Tüm Mevzuat
|
Anasayfa
Portal
Forumlar
Yönetim
SSS
Üye Kayıt
