TÜRK VATANDAŞLARININ TÜRKİYE BÜYÜK MİLLET
                    MECLİSİNE DİLEKÇE İLE BAŞVURMALARI VE
                    DİLEKÇELERİNİN İNCELENMESİ İLE KARARA
                  BAĞLANMASININ DÜZENLENMESİNE DAİR KANUN (1)
    Kanun Numarası        : 140
    Kabul Tarihi          : 26/12/1962
    Yayımlandığı R.Gazete : Tarih  5/1/1963  Sayı: 11300
    Yayımlandığı Düstur   : Tertip: 5  Cilt: 2  Sayfa: 338
    Dilekçe Karma Komisyonu

    Madde 1 - Türk vatandaşlarının Millet Meclisi Başkanlığına tek başlarına
veya toplu halde gönderdikleri dilekçeler, Türkiye Büyük Millet Meclisi Dilekçe
Karma Komisyonunda incelenir.
    Bu Karma Komisyon, her toplantı yılı başında, Cumhuriyet Senatosunca kendi
üyeleri arasından seçilecek yedi üye ile Millet Meclisince milletvekilleri ara-
sından seçilecek onsekiz üyeden kuruludur.
    Karma Komisyona her Meclisteki siyasi parti gruplarından ve siyasi parti
grubu mensubu olmıyanlardan seçilecek olanların tesbitinde, bunların o meclis-
teki sayılarının yüzde oranı esastır. Bu esasa göre, her Mecliste hangi siyasi
parti gruplarından ve siyasi parti grubu üyesi olmıyanlardan ne kadar aday
gösterileceği, önceden, o Meclisin İçtüzüğüne göre yetkili organ tarafından
aynı İçtüzükte gösterilen komisyonların seçimine dair kuralların uygulanması
suretiyle yapılır.
    Bu Karma Komisyon üyeliği, Türkiye Büyük Millet Meclisi, Millet Meclisi ve
Cumhuriyet Senatosunun diğer Karma Komisyon ve komisyonları üyeliğiyle bağdaşa-
maz; geçici nitelikteki komisyonları üyeliğiyle bağdaşabilir.
    Dilekçelerin kaydedilmesi

    Madde 2 - Anayasanın 62 nci maddesi uyarınca, vatandaşların, gerek şahısla-
rına gerek kamuya ait olarak, kanunlara ve tüzüklere aykırı gördükleri hususlar
ile bir hakkın hak sahibine tanınmaması veya ihmale uğraması hakkında gönderilen
dilekçeler ve dilekçe mahiyetindeki telgraflar, Dilekçe Karma Komisyonu Müdürlü-
ğünce, üzerlerine bir sayı konup özel bir deftere kaydedilir ve dilekçe sahibi
veya sahiplerine bir alındı varakası gönderilir.
-------------------
(1) Bu Kanun her ne kadar 1/11/1984 tarih ve 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kulla-
    nılmasına Dair Kanunun 9. maddesi ile yürürlükten kaldırılmış ise de aynı
    Kanunun geçici maddesinde T.B.M.M. İç Tüzüğünde gerekli değişiklikler yapı-
    lıncaya kadar bu Kanunun Dilekçe Komisyonunun çalışma esas ve usullerine
    ilişkin hükümlerinin uygulanmasına devam olunacağı hükme bağlanmış olduğun-
    dan külliyata alınması uygun görülmüştür.
    Dilekçenin kabul şartları

    Madde 3 - Dilekçelerde, sahibi veya sahiplerinin imzası bulunmak, iş ve un-
vanı gösterilmek ve sahiplerinden en az birinin ikametgahı belirtilmek gerekir.
    Dilekçelerin bir Cumhuriyet Senatosu üyesi veya milletvekili eliyle veril-
mesi de mümkündür. Bu takdirde, o üye, dilekçenin kendi vasıtasiyle verildiğini
dilekçeye kaydederek bu kaydın altını imzalar.
    Başkanlık Divanı

    Madde 4 - Dilekçe Karma Komisyonu Başkanlık Divanı, bir Başkan, bir Başkan-
vekili, iki Sözcü ile iki Katipten kurulur Başkan ve Başkanvekili, Karma Komis-
yona aynı Meclis tarafından seçilmiş olan üyeler arasından seçilemezler İki
Sözcüden biri ile iki Katipten biri, Karma Komisyona Cumhuriyet Senatosu tara-
fından seçilmiş olan üyeler arasından seçilirler. Başkanlık Divanı seçimi Karma
Komisyon üye tamsayısının salt çoğunluğu ile ve gizli oyla yapılır.
    Dilekçelerin Başkanlık Divanınca incelenmesi

    Madde 5 - Dilekçe Karma Komisyonu Başkanlık Divanı, Karma Komisyona gelen
dilekçeleri, icabında ilgili bakanlığın da görüşünü almak veya bir temsilcisini
çağırmak suretiyle inceliyerek:
    I - Dilekçe,
    a) Adli, idari veya askeri kaza mercilerinden birinin veya Uyuşmazlık Mahke-
mesinin veyahut Anayasa Mahkemesinin kararına konu olan; veya
    b) Yukarıdaki (a) fıkrasında bahis konusu kaza mercilerinden birinde ince-
lenmekte olan; veya
    c) Halli, yukarıdaki (a) fıkrasında zikredilen kaza mercilerinden birinin
kararına bağlı bulunan hususlardan şikayete dairse; veya
    d) Kanun teklif veya tasarısına konu olmayı gerektiriyorsa, dilekçenin görü-
şülemiyeceğini;
    II - Dilekçe, son kararı almaya yetkili - Yüksek Hakimler Kurulu dahil olmak
üzere - bir idari merci tarafından henüz kesin bir karara bağlanmamış bir husu-
sa aitse, dilekçe sahibi veya sahiplerine, Karma Komisyonca yapılabilecek bir
işlem olmadığı ve yetkili idari mercie başvurması lüzumunun bildirilmesi gerek-
tiğini karara bağlar.
    III - Karma Komisyon Başkanlık Divanı, bu maddede bahis konusu kararlarını,
dilekçenin sahip ve sahiplerini, iş ve unvanlariyle ikametgahlarını, tarihini,
kayıt tarihi ve sayısını ve konusunu gösteren bir cetvele geçirerek her hafta
başında Türkiye Büyük Millet Meclisi üyelerine dağıtır. Türkiye Büyük Millet
Meclisi üyelerinden birinin, bu cetvelde gösterilen Başkanlık Divanı kararına
cetvelin dağıtım tarihinden itibaren on gün içinde yazıyla itiraz etmemesi tak-
dirinde Başkanlık Divanı kararı kesinleşir ve dilekçe sahip veya sahiplerine
yazıyla bildirilir.
    Dilekçelerin Karma Komisyonca incelenmesi

    Madde 6 - Karma Komisyon Başkanlık Divanının 5 inci maddenin I ve II nci
bentleri dışında gördüğü dilekçeler ile aynı maddenin zikri geçen bentleri gere-
ğince karara bağladığı dilekçelerden süresi içinde itiraza uğrıyanlar, Karma
Komisyon Genel Kuruluna sevk edilir.
    Karma Komisyon Genel Kurulu, kendisine sevk edilen dilekçeleri, ilk önce,
karar konusu olup olamıyacakları noktasından 5 inci maddenin I ve II nci bent-
leri gereğince inceliyerek bu hususu karara bağlar.
    Karma Komisyon Genel Kurulu, karar konusu olabileceğini kararlaştırdığı
dilekçeleri, lüzum gördüğü takdirde, ilgili bakanlıktan gereken bilgiyi aldıktan
son-
ra, esas bakımından inceliyerek karara bağlar. Bu kararın birer sureti ilgili
bakanlığa veya bakanlıklara, birer sureti de dilekçe sahip veya sahiplerine
ve dilekçe bir Türkiye Büyük Millet Meclisi Üyesi eliyle verilmişse, o üyeye
gönderilir.
    T.B.M.M. üyelerine dilekçeler hakkında dağıtılan cetvel

    Madde 7 - Karma Komisyon Başkanlık Divanı, her hafta, Karma Komisyon Genel
Kurulunca alınan kararları, 5 inci maddenin III üncü bendinde bahis konusu
cetveldeki bilgilerin yer aldığı bir cetvel halinde bütün Cumhuriyet Senatosu
üyeleriyle milletvekillerine ve Bakanlara dağıtır. Bu cetvelde, Karma Komisyon
Genel Kurulunun kararının ve gerekirse gerekçesinin tam metni yayınlanır.
    Bakanlıkların temsili

    Madde 8 - Dilekçe Karma Komisyonu Genel Kurulunda, Karma Komisyonca lüzum
görülürse, görüşülen dilekçe ile ilgili bakanlık veya bakanlıklar temsilcileri
hazır bulunur.
    Karma Komisyon Genel Kurulu kararlarına itiraz

    Madde 9 - Türkiye Büyük Millet Meclisinin her üyesi, 6 ncı maddede bahis
konusu cetvelin dağıtılması gününden itibaren otuz gün içinde, Dilekçe Karma
Komisyonu Genel Kurulunun kararına, gerekçe göstererek yazıyla itiraz edebilir.
Bu itirazlar, Dilekçe Karma Komisyonu Başkanlığına verilir. Bu süre içinde iti-
razda bulunulmamışsa, dilekçe hakkındaki karar kesinleşir.
    Karma Komisyon Genel Kurulu, o dilekçe için, itiraz tarihinden itibaren
otuz gün içinde bir rapor düzenliyerek Cumhuriyet Senatosu Başkanlığına sunar.
    Cumhuriyet Senatosunun alacağı karar, yeniden Karma Komisyon Genel Kurulunda
görüşülür ve Karma Komisyonu bu konudaki raporunu, Cumhuriyet Senatosunun kara-
rı tarihinden itibaren yedi gün içinde, Millet Meclisi Başkanlığına sunar. Mil-
let Meclisinin kararı kesindir.
    Karma Komisyon, raporunu, Cumhuriyet Senatosu ve Millet Meclisi Genel Kurul-
larında kendisi savunur. Raporun savunulmasında uygulanan kurallar, ilgili Mec-
lisin İçtüzüğünün koyduğu kurallardır. Rapor, Meclisler Genel Kurullarında sa-
dece bir defa görüşülür. Cumhuriyet Senatosu ve Millet Meclisi Genel Kurulla-
rında bu konuda karar verilmeden önce, ilgili Bakan veya Bakanlar veyahut gön-
derecekleri yüksek dereceli memurlar dinlenir. Bu raporlar, itiraz sahibinin
Türkiye Büyük Millet Meclisi üyeliği sıfatı kalkmış veya Millet Meclisi dönemi
sona ermiş olsa bile, yasama meclislerinde görüşülür; ancak, Millet Meclisi
döneminin sona ermiş bulunması takdirinde, Karma Komisyonun yeni bir rapor
hazırlaması gereklidir.
    Bu madde hükümleri gereğince kesinleşen kararlar, 6 ncı maddenin 3 üncü fık-
rası uyarınca, ilgililere ve ilgili bakanlık veya bakanlıklara bildirilir.
    Sürelerin işlememesi hali

    Madde 10 - Yasama meclislerinin tatili veya ara vermesi sırasında, 5 ve
9 uncu maddelerde bahis konusu süreler işlemez; ancak, tatil veya araverme sıra-
sında Dilekçe Karma Komisyonu çalışmaktaysa, 5 inci maddedeki süre işlemeye
devam eder.
    Kaza mercilerinde incelenen ve bu mercilerde karar konusu olan dilekçeler

    Madde 11 - Dilekçe Karma Komisyonuna gelmesinden sonra hakkında inceleme
ve görüşmelerin devam ettiği bir dilekçenin konusu, bu devre sırasında adli,
idari veya askeri kaza mercilerine, Uyuşmazlık Mahkemesine veya Anayasa Mahke-
mesine aksetmişse, bu dilekçe hakkındaki işlemler derhal durdurulur ve durum
6 ncı maddenin 3 üncü fıkrası uyarınca ilgililere ve ilgili bakanlık veya bakan-
lıklara bildirilir.
    Konuları, adli, idari veya askeri mahkemelerce, uyuşmazlık Mahkemesince
veya Anayasa Mahkemesince karara bağlanan dilekçeler hakkındaki işlemler derhal
durdurulur ve durum 1 inci fıkrada gösterilen şekilde ilgililere bildirilir.
    Dilekçeler hakkındaki kesin kararların sonucu

    Madde 12 - Bakanlar, 9 uncu madde gereğince kesinleşen kararlar hakkında
yaptıkları işlemi, aynı maddenin son fıkrası uyarınca kendilerine yapılan bil-
diri tarihinden itibaren altmış gün içinde, Karma Komisyon Başkanlığına yazıyla
bildirirler. Bu bildiriler, 7 nci maddede bahis konusu cetvelde ayrı bir kısım-
da yayınlanmakla beraber, Karma Komisyon Genel Kurulu, bunlardan gerekli gördük-
lerinin yasama meclislerinde görüşülmesini istiyebilir. Bu takdirde, Karma Ko-
misyon, kendi görüşünü belirten bir rapor hazırlıyarak Cumhuriyet Senatosu Baş-
kanlığına sunar. Karma Komisyonun bu istekte bulunması takdirinde, 9 uncu mad-
denin 3, 4 ve 5 inci fıkraları hükümleri uygulanır.
    İlgili bakanlık 1 inci fıkra uyarınca yapması gereken bildiriyi yapmadığı
takdirde de, aynı fıkra hükümleri uygulanır.
    Özel af dilekçeleri

    Madde 13 - Kesinleşmiş cezaların hafifletilmesi veya kaldırılması hakkında-
ki dilekçeler, ancak hükümlülerin kendileri, dördüncü dereceye kadar (Bu derece
dahil) kan ve sıhri hısımları, kanuni mümessilleri veya vekilleri tarafından
verilebilir. Vekilin avukat olması şart değildir.
     Bir özel af dilekçesinin Karma Komisyonca dikkate alınacak değerde görül-
mesi takdirinde, Karma Komisyon, bir özel af kanunu tasarısı hazırlayarak Millet
Meclisi Başkanlığına sunar. Bu tasarı Anayasanın 92 nci maddesi gereğince mua-
mele görür.
    Millet Meclisi Başkanının yetkileri

    Madde 14  - Millet Meclisi Başkanı ve Başkanlık Divanı, Millet Meclisi
İçtüzüğü gereğince komisyonlarla ilgili olarak haiz olduğu yetkileri, Dilekçe
Karma Komisyonu için de haizdir.
    İlga edilen komisyonlar ve geçici İçtüzük maddeleri

    Madde 15 - Anayasanın 3 üncü geçici maddesi gereğince Cumhuriyet Senatosu
ve Millet Meclisinde uygulanan Türkiye Büyük Millet Meclisinin 1 Kasım 1956
tarihli Dahili Nizamnamesi uyarınca her iki Mecliste kurulmuş olan Dilekçe Ko-
misyonları kaldırılmıştır.
    Zikri geçen İçtüzüğün 50, 51, 52, 53, 54, 55, 56, 57, 58 ve 59 uncu madde-
leri yürürlükten kaldırılmıştır.
    İlk Karma Komisyonun seçimi
    Geçici Madde - Bu kanunun yayımı tarihinden itibaren onbeş gün içinde birin-
ci maddede derpiş edilen Karma Komisyonun seçimi her iki Yasama Meclisinde ta-
mamlanır.
    Bu kanunun yayımı Türkiye Büyük Millet Meclisinin tatil zamanına rastlarsa
seçim, tatilin sona ermesinden itibaren aynı süre içinde yapılır.
    Bu Kanunun yürürlüğe girmesi

    Madde 16 - Bu kanun yayımı tarihinde yürürlüğe girer.
    Bu Kanunun yürütülmesi

    Madde 17 - Bu kanun Türkiye Büyük Millet Meclisince yürütülür.

Tüm Mevzuat