16/07/2026 Mevzuat bölümü
Kanun Yönetmelik Tüzük
Kanun Hükmünde Kararname (KHK)
Mevzuat Listesi
GÜVENLİK SORUŞTURMASI VE ARŞİV ARAŞTIRMASI
YÖNETMELİĞİ
Bakanlar Kurulu Kararının Tarihi : 14/2/2000 No : 2000/284
Dayandığı Kanunun Tarihi : 26/10/1994 No : 4045
Yayımlandığı R.Gazetenin Tarihi : 12/4/2000 No : 24018
Yayımlandığı Düsturun Tertibi : 5 Cild: S:
BİRİNCİ BÖLÜM
Genel Hükümler
Amaç
Madde 1- Bu Yönetmeliğin amacı; yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi
olmaları halinde Devletin güvenliğinin, iç ve dış menfaatlerinin, ulusal
varlığın ve bütünlüğün zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi
ve belgelerin bulunduğu bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarının gizli-
lik dereceli birim ve kısımlarını belirlemek, Türk Silahlı Kuvvetlerinde,
emniyet ve istihbarat teşkilatlarında, ceza infaz kurumları ve tutukevlerin-
de çalışacak personel hakkında yapılacak güvenlik soruşturması ve arşiv
araştırmasını düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2- Bu Yönetmelik; yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları
halinde Devletin güvenliğinin, iç ve dış menfaatlerinin, ulusal varlığın
ve bütünlüğün zarar görebileceği veya tehlikeye düşebileceği bilgi ve bel-
geleri, bunların toplanmasını ve işlemini yürüten bakanlıklar ile kamu kurum
ve kuruluşlarının ilgili birim ve kısımlarının belirlenmesini, Türk Silahlı
Kuvvetlerinde, emniyet ve istihbarat teşkilatlarında, ceza infaz kurumları
ve tutukevlerinde çalışacak personeli, ayrıca bakanlıklar ile kamu kurum ve
kuruluşlarının yurtdışı teşkilatlarında sürekli görevlendirilecek bütün per-
sonel için yapılacak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının esas ve
usullerini, bunu yapacak mercileri, hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv
araştırması yapılacak gizlilik dereceli yerlerde çalışan kamu personeli ile
meslek grupları ve üst kademe yöneticilerini kapsar.
Dayanak
Madde 3- Bu Yönetmelik 26/10/1994 tarihli ve 4045 sayılı Kanunun 1 inci
maddesine dayanılarak çıkarılmıştır.
Tanımlar
Madde 4- Bu Yönetmelikte geçen;
a) Gizlilik dereceli bilgi ve belgeler: Bakanlıklar ile kamu kurum ve
kuruluşlarında yetkili olmayan kişilerin bilgi sahibi olmaları halinde Dev-
letin güvenliğini, iç ve dış menfaatlerini, ulusal varlığını ve bütünlüğünü
zarara uğratabilecek veya tehlikeye düşürebilecek mesaj, doküman, rapor,
araç, gereç, tesis ve yerler hakkında kayıt edilmiş veya edilmemiş bilgi
ve belgeleri,
b) Gizlilik dereceli birim ve kısım: Gizlilik dereceli bilgi ve bel-
gelerin bulunduğu bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşlarındaki makam
sıralamasını,
c) Gizlilik dereceli yer: Gizlilik dereceli mesaj, doküman, rapor, araç,
gereç ve tesisler ile korunmaması halinde iç ve dış menfaatlerimizin zarar
görebileceği materyallerin muhafaza edildiği, bulundurulduğu ve bunların
korunması için güvenlik tedbirleri alınmış olan her türlü dolap, kasa, oda
ve sınırlandırılmış bölgeyi,
d) Gizlilik dereceleri: Yetkisiz kimselere açıklanması sakıncalı görülen
bilgilerin önem derecesine göre sıralanması ve adlandırılmasını,
e) Bilmesi gereken: Bir gizli evrakı veya dokümanı ancak görevinden dolayı
öğrenen, onu inceleyen, uygulayan ve korumaktan sorumlu bulunanları,
f) Arşiv araştırması:Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aran-
madığının, kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerinde ilişiği ile adli sicil
kaydının ve hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının mevcut kayıtlardan
saptanmasını,
g) Güvenlik soruşturması: Kişinin kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp
aranmadığının, kolluk kuvvetleri ve istihbarat ünitelerinde ilişiği ile adli
sicil kaydının ve hakkında herhangi bir tahdit olup olmadığının, yıkıcı ve bö-
lücü faaliyetlerde bulunup bulunmadığının, ahlaki durumunun, yabancılar ile il-
gisinin ve sır saklama yeteniğinin mevcut kayıtlardan ve yerinden araştırılmak
suretiyle saptanması ve değerlendirilmesini,
h) Mesaj: Açık veya kapalı olarak her türlü haberleşme araçlarıyla gönde-
rilmek üzere üzere hazırlanmış bilgi veya haberleri,
i) Doküman: Mesaj dışında kalan her türlü yazılı, basılı veya teksir edilmiş
kitap,dergi,broşür,etüd,mektup,program,emir,mumlu kağıt,kroki, plan, harita,
film,fotoğraf, teyp ve video kaseti, manyetik bant, disket ve benzeri diğer
belgelerle kayıt veya kayıt edilmemiş her türlü bilgi ve belgeleri içeren
materyalleri,
j) İstihbarat: Çeşitli kaynak ve araçlardan elde edilen haberlerin sınıf-
landırılması, kaydı, kıymetlendirilmesi ve yorumlanmasından çıkarılan sonucu,
k) Yıkıcı ve bölücü faaliyet: Devletin ülkesi ve milletiyle bölünmez bütün-
lüğünü bozmayı, Devletin ve Cumhuriyeten varlığını tehlikeye düşürmeyi, temel
hak ve hürriyetleri yok etmeyi hedefleyen faaliyetleri,
l) Üst kademe yöneticileri: Bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşların üst
kademelerinde görev alan ve genel devlet politikası içerisinde, kuruma verilmiş
olan kamu hizmetlerinin sevk ve idaresinde yetkiyi haiz olup, sorumluluk taşı-
yan, en üst düzeyde yönetsel politika konularında karar verme sorumluluğuna
sahip olan, kuruluşun planlama, örgütlendirme, personel ve kadrolarını yönetme,
denetim ve temsil gibi işlevlerini yapan en az genel müdür ve benzeri düzeyde
kikişileri,
ifade eder.
Gizlilik derecelerinin sınıflandırılması
Madde 5 - Gizlilik dereceleri aşağıda belirtildiği şekilde dört sınıfa
ayrılır.
a) Çok gizli: Bilmesi gerekenlerin dışında diğer kişilerin bilmelerinin is-
tenmediği ve izinsiz açıklandığı takdirde Devletin güvenliğine, ulusal varlık ve
bütünlüğe, iç ve dış menfaatlerimize hayati bakımdan son derece büyük zararlar
verecek, yabancı bir devlete faydalar sağlayacak ve güvenlik bakımından
olağanüstü önemi haiz mesaj, rapor, doküman, araç, gereç, tesis ve yerler için
kullanılır.
b) Gizli: Bilmesi gerekenlerin dışında diğer kişilerin bilmelerinin isten-
mediği ve izinsiz açıklandığı takdirde Devletin güvenliğine, ulusal varlık ve
bütünlüğe, iç ve dış menfaatlerimize ciddi şekilde zarar verecek, yabancı bir
devlete faydalar sağlayacak nitelikte olan mesaj, rapor, doküman, araç, gereç,
tesis ve yerler için kullanılır.
c) Özel: İzinsiz açıklandığı takdirde, Devletin menfaat ve prestijini ha-
leldar edecek veya yabancı bir devlete faydalar sağlayacak nitelikte olan me-
saj, rapor, doküman, araç, gereç, tesis ve yerler için kullanılır.
d) Hizmete özel: Kapsadığı bilgi itibarıyla çok gizli, gizli veya özel
gizlilik dereceleri ile korunması gerekmeyen fakat bilmesi gerekenlerden
başkası tarafından bilinmesi istenmeyen mesaj, rapor, doküman, araç, gereç,
tesis ve yerler için kullanılır.
Gizlilik dereceli birim, kısım ve görevler
Madde 6 - Bakanlıklar ile kamu kurum ve kuruluşları; varsa, gizlilik dere-
celi birim ve kısımlarıyla görevlerin neler olduğunu belirleyen gizlilik dere-
celi yönergelerini (...) (1) yürürlüğe koyarlar ve güvenlik soruşturması ve arşiv
araştırmasını yapacak makamlara gönderirler.
İKİNCİ BÖLÜM
Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırmasını
Yapacak Makamlar ve Uygulanacak Esaslar
Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını yapacak makamlar
Madde 7 - Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, Milli İstihbarat Teş-
kilatı Müsteşarlığı, Emniyet Genel Müdürlüğü ve mahalli mülki idare amirlikleri
tarafından yapılır.
İçişleri Bakanlığı Kaçakçılık İstihbarat Harekat ve Bilgi Toplama Dairesi
Başkanlığı´ndaki bilgi kayıtları ile Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik
Genel Müdürlüğü´ndeki adli sicil kaydı, talepleri üzerine, güvenlik soruşturması
ve arşiv araştırmasını yapacak makamlar ile Türk Silahlı Kuvvetlerinin ilgili
birimlerine verilir.
Hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılacak personel
Madde 8 - Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması; gizlilik dereceli bi-
rim ve kısımlar ile askeri, emniyet, istihbarat teşkilatlarında ve ceza infaz
kurumları ve tutukevlerinde çalıştırılacak personel hakkında yapılır.
Emniyet Genel Müdürlüğü ve mahalli mülki idare amarlikleri, güvenlik soruş-
turması ve arşiv araştırmasını; bakanlıklar, kamu kurum ve kuruluşlarının giz-
lilik dereceli birim ve kısımları ile yurtdışı teşkilatında ve askeri, emniyet,
istihbarat teşkilatlarında ve ceza infaz kurumu ve tutukevlerinde çalıştırılacak
personel hakkında yapar.
Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı; Emniyet Genel Müdürlüğü ve mahalli
mülki idare amirliklerinin görev ve yetkileri saklı kalmak kaydıyla, güvenlik
soruşturmasını Milli İstihbarat Teşkilatında, Türk Silahlı Kuvvetlerinin kadro
ve kuruluşlarında çalışacak personel
----------------------
(1) Bu arada yer alan; " Başbakanlığın uygun görüşünü alarak" ibaresi, 2/3/2001
tarihli ve 2001/2090 sayılı Kararname ile metinden çıkarılmıştır.
le bakanlıklar ve kamu kurum ve kuruluşlarının gizlilik dereceli birim ve
kısımlarının heyerarşik olarak bağlı bulunduğu üst kademe yöneticilerinden
müsteşar, genel müdür, vali, büyükelçi ve müstakil birim amirleri ile bun-
ların yardımcıları ve ayrıca yurtdışı teşkilatında sürekli görevlendirilecek
bütün personel hakkında, arşiv araştırmasını ise sadece gizlilik dereceli
birim ve kısımlarda görev alacaklar ile bunların bu fıkrada sayılanlar dışında
kalan yöneticileri ve ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalışacak perso-
nel hakkında yapar.
(Ek: 28/9/2000-2000/1391 K.) Ayrıca, müşterek kararname ile atanacak personelden
hakkında güvenlik soruşturması yapılmamış olanlar için Başbakanlıkça arşiv araş-
tırması yaptırılır.
Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı ile Emniyet Genel Müdürlüğü´nün
birbirlerinin personeli hakkında yapacakları güvenlik soruşturması ve arşiv
araştırmasının esas ve usulleri ile bu Yönetmeliğin uygulanmasında kullanı-
lacak bilgi ve belgelerin karşılıklı değişimi Başbakanın onayıyla yürürlüğe
konulacak esaslar ile düzenlenir.
Türk silahlı Kuvvetlerince yapılacak güvenlik soruşturması ve arşiv
araştırması
Madde 9 - Türk Silahlı Kuvvetlerinin kadro ve kuruluşlarında yer alacak
personelin güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması, Türk Silahlı Kuvvet-
lerince bu Yönetmeliğe uygun olarak hazırlanacak yönerge uyarınca yapılır.
Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yenilenmesi
Madde 10 - Gerekli görülen hallerde ilgili bakanlıklar ile kamu kurum ve
kurulaşları güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının yenilenmesini
isteyebilirler.
Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında araştırılacak hususlar
Madde 11 - Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında kişinin içinde
bulunduğu ortam da dakkite alınarak:
a) Kimlik kontrolü, kimlik kayıtlarının doğruluk derecesi, uyrukluğu,
geçmişte yabancı bir devletin uyrukluğuna girip girmediği,
b) Kolluk kuvvetleri tarafından halen aranıp aranmadığı, kolluk kuvvetleri-
nin ve istihbarat ünitelerinin arşivlerinde bilgiler bulunup bulunmadığı, adli
sicil kaydının ve hakkında bir tahdidin olup olmadığı,
c) Yıkıcı faaliyetlerde bulunup bulunmadığı ve 5816 sayılı Atatürk Aley-
hine İşlenen Suçlar Hakkında Kanuna ve Atatürk ilke ve inkılaplarına aykırı
davranıp davranmadığı.
d) Şeref ve haysiyetini ihlal edecek ve görevine yansıyacak şekilde kumara,
uyuşturucuya, içkiye, paraya ve aşırı bir şekilde menfaatine düşkün olup olmadı-
ğı, ahlak ve adaba aykırı davranıp davranmadığı,
e) Yabancılarla, özellikle hasım ve hasım olması muhtemel Devlet mensupları
ve temsilcileriyle ilgili derecesinin iç yüzü ve nedeni,
f) Sır saklama yeteneğinin olup olmadığı,
araştırılır.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Güvenlik Soruşturması ve Arşiv Araştırmasında İzlenecek Yöntem
Yöntem
Madde 12-Bu Yönetmelik kapsamına giren bakanlıklar ile kamu kurum ve
kuruluşlarınca yaptırılacak güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında
aşağıdaki yöntem izlenir:
a)Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması formundaki sorular nüfus
kayıtlarında yapılan tashih ve değişiklikler belirtilmek ve isimler açıkca
yazılmak suretiyle cevaplandırılır ve nüfus cüzdanı örneği noksansız olarak
doldurularak istek yazısı ekinde soruşturmayı yapan makama bildirilir.
b)Hakkında güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılması istenilen
kişiler için kurum ve kuruluşunca Adalet Bakanlığı Adli Sicil ve İstatistik
Genel Müdürlüğünden sağlanan adli sicil kaydıyla ekteki formdan bir örneği
kişinin nüfusa kayıtlı olduğu il valiliğine, bir örneği ikamet ettiği il
valiliğine, bir örneği Emniyet Genel Müdürlüğüne, bir örneği de ilgisine
göre Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığına gönderilir. Bir örneği de
istekte bulunan kurum ve kuruluşun dosyasında saklanır. Türk Silahlı
Kuvvetlerince yaptırılacak arşiv araştırmalarında forma adli sicil kaydının
eklenmesi zorunlu değildir.
c)Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması yapılması isteminin ilgili
makama ulaşmasından itibaren arşiv araştırması sonuçları en geç 30 gün,
güvenlik soruşturması sonuçları en geç 60 gün içinde cevaplandırılır. Soruşturma
ve araştırma sonucunu içeren bilgi ve belgeler ilgilinin güvenlik makamların-
daki dosyasında asgari "gizli " gizlilik derecesinde saklanır.
d)Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasını isteyen makama, kişi
hakkında karar vermeye yeterli bilgiler aktarılır.
e)Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının nasıl ve ne şekilde
yapılacağı,soruşturma ve araştırma yapmaya yetkili makamların görev talimatları
ile belirlenir.
f)Mahalli mülki idare amirliklerince yapılmış olan güvenlik soruşturması
ve arşiv araştırmasında olumsuz durumu saptananların evrakın bir örneği
dosya açılmak üzere Emniyet Genel Müdürlüğüne gönderilir.
g)Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasında olumsuz durumu saptanan-
larla ilgili bilgiler Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığı ve Emniyet
Genel Müdürlüğünce karşılıklı olarak birbirlerine aktarılır.
h)Milli İstihbarat Teşkilatı Müsteşarlığınca yapılacak güvenlik soruştur-
ması ve arşiv araştırması istemleri, Türk Silahlı Kuvvetlerinin istemleri
hariç, doğrudan Başbakanlığa iletilir.
Gizliliğe uyma
Madde 13-Güvenlik soruşturması ve arşiv araştırmasının her evresinde
kesinlikle gizliliğe uyulur. Soruşturma ve araştırma evre ve sonucu bilmesi
gerekenlerden başkasına açıklanmaz.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Çeşitli Hükümler
Sorumluluk
Madde 14-İlgili bakanlık ile kamu kurum ve kuruluşlarının amirleri gü-
venlik soruşturması ve arşiv araştırmasını bu Yönetmelik hükümlerine göre
yaptırmaktan sorumludurlar.
Değerlendirme
Madde 15 - (Değişik: 2/3/2001 - 2001/2090 K.)
Yaptırılan güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda elde edilen bilgilerin
olumsuz olması halinde, kişinin gizlilik dereceli birim, kısım ve gizlilik dereceli yerler ile
askeri, emniyet ve istihbarat teşkilatları, ceza infaz kurumları ve tutukevlerinde çalıştırılıp
çalıştırılmamaları, yer değiştirerek bu görevlere devam edip etmemeleri gibi hususları
incelemek ve sonucunu sorumlu amirin takdirine sunmak üzere; bakanlıklarda
müsteşarın, diğer kamu kurum ve kuruluşlarında en üst amirin, üniversitelerde rektörün,
illerde valinin başkanlığında, personel birim amiri, hukuk müşaviri ve varsa güvenlik
işlerinden sorumlu birim amirinden oluşan "Değerlendirme Komisyonu" kurulur.
Başbakanlıkta kurulacak Değerlendirme Komisyonu Müsteşar veya görevlendireceği
müsteşar yardımcısının başkanlığında, Kanunlar ve Kararlar Genel Müdürü ile Personel
ve Prensipler Genel Müdürünün katılımıyla oluşur. Türk Silahlı Kuvvetlerinde ise bu
Komisyonunun oluşumu kendi yönergeleri ile belirlenir. Değerlendirme Komisyonunun
çalışma tutanakları ve kararları gizlidir.
Yürürlükten kaldırılan hükümler
Madde 16-8/3/1990 tarihli ve 90245 sayılı Bakanlar Kurulu Kararı ile
yürürlüğe konulan Güvenlik Soruşturması Yönetmeliği yürürlükten kaldırılmış-
tır.
Geçici Madde 1- (Değişik: 2/3/2001 - 2001/2090 K.)
Bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde öngörülen yönergeler 1/7/2001 tarihine kadar
yürürlüğe konulur.
Geçici Madde 2-Bu Yönetmelik hükümleri uyarınca güvenlik soruşturması ve
arşiv araştırması yapılacak olanlar dışında kalanlar hakkında, 26/10/1994
tarihli ve 4045 sayılı Kanunun yürürlüğe girdiği tarihten önce yapılmış bulunan
güvenlik soruşturması ve arşiv araştırması sonucunda ilgililerin dosyasına
konulmuş olan ve mahkemelerce verilen cezalara ilişkin adli sicil kayıtları
dışındaki kayıt ve fişler ilgilinin başvurusu aranmaksızın dosyasından çıkar-
tırılır ve imha edilir.
Geçici Madde 3-Bu Yönetmelik hükümlerine göre güvenlik soruşturması ve
arşiv araştırması yapılacak olanlar hakkında daha önce yapılmış olan güvenlik
soruşturması ve arşiv araştırması sonuçları geçerliliğini korur.
Yürürlük
Madde 17-Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 18-Bu Yönetmelik hükümlerini Bakanlar Kurulu yürütür.
3758-1
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
11/2/2000 TARİH VE 2000/284 SAYILI BAKANLAR KURULU KARARI İLE
YÜRÜRLÜĞE KONULAN YÖNETMELİĞE EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN
YÖNETMELİKLERİN YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHLERİNİ GÖSTEREN ÇİZELGE
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Ek ve Değişiklik Getiren Yönetmeliği
Yürürlüğe Koyan Kararnamenin
-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------
Farklı Tarihte Yürürlüğe
Tarihi Numarası Yürürlüğe Giren Giriş Tarihi
Maddeleri
--------------- ----------------- ---------------------------- ---------------------
28/9/2000 2000/1391 - 18.10.2000
24/1/2001 2001/1962 - 15.02.2001
2/3/2001 2001/2090 - 29.3.2001
Bugünün tarihi: 16/07/2026 16:26:48