ANAYASA MAHKEMESİNİN KURULUŞU VE YARGILAMA
                            USULLERİ HAKKINDA KANUN
    Kanun Numarası             : 2949
    Kabul Tarihi               : 10/11/1983
    Yayımlandığı R.Gazete      : Tarih: 13/11/1983 Sayı: 18220
    Yayımlandığı Düstur        : Tertip: 5 Cilt: 22 Sayfa: 874
                                  BİRİNCİ BÖLÜM
                                  Genel Esaslar
    Kuruluş

    Madde 1 - Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile verilen görevleri yapmak ve yet-
kileri kullanmak üzere Ankara`da bir Anayasa Mahkemesi kurulmuştur.
    Üye sayısı

    Madde 2 - Anayasa Mahkemesi, onbir asıl ve dört yedek üyeden oluşur.
    Seçilme yeterliği

    Madde 3 - Anayasa Mahkemesi asıl ve yedek üyeliğine seçilebilmek için aşağı-
daki şartları haiz bulunmak gerekir:
    1. Yargıtay, Danıştay, Askeri Yargıtay, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi ve Sa-
yıştay`da başkan ve üye olmak; veya
    2. Kırk yaşını bitirmiş, altmışbeş yaşını doldurmamış, yükseköğrenim görmüş
ve kamu hizmetlerinde en az onbeş yıl fiilen çalışmış veya yükseköğretim kurum-
larında en az onbeş yıl öğretim üyeliği yapmış olmak şartıyla:
    a) Yükseköğretim kurumlarının hukuk, iktisat ve siyasal bilimler dallarında
öğretim üyesi; veya
    b) Yükseköğretim Kurulu başkan veya üyesi veya Yükseköğretim Kurumu rektör
veya dekanı veya müsteşar, müsteşar yardımcısı, general, amiral, büyükelçi, böl-
ge valisi veya vali,
    Olarak görev yapmak; veya
    c) Mesleğinde avukat olarak fiilen onbeş yıl çalışmış olmak; ve,
    3. Hakimlik mesleğine alınmamayı gerektiren bir suçtan hüküm giymemek veya
bu gibi suçlardan dolayı ceza kovuşturması altında bulunmamak ve hakimlik mesle-
ğine alınmasına engel bir hali olmamak.
                               İKİNCİ BÖLÜM
               Üyelerin, Başkan ve Başkanvekilinin Seçimi
    Üyelerin seçimi

    Madde 4 - Cumhurbaşkanı, iki asıl ve iki yedek üyeyi Yargıtay, iki asıl ve
bir yedek üyeyi Danıştay, birer asıl üyeyi Askeri Yargıtay, Askeri Yüksek İdare
Mahkemesi ve Sayıştay genel kurullarınca kendi başkan ve üyeleri; bir asıl üyeyi
Yükseköğretim Kurulunun kendi üyesi olmayan yükseköğretim kurumlarının hukuk,
iktisat ve siyasal bilimler dallarındaki öğretim üyeleri içinden; üye tamsayıla-
rının salt çoğunluğu ile her boş yer için gösterecekleri üçer aday içinden; üç
asıl ve bir yedek üyeyi ise 3 üncü maddenin (2/b) ve (2/c) bentlerinde sayılan-
lar arasından doğrudan seçer.
    Bu maddede geçen Yargıtay, Danıştay, Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare
Mahkemesinin başkan ve üyeleri deyimi; Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısını, Yargı-
tay Cumhuriyet Başsavcıvekilini, Danıştay, Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İda-
re Mahkemesi başsavcılarını da kapsar.
    Üye seçilenlere tebligat

    Madde 5 - Cumhurbaşkanı, Anayasa Mahkemesi asıl ve yedek üyeliklerine seçi-
lenleri, Anayasa Mahkemesi Başkanlığına bildirir. Anayasa Mahkemesi Başkanlığı
durumu, seçilenlere yazı ile tebliğ eder.
    Seçilenlerin ad ve soyadları Resmi Gazetede yayımlanır.
    Seçilenlerin görevi kabul etmemesi

    Madde 6 - Anayasa Mahkemesi üyeliğine seçilenlerden bu görevi kabul etmeyen-
lerin adları, Anayasa Mahkemesi Başkanı tarafından Cumhurbaşkanlığına ve aday
gösterilmesi söz konusu ise ilgili kurula bildirilir. Bu tarihten itibaren bir
ay içinde 4 üncü maddedeki usule göre yenileri seçilir. Aday gösterecek kurulla-
rın tatilde bulunması halinde aday gösterme ve üye seçimi, tatilin bittiği gün-
den itibaren bir ay içinde yapılır.
    Andiçme

    Madde 7 - Anayasa Mahkemesi üyeleri görevlerine başlamadan önce, Mahkeme
Başkanının davet edeceği Cumhurbaşkanı,Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı,Baş-
bakan, yüksek mahkeme başkanları, Adalet Bakanı, Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı,
Danıştay, Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi başsavcıları, Sayış-
tay Başkanı, Yükseköğretim Kurulu Başkanı, üniversite rektörleri, hukuk, iktisat
ve siyasal bilimler fakülteleri dekanları ve Anayasa Mahkemesinin emekli başkan
ve üyeleri huzurunda, Anayasa Mahkemesi asıl ve yedek üyelerinin oluşturacağı
kurul önünde aşağıdaki andı içerler:
    "Türk milleti tarafından demokrasiye aşık Türk evlatlarının vatan ve millet
sevgisine emanet ve tevdi olunan Türkiye Cumhuriyeti Anayasasını koruyacağıma;
görevimi doğruluk, tarafsızlık ve hakka saygı duygusu içinde, sadece vicdanımın
emrine uyarak yapacağıma, namusum ve şerefim üzerine andiçerim."
    Başkan ve Başkanvekili seçimi

    Madde 8 - Anayasa Mahkemesi, asıl üyeleri arasından gizli oyla ve asıl üye
tamsayısının salt çoğunluğu ile dört yıl için bir Başkan ve bir Başkanvekili
seçer. Süresi bitenler yeniden seçilebilirler.
    Süresinden önce boşalan Başkan ve Başkanvekilliğine dört yıl için, yukarıda-
ki fıkra gereğince yeniden seçim yapılır.
    Yönetim ve temsil

    Madde 9 - Anayasa Mahkemesinin yönetimi ve temsili Başkana aittir. Başkanlı-
ğın boş veya Başkanın özürlü veya izinli olması hallerinde Başkana ait görev ve
yetkiler Başkanvekili tarafından yerine getirilir ve kullanılır. Başkanvekilinin
de bulunmaması durumunda mahkemeye en kıdemli asıl üye başkanlık eder.
   Üyeliklerde boşalma

    Madde 10 - Anayasa mahkemesi üyeliklerinde her ne sebeple olursa olsun bo-
şalma olduğu takdirde, 4 ve 6 ncı maddelerde gösterilen şekilde işlem yapılır.
                                 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
                              Üyeliğin Sona Ermesi
    Üyelikle bağdaşmayan haller

    Madde 11 - Anayasa Mahkemesi Başkan ve üyeleri asli görevleri dışında resmi
veya özel hiçbir görev alamazlar, görev alanlar çekilmiş sayılırlar. Bu husus
Anayasa Mahkemesince karara bağlanır.
    Emeklilik ve çekilme

    Madde 12 - Anayasa Mahkemesi başkan ve üyeleri altmışbeş yaşını doldurunca
istekleri olmasa dahi emekliye ayrılırlar.
    Anayasa Mahkemesi Başkan ve üyeleri, yazılı olarak emekliliklerini isteyebi-
lecekleri gibi, müddet ve kabule bağlı olmaksızın görevlerinden çekilebilirler.
Bu takdirde Başkanlık, durumu derhal Cumhurbaşkanlığına ve yenisinin seçimi için
aday gösterilmesi gerekiyorsa ilgili kuruma bildirir.
    Hüküm giyme, hastalık ve devamsızlık

    Madde 13 - Anayasa Mahkemesi Başkan ve üyeliği, 11 ve 12 nci maddelerde ya-
zılı haller dışında;
    1. Hakimler ve Savcılar Kanununa göre hakimlik ve savcılık mesleğinden çıka-
rılmayı gerektiren bir suçtan dolayı kesin hüküm giyilmesi halinde kendiliğin-
den;
    2. Görevin sağlık bakımından yerine getirilemeyeceğinin sağlık kurulu rapo-
ruyla kesin olarak anlaşılması veya göreve izinsiz veya özürsüz ve aralıksız
olarak onbeş gün veya bir yılda toplam otuz gün süre ile devam edilmemesi halle-
rinde Anayasa Mahkemesi üye tamsayısının salt çoğunluğunun kararıyla;
    Sona erer.
                                 DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
                                  Özlük İşleri
    Özlük İşleri

    Madde 14 - Anayasa Mahkemesi Başkan ve üyelerinin sicillerinin tutulması,
izinleri ve sağlık durumları ile ilgili hükümler (Ek ibare: 4/7/2001-KHK-631/10 md.),
tedavi giderlerinin ödenmesine ilişkin esas ve usuller  ve duruşmalı işlerde ve tören-
lerde giyecekleri kisveler ve öteki özlük işleri Anayasa Mahkemesi içtüzüğü ile
düzenlenir.
    Anayasa Mahkemesi Başkanı ve üyelerine Yüce Divan sıfatıyla bakılan veya
    Anayasaya göre süreye tabi olan işlerin yürütülmesini engellememek kaydıyla
kırkbeş günlük yıllık izin verilebilir.
    Hastalık ve mazeret izinleri genel hükümlere tabidir.
    Yıllık ve mazeret izinleri Başkan tarafından verilir.
    Emeklilik hakları

    Madde 15 - Anayasa Mahkemesi Başkan ve üyelerine emeklilik hakları bakımın-
dan 8 Haziran 1949 tarihli ve 5434 sayılı Türkiye Cumhuriyeti Emekli Sandığı Ka-
nunu ile ek ve tadilleri uygulanır.
    Askeri Yargıtay ve Askeri Yüksek İdare Mahkemesi tarafından gösterilecek
adaylar veya Türk Silahlı Kuvvetlerinin üst kademe yöneticileri arasından seçi-
len üyenin, ordu mensubu olmaktan doğan emeklilikle ilgili bütün hakları saklı-
dır.
                                 BEŞİNCİ BÖLÜM
                               Yardımcı Teşkilat
    Raportörler

    Madde 16  - Anayasa Mahkemesine, çalışmalarında yardımcı olmak üzere yeteri
kadar raportör verilir.
    Raportörler mesleklerinde en az beş yıl başarı ile çalışmış olan; 2802 sa-
yılı Hakimler ve Savcılar Kanununda tanımlanan hakim ve savcılar, Sayıştay de-
netcisi, başdenetçisi veya uzman denetçileri arasından ilgilinin isteği, Ana-
yasa Mahkemesi Başkanının  uygun görmesi üzerine bağlı oldukları kurumun yetkili
mercileri tarafından atanırlar. Yükseköğretim kurumlarının hukuk, iktisat ve si-
yasal bilimler dallarında doçent, yardımcı doçent ve doktora yapmış araştırma
görevlileri de aynı usul ve şartlarla raportör olarak atanabilirler.
    Raportörlerin özlük işlerinde, mensup oldukları mesleklere ait hükümler uy-
gulanır ve raportör olarak geçirdikleri süreler mesleklerinde geçmiş sayılır.
Ancak bunların yükselme ve kademe ilerlemelerinde Anayasa Mahkemesi Başkanı ta-
rafından verilecek yazılı bilgi esas olur. Kanuni izin haklarına ve sağlık iş-
lerine ilişkin işlemler Anayasa Mahkemesi Başkanlığınca yürütülür ve sicilleri-
ne işlenmek üzere kurumlarına bildirilir.
    Raportörler, asli görevlerine ek olarak Başkan tarafından verilen görevleri
de yürütürler ve bilimsel araştırmalara katılırlar.
    (Değişik:27/6/1989 - KHK - 375/30 md.) Raportörlere, aylık ve ödeneklerinden
 ayrı olarak her ay 2500 gösterge rakamının memur aylıklarına uygulanan aylık
katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda ek ödenek verilir.(1)
    (Ek: 16/10/1988 - KHK 346/1 md.) Yüksek öğretim kurumlarından veya Sayıştay`
dan gelen raportörlere kendi kurumlarınca ödenen aylık ve ödeneklerin toplamı;
aynı derece, kademe ve kıdemdeki hakim ve savcı raportörlere ödenen aylık ve
ödenekler toplamından (Yüksek Hakimlik Tazminatı dahil) az olduğu takdirde,
aradaki fark kendilerine ayrıca ödenir.
    Genel Sekreterlik

    Madde 17 - Anayasa Mahkemesi Başkanlığına bağlı olarak genel sekreterlik
teşkilatı kurulur.
    Genel Sekreterliğin kuruluş ve görevlerine ilişkin hususlar Anayasa Mahkeme-
si İçtüzüğünde gösterilir.
                                 ALTINCI BÖLÜM
            Anayasa Mahkemesinin Görev ve Yetkileri,İnceleme ve Yargılama
                                    Usulleri
    Görev ve yetki

    Madde 18 - Anayasa Mahkemesinin görev ve yetkileri şunlardır.
    1. Kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin, Türkiye Büyük Millet Meclisi
İçtüzüğünün veya bunların belirli madde ve hükümlerinin şekil ve esas bakımından
Anayasaya aykırılıkları iddiasıyla açılan iptal davalarına bakmak;
    2. Mahkemelerce kendisine Anayasanın 152 nci maddesine göre intikal ettiri-
len işleri ve Yüce Divan sıfatıyla çalışırken veya siyasi partilerin kapatılma-
sına ilişkin davalarda aynı madde gereğince ön mesele olarak bakması gereken iş-
leri karara bağlamak;
    3. Cumhurbaşkanını, Bakanlar Kurulu üyelerini, Anayasa Mahkemesi, Yargıtay,
Danıştay,Askeri Yargıtay, Askeri Yüksek İdare Mahkemesi başkan ve üyelerini,baş-
savcılarını, Cumhuriyet Başsavcıvekilini, Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu ve
Sayıştay başkan ve üyelerini görevleri ile ilgili suçlardan dolayı Yüce Divan
sıfatıyla yargılamak;
--------------
(1) Bu fıkrada yeralan "500" rakamı 20/3/1997 tarih ve 570 sayılı KHK`nin
    19 uncu maddesi ile "2500" olarak değiştirilmiş ve metne işlenmiştir.
    4. Siyasi partilerin kapatılması hakkındaki davalara bakmak;
    5. (Değişik: 3/7/1997 - 4280/1 md.) Siyasi partilerin mal edinimleri ile
gelir ve giderlerinin kanuna uygunluğunun denetimini yapmak;
    6. (Değişik: 3/7/1997 - 4280/1 md.) Milletvekillerinin yasama dokunulmaz-
lıklarının kaldırılmasına veya milletvekilliğinin düşmesine veya milletvekili
olmayan bakanların dokunulmazlığının kaldırılmasına Türkiye Büyük Millet Mecli-
since karar verilmesi hallerinde, ilgililerin Anayasa veya İçtüzük hükümlerine
aykırılık iddasına dayanan iptal istemlerini karara bağlamak;
    7. Uyuşmazlık Mahkemesine Başkanlık edecek üyeyi kendi üyeleri arasından
görevlendirmek;
    8. Anayasa ile verilen diğer görevleri yerine getirmek.
    İptal davasının açılamayacağı haller

    Madde 19 - Olağanüstü hallerde, sıkıyönetim ve savaş hallerinde Anayasanın
121 ve 122 nci maddeleri gereğince çıkarılan kanun hükmünde kararnamelere karşı
şekil ve esas bakımından iptal davası açılamaz ve mahkemlerde Anayasaya aykırı-
lık iddiası ileri sürülemez.
    İptal davası açmaya yetkili olanlar:

    Madde 20 - Kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin, Türkiye Büyük Millet
Meclisi İçtüzüğünün veya bunların belirli madde ve hükümlerinin Anayasaya aykı-
rılığı iddiasıyla doğrudan doğruya iptal davası açabilecek olanlar şunlardır.
    1. Cumhurbaşkanı;
    2. İktidar ve Anamuhalefet Partisi Meclis Grupları;
    3. Türkiye Büyük Millet Meclisi üye tamsayısının en az beşte biri tutarında-
ki üyeleri;
    İktidarda birden fazla siyasi partinin bulunması halinde, iktidar partileri-
nin dava açma hakkını en fazla üyeye sahip olan parti kullanır.
    İktidar ve Anamuhalefet partilerinin Türkiye Büyük Millet Meclisi grupları
Anayasa değişikliklerinin ve kanunların şekil bozuklukları iddiasıyla iptalleri
için dava açamazlar.
    Şekil bozukluğuna dayalı iptal davası ve sınırı

    Madde 21 - Anayasa Mahkemesinin şekil bakımından denetimi kanunlarda son oy-
lamanın öngörülen çoğunlukla yapılıp yapılmadığı; Anayasa değişikliklerinde ise,
teklif ve oylama çoğunluğuna ve ivedilikle görüşülemeyeceği şartına uyulup uyul-
madığı hususlarıyla sınırlıdır.
    Şekil bozukluğuna dayanan Anayasaya aykırılık iddiası mahkemelerde ileri sü-
rülemez.
    Anayasa değişikliklerine karşı iptal davaları yalnız şekil bozukluğu iddiası
ile açılabilir.
    Şekil bozukluğuna dayalı iptal davaları Anayasa Mahkemesince öncelikle ince-
lenerek karara bağlanır.
    İptal davası açma süresi

    Madde 22 - Anayasa değişiklikleri ile kanunların şekil yönünden Anayasaya
aykırılıkları iddiası ile doğrudan doğruya iptal davası açma hakkı, bunların
Resmi Gazetede yayımlanmalarından başlayarak on gün; kanun hükmünde kararname-
lerle Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün veya bunların belli madde ve hü-
kümlerinin şekil ve esas, kanunların ise sadece esas yönlerinden Anayasaya aykı-
rılıkları iddiasıyla doğrudan doğruya iptal davası açma hakkı, bunların Resmi
Gazetede yayımlanmalarından başlayarak altmış gün; sonra düşer.
    Milletlerarası andlaşmalar hükümlerinin Anayasaya aykırılığının iddia edi-
lememesi

    Madde 23 - Usulüne göre yürürlüğe konulmuş milletlerarası andlaşmalar
aleyhine, Anayasaya aykırılık iddiasıyla Anayasa Mahkemesine başvurulamaz.
    İnkılap kanunlarının Anayasaya aykırılığının iddia edilememesi

    Madde 24 - 1. 3 Mart 1340 tarihli ve 430 sayılı Tevhidi Tedrisat Kanununun;
    2. 25 Teşrinisani 1341 tarihli ve 671 sayılı Şapka İktisası Hakkında Kanu-
nun;
    3. 30 Teşrinisani 1341 tarihli ve 677 sayılı Tekke ve Zaviyelerle Türbelerin
Seddine ve Türbedarlıklar ile Birtakım Unvanların Men ve İlgasına Dair Kanunun;
    4. 17 Şubat 1926 tarihli ve 743 sayılı Türk Kanunu Medenisiyle kabul edilen,
evlenme aktinin evlendirme memuru önünde yapılacağına dair medeni nikah esası
ile aynı Kanunun 110 uncu maddesi hükmünün;
    5. 20 Mayıs 1928 tarihli ve 1288 sayılı Beynelmilel Erkamın Kabulü Hakkında
Kanunun;
    6. 1 Teşrinisani 1928 tarihli ve 1353 sayılı Türk Harflerinin Kabul ve Tat-
biki Hakkında Kanunun;
    7. 26 Teşrinisani 1934 tarihli ve 2590 sayılı Efendi, Bey, Paşa gibi Lakap
ve Unvanların Kaldırıldığına Dair Kanunun;
    8. 3 Kanunuevvel 1934 tarihli ve 2596 sayılı Bazı Kisvelerin Giyilemeyeceği-
ne Dair Kanunun;
    7 Kasım 1982 gününde yürürlükte bulunan hükümlerinin Anayasaya aykırı olduğu
iddia edilemez.
    Anayasaya aykırılığı iddia edilemeyecek diğer metinler

    Madde 25 - 12 Eylül 1980 tarihinden, ilk genel seçimler sonucu toplanacak
Türkiye Büyük Millet Meclisinin Başkanlık Divanı oluşturuluncaya kadar geçecek
süre içinde, yasama ve yürütme yetkilerini Türk milleti adına kullanan, 2356
sayılı Kanunla kurulu Milli Güvenlik Konseyinin yönetim dönemi içinde çıkarılan
kanunlar, kanun hükmünde kararnameler ile 2324 sayılı Anayasa Düzeni Hakkında
Kanun uyarınca alınan karar ve tasarrufların Anayasaya aykırılığı iddia edile-
mez.
    İptal davasının açılmasında temsil

    Madde 26 - Kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin ve Türkiye Büyük Millet
Meclisi İçtüzüğünün veya bunların belirli madde veya hükümlerinin Anayasaya ay-
kırılığı sebebiyle açılacak iptal davası 20 nci maddenin (2) numaralı bendinde
yazılı siyasi parti gruplarının genel kurullarının, üye tam sayısının salt ço-
ğunluğu ile alacakları karar üzerine, grup başkanları veya vekilleri tarafından
açılır.
    Dava, 20 nci maddenin (3) numaralı bendinde yazılı Türkiye Büyük Millet
Meclisi üyeleri tarafından açıldığı takdirde dilekçede, kendilerine mahkemece
tebligat yapılmak üzere, iki üyenin gösterilmesi gereklidir.
    İptal davasının açılmasında uyulması gereken esaslar

    Madde 27 - Anayasa değişiklikleri ile kanunların, kanun hükmünde kararna-
melerin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün veya bunların belirli madde
ve hükümlerinin Anayasaya aykırılığı iddiası ile iptalini ihtiva eden dava di-
lekçesinin Anayasa Mahkemesi Genel Sekreterliğince kaleme havale edildiği tarih-
te iptal davası açılmış sayılır ve Genel Sekreterlikçe, davayı açanlara davanın
açıldığına dair bir belge verilir.
    Dava, Türkiye Büyük Millet Meclisinin üye tamsayısının en az beşte biri tu-
tarındaki üyeleri tarafından açılmakta ise dava dilekçesinde, davayı açan üyele-
rin ad ve soyadlarının, seçildikleri bölgelerin ve imzalarının sıra numarası al-
tında yer alması ve bu dilekçenin, imzaları muhtevi her sayfasının o sayfada ad
ve soyadları ile imzaları bulunanların milletvekili ve imzalarının da kendileri-
ne ait olduğunun ayrı ayrı, Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanı veya Başkanca
belirlenecek görevli tarafından imza ve mühür konulmak suretiyle onaylanmış
olarak Genel Sekreterliğe verilmesi; siyasi parti grupları tarafından açılmakta
ise grup genel kurulu kararının tasdikli örnekleri ile dava dilekçesinde imzası
olanların, grup başkanı veya vekili olduklarını belirleyen onaylı belge örnekle-
rini dava dilekçesi ile birlikte Genel Sekreterliğe vermeleri zorunludur.
    Anayasaya aykırılık iddiasiyle iptal davası açanlar, Anayasaya aykırılıkla-
rını ileri sürdükleri hükümlerin Anayasanın hangi maddesi veya maddelerine aykı-
rı olduğunun ve iddialarını dayandırdıkları gerekçenin neden ibaret bulunduğunu
açıklamak zorundadırlar.
    Anayasa Mahkemesince, dava dilekçesinin, bu maddenin ikinci ve üçüncü fıkra-
larında gösterilen hususları ihtiva edip etmediği, kayıt tarihinden itibaren on
gün içinde incelenir, varsa noksanlıklar kararla saptanarak onbeş günden az ol-
mamak üzere verilecek mehil içinde tamamlanması ilgililere tebliğ olunur. Dava,
Türkiye Büyük Millet Meclisinin üye tamsayısının en az beşte biri tutarındaki
üyeleri tarafından açılmışsa, noksanların tamamlanmasına ilişkin tebligat, 26
ncı maddenin son fıkrasında belirtilen üyelere, bu üyeler belirtilmemişse dava
dilekçesinin en başında ad ve soyadları yazılı olan iki üyeye yapılır.
    Yukarıdaki fıkrada belirtilen süre içinde noksanlıkların tamamlanmaması ha-
linde iptal davası açılmamış sayılır. Davanın açılmamış sayılması hakkındaki ka-
rar Anayasa Mahkemesince verilir. Bu karar, ilgililere tebliğ olunur ve Resmi
Gazetede yayımlanır.
    İtiraz yoluyla mahkemelerce gönderilen işler

    Madde 28 - Bir davaya bakmakta olan mahkeme:
    1. O dava sebebiyle uygulanacak bir kanunun veya kanun hükmünde kararnamenin
hükümlerini Anayasaya aykırı görürse, bu yoldaki gerekçeli kararı; veya,
    2. Taraflardan birinin ileri sürdüğü aykırılık iddiasının ciddi olduğu kanı-
sına varırsa tarafların bu konudaki iddia ve savunmalarını ve kendisini bu kanı-
ya götüren görüşünü açıklayan kararı;
    Dosya muhtevasını mahkemece bu konu ile ilgili görülen belgelerin tasdikli
örnekleri ile birlikte Anayasa Mahkemesi Başkanlığına gönderir.
    Anayasa Mahkemesi Genel Sekreterliği, gelen evrakı kaleme havale eder ve
keyfiyeti ilgili mahkemeye bir yazı ile bildirir.
    Evrakın kayda girişinden itibaren on gün içinde nokanlıkları olup olmadığı
incelenir. Anayasa Mahkemesince yapılan bu incelemede, eksikleri olduğu anlaşı-
lan işlerin geri çevrilmesine, mahkemenin yetkisiz olduğu tespit edilen başvur-
maların da reddine karar verilir.
    Anayasa Mahkemesi, işin kendisine noksansız olarak gelişinden başlamak üzere
beş ay içinde kararını verir ve açıklar. Bu süre içinde karar verilmezse ilgili
mahkeme davayı yürürlükteki kanun hükümlerine göre sonuçlandırır. Ancak, Anayasa
Mahkemesinin kararı, esas hakkındaki karar kesinleşinceye kadar gelirse, mahke-
me buna uymak zorundadır.
    Mahkemenin Anayasaya aykırılık iddiasının ciddi görmemesi halinde bu iddia
temyiz merciince esas hükümle birlikte karara bağlanır.
    Anayasa Mahkemesinin işin esasına girerek verdiği ret kararının yayımlanma-
sından sonra on yıl geçmedikçe, aynı kanun hükmünün Anayasaya aykırılığı iddia-
sıyla tekrar Anayasa Mahkemesine başvurulamaz.
    Gerekçe ile bağlı olmama

    Madde 29 - Anayasa Mahkemesi; kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin ve
Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğünün Anayasaya aykırılığı hususunda ilgili-
ler tarafından ileri sürülen gerekçelere dayanmaya mecbur değildir. Anayasa Mah-
kemesi, taleple bağlı kalmak kaydıyla başka gerekçe ile de Anayasaya aykırılık
kararı verebilir.
    Ancak, başvuru, kanunun, kanun hükmünde kararnamenin veya İçtüzüğün sadece
belirli madde veya hükümleri aleyhinde yapılmış olup da, bu belirli madde veya
hükümlerin iptali kanunun, kanun hükmünde kararnamenin veya İçtüzüğün bazı hü-
kümlerinin veya tamamının uygulanmaması sonucunu doğuruyorsa, Anayasa Mahkemesi,
keyfiyeti gerekçesinde belirtmek şartiyla, kanunun, kanun hükmünde kararnamenin
veya İçtüzüğün bahis konusu öteki hükümlerinin veya tümünün iptaline karar vere-
bilir.
    İnceleme usulü ve ilgililerin çağırılması

    Madde 30 - Anayasa Mahkemesi, Yüce Divan sıfatıyla baktığı davalar dışında
kalan işleri dosya üzerinde inceler; gerekli gördüğü hallerde sözlü açıklamala-
rını dinlemek üzere ilgilileri çağırır.
    Cumhurbaşkanı adına Cumhurbaşkanının tensip edeceği görevli sözlü açıklamada
bulunur.
    (Değişik: 3/7/1997 - 4280/2 md.) Siyasi partilerin mal edinimleri ile gelir
ve giderlerinin denetimi, bu Kanunda ve diğer kanunlarda gösterilen usullere
göre yapılır. Anayasa Mahkemesi bu denetim görevini yerine getirirken Sayış-
tay`dan yardım sağlar.
    Tebligat

    Madde 31 - Anayasa Mahkemesi 30 uncu madde uyarınca sözlü açıklamaların din-
lenmesine karar verdiği takdirde, ilgililere, tayin edilecek günde Mahkemede ha-
zır bulunmalarını veya temsilci göndermeleri lüzumunu ve hazır bulunmaz veya
temsilci göndermezlerse gerekli incelemenin dosya üzerinde yapılacağını belirten
bir davetiye gönderir.
    20 nci maddenin (3) numaralı bendinde yazılı milletvekillerinden 26 ncı mad-
denin ikinci fıkrasında gösterilen üyeler, sözlü açıklamalarda hazır bulunabi-
lirler.
    18 inci maddenin (1) ve (2) numaralı bentlerinde yazılı hallerde, 20 nci
maddenin (2) numaralı bendinde zikredilen ve iptali istenen kanun, kanun hükmün-
de kararname veya İçtüzüğün veya bunların belli madde veya hükümlerinin Anayasa-
ya aykırı olmadığı kanaatinde bulunan, iptal davası açma hakkına sahip siyasi
parti grupları, 26 ncı maddenin birinci ve ikinci fıkraları uyarınca Anayasa
Mahkemesine yazılı mütalaa verebilirler. Anayasa Mahkemesi lüzum gördüğü takdir-
de, bu siyasi parti gruplarının sözlü açıklamalarını dinlemek üzere iki temsilci
isteyebilir.
    Vekaletname

    Madde 32 - Anayasa Mahkemesine başvurma hakkını haiz olanlar, kendilerini,
noterden tasdikli özel vekaletnameli bir veya birkaç avukat tarafından temsil
ettirebilirler. 30 uncu maddenin ikinci fıkrası hükmü saklıdır.
    Siyasi partilerin kapatılması davaları

    Madde 33 - (DEĞİŞİK:3/7/1997-4280/3 md.)
    Yargıtay Cumhuriyet Başsavcısı tarafından açılan siyasi partilerin kapatıl-
masına ilişkin davalar, Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu hükümleri uygulanmak su-
retiyle dosya üzerinde incelenir ve karara bağlanır. Bu davalarda Yargıtay Cum-
huriyet Başsavcısından sonra kapatılması istenen siyasi partinin genel başkan-
lığının veya tayin edeceği bir vekilinin savunması dinlenir.
    Anayasa Mahkemesi gerekli gördüğü hallerde sözlü açıklamalarını dinlemek
için ilgilileri ve konu hakkında bilgisi olanları çağırır; bu halde, 31 inci
madde hükmü uygulanmaz.
    Dokunulmazlığın kaldırılması ve milletvekilliğinin düşmesi durumlarında ip-
tal istemi (1)

    Madde 34- (Değişik birinci fıkra: 3/7/1997-4280/4 md.) Yasama dokunulmazlı
ğının kaldırılmasına veya milletvekilliğinin düşmesine ilişkin Türkiye Büyük
Millet Meclisi kararlarına karşı, ilgili milletvekili veya milletvekili olma-
yan bakan ile diğer bir milletvekili iptal istemi ile başvurabilir. Bu istem,
Anayasa Mahkemesince onbeş gün içinde karara bağlanır.
    (Değişik: 3/7/1997-4280/4 md.) İptal istemine konu oluşturan Türkiye Büyük
Millet Meclisi kararlarına karşı Anayasa Mahkemesine başvurma hakkı, kararın
alındığı günden başlayarak yedi gün sonra düşer.
    27 nci maddenin birinci ve ikinci, 30 uncu ve 31 inci maddelerin birinci
fıkraları ve 32 nci madde hükümleri, bu halde de uygulanır.
    Söz konusu iptal istemlerinde, Anayasa Mahkemesi Başkanlığı, ilgilinin ibraz
etmesini beklemeksizin gerekli evrakı doğrudan getirtir.
                                 YEDİNCİ BÖLÜM
                    Yüce Divan Sıfatıyla Bakılan İşlerde Usul
    Duruşma ve hüküm

    Madde 35 - Anayasa Mahkemesi, Yüce Divan sıfatıyla çalışırken, yürürlükteki
kanunlara göre duruşma yapar ve hüküm verir.
    Yüce Divan kararları kesindir.
    Savcılık görevi

    Madde 36 - Yüce Divanda savcılık görevini, Cumhuriyet Başsavcısı veya Cum-
huriyet Başsavcıvekili yapar. Cumhuriyet Başsavcı yardımcılarından bir veya bir-
kaçı da Cumhuriyet Başsavcısı veya Başsavcıvekiliyle birlikte duruşmaya iştirak
edebilir.
    Duruşmada sanığın hazır bulunmaması

    Madde 37 - Yüce Divanda sorgusu yapılmış olan sanığın sonraki oturumlara
gelmemesi ve Yüce Divanca da duruşmada hazır bulunmasına gerek görülmemesi hal-
lerinde, duruşmadan vareste tutulma istemi bulunmasa dahi gıyabında duruşmaya
devam edilerek kamu davası sonuçlandırılabilir. Müdafi her zaman duruşmada hazır
bulunabilir.
    Sanığın sorgusunda üyelerin ve Cumhuriyet Başsavcısının soru sorması

    Madde 38 - Yüce Divanda sanığın sorguya çekilmesi sırasında üyeler ve Cum-
huriyet Başsavcısı veya Cumhuriyet Başsavcıvekili, Başkanın izni ile sanığa soru
sorabilirler.
    Araç, gereç ve personelden yararlanma

    Madde 39 - Başkan, Yüce divandaki duruşmanın gerekli kıldığı durumlarda Dev-
let kurum ve kuruluşlarına ait araç, gereç, stenograf ve teknik personelden
---------------------
(1) Bu madde başlığı 3/7/1997 tarih ve 4280 sayılı Kanunun 4 üncü maddesiyle
    değiştirilmiş olup, metne işlenmiştir.
yararlanmak için istemde bulunabilir. Bu istemler, ilgili makamlarca hemen yeri-
ne getirilir.
    Duruşma safahatının teknik araçlarla kaydolunması

    Madde 40 - Duruşma safahatı, Başkanın uygun göreceği teknik araçlarla kaydo-
lunabilir. Bu kayda dayanılarak düzenlenen duruşma tutanaklarının her sayfası
Başkan ile tutanağı düzenleyen zabıt katibi tarafından imzalanır. Bu tutanakla-
rın duruşma safahatına uygun olmadığına ilişkin iddialar, Yüce Divanca incelenip
karara bağlanır.
                                 SEKİZİNCİ BÖLÜM
                     İnceleme ve Yargılama Usullerine İlişkin
                                 Müşterek Hükümler
    Mahkemenin toplanması

    Madde 41- Anayasa Mahkemesi, Başkan ve on asıl üye ile toplanır. Başkan,
asıl üyelerden mazereti olanların yerini kıdem esasına göre yedek üyelerle ta-
mamlar.
    Mazeretlerin sebep ve mahiyeti Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünde düzenlenir.
    Müzakere gizliliği ve karar nisabı:

    Madde 42 -  Anayasa Mahkemesinin müzakereleri gizlidir. Kararlar salt çoğun-
lukla verilir. Anayasa değişikliklerinde iptale karar verilebilmesi için üçte
iki oy çokluğu şarttır.
    Oylamaya en kıdemsiz üyeden başlanır.
    Kıdem, Anayasa Mahkemesi üyeliğine seçilme gününe göre belli edilir. Aynı
günde seçilenlerden yaşça büyük olanlar, aynı yaşta olanlar arasında ad çekme
ile saptananlar kıdemli sayılır.
    Bilgi, evrak ve belge gönderme yükümlülüğü

    Madde 43 - Devletin yasama, yürütme ve yargı organlarıyla idare makamları ve
bütün gerçek ve tüzelkişiler ve kuruluşlar Anayasa Mahkemesinin istediği bilgi,
evrak ve belgeleri, tayin edilen süre içinde vermekle yükümlüdürler.
    Açıklanmasında Devletin yüksek menfaatlerine zarar vermesi umulan ve sır ha-
linde saklanması gereken bilgilerin verilmesinden, evrak ve belgelerin gönderil-
mesinden ilgili makam kaçınabilir.
    Anayasa Mahkemesi bu hususta karara varmadan önce, yetkili kimselerden sözlü
izahat isteyebilir. Bu yoldaki açıklamalar tutanağa geçirilmez.
    Söz konusu bilgi, evrak ve belgelerin istenmesi zaruretine Anayasa Mahkeme-
since üçte iki çoğunlukla karar verildiği takdirde istenen bilgi, evrak ve bel-
gelerin verilmesi mecburidir.
    Ancak sır, Türkiye Cumhuriyetinin güvenliği ve yüksek menfaatleriyle bir-
likte yabancı devletlere de ilişkin ise, ilgili makamın söz konusu bilgi, evrak
ve belgeleri vermemek hususundaki kararı kesindir.
    Dördüncü ve beşinci fıkralar gereğince bir sırrın verilmemesi halinde, bu
sırla alakalı hususlar aleyhte delil teşkil etmez.
    İçtüzük

    Madde 44 - Anayasa Mahkemesinin çalısma esasları ve üyeleri arasındaki iş
bölümü, mahkemenin yapacağı İçtüzükle düzenlenir.
    Bu İçtüzük Resmi Gazete`de yayımlanır.
    Dilekçenin reddi

    Madde 45 - Anayasa Mahkemesinin görevine girmeyen konulara ilişkin dilekçe-
ler reddolunur. Ret kararı, dilekçe sahibine tebliğ edilir.
    Dava ve işlere bakmanın caiz olmadığı haller

    Madde 46 - Anayasa Mahkemesi Başkan ve üyeleri:
    1. Kendilerine ait olan veya kendilerini ilgilendiren dava ve işlere;
    2. Aralarında evlilik bağı kalkmış olsa bile eşinin, kan veya sıhriyet yö-
nünden usul ve füruunun, dördüncü dereceye kadar (bu derece dahil) kan yönünden
ve sıhriyeti doğuran evlilik kalkmış olsa bile üçüncü dereceye kadar (bu derece
dahil) sıhriyet yönünden civar hısımlarının veya aralarında evlatlık bağı bulu-
nan kimselerin dava ve işlerine;
    3. Dava ve iş sahiplerinin vekili, vasisi veya kayyımı sıfatıyla hareket et-
tiği dava ve işlere:
    4. Hakim, savcı, hakem sıfatıyla bakmış veya tanık ya da bilirkişi olarak
beyanda bulunmuş olduğu dava ve işlere;
    5. İstişari mütalaa ve kanaat beyan etmiş olduğu dava ve işlere;
    Bakamazlar.
    Başkan ve üyelerin reddi

    Madde 47 - Anayasa Mahkemesi Başkan ve üyeleri tarafsız haraket edemeyecek-
leri kanısını haklı kılan hallerin dava açılmadan veya iş Mahkemeye gelmeden ön-
ce mevcut olduğu iddiası ile reddolunabilirler.
    Bu takdirde, Anayasa Mahkemesi, reddedilen üye katılmaksızın ret konusu hak-
kında kesin karar verir.
    Ret şahsidir. Kurulun toplanmasına mani olacak sayıda üyenin redine ilişkin
talepler dinlenmez.
    Ret dilekçesinin reddi

    Madde 48 - Ret dilekçesinde, ret sebeplerinin açıkça gösterilmesi ve lüzumlu
ispat vasıtalarının hep birlikte bildirilmesi gereklidir. Bu şartları kapsamayan
dilekçeler reddolunur.
    Yemin delil teşkil etmez.
    Çekinme

    Madde 49 - Anayasa Mahkemesi Başkan ve üyelerinin, 46 ncı maddede yazılı se-
beplere dayanarak davaya veya işe bakmaktan çekinmeleri halinde, Anayasa Mahke-
mesi, çekinme isteğinde bulunan Başkan veya üyenin de iştirakiyle konu hakkında
kesin karar verir. Ancak, çekinme isteğinde bulunan oylamaya katılamaz.
    Kurulun toplanmasına mani olacak sayıda üyelerin çekinme istekleri dinlen-
mez.
    Yersiz ret istemleri

    Madde 50 - Anayasa Mahkemesi Başkan ve üyelerinin redine ilişkin istemlerin
reddi halinde, ret isteyenden Mahkemece, ret isteminin mahiyetine göre onbin
liradan yüzbin liraya kadar para cezası alınır.
    Yukarıdaki fıkraya göre hükmolunacak para cezası Amme Alacaklarının Tahsil
Usulü Hakkında Kanuna göre tahsil edilir.
    Tanık ve bilirkişilerin dinlenmesi

    Madde 51 - Anayasa Mahkemesinde bakılan dava veya işler dolayısıyla bilgisi-
ne başvurulan bilirkişi veya tanığın dinlenmesi, usul kanunları gereğince res-
mi bir makamın iznine bağlı bulunup da Devlet menfaatlerine zararlı olacağı mü-
lahazasıyla izin verilmediği takdirde; Mahkeme izin vermeye yetkili kimsenin
sözlü veya yazılı mütalaasını aldıktan sonra, izin vermemenin yersizliğine üçte
iki çoğunlukla karar verirse, bilirkişi veya tanık sır saklama ödevine dayana-
maz.
    Ancak, izin vermeme keyfiyeti, açıklanmasında mahzur bulunan sırrın Türkiye
Cumhuriyetinin güvenliği ve yüksek menfaatleri ile birlikte yabancı devletlere
de ilişkin bulunması sebebine dayanıyorsa, yetkili makamın bu husustaki kararı
kesindir.
    Harç, vergi ve resimden muafiyet

    Madde 52 - Bu Kanunun 18 nci maddesinin (1) ve (2) numaralı bentleri uyarın-
ca kanunların, kanun hükmünde kararnamelerin ve Türkiye Büyük Millet Meclisi İç-
tüzüğünün Anayasaya aykırılığı sebebiyle yapılan başvurular ile 28 inci maddesi
uyarınca mahkemelerden gelen istekler ve bunlara bağlı tasdikli örnekler ve Ana-
yasa Mahkemesince bu konularda alınacak kararlar ve yapılacak işlemler ile 18
inci maddenin (6) numaralı bendi gereğince yapılacak istem ve işlemler harç,
vergi ve resme tabi değildir.
    Anayasa Mahkemesi kararları

    Madde 53 - Anayasa Mahkemesi kararları gerekçeli olarak yazılır. Kararlar,
inceleme veya yargılamaya katılan başkan ve üyeler tarafından imzalanır. Muhalif
kalanlar, kararda muhalefet sebeplerini açıklarlar. Kararlar ilgililere bu şek-
liyle tebliğ olunur.
    Anayasa Mahkemesi kararları kesindir. İptal kararları, gerekçesi yazılmadan
açıklanamaz.
    Anayasa Mahkemesince Anayasaya aykırı olduğundan iptaline karar verilen ka-
nun, kanun hükmünde karaname veya Türkiye Büyük Millet Meclisi İçtüzüğü veya
bunların belirli madde veya hükümleri, iptal kararının Resmi Gazetede yayımlan-
dığı tarihte yürürlükten kalkar.
    Gerekli gördüğü hallerde Anayasa Mahkemesi, iptal hükmünün yürürlüğe girece-
ği tarihi ayrıca kararlaştırabilir. Bu tarih, iptal kararının Resmi Gazetede ya-
yımlandığı günden başlayarak bir yılı geçemez.
    Anayasa Mahkemesi bir kanun, kanun hükmünde kararname veya Türkiye Büyük
Millet Meclisi İçtüzüğünün veya bunların belirli hükümlerinin iptali halinde
meydana gelecek olan hukuki boşluğu kamu düzenini tehdit veya kamu yararını ih-
lal edici mahiyette görürse, yukarıdaki fıkra hükmünü uygular ve boşluğun doldu-
rulması için Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığı ile Başbakanlığa bilgi ve-
rir.
    Anayasa Mahkemesi, bir kanun veya kanun hükmünde kararnamenin tamamını veya
bir hükmünü iptal ederken, kanun koyucu gibi hareketle, yeni bir uygulamaya yol
açacak biçimde hüküm tesis edemez.
    İptal kararları geriye yürümez.
    Anayasa Mahkemesi kararlarının yayımlanması ve bağlayıcılığı

    Madde 54 - Anayasa Mahkemesi kararları Resmi Gazetede hemen yayımlanır ve
Devletin yasama, yürütme ve yargı organlarını, idare makamlarını, gerçek ve tü-
zelkişileri ve kuruluşları bağlar.
    Başkan ve üyelerin şahsi ve görevle ilgili suçları

    Madde 55 - Anayasa Mahkemesi Başkan ve üyelerinin görevlerinden doğan veya
görevleri sırasında işledikleri suçlarla şahsi suçları için soruşturma açılması
Anayasa Mahkemesinin kararına bağlıdır. Başkan, gereken hallerde işi Anayasa
Mahkemesine götürmeden önce bir üyeye ön inceleme de yaptırabilir. İmzasız, ad-
ressiz yahut takma adla yapılan veya yapıldığı anlaşılan ya da belli bir olayı
ve nedeni içermeyen, delilleri ve dayanakları gösterilmeyen ihbar ve şikayetler
Başkanlıkça işleme konulmaz.
    Anayasa Mahkemesince, soruşturma açılmasına karar verildiği takdirde gerekli
soruşturmayı yapmak, Ceza Muhakemeleri Usulü Kanununa göre gereken kararı vermek
ve sözkonusu Kanunun sorgu hakimine tanıdığı yetkileri kullanmak üzere üç üye
görevlendirilir. Bu kurulun vereceği kararlar kesindir. Ön inceleme yaptırılma-
sına, kurul üyelerinin seçilmesine, soruşturmanın yapılmasına ve gereken karar-
ların verilmesine dair esaslar Anayasa Mahkemesi İçtüzüğünde gösterilir.
    Ağır cezayı gerektiren suçüstü hallerinde hazırlık soruşturması ve ilk so-
ruşturma genel hükümlere tabidir.
    Anayasa Mahkemesi Başkan ve üyelerinin şahsi suçlarında, Yargıtay üyelerinin
şahsi suçlarına ilişkin hükümler uygulanır.
    Anayasa Mahkemesi üyeleri açısından Sıkıyönetim Kanununda sözü edilen izin
mercii Anayasa Mahkemesidir. Anayasa Mahkemesinin, sıkıyönetim komutanlığınca
kovuşturma yapılmasına izin vermemesi halinde o üye hakkında yapılacak işlemler
İçtüzükte gösterilir.
                                 DOKUZUNCU BÖLÜM
                      Mali İşler, Personel İşleri, Kadrolar
    Bütçe

    Madde 56 - Anayasa Mahkemesi, genel bütçe içinde kendi bütçesi ile yöneti-
lir.
    Bütçenin birinci derecede ita amirliğini Başkan; ikinci derecede ita amirli-
ğini Genel Sekreter yapar.
    Muhasebe işleri, Anayasa Mahkemesi nezdinde kurulacak muhasebe teşkilatı,
masraf tahakkuk işleri ise Mahkemenin mali işler müdürlüğü tarafından yürütülür.
    Türkiye Büyük Millet Meclisinde bütçe ile ilgili görüşmelerde Adalet Bakanı
veya tensip ettiği takdirde Anayasa Mahkemesi Genel Sekreteri hazır bulunur. Bu
görüşmelere Başkan ve üyeler açıklama yapmak üzere davet edilemezler.
    Genel Sekreterin seçimi ve personelin atanması

    Madde 57 - Anayasa Mahkemesi Başkanının uygun gördüğü bir raportör, asli gö-
revine ek olarak, Genel Sekreterlik görevini de yapar.
    Genel idare, teknik ve sağlık hizmetleri sınıfına giren personel Genel Sek-
reterin önerisi üzerine Başkan, yardımcı hizmetler sınıfına giren personel Genel
Sekreter tarafından atanır.
    Kuruluş günü

    Madde 58 - Her yılın Nisan ayının 25 inci günü Anayasa Mahkemesinin kuruluş
günüdür. Kuruluş günü törenlerle kutlanır, seminerler ve konferanslar tertiple-
nir ve ayrıca o dönem içinde emekliye ayrılmış olan Başkan, Başkanvekili ve
üyelerin onuruna düzenlenecek gecede törenle onur belgeleri ve geçmiş hizmetle-
rinin onurunu simgeleyen birer armağan verilir.
    Bu amaçla yapılacak tören ve armağanların giderini karşılamak üzere her yıl
Anayasa Mahkemesi bütçesine yeterli ödenek konulur.
    Yol giderleri, tazminatlar, gündelikler

    Madde 59- Anayasa Mahkemesi Başkanı, Başkanvekili, üyeleri ile raportörle-
rinden keşif, bilirkişi incelemesi veya buna benzer tetkikatı yapmak üzere gö-
revlendirilenlere, gerçek yol giderleri ile görevden geçen günler için ek gös-
terge dahil brüt aylık tutarlarının Başkan ve üyeler için yirmide biri, rapor-
törler için otuzda biri oranında gündelik verilir. Bu gündelikler, zorunlu gide-
ri karşılamazsa, aradaki fark belgelere dayalı olmak şartı ile ayrıca ödenir.
Şu kadar ki, bu suretle yapılan ödemeler gündeliklerin yüzde ellisini geçemez.
    Yükselme süresi

    Madde 60 - Anayasa Mahkemesi üyelerinin kazanılmış haklarının hesabında esas
alınacak yükselme süreleri iki yıldır. Bu sürenin bitiminde, kazanılmış hakları
bir üst dereceye kendiliğinden yükseltilir.
    Avukatlıktan Anayasa Mahkemesi üyeliğine geçenlerin kazanılmış hak aylıkla-
rına esas alınacak derece ve kademeleri serbest avukatlıkta geçen sürenin üçte
ikisi Anayasa Mahkemesinde geçmiş sayılarak belli edilir.
    Lojman ihtiyaçlarının karşılanması

    Madde 61 -  Anayasa Mahkemesi üyeleri ile raportör ve memurlarının lojman
ihtiyaçlarını karşılamak üzere Anayasa Mahkemesi bütçesine yeterli ödenek konu-
lur.
    Kaldırılan ve ihdas edilen kadrolar

    Madde 62 - A) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte ekli (I) sayılı cetvelin
(a) ve (b) bölümlerinde gösterilen Anayasa Mahkemesi geçici raportör kadroları
kaldırılmış, bunların yerine bu Kanuna ekli (II) sayılı cetvelde gösterilen kad-
rolar ihdas edilmiştir.
    Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte Anayasa Mahkemesinde geçici raportör
olarak görev yapanlar, hiçbir işleme gerek olmaksızın ihdas edilen bu kadrolara
atanmış sayılırlar. Bunlar, bu Kanunun 16 ncı maddesi gereğince, yeni bir görev-
lendirme işlemi yapılmaksızın Anayasa Mahkemesindeki raportörlük görevlerine ye-
ni kadro unvanlarıyla devam ederler.
    B) Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte Anayasa Mahkemesine ait genel idare
hizmetleri, yardımcı hizmetler ve sağlık hizmetleri sınıflarına ait ekli (III)
sayılı cetveldeki kadrolar kaldırılmış, yerine bu Kanuna ekli (IV) sayılı cet-
velde yer alan kadrolar konulmuştur. Bu düzenleme sonucu, kadroları değişenlerin
durumlarına uygun yeni kadrolara atanmaları, Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
geçerli olarak yapılır. Durumlarında değişiklik olmayanlar aynı görevlerine de-
vam ederler.

    Geçici Madde 1 - 7 Kasım 1982 tarihinde Anayasa Mahkemesi asıl ve yedek üye-
si olanların kadroları ile görevleri devam eder. Bunlardan Anayasa Mahkemesince
belli görevlere seçilenlerin bu suretle kazanmış oldukları sıfatları saklı ka-
lır.
    Anayasa Mahkemesi asıl üye sayısı onbire ininceye kadar boşalan asıl üye
kadrosuna, asıl ve yedek üye sayısı onbeşe ininceye kadar da boşalan yedek üye
kadrosuna seçim yapılmaz. Anayasa Mahkemesinin yeni düzenlemeye intibakı sağla-
nıncaya kadar asıl üye sayısının onbirden, asıl ve yedek üye sayıları toplamının
onbeşten aşağı düşmesi nedeniyle yapılacak seçimlerde 4 üncü maddede yer aldığı
halde hiç temsil edilmeyenlere öncelik verilmek suretiyle aynı maddedeki esas ve
sıraya uyulur. Anayasa Mahkemesi asıl üye sayısı onbire ininceye kadar, dava ve
işlerde, 22/4/1962 gün ve 44 sayılı Kanunun öngördüğü toplanma yeter sayısı uy-
gulanır.

    GEÇİÇİ MADDE 2 - Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir ay
içinde 42 nci madde hükümlerine göre üye kıdemleri yeniden belirlenir.

    GEÇİCİ MADDE 3  - 60 ncı madde hükmü, bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten
önce Anayasa Mahkemesi üyeliğine seçilmiş olanlar hakkında da uygulanır.

    GEÇİCİ MADDE 4 - Muhasebe teşkilatı kuruluncaya kadar muhasebe işleri Adalet
Bakanlığı Muhasebe Müdürlüğünce yerine getirilir.

    GEÇİCİ MADDE 5 - Bu Kanunun yürürlüğe girdiği tarihte Anayasa Mahkemesinde
görevli başkatip unvanı "Yazı İşleri Müdürü" olarak değiştirilmiştir. Bu deği-
şiklik nedeniyle ilgililerin yeniden atanmaları gerekmez. Bunlar, yeni unvanla-
rı yan ödeme kararnamesinde yer alıncaya kadar, eski unvanları üzerinden yan
ödeme almaya devam ederler.

    GEÇİCİ MADDE 6 - Anayasa Mahkemesi üyelerinin andiçme törenine,Cumhurbaşkan-
lığı Konseyi üyeleri de davet edilirler.
    Yürürlükten kaldırılan hükümler

    Madde 63  - 22/4/1962 tarih ve 44 sayılı Anayasa Mahkemesinin Kuruluşu ve
Yargılama Usulleri Hakkında Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.
    Yürürlük

    Madde 64 - Bu Kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
    Yürütme

    Madde 65 - Bu Kanun hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
                              I SAYILI CETVEL
                                  (a)
    Kadro Unvanı       Sınıfı                               Derecesi    Adedi
--------------------  --------------------------            --------   -------
Anayasa Mahkemesi
Geçici Raportörü     Hakim ve Meslek Mensupları                 1          6
Geçici Raportörü     Hakim ve Meslek Mensupları                 2          2
Geçici Raportörü     Hakim ve Meslek Mensupları                 3          2
Geçici Raportörü     Hakim ve Meslek Mensupları                 4          1
                                                                         -----
                                                      TOPLAM:             11
                                     (b)
   Kadro Unvanı           S ı n ı f ı                         Derecesi    Adedi
-----------------     ------------------------------       ------------- -------
Anayasa Mahkemesi
Geçici Raportörü      Hakim ve Meslek Mensupları                 1          2
Geçici Raportörü      Hakim ve Meslek Mensupları                 2          1
Geçici Raportörü      Hakim ve Meslek Mensupları                 3          1
                                                                        -------
                                                      TOPLAM:               4
                                II  SAYILI CETVEL
                              İHDAS EDİLEN KADROLAR
   Kadro Unvanı           S ı n ı f ı                         Derecesi    Adedi
-----------------     ------------------------------       ------------- -------
Anayasa Mahkemesi
Raportörü               Hakim ve Savcı                           1          8
   "        "             "        "                             2          3
   "        "             "        "                             3          3
   "        "             "        "                             4          1
   "        "           Denetçi, Başdenetçi, Uzman Denetçi       3          5
   "        "           Doçent                                   2          1
   "        "           Yardımcı Doçent                          4          1
   "        "           Araştırma Görevlisi                      6          1
                                                                       ---------
                                                        TOPLAM:            23
    Yukarıda gösterilen kadrolar, raportörlerin bağlı bulundukları esas kurum-
ların teşkilat kadrolarına ve görev unvanları cetvellerine Anayasa Mahkemesi
Başkanlığı başlığı altında eklenir.
                                III SAYILI CETVEL
                                EK GÖSTERGELER
               İptal Edilenler            Derecesi      Ek Gösterge
          -----------------------         --------      -----------
          Genel Sekreter                     1            + 400
          Genel Sekreter Yardımcısı          2            + 200
          Sivil Savunma Uzmanı               2            + 200
          Daire Tabibi                       3            + 300
          Kararlar Müdürü                    3            + 100
          Mali İşler Müdürü                  4            +  50
          Kütüphane Müdürü                   4            +  50
          Personel Müdürü                    4            +  50
                                 IV SAYILI CETVEL
                              İHDAS EDİLEN KADROLAR
        Kadro Unvanı             Sınıfı    Derecesi    Adedi     Ek Gösterge
---------------------------    ---------  ----------   -----     -----------
  Genel Sekreter Yardımcısı      G.İ.H.       3          1           + 200
  Kararlar Müdürü                  "          3          1           -
  Personel Müdürü                  "          4          1           -
  Yazı İşleri Müdürü               "          4          1           -
  Kütüphane Müdürü                 "          4          1           -
  Sivil Savunma Uzmanı             "          4          1           -
  Daire Tabibi                   S.H.S.       1          1           -
                                                     -------
                                       TOPLAM:           7
                               D E R E C E L E R
                           5   6   7   8   9  10  11  12  13  14  15    Toplam
                          --- --- --- --- --- --  --  --  --  --  --   --------
Özel Kalem Müdürü G.İ.H.   1   -   -   -   -   -   -   -   -   -   -       1
Mali İşler Müdürü   "      1   -   -   -   -   -   -   -   -   -   -       1
Levazım Müdürü      "      1   -   -   -   -   -   -   -   -   -   -       1
Yazı İşleri Müdürü  "      1   2   -   -   -   -   -   -   -   -   -       3
Daire Müdürü        "      1   -   -   -   -   -   -   -   -   -   -       1
Müdür Yardımcısı    "      -  10   -   -   -   -   -   -   -   -   -      10
                               D E R E C E L E R
Kadro Unvanı      Sınıfı   5   6   7   8   9  10  11  12  13  14  15    Toplam
----------------  ------  --- --- --- --- --- --  --  --  --  --  --    ------
Zabıt katibi      G.İ.H.   -   3   3   3   6   6   6   -   -   -   -     27
Şoför               "      -   -   2   2   2   2   4   6   -   -   -     18
Santral memuru      "      -   -   -   1   1   -   -   -   -   -   -      2
Hemşire           S.H.S.   1   -   -   1   -   -   -   -   -   -   -      2
Laborant            "      -   -   -   1   -   -   -   -   -   -   -      1
Teknisyen         T.H.S.   -   1   1   1   1   1   -   -   -   -   -      5
Başodacı          Y.H.S.   -   -   1   -   -   -   -   -   -   -   -      1
Mübaşir             "      -   -   1   -   -   1   -   -   -   -   -      2
Dağıtıcı            "      -   -   1   -   -   1   -   -   -   -   -      2
Gece bekçisi        "      -   -   1   -   1   1   1   -   -   -   -      4
Odacı               "      -   -   2   2   4   4   6   6   5   -   -     29
Çamaşırcı           "      -   -   -   -   -   -   -   -   1   -   -      1
Kaloriferci         "      -   -   -   -   -   -   2   2   -   -   -      4
                          --- --- --- --- --- --- --- --- --- --- ---   ----
              TOPLAM       6  16  12  11  15  16  19  14   6   -   -    115
                (1- 4) GENEL TOPLAM                                       7
                (5-15) GENEL TOPLAM                                     115
                                     6250 - 1
               2949 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN
                     YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE
Kanun                                                             Yürürlüğe
 No.            Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler          giriş tarihi
-------         ---------------------------------------          ------------
KHK/346                               -                           25/10/1988
KHK-375          2, 3, 5, 6, 10, 11, 12, 13, 14, 15,
                 18, 19, 21, 23, 25, 26, 29, 30 ve 31              15/7/1989
                        28                                    Tazminat nisbet-
                                                              lerinin tespit
                                                              edildiği tarihi
                                                              izleyen aybaşın-
                                                              da
                 Diğer maddeleri                                    1/7/1989
KHK/570                          -                                 15/4/1997 ta-
                                                                   rihinden ge-
                                                                   çerli olmak
                                                                   üzere
                                                                   3/4/1997
4280                             --                                8/7/1997
                                    6250-2

Tüm Mevzuat