ÇAVUŞ VE UZMAN ÇAVUŞ KANUNU (1) (2)
    Kanun Numarası         : 6320
    Kabul Tarihi           : 3/3/1954
    Yayımlandığı R. Gazete : Tarih: 10/3/1954 Sayı: 8654
    Yayımlandığı Düstur    : Tertip: 3 Cilt: 35 Sayfa: 1354
                                 BİRİNCİ BÖLÜM
                       Çavuş yetiştirileceklerin seçilmesi
    Seçme ve yetiştirme

    Madde 1 - Ordunun Kara, Hava ve Deniz Kuvvetlerine yeni gelen muvazzaf
erden, temel eğitiminden sonra bölük, tabur veya muadili komutanlıklarca çavuş
olmaya elverişli bulundukları anlaşılanlar, alay ve muadili komutan veya makam-
larca da yeterlikleri onanmak şartiyle Milli Savunma Vekaletince tesbit edile-
cek esaslara göre çavuş yetiştirilirler.
    Çavuş olamıyacaklar

    Madde 2 - 1 inci madde gereğince çavuş adaylığına ayrılmamış olan erler on-
başıdan yukarı çıkamazlar.
    Kursta başarı gösteremiyenler

    Madde 3 - Öğretim ve eğitimleri sonunda çavuş olamıyanlar birlik ve kurum-
larına geri gönderilir.
                                 İKİNCİ BÖLÜM
                      Uzman çavuşluk esasları ve şartları
    Uzman çavuşluk

    Madde 4 - Kıta ve teknisyen çavuşlarından aşağıdaki maddelerde tesbit edi-
len süre ve esaslar dairesinde ordu hizmetinde kalmaya istekli olup kabul edi-
lenler muvazzaflık hizmetinin bitiminden itibaren "uzman çavuş" olurlar.
    Bunlardan birlik ve kurumların astsubay kadrolarında görevlendirilenler
(Kıta uzman çavuşu), teknik hizmetlerde görevlendirilenler de (Teknik uzman ça-
vuşu) olurlar.
    Uzman çavuşluk şartları

    Madde 5 - Kıta ve teknik uzman çavuşu olabilmek için en az ilkokul mezunu
bulunmak ve muvazzaflık hizmetinden başka 1 ila 5 yıl hizmet taahhüdünde bulun-
mak şarttır.
----------------------
(1) Bu Kanunun, uzman çavuşlarla ilgili hükümleri; 18/3/1986 tarih ve 3269 sa-
    yılı "Uzman Erbaş Kanunu"nun 20 inci maddesiyle yürürlükten kaldırılmış ve
    bu kanuna göre,uzman çavuş olarak istihdam edilenlerin,mezkür kanun hüküm-
    lerine tabi olacakları aynı kanunun geçici maddesinde hükme bağlanmıştır.
(2) Bu kanunun; aylık ücret miktarları ile ilgili hükümleri, 31/7/1970 tarih ve
    1323 sayılı Kanunun 19 uncu maddesinin (f) bendi ile yürürlükten kaldırıl-
    mıştır.
    Uzman çavuşluk sürelerinin uzatılması

    Madde 6 - Kıta ve teknik uzman çavuşluğunda taahhüt edilen süreler Milli
Savunma Vekaletince tesbit edilecek esaslar dairesinde uzatılabilir.
    Uzman çavuşların astlık, üstlük münasebetleri ve cezai muameleleri

    Madde 7 - Uzman çavuşlar, çavuş rütbesini taşıyan asker sayılırlar ve diğer
askerlerle aralarında astlık ve üstlük münasebetleri caridir.
    Uzman çavuşların cezai muameleleri Askeri Ceza ve Askeri Muhakeme Usulü ka-
nunlarına tabidir.
                                 ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
       Uzman çavuşların aylık ücretleri, sair hakları, terfileri, bakım ve
                   ikramiyeleri, astsubaylığa geçirilmeleri
    Uzman çavuşların aylık ücretleri ve bununla ilgili diğer hususlar

    Madde 8 - Uzman çavuşların aylık ücretleri aşağıda gösterilmiştir:
                                                        Lira
                                                      -------
              1 inci senede                             125
              2 nci senede                              150
              3 üncü senede                             175
              4 üncü senede                             200
              5 inci ve mütaakıp senelerde de           225
    Ortaokul öğretimini tamamladıktan sonra en az iki yıllık meslek öğretimini
veren sanat okullarından mezun uzman çavuşların ücretleri (175) liradan başlar.
    Tank, denizaltıcılık ve dalgıçlık tazminatı

    Madde 9 - Tank sınıfı uzman çavuşlarına tank hizmetlerinde çalıştıkları
müddetçe aylık ücretlerinden başka maaşlarının % 15, denizaltıcı ve dalgıçlara
ise % 25 i nispetinde tazminat verilir. (1)
    Terfi

    Madde 10 - Bir ücret kademesinde fiilen bir seneyi tamamlıyan uzman çavuş-
lar yetkili sicil amirlerinin verecekleri sicile göre terfi ederler.
    Uzman çavuşların yiyim, giyim, bakım işleri

    Madde 11 - Uzman çavuşların yiyim, giyim, bakım, tayin, tahvil ve nakilleri
halinde sevk işleri erat gibi Devlet tarafından sağlanır.
    Tedavi

    Madde 12 - Uzman çavuşlardan hastalananların tedavileri askeri hastanelerde
parasız yapılır. Sağlık durumları hava tebdilini icabettirenler hava tebdiline
yollanır.
    Ancak tedavi ve hava tebdili süresinin toplamı iki ayı geçemez.Bu süre zar-
fında ücretlerini tam olarak alırlar. Tedavi ve hava tebdili süresi daha fazla
devam edenlerin ordu ile ilişkileri kesilir.
----------------------
(1) Bu maddenin denizaltıcı ve dalgıç tazminatına ait hükmü, 18/4/1963 tarih ve
    223 sayılı Denizaltı, Dalgıç ve Kurbağa Adam Tazminat Kanununun 12 inci
    maddesi ile yürürlükten kaldırılmıştır.
    İzin

    Madde 13 - Her uzman çavuşun senede bir ay izin hakkı vardır. İzin esnasın-
da ücretine ve sair hukukuna halel gelmez. Bu süreye, gidiş ve geliş müddeti da-
hil değildir.
    Başarı gösteremiyenlerin terhisi

    Madde 14 - Sicillerine göre uzman çavuşlukta kalmaları caiz olmadığı anla-
şılanların barışta taahhüt sürelerine bakılmaksızın vazifelerine son verilir.
    İkramiye

    Madde 15 - Kendi kusurları olmaksızın müddetlerinin temdit edilmemesi sebe-
biyle terhis edilenlere her hizmet yılı için bir aylık ücretleri miktarında ik-
ramiye verilir. Bu ikramiye hiç bir suretle beş aylık ücret toplamını geçemez.
    Kıyafet

    Madde 16 - Uzman çavuşların kıyafetleri kıyafet kararnamesine göre düzenle-
nir.
    Astsubay sınıfına geçirilme

    Madde 17 - Kıta uzman çavuşlarından orta veya muadili okullar mezunu olan-
larla teknisyen uzman çavuşlardan, istekliler gerekli şartları haiz oldukları
takdirde kurslara tabi tutularak muvaffak olmaları halinde astsubay sınıflarına
ücretlerinin tekabül ettiği rütbe ile naklolunabilirler. Bunların uzman çavuş-
lukta geçen hizmetleri astsubaylık mecburi hizmetlerine ve nakil sırasında al-
makta oldukları ücret kademesinde geçen müddetleri de nakledildikleri astsubay-
lık rütbelerindeki terfi sürelerine eklenir.
                              DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
                          Geçici ve son maddeler

    Geçici Madde 1 - I-Bu kanunun neşri tarihinden evvel ve 5430 sayılı kanun
hükümlerine göre uzman çavuş olanların almakta bulundukları maaş dereceleriyle
kıdemleri mahfuzdur.
    Bunlardan dört yıl uzman çavuşluk yaptıktan sonra daha dört yıl hizmeti ta-
ahhüt eden ve kabul olunanlar bulundukları derecelerin bir üst derece maaşına
yükselirler. Sekiz yıl fazla görevden sonra ayrılanlara hiç bir vergi kesilmek-
sizin 300 lira ikramiye verilir. Sair hususlarda bu kanuna tabidirler.
    II - Bu kanunun neşri tarihinden evvel ve 5430 sayılı kanuna göre uzman
çavuş olanlardan birinci fıkra hükmüne tabi bulunmak istemiyenlerin talepleri
üzerine hizmet müddetleri nazara alınarak bu kanun hükümlerine göre intibakları
yapılır ve haklarında bu kanun hükümleri uygulanır.

    Geçici Madde 2 - Bu kanuna göre alınacak olan uzman çavuşlar 1954 yılı tem-
ditli uzman çavuş kadrolarında bu namla istihdam olunurlar.

    Geçici Madde 3 - 5430 sayılı kanunla orduda istihdam edilen sanat enstitüsü
mezunu uzman çavuşlar da bu kanunun 17 nci maddesi hükümleri gereğince astsubay
sınıfına geçirilebilirler.
    Kaldırılan kanunlar

    Madde 18 - 1059 sayılı Piyade Küçük Zabit Kanunu ile 5430 sayılı Uzman Ça-
vuş Yetiştirilmesi hakkındaki Kanun yürürlükten kaldırılmıştır.

    Madde 19 - Bu kanun neşri tarihinden itibaren mer`idir.

    Madde 20 - Bu kanunun hükümlerini icraya Milli Müdaafa ve Maliye Vekilleri
memurdur.
              6320 SAYILI KANUNA EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN MEVZUATIN
                     YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ GÖSTERİR LİSTE
   Kanun                                                         Yürürlüğe
    No.         Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler          giriş tarihi
---------     ------------------------------------------      ---------------
    223                          --                               1/5/1963
   1323                          --                              14/8/l970
   3269                          --                              25/3/1986

Tüm Mevzuat