RUMELİ DEMİRYOLLARININ UMUR-U NAKLİYESi
                                 HAKKINDA NiZAMNAME
    Kabul Tarihi                      : 6 Mayıs 1288; 18 Mayıs 1872
    Yayımlandıği Takvimi Vakayı       : Tarih : -   Sayı: -
    Yayımlandığı Düstur               : Tertip: 1 Cilt: 4 Sayfa: 483
                                  BİRİNCİ FASIL
                Yolcu ve Eşya ve Emvat ve Araba ve Hayvanat Nakli
                                  BİRİNCİ BAB
                                 Ahkamı Umumiye
                            Kumpanya memurlarının vezaifi

    Madde 1 - Kumpanya memurları efradı ahaliye nezaket ve hürmet ve
mülayemetle muamele etmeleri lazımeden bulunduğundan halk ile olan
münasebetlerinde nezaketle muamele ettikten başka mekanetle hareket edip vazifei
memuriyetleri dairesi dahilinde olarak mümkün mertebe efradı ahali hakkında
hürmet ve riayet edeceklerdir. Kumpanya memur ve müstahdemleri umuru
mevkülelerini meccanen ifa edip hiç bir kimseden hediye ve bahşiş kabul
etmiyeceklerdir.
                            Efradı ahalinin vezaifi

    Madde 2  - Efradı ahali kumpanyanın bir elbisei mahsusai resmiyeyi labis
veyahut alameti farikayı hamil olan memur ve müstahdemleri tarafından olunan
vesaya ve ihtarı kabul ve isgaya mecburdurlar.
                             Münazaatın sureti tesviyesi

    Madde 3 - Efradı ahali ile kumpanya memurları beyninde bir güna niza
vukubuldukta keyfiyet mevkiflerde olur ise mevkif müdürleri marifetile ve araba
katarları harekette ise katarın başmemurları marifetile hasmufaslolunur.
                                     Şikayetler

    Madde 4 - Kumpanya veyahut memur ve müstahdemleri aleyhinde vaki olacak
şikayetler efradı ahalinin şikayatı vakıasına mahsus olan bir vakitte tahrir
olunur. Kumpanyanın memur ve müstahdemleri aleyhinde bunların büyük memurlarına
şifahen beyan ve ifade olunabilir. İştika eden zatın isim ve mahalli ikametini
havi olarak varit olan şikayetnamelerde ecvebei lazımenin itasına kumpanya
mecburdur. Kumpanyanın memur ve müstahdemlerinden biri aleyhinde bir güna
şikayet vaki oldukta baisi iştika olan memur hakkında müşteki tarafından
malümatı kat`iyye ve sahiha verilmek lazımgelir.
                  Mevkifler ile demiryolu dahilinde gezmek

    Madde 5 - Demiryolu hizmetinde olmıyan kesanın evvela etrafı mesdud ve
gayri mesdud olan demiryolu dairesi dahiline girmesi ve saniyen demiryolu
arabalarının vakti hareketlerinin gayri zamanlarda mevkiflere duhul eylemesi
ve salisen
mevkiflerin umuma mahsus olmıyan mahallerinde durması veyahut gezmesi ve rabian
oralara her ne olursa olsun bir şey vaz ve ilka etmesi ve hamisen o misillü
mahallere beygir ve ağnam vesairhayvanat sokması ve sadisen demiryolu hizmetinde
olmıyan araba veya makine dolaştırılması bilkülliye memnudur. Demiryolların
umuru zabıtasına dair olan nizamname hükmünce mezuniyeti haiz olan zatlar
birinci ve ikinci ve üçüncü fıkralarda münderiç memnuattan muaftırlar.
    Kumpanyanın umuru nakliyeyi tatil etmesini mucib vukuatı fevkalade ve
ücuratı nakliyenin sureti tediyesi

    Madde 6 - Bazı güna vukuatı fevkalade olduğu veyahut mani olur surette bazı
halatı müsbire vukubulduğu veyahut vesait kifayet etmediği halde yolcu ve her
nevi eşya ve emtianın nakli mecburi değildir kumpanya bakır veyahut mağşuş
meskukat müstesna olmak üzere memaliki mahrusai şahanede nizamen mütedavül olan
altın ve gümüş her nevi meskukatı kabul eder ve bu misillu meskukatı ne fiatla
ahz ve kabul ettiğini dahi tayin edip mevkiflerde ilannameler ile işae eyler.
                                 İKİNCİ BAB
                       Yolcular hakkında ahkamı mahsusa
        Umuru nakliyeye mahsus katarlar ve katarların vaktı hareketlerini
                                mübeyyin cetvel

    Madde 7 - Yolcu arabalarının vaktı hareketleri bilcümle mevkiflerde talik
edilecek olan ilannamelerde beyan olunacaktır. Kumpanyanın mahsusen araba
katarı çıkarmağa hakkı vardır araba katarlarının vaktı hareketleri mevkiflerde
bulunan saatlere tevfikan tayin olunur.
                                 Ücuratı nakliye

    Madde 8   - Bilcümle mevkiflere talik olunan tarifenamelerde verilecek
ücuratı nakliyenin miktarı beyan olunur.
                                 Yolcuların biletleri

     Madde 9 - Yolculara mahsus biletlerin verildiği mahal küçük mevkiflerde ise
katarların vaktı hareketlerinden bir çeyrek saat evvel ve büyük mevkiflerde ise
yarım saat evvel küşat olunur bir cihete doğru hareket eden iki katarın zamanı
hareketleri arasında olan müddet yarım saatten az olur ise ikinci katar için
verilecek biletler birinci katarın hareketinden sonra ita olunur bilcümle
yolcular arabaların vaktı hareketinden beş dakika evvel biletlerini alıp hazır
olmalıdırlar.
     Yolcular biletlerini aldıkları vakit para bozdurmak için bilet odasının
önünde çok tevakkuf etmemek üzere daima alacakları biletlerin akçesini götürüp
ita edeceklerdir bilet alan yolcular biletlerinde muharrer olan sınıf
arabalarında boş yer bulundukça oturmağa hakları olup o sınıf arabalarında hali
yer olmadığı halde parası verilerek bilet istirdat olunur ve eğer o yolcu diğer
sınıftan bir araba için bilet alır ise fazla ücret olveçhile tesviye olunmak
lazımgelir gelen yolculara arabalarda mevcut mevkiler kifayet etmez ise en uzak
mesafeye gitmek üzere biletleri olan yolcuların sairlerinden evvel boş mevkilere
oturmağa hakları olur.
                           Biletlerin hüküm ve itibarı
                      Çocukların ücuratı nakliyesinin tenzili

    Madde 10 - Biletlerde yolcuların hareket ettiği mevkif ile dahil olduğu
mevkiflerin ismi ve rakip oldukları arabaların sınıfı muharrer olacaktır
biletlerin mer`i ve müteber olmasına dair olan işaretler hini itasında üzerine
vazolunur işbu işaret-
ler gün ve ay ve katarın numarasından ibarettir yolcular kumpanya memurları
tarafından kabul olunan bir sebebi mücbire mebni bulundukları araba ile maksut
olan mevkife kadar gidemedikleri halde arabadan inip sonradan gelen katarlar ile
gidebileceklerdir bu halde o misillü yolcular indikleri mevkifin müdürüne
biletlerini ibraz edip mezkür biletin hüküm ve itibarı olduğunu üzerine işaret
ettireceklerdir seyahatlerine bu veçhile fasıla veren yolcuların indikleri
mevkiflerde ahmal ve eskallerini almağa hakları olmıyacaktır yedi yaşından aşağı
olan çocuklar tenzil olunan fiat ücurat ile naklolunurlar bir çocuğun kaç
yaşında olduğunda şüphe olunur ise hini tahkikate hazır bulunan en büyük memurun
kararı kat`i ve makbul addolunur üç yaşından aşağı olan çocuklar refakatlerinde
bulundukları kimselerin kucaklarında götürülmek şartile kendilerinden hiç bir
ücret ahzolunmaz.
                         Biletlerin tebdili

    Madde 11 - Herbir yolcu yukarı sınıf arabalarda boş mevki olmadığı halde
elinde bulunan bileti yukarı sınıf mevkii biletine tebdil ettirmeğe mezun olub
fakat farkı olan ücreti tediye ve ifa edecektir katarların vaktı hareketlerinden
on dakika evvel bu veçehile biletlerin tebdili murat olunur ise kabul olunmaz
yolcular katarın esnayi hareketinde yukarı sınıftan bir mevkie rakib olmak
istedikleri halde almış oldukları bilete ilave olmak ve mecmuunun akçesi o
mevkiin fiatine baliğ olmak üzere bir bilet daha alacaklardır yukarı sınıftan
olarak alınmış olan bir biletin aşağı sınıftan bir bilete tebdili salifüzzikir
dokuzuncu maddede muharrer hallerde caiz olub halatı mezburenin haricinde mümkün
olamaz.
                         Mevkilerin taksimi

    Madde 12 - Herbir yolcu almış olduğu bilet iktizasınca bir mevkii mahsusa
kesbi istihkak eder ise de işbu mevki evvelce muayyen olmayıb evvelden işaret
koyarak kendine mevki tayin ve tahsisi memnudur. Kumpanya memurları yolculara
mevkiler göstermeğe mezun oldukları misillu olbabda yolcular tarafından bir güna
taleb vukubuldukta olveçhile iktiza eden mevkileri tahsis etmeğe dahi
mecburdurlar yalnızca seyahat eden kadınlar mümkün olduğu mertebe diğer kadınlar
ile birlikde olmak üzere mahsus yer bulunub irkab olunacaklardır.
                       Sıkıntı veren adamların defi

    Madde 13 - Diğer yolculara sıkıntı ve rahatsızlığı mucib olan adamlar
mahsusan bir bölme isticar etmedikçe arabalara kabul olunmıyacaklardır. Esbabı
mezküreye mebni arabalara kabul olunmıyan yolcular araba derununda katetmiş
oldukları mesafenin ücreti müstesna olmak üzere vermiş oldukları ücreti
nakliyeyi tamamen istirdada hak ve salahiyetleri olacaktır. Bir yolcunun
berveçhi muharrer diğer yolculara sıkıntı ve rahatsızlığı mucib olduğu esnayi
tarikde sabit olur ise katarın ilk tevakkuf ettiği mevkifte o yolcu arabadan
ihrac olunacaktır.
       Tevakkufhane ve yolcu ve eşyanın irsali ve biletlerin muayenesi

    Madde 14- Tevakkufhaneler katarların vaktı hareketinden laakal bir saat
evvel umuma küşad olunacaktır. Yolcu ve eşya biletleri satılan mahaller dahi
dokuzuncu maddede beyan olunan vakitlerde küşad olunacaktır. Yolcular
tevakkufhaneler ile arabalara hini duhullerinde sorulduğu gibi hamil oldukları
biletleri göstermeğe mecburdurlar. Yolcular esnayi tarikte maksud olan mevkife
vasıl oluncıya kadar biletleri muhafaza etmeğe mecburdurlar. Bileti olmıyan
veyahud elinde hükümsüz bilet olan yolcular arabalarda katetmiş oldukları
mesafenin mukannen ücreti nakliyesini verdikten başka ücreti mezburenin iki
misli raddesinde olmak üzere
kendilerinden bir de cezayinakdi alınır. Olveçhile mugayiri nizam hal ve hare-
kette bulunan bir yolcunun nereden arabalara rakip olduğu bir sureti sahihada
bilinemediği halde alınması lazımgelen ücreti nakliye ile cezayinakdi katarın
mebdei hareketinden itibaren bilhesap ahzolunur. Herhangi bir yolcu arabaya
rakib olmazdan evvelce bilet alamadığını kondoktöre veyahud katarın başmemu-
runa kendiliğinden beyan ve ifade eder ise arabalarda hali mevki olduğu halde
o misillü yolcu ücreti nakliyeden fazla olarak kendisinden mecidiye akçe beş
kuruş alınarak kabul olunur. Herhangi bir yolcu yukarıda beyan olunan ücreti
nakliye ve cezayinakdiyi derhal vermez ise arabalardan ihrac olunur.
                                Arabalara duhul

    Madde 15   - Yolcuların arabalara binmeleri ayrıca iki kere çan çalınarak
ilan olunur.
                               Geç kalan yolcular

    Madde 16 - Katarın hareket etmesi zımnında üçüncü defa çan çalındıktan
sonra arabalara binmek bilkülliye memnudur. Herkim arabalara hareket eder iken
binmek ister ise ve binecek olanlara muavenet eder ise demiryolların umuru
zabıtasına dair olan nizamname ahkamına tevfikan hakkında mücazat tertib olunur.
Herhangi bir yolcu arabaların hareketinde yetişemez ise vermiş olduğu ücreti
nakliyeyi istirdada ve olbabda hiç bir tazminat ahzına hak ve salahiyeti yoktur.
      Vasattaki mevkiflerde çıkılması ve araba kapılarının kapanıp açılması

    Madde 17 - Araba katarları mevkife geldikte mevkifte beş dakikadan ziyade
tevakkuf olunmak üzere geldiği halde mevkifin ismi ve müddeti tevakkuf nida ile
yolculara ilan olunur. Katar tamamen tevakkuf ettikten sonra çıkacak olan
yolcuların bulundukları arabaların çıkmağa mahsus olan kapıları açılır ve diğer
arabaların kapıları derunündeki yolcular taleb etmedikçe açılmaz. Herhangi bir
yolcu mevkiini işaret koymaksızın terkederek avdetinde mevkiine ahar bir kimesne
oturmuş bulunur ise hiç bir iddiaya hakkı olamaz.
                     İki mevkif beyninde fevkalade olarak tevakkuf

    Madde 18 - Demiryolu arabaları mevkiflerin gayri yerde fevkalade olarak
tevakkuf ettiği halde yolcular başmemurdan istihsali ruhsat ettikten sonra tarik
üzerinde durmamak şartile arabalardan inip lokomotifin düdüğü bir defa çalındığı
gibi arabalara girip mevkilerine kuud edeceklerdir. Mezkur düdük üç defa
çalındıkta arabalar hareket edecektir. Düdüğün üçüncü defa çalınmasında mevkiine
gelmiyen yolcular demiryolu arabalarına rakiben seyahat etmek istihkakından
mahrum olurlar.
          Arabaların esnayi hareketinde arabalara duhul ve onlardan huruc
                 hususunda ittihazı lazımgelen tedabiri ihtiyatiye

      Madde 19 - Katarın esnayi hareketinde arabalardan dışarı sarkmak ve kapıya
dayanmak ve pikelerin üzerine çıkmak memnudur. Arabaların kapılarını açmak mun-
hasıran kumpanya memurlarına ait vezaifden olduğundan yolcuların bizzat araba-
ların kapılarını açmaları memnu olduğu gibi katarlar tamamen tevakkuf etmemiş
olduğu halde arabalara binmek veyahut onlardan inmek ve hatlar ile makinelere
yaklaşmak ve mevkiflerde umumun hurucuna mahsus kapıların gayri yerlerden
çıkmak bilkülliye memnudur.
                        Arabaların derununda vukubulan hasarat

    Madde 20 - Arabanın cam veyahut ebniyelerinin kırılmasından ve içerisinde
vukubulan hasarat ve telvisattan dolayı itası lazımgelen tazminat mukarrer olan
şeraite tevfikan kumpanya memurları marifetile ahzutahsil olunur.
                   Araba katarlarının tehiri ve seyrüseferin inkıtaı

    Madde 21 - Katarların hareketleri ile subu maksuda muvasalatlarında
vukubulacak teahhurat kumpanya aleyhinde bir güna şikayet ve iddia dermiyanına
baisi hak ve salahiyet olamayıp bir katar bir seferini icra etmediği veyahut
seyrüseferi munkati olduğu halde yolcular yalnız vermiş oldukları ücreti
nakliyenin gidilmemiş olan mesafe nisbetinde olan miktarını istirdattan başka
hiç bir şey iddia edemiyeceklerdir.
                   Kelpler ile tehlikeli eşya ve tütün içenler

    Madde 22 - Yolculara mahsus arabalara kelp ve sair hayvanat irkabı memnu
olup ancak kucakta götürülen ve diğer yolcular tarafından bir güna iştikaya
sebeb olmıyan küçük köpekler bundan müstesnadır. Hangi sınıftan olur ise
demiryolun bilcümle arabalarında tütün içmek caizdir. Fakat birinci sınıf
arabalarda tütün içmek bir bölme içinde bulunan yolcuların muvafakatine menut
olup eğer araba katarlarında tütün içenlere mahsus bölmeler var ise diğer
bölmelerde tütün içmek caiz değildir. Her bir katarın ikinci sınıf arabalarında
adeta tütün içmiyenler için mahsusan kupalar tahsis olunur. Yolcuların
beraberlerinde ağırlık namile kabili iştial mevad ve zarar ve hasarı mucib
mayiat veyahut eşyayi saire nakletmeleri memnudur. İşbu memnuiyet bahusus dolu
tüfek ve barut ve kabili iştial ecza ve sair bu misillü mevaddı mühlike hakkında
dahi caridir. Demiryolu memurları bu babda itminan hasıl etmek üzere tetkikatı
lazıme icrasına mezundurlar. İşbu kaide hilafına olarak vukubulacak her güna
halühareketten terettüb eden bilcümle zarar ve ziyanı tazmin etmeğe o misillü
halühareketin failleri mecbur olacakları misillü bermucibi kanun cezayinakdi
dahi ita edeceklerdir. Demiryolu arabalarında tüfenk bulunur ise bunların
boruları yukarı olmak üzere amudi surette bulundurulmak lazımgelir.
                 Yolsuz harekette veyahut sarhoş olan yolcular

    Madde 23 - Herhangi bir yolcu demiryolu arabaları dahilinde cari olan
evamir ve nizamata ve memurlar tarafından edilen tenbihata veyahut usul ve
kaideye mugayir halüharekette bulunur ise arabadan dışarı tardolunacak ve o
misillü yolcunun kendisinden alınmış olan ücreti istirdada hak ve salahiyeti
olamıyacaktır. Sarhoşluk halinde bulunanların arabalara ve tavakkufhanelere
girmeleri memnudur bu misillü kimesneler görülmeksizin araba ve tavakkufhanelere
girmiş olur ise derhal dışarı çıkarılır ve bunlar arabaların esnayi hareketinde
veyahut ağırlıkları demiryolu defatirine kaydüterkim olunduktan sonra ihraç
olunurlar ise eşyalarını subu maksuda vasil olmazdan evvel istirdat etmeğe
kat`an hak ve salahiyetleri olmıyacaktır.
                           İKİNCİ FASIL
                        Ağırlık beyanındadır
                   Ağırlık tabirinin tefsir ve izahı

    Madde 24 - Her türlü eşya ve paket ve boğça ve gecelik elbise ve yolcuların
esnayi seyrüseferde muhtaç oldukları kaffei eşyaya ağırlık tabir olunur büyük
sandık ve fıçı ve zikrolunan sınıf dahilinde olmıyan her türlü emval ve eşyayi
ticariye ve her türlü levazımatı saire müstesna olarak bazı şerait ile kabul
olunabilir sür`ati hafife ile giden arabalara kabul olunmıyan eşya ağırlık
namile yolculara mahsus olan arabalara dahi kabul olunmaz.
                        İstif ve eski markalar

    Madde 25   - Layikile ve kavice çuvala istif edilmediği tahakkuk eden
bilcümle eşya denkleri reddolunur denklerin irsal kılındığına dair üzerine
demiryol vası-
tasile veyahut diğer suretle vaz kılınmış olan eski markaların kaldırılması
lazım gelir bu ihtiyata riayet olunmayıpta o misillü eşya savbı maksudun
gayri yere gidecek olursa bundan dolayı zuhura gelecek zarar ve hasardan
kumpanya  mes`ul değildir.
                   Yolcuların müstashibi olan eşya

    Madde 26 - Herhangi bir yolcu almış olduğu bileti araba katarlarının vaktı
hareketinden nihayet onbeş dakika evvel getirip ibraz ederek müstashibi olan
eşyayı demiryolun kayit odasına kayit ve ibraz ettirmez ise o katar arabasile
eşya naklolunamaz hatta talep ve iddia edemez eşya denkleri kaydolunmıyarak bir
sureti istisnaiyede ve ileride kaydolunmak üzere gönderilirse bu misillü eşya
kaydolunacağı vakte kadar kabul olunmamış eşya gibi addolunur ve ücreti
nakliyesi dahi muamelei kaydiyesinin hini icrasında tediye kılınır.
                     Yolcuların götürdükleri eşya

    Madde 27 - Yolcular gümrük ve sair nizamata tevfiki hareket etmek şartile
hacmen küçük olup diğer yolcuların rahatsızlığını mucip olmıyan eşyayı
arabalarda yanlarına alabileceklerdir bu misillü eşya demiryolu defatirine
kaydolunmayıp muhafaza ve nezareti munhasıran yolculara aittir.
                   Eşya pusulası ve eşyanın teslimi

    Madde 28 - Yolcular eşyalarını kumpanyaya teslim ettiklerinde bir pusula
alacaklardır yolcular eşyalarını kaydettirdikleri vakit hamil oldukları mevki
biletini irae etmeğe mecburdurlar kumpanya demiryol katarlarile naklolunan
eşyayı vermiş olduğu pusulayı istirdat ederek teslim eder kumpanya eşyanın
kendine teslim olunduğuna dair pusulayı hamil olan zatın o eşya kendi malı olup
olmadığını tahkike mecbur değildir kumpanya eşya pusulasını aldığı gibi o
pusulada münderiç eşyadan mesul değildir. Eşyanın sahibleri yedlerinde mevcut
pusulada münderiç eşyayı savbı maksuda geldikte herhangi araba katarında
bulunmak üzere kaydolunmuş ise o katarın vusulünden sonra talep etmeğe hak ve
salahiyetleri olur eşya arabalarından tenzil ve mahalli mahsusuna vaz ve tertib
olunarak bunun için iktiza eden vaktu zaman mürur ettikten sonra mahalli
mahsusunda eshabına teslim olunacaktır araba katarlarının savbı maksuda
vusulünden sonra sahibi tarafından taleb olunmıyan eşyadan tarifesi mucibince
mağaza resmi alınacaktır hiç bir yolcu eşya pusulasını ibraz etmediği halde
hakkı tasarrufunu isbat etmedikçe eşyasını alamaz ve hakkı tasarrufunu isbat
ettikte eşyasını ahzeyledikten sonra usulü veçhile makbuz senedi ita eder ve
kumpanya ahval ve mevakie göre bu bapta kefil dahi talep edebilir.
                        Kumpanyanın mesuliyeti

    Madde 29 - Kumpanya eşyayı kabul ile pusulasını verdiği tarihden pusulayı
alıp eşyayı sahibine teslim ettiği vakte kadar ikinci fasılda emtia ve eşyaya
dair münderic ahkam ve şerait ve atiyüzzikir şeraiti mahsusaya tevfikan o
eşyanın zayiatından mes`ul olacaktır evvela eşyaca bir güna sakatlık olur ise
sağlam olan miktarı tenzil olunarak sakatlanmış olan kısmı tazmin edilecektir
saniyen eşya sigorta edilmiş ise zayiatı veyahut sakatlanmış olan kısmı için
verilecek tazminat hiç bir halde kilogram başına kırk kuruştan ziyade
olmıyacaktır salisen eşya miktarı on numaralı tarifede tayin ve beyan kılınmış
olan ziyade kıymet üzerine bir sureti mahsusada sigorta ettirildiği takdirde
olbapta vukubulan sakatlık veyahut zayiatın kıymeti hakkiyesine tekabül etmek
şartile verilecek tazminat beyan olunan kıymetin mikdarına kadar iblağ
olunabilecektir eşya için beyan olunan ziyade kıymet arabaların hareket ettiği
mevkiin eşya memuru tarafından pusulaya dercolunmak lazımgelir rabian demiryolu
arabalarının vusulünde yirmi dört saate ka-
dar sahibi tarafından alınmıyan eşyadan müddeti mezküre inkızasında kumpanya
mes`ul olamaz bir yolcu eşyasını savbı maksuda vusulünde isteyipte kumpanya
tarafından verilmez ise işbu eşyayı hangi gün ve saatte talep eylediğini
mübeyyin muvasalat mevkii kaleminden bir sened alacaktır kaydolunmamış olan
yolcuların arabalarda kendi yanlarında hıfzettikleri eşyanın zayiat ve
telefatından kumpanya mes`ul değildir (1).
                        Eşyanın zayi olması

    Madde 30 - Sahibine hini tesliminde noksan olan eşya denklerine araba
katarının vürudünden sekiz gün geçmedikçe zayi olmuş nazarile bakılamaz sekiz
gün mürurundan sonra eşyanın sahibi olan yolcu işbu nizamnamenin yirmi dokuzuncu
maddesi hükmünce verilmesi lazım gelen tazminatı talep ve iddia etmeğe istihkakı
olacak ve bundan başka hiç bir iddiada bulunamıyacaktır eşyası zayi olan yolcu
eşyasının bulunduğunu haber aldığı tarihten dört haftaya kadar fazla bir güna
ücreti nakliye verilmiyerek mahalline meccanen naklolunmak üzere almış olduğu
tazminat akçesini iade edip eşyasını ahzüistirdat edeceği şartını tazminatı
aldığı vakit dermeyen edebilecek ve eğer o adam talep edecek olur ise bu şart
bir senet derununa yazılarak mal sahibine verilecektir.
                               Emanetci

     Madde 31 - Kumpanya tarafından emanetciler bulunacak olan mevkiflerde
yolcular eşyalarını eşya odasına teslim için mezkur emanetcilere müracaat
edecekleri misillü eşyaların matlub olan mevkife vasıl olarak kumpanya
tarafından teslim olundukta dahi o mevkifte memur bulunan emanetcileri
kullanacaklardır kumpanya işbu emanetcilerin umur ve hidematından kat`an mes`ul
değildir mezkur emanetcilerin iktizayi halde bir alameti farıkaları olub
ellerinde kumpanya tarafından bir kıt`a ruhsatname ile alacakları ücuratın
mikdarını havi bir kıt`a tarifename dahi mevcud bulunacaktır zikrolunan
emanetçiler kendilerinden taleb olundukta tarifnameleri ile ruhsatnamelerini
göstermeğe mecburdurlar.
                              Gaib olan eşya

    Madde 32 - Demiryolunun hududu dahilinde veyahut arabaları içerisinde
bulunubda kumpanyaya teslim olunan eşya ve emval laakal bir sene alihaliha
hıfzolunacaktır bu müddet güzeran ettikde eshabının işbu eşya ve emval üzerinde
hakuku tasarrufiyesi kalmıyacağından kimesne tarafından taleb ve iddia
olunamıyacaktır gaib olubda sonradan bulunmuş olan eşyadan bozulmağa müstaid
olanları mümkün olduğu mertebe bedeli layıkile füruht olunub esmanı hasılası
zikrolunan bir sene müddet inkızasına kadar sahibi vürudünde verilmek üzere
hıfzolunacaktır.
                           Nakli emavat beyanındadır
                               Şeraiti nakliye

    Madde 33 - Emvat mutlaka seyriseri ile naklolunub daima cenazenin yanında
sefer olunacak mesafe için bir kıt`a bileti hamil bir zat bulunacaktır emval
naşları üzeri mestur emtia arabalarile naklolunacağından olveçhile bir araba
isticar olunması lazımgelir mevtanın naşı layıki veçhile kapatılmış bir sanduka
derununda mevzu olacaktır bunların ücuratı nakliyesi arabaların vakti
hareketinden evvelce ahzüistifa olunacaktır naklettiren zat hükümeti mahalliye
tarafından bir ilmühaber ibraz etmedikce hiç bir cenaze demiryolu arabalarına
kabul olunmıyacaktır.
-----------------------------
(1)  Bu maddedeki hadlerin on katına yükseltildiği 14/6/1937 tarih ve 3259
sayılı Kanunun 1 inci maddesinde hükme bağlanmıştır.
                Arabalar ile edevatı müteharrikenin nakli beyanındadır
                           Bunların sureti kabul ve nakli

    Madde 34 - Araba ve edevatı müteharrike yalnız kumpanya tarafından irae ve
tayin olunan mevkiflerde alınacağı gibi mücerred kumpanya tarafından tayin
olunan mevkiflere irsal olunmak üzere kabul olunur böyle araba ve edevatı
müteharrike naklolunacağı araba katarının zamanı hareketinden iki saat evvel
kumpanyaya bildirilmek ve naklolunacak araba ve edevatı müteharrike dahi katarın
hareketinden nihayet bir saat evvel mevkife irsal ve teslim olunmak lazımgelir
berveçhi muharrer araba ve edevatı müteharrike nakil ve irsali arzusunda bulunan
zat demiryol hattının vasatında bulunan mevkiflerin birinden nakletmek ister ise
keyfiyeti demiryolu arabalarının mebdei hareketi olan mevkife yirmi dört saat
evvelce beyan ve iş`ar edecektir kumpanya işbu eskali seyriseri ile hareket eden
mahsus katarlar vasıtasile nakletmeğe mecbur değildir naklolunacak her bir
arabanın yanında bir adam bulunub işbu adam seyrisefer edeceği mesafe için bir
bilet ahzedecektir.
                      Arabaların savbı maksuda vusulünde teslimi

    Madde 35 - Arabalar ile edevatı müteharrike mahalli maksuda vasıl oldukta
verilmiş olan makbuz senedleri alınıb bunlar mürselünileyhe teslim olunacaktır.
İşbu arabalar ile edevatı müteharrikeyi katarların vusulünden sonra iki saate
kadar eshabı gelib alacaklardır. Meğerki katarlar akşam üzeri alafranga saat
altı raddelerinde gelmiş ola. Bu halde zikrolunan iki saat müddet ferdası günü
sabahleyin saat altı raddelerinden itibaren cari olacaktır. Bu müddet güzeran
edibde sahibleri tarafından alınmıyan arabalar ile edevatı muteharrike için yedi
numaralı tarifename mucibince saat başına muayyen olmak üzere mağaza ücreti
ahzutahsiline kumpanyanın hak ve salahiyeti olacaktır.
               Yolcuların kendi arabalarında olarak naklolunan eşyaları

    Madde 36 - Naklolunan arabaların yanlarında bulunan kimesneler rüsumat
nızamatına tebaiyyet etmek kaydüşartile elli kilograma kadar eşyalarını mezkür
arabalar derununa koyabileceklerdir. Elli kilogramdan ziyade olan eşyadan
seyrihafif ile giden ikinci sınıf arabalara mahsus olan ücuratı nakliye
alınacaktır.
                          Kumpanyanın mes`uliyeti

    Madde 37 - Demiryolu vaaıtasile naklolunan araba ve edevatı müteharrike
hakkında kumpanyanın vaki olan mes`uliyeti emtia ve eşyanın nakline dair olub bu
nevi eskale dahi şümulü olan şerait dahilinde olarak caridir. Yanında bulunan
adam tarafından menolunması mümkün olan bir hadiseden dolayı işbu arabalar ile
edevatı müteharrikeye isabet edecek zarar ve hasardan kumpanya mes`ul değildir.
Bir güna zayiat ve sakatlık vukuunda verilecek tazminat eşyanın kıymeti
hakikiyesini ve mürsil tarafından beyan ve ihbar olunan mikdarı vechen
minelvücuh tecavüz etmiyecektir. Yalnız arabanın kıymeti beyan olunub bunun
içerisinde bulunan eşya ihbarı kıymet maddesine dahil değildir. Naklolunan
arabaların içerisinde bulunan eşyaca bir güna zarar ve hasar vukubuldukta bundan
kumpanya mes`ul değildir.Kumpanya yalnız kendisinin eseri kusur ve hatası olduğu
delaili kaviye ile sabit olan zarar ve hasardan mes`ul olur. Zayi olan veyahud
sakatlanmış bulunan arabanın kıymeti bin kuruşu tecavüz ettiği halde bunun için
mahsus olan sigorta resmi
on numaralı tarife mucibince verilmedikce ve resmi mezkürun tediye ve ifa
olunduğu irsal pusulasına dercedilmedikce o misillü arabalar için verilecek
tazminat hiç bir halde bin kuruştan ziyade olmıyacaktır (1).
     Hayvanın kabulü ve demiryolu arabalarına tahmil ve tenzili
          ve hasta ve gayri munis hayvanatın ademi kabulü
                           Canlı hayvanat

    Madde 38 - Canlı hayvanat yalnız kumpanya tarafından tahsis ve tayin olunan
mevkiflere alınacağı gibi mücerred kumpanya tarafından tahsis ve tayin olunan
mevkiflere irsal kılınmak üzere kabul olunur.  İşbu hayvanatın demiryolu
arabalarına tahmil ve oralarda tenzili mürsil ile mürselünileyh olanlara aid
olub bu zatlar iktiza eden bağ ve ipleri tedarik ile matlup olan emniyet hasıl
olacak derecede bu hayvanatı bağlamağa mecburdurlar. Hastalıklı olan ve tab
illeti müstevlivesi olan mahalden gelen hayvanat demiryolu arabalarile
naklolunamazlar. Kumpanya vahşi hayvanat nakline mecbur değildir. Kumpanyanın
naklolunacak hayvanatın yanlarında bir adam bulunmasını taleb etmeğe hakkı olub
bu adamlar sürülerin bulunduğu vagonlarda hazır olarak bunlara nezaret
edeceklerdir. Lakin mevkif memurları tarafından olunan muvafakat üzerine bu
babda istisna caiz olabilir. Fakat şukadar varki kalilülcürm olan hayvanatın ve
bahusus layiki veçhile kapalı ve içerisi havalı ve vasi kafesler içinde bulunan
tuyurun sahibleri yanında bulunması mecburi değildir.
                              Köpekler

    Madde 39 - Köpekler mahsus sandıklar içinde olarak naklolunur bunlar
mutlaka azimet mevkifinde demiryol arabalarına vaz olundukta ücreti tediye
olunarak mürsiline bir kıt`a ilmühaber verilerek nakil ve isbal edilir ve
muvasalat mevkiflerine vasıl olundukta azimet mevkifinde kumpanya tarafından
verilmiş olan ilmühaber ahz ve istirdat olunarak köpekler sahibine teslim
olunur kumpanya savbı maksuda vusulde talep olunmıyan köpekleri muhafaza etmeğe
mecbur değildir işbu ahkam ve şerait yolcuların yanlarında bulunan ve yolcu
araba katarlarında naklolunan köpekler hakkında olup bu sınıf dahilinde olmıyan
köpekler otuz sekizinci ve kırk birinci maddelerde münderic ahkam ve şeraite
tevfikan naklolunur.
                               Beygir

    Madde 40 - Beygir naklolunabilecek olan araba katarlarını tertip ve
beygirlerden bir katara nekadar tahmil edilebileceğini tayin etmek maddeleri
kumpanyaya aittir beygirler katarların vakti hareketinden nihayet bir saat evvel
azimet mevkifinde bulunmak lazımgelir beygirler gece veyahut sabahleyin
alafranga saat yedi raddelerinde hareket edecek olan katarlar vasıtasile
naklolunması murat olunur ise keyfiyet mürsili tarafından mebdei hareket olan
mevkife akşam üzeri saat sekizden evvelce haber verilmek lazımgelir.
    Vasatta bulunan mevkiflerden beygir irsal edecek olanlar evvelce mevkif
memurları ile kararlaştırmadıkça beygirlerini murad ettikleri vakitte irsal
edemezler bu veçhile naklolunan beygirler mahalline vardıkta sahiplerinden
ilmühaberleri ahz ve istirdat olunarak teslim olunur ve bunların mevkife
vusulünden nihayet bir saat sonra sahipleri tarafından alınması lazım gelir
zikrolunan bir saat müddet munkaziye olubda sahibleri tarafından alınmaz ise
mezkur beygirler açıkta bulunsa bile bunlardan fazla olarak bir ücret ahz ve
tahsiline kumpanya mezundur beygirler azimet mevkifinde ücretleri tediye
olunarak nakolunurlar.
---------------------------
(1) Bu maddedeki hadlerin on katına yükseltilmesi konusunda 14/6/1937 tarih ve
3259 sayılı Kanun ile 25/12/1942 tarih ve 4341 sayılı Kanuna bakınız.
                         Ağnam ve hayvanatı saire

    Madde 41 - Her nevi ağnam ve hayvanat naklolabilecek katarları ve birden
kabul olunabilecek ağnam ve hayvanatın mikdarını tayin etmek kumpanyaya aittir
ağnam ve hayvanatın ayrı ayrı nakli boş mahal bulunmasına mütevakkıf olup
evvelden temin olunamaz her nevi ağnam ve hayvanatı saire azimet mevkifinde
ücreti naktiyesi tediye olunarak naklolunur ve katarın azimetinden nihayet iki
saat evvel mevkife isal edilmek lazımgelir.
    Eğer ağnam ve sair bu misillü hayvanat gece veyahud sabahleyin alafranga
saat yediden evvel hareket eden katar ile gönderilmek murad olunursa keyfiyet
akşam üzeri saat sekize kadar kumpanyaya ihbar olunmak lazım gelir.
    Hayvanatı mezküre mahalli maksuda vasıl oldukda ilmühaberleri ahz ve
istirdat olunarak teslim olunur ağnamın mevkiflerde arabalardan tenzili ve
sahibi tarafından kaldırılması katarın mevkife vusulünden nihayet iki saate
kadar icra olunmak iktiza eder bu müddet güzeran edipte kaldırılmıyan hayvanat
mevkifin hududu dahilinde bulunması caiz olursa sekiz numaralı tarifenamenin
ahkamı mucibince o makule hayvanattan ilave olarak ücret ahzolunur.
                              Mes`uliyet

    Madde 42   - Kumpanya seyrihafif hakkında olan faslın hayvanat nakline dair
olan ahkam ve şeraiti dahilinde olarak köpek ve beygir ve sair hayvanatın zayi
ve mecruh olmalarından mes`ul olacaktır.
    Fakat umuru nakliyenin tehlikesinden dolayı hayvanat hakkında terettüb eden
zarar ve hasardan kumpanya mes`ul değildir. Yanında bulunanlar hayvanat
taraflarından telef ve cerhedilen veyahud birbirlerini telef veyahud cerheden ve
arabalara tahmil ve arabalardan tenzil ve araba ile nakledilir veyahud mevkifte
muhafaza olunur iken düşen veyahud boğulan ve kaçan hayvanat için sahiplerine
hiç bir tazminat ita olunmıyacaktır.
    Vukuu çobanlarına aid bazı esbaptan dolayı zuhura gelecek zarar ve ziyandan
dahi kumpanya mes`ul değildir. Umuru nakliye için müstamel olan edevatta
sakatlık vukuundan neş`et edib kumpanyanın mes`ul olduğu zarar ve hasarat
müstesna olmak üzere ağnam ve hayvanatı sairenin esnayi naklinde ademi dikkat ve
nezaretten ve tedabiri lazıme ittihaz olunmamasından veyahud edevat
bulunmamasından dolayı vukubulacak her güna zarar ve hasar hiç bir veçhile
kumpanyanın uhdei zimmetine terettüb etmiyen zarar ve hasardan madud olur. İşbu
hayvanat sigorta edilmemiş olur ise kumpanyanın derecei mes`uliyeti beygir için
bin ve semiz sığır için sekiz yüz ve zayıf sığır için altı yüz ve dana için iki
yüz elli ve semiz hınzır için üç yüz ve zayıf hınzır için yüz yetmiş beş ve dişi
koyun ve keçi ve koyun ve kuzu ve hınzır yavrusu için seksener ve köpek için yüz
kuruş ve katır ve merkeb için altı yüz ve bunlar arasında zikrolunmıyan
hayvanatın her kilogramı için yüz altmış kuruş tazmin verilir.
     Mezkür hayvanatın kıymetleri zikrolunan miktarlardan ziyade olduğu beyan
olunur ise o misillü hayvanattan sureti mahsusada sigorta namile bir ücreti
munzama ahzine kumpanya mezundur (1).
--------------------
(1)  Bu maddedeki hadlerin on katına yükseltildiği konusunda 14/6/1937 tarih ve
     3259  sayılı Kanun ile 25/12/1942 tarihli ve 4341 sayılı Kanuna bakınız.
                              Teslimin müddeti

    Madde 43 - Hayvanat yolcu arabaları veyahud muhtelid katarlar ve emtia
katarlarından hangileri ile naklolunacak olur ise işbu eskalin mevkife bilvürud
nekadar müddet zarfında teslim olunması maddesi seyriseri ve seyrihafif için
muayyen olan tedabire mukabil gelecek surette ve işbu nizamnamede münderiç ahkam
ve şeraite tevfikan tayin olunacaktır. Hayvanat savbı maksuda vasıl oldukta
mürselünileyh olan kimesne yolcu arabaları ile naklolunan beygir ve köpekleri
işbu nizamnamenin 28 inci maddesinde ağırlıkları hakkında muayyen olan müddet
zarfında gelip taleb etmeğe hak ve salahiyeti olacaktır.
                                İKİNCİ BAB
                               BİRİNCİ FASIL
                               Emtia ve eşya

    Madde 1 - Seyrihafif ile naklolunacak emtia ve eşya kumpanya tarafından bu
misillü eşyanın kabulü için hangi mevkifler tayin olunmuş ise oralarda kabul
olunur ve ihracı için dahi hangi mevkifler tahsis edilmiş ise oralara ihraç
kılınır.
                            Emtia ve eşyanın kabulü

    Madde 2- Naklolunmak üzere mevkife götürülen emtianın zayi olmaması veya
bozulmaması için denklere vaz`ı lüzumu kumpanya memurları tarafından hissolunur
ve bu misillü emtianın denklere asla veyahud layikile bastırılmadığı tahakkuk
eder ise ahzükabulüne kumpanya mecbur olmıyacaktır.
    Bu halde bulunan kaffei eşya bir sureti istisnaiyede olmak ve hatar ve
hasarı ve mürsil ve mürselünileyhe raci bulunmak üzere demiryol arabalarına
kabul olunub şukadar ki eşyanın asla veyahud layiki veçhile denge bastırılmamış
olduğuna dair hamule senedine şerh verilerek zirine mürsil tarafından vazıimza
edilecektir
    Kumpanya münasib göreceği şekil ve heyette olmak üzere buna dair mürsilden
bir senedi mahsus alacaktır.
           Katarlara kabul olunmıyan ve kabulü bazı şeraite menut olan eşya

    Madde 3 - Evvela şekil ve hacım ve sikletine ve daha sair cihatına nazaran
demiryol katarları ile nakli kabil olmıyan her türlü emtia ve eşya demiryol
arabalarına kabul olunamaz. Hangi eşya bu sınıfta dahil iduginin tayini kumpanya
memurlarına aittir. Saniyen ikinci faslın altıncı maddesinde münderic mevad
müstesna olmak üzere barut ve kolomenbik duriye darjan tabir olunan eczayi
sehlüliştial ve dolu tüfekler (papyepro) denilen müştail bir nevi kağıt ve
kapsol ve sanayii nariye ve pamuk barutu ve fitil (vetirugliserin) ve asidbikrik
ve natron fon dinamit ve içi barutlu kapsül ve bilcümle fosforu havi terkibat
misillü ateş almağa ve patlamağa müstaid kaffei mevad ve ecza demiryol
arabalarına kabul olunamaz.
                               İKİNCİ FASIL
    Zirde beyan olunan ecza yani birincisi eter ve neft ve lokman ruhu ve
kolodyon ve sülfür dö karbon halis veyahut gayri halis olarak ağaçtan ihrac
olunan biroksluk ruhu ve bilcümle ruhlu mayiat; ikincisi yeşil kireç üçüncüsü
klorat dö potas esirbikrik dördüncüsü her nevi hamızatı madeniye mürekkebatı ve
yağ fabrikalarında hasıl olan yağ tortuları ve sodanın yakıcı olan tortusu ve
sodanın adi kale suyu ve birde potas kostifik kale suyu ve eczayi mezkürenin
naklinde müstamel olan bilcümle kablar ve her nevi cila boyaları ve ecza
hulasaları ve dehniyatı taire ve semine ve bir dem derunünde bulunan mayiat ve
beşincisi terementi yağı ve katran yağı ve kabili iştial olan yağlar ve kankin
dö fotojen yani müvellidüzziya ve
pinolin ve bezin ligorin ve neftli petrol ve bundan ihrac edilen müfredat ve
eczayi mezkurenin naklinde istimal olunan kablar ve bilcümle müteaffin yağlar ve
nışadır ruhu, altıncısı her nevi kibrit ve maden ibi tabir olunub ince ve su
sızmaz borusu derunünde bulunan barutun miktarı cüz`i emniyet fitilleri ve poşe
tabir olunur ve saçtan masnu ateş kutuları,yedincisi fosfor, sekizincisi pamuk
ve pamuk teferruatı ve pamuk fabrikalarının çuha parçaları ve pamuk ipliği
parçaları yün ve kenevir ve üstüpi ve paçavra bir nevi yağlanmış eşya pamuk
kumaşlar ve monkotşudi tabir olunur pamuklar ve mel dö för, dokuzuncusu; halis
veyahut gayri halis petrol ve petrol hulasası ve bunların naklinde istimal
olunan bilcümle kablar, onuncusu katarların tevakkuflarına alamet olmak üzere
demir çubuklar üzerine vazolundukda başlamak üzere tertib olunan fişenkler ve
on birincisi kapsül amors ve madeni hartuşlar ve on ikincisi külçe olarak altın
ve gümüş ve beyaz altın ve bilcümle nukud ve evrakı nakdiye on üçüncüsü resim
levhaları ve asarı sınaiye on dördüncüsü asid arsenik ve ondan ihrac olunan
müfredatı kimyeviye ve siyah arsenik ve sair mevaddı semmiye on beşincisi kemik
kömürü on altıncısı sulu veyahud kurumıyan ve kumpanyanın bu sınıftan addedeceği
bilcümle eşya bazı şeraitle demiryol arabalarına kabul ve naklolunacaktır ve bu
misillü eşyanın denklere vaz`ı ve sureti irsali kumpanya tarafından tayin
kılınacaktır.
    Zirde beyan ve tadad olunan eşya dahi demiryolu katarlarına kabul ve
naklolunur şöyleki ot kamış kabuk saman kömür tozu eşyai mezkürenin üzeri
tenteli vagonlara tahmili caiz isede bunların tahmil ve ihraci mürsil ve
mürselinüleyhe aittir ancak tenteler kumpanya tarafından tensib olunduğu halde
mürsil tarafından tedarik olunacaktır ve alçı ve kireç külü ve teras ve adi
kömürün nakli hakkında dahi şeraiti salife cari olacaktır.
    Tahmil ve nakli kumpanya memurlarının tahkikatına nazaran müşkülatı
fevkaladeyi mucib olacak olan emtia ve eşya terazii tarafeyn ile takarrur edecek
şerait veçhile kabul ve naklolunacaktır.
    İşbu nizamnamede tarif olunan bilcümle ecza ve eşyanın esnayi naklinde
bunların yanında mürsili tarafından bir adam bulunması lazımedendir. Demiryolile
nakli caiz olmıyan eşyayı naklettirmek veya nakli caiz olan eşya hakkında cari
olan eşya şeraite mugayir suretle geçirmek maksadile mürsil tarafına nevi ve
cins ve yanlış veyahut noksan suretile beyan olunduğu halde nizamen mukarrer
olan mücazattan başka bir suretle kaçırılan eşyanın beher kilogramı için elli
kuruştan aşağı olmamak üzere cezayinakdi alınacaktır. Bu misillü eşyayı irsal
edenler eşyayi mezküreyi kumpanyaya teslim etmesile mezkÜr cezayinakdinin
itasına mecbur olduktan başka bu fiili irtikaba müteşebbis olmasından dolayı
terettüb edecek her güna zarar ve hasardan dahi mes`ul olacaklardır. İktizayı
hale göre mezkür cezayinakdi ya katarın vakti hareketinde veyahut katarın
mevkife muasalatında ahzolunur.
                         Nakliye kontratosu

    Madde 4 - Nakliye kontratosu usul ve nizamına tevfikan tanzim kılınmış olan
hamule senedinin mürsil tarafından ibraz olunmasından ve kabul olunduğunu
musaddak kumpanya namına olarak azimet mevkifinin damgası vazedilmekten
ibarettir.
    Hamule senedinde münderic eşya kamilen kumpanyaya teslim olunduktan sonra
kaydiye kaleminin damgası dahi mezkÜr hamule senedine vazolunacaktır. Hamule
senedine kaydiye kalemi tarafından damga vuruldukta o senedin natık olduğu emtia
ve eşya kumpanyaya teslim olunmuş addolunur.
                                 Hamule senedi

    Madde 5 - Bilcümle emtia ve eşyanın bir nümunesi kumpanya tarafından
tebettirilerek üzerine damga vazolunmuş olan bir kıt`a hamule senedile beraber
irsal olunur.
    Hamule senedatı hakkında tedabiri atiyenin ittihazı iktiza eder. Tahmil ve
tenzili mürsil ve mürselünileyhe ait olan emtia ve eşya ile hini irsalinde
rüsumat memuru tarafından muayene olunması lazım olan eşya için mahsus hamule
senetleri tertib olunub bunlara zikrolunan emtiadan gayri şey ithal olunmaması
ve saniyen 4 üncü maddede beyan olunan damganın hamule senedine vazı
mürselünileyh ile kumpanya beyninde bir mukavele vaki olduğunu müsbet
addolunması lazım gelir.
    Mürsil ve mürselünileyhleri tarafından bilfiil tahmil ve tenzil olunacak
olan emtia ve eşyanın miktar ve sikleti tarifenameler veyahud mukavelatı mahsusa
iktizasınca hamule senedine gerek yazılsın ve gerek yazılmasın kumpanya hakkında
dava vukubuldukta bir senedi makbule addolunamaz. Eşya kalemine girib damga
vurulmasını taleb etmeğe mürsil olan zatın hak ve salahiyeti vardır. Emtia ve
eşyanın kumpanyaya teslimi tarihine yalnız mezkür damga senedi kavi addolunur.
    İşbu nizamnamenin ahkamı mündericesine mugayir suretle şeraiti havi olan
bilcümle hamule senetleri reddolunur ve mevkiflere teslim olunmazdan evvel sair
bir suretle naklettirilen eşyanın hamule senetleri balada tarif olunan hamule
senedine leffedilerek kumpanyaya teslim edildiği halde kumpanya demiryolu
nizamnamesinin haricinde tanzim olunmuş olan bu misillü hamule senetlerini
reddeder.
    Salisen hamule senetlerinde mahallin ismi ve eşyanın nereden geldiği ve
tarihi muharrer olmak lazımgelir. Emtia ve eşyanın ve hararların marka ve adedi
ile içerisinde ne cins mal olduğu malın harar ve denk ile beraber ne kadar
ağırlıkta bulunduğu ve ne yolda istif ettirilmiş olduğu hamule senetlerinde
tasrih edilir.
    Vezni caiz olmıyan emtia ve eşya usul ve nızamı veçhile hamule senedine
gayet açık tahrir olunur. Hamule senetlerine mürselünileyhin ismi ve şöhret ve
mahalli ikameti ve malın hangi mahalle gideceği yazılıp zirine mürsil tarafından
vazıimza olunur. Bu imzanın ya  el ile veyahut tabı damga ve saire ile icra
olunması lazım gelir.
    Harar ve denklerin üzerinde okunur suretle menkuş olan marka ve numaralar
hamule senetlerine dahi aynen yazılır.
    Rabian mürsil göndereceği emtianın cins ve nevi ve miktarını sahih suretle
beyan ve ifade edip bunları yanlış söğler veyahut olbabta irtikabı kizb eyler
veya ifade ve beyanı kafi olmaz ve sarahatce noksan bulunur ise bu hallerden
terettüb eden netayic kendisine raci olur.
    Harar ve denklerin içerisinde mevcud ve eşyanın hamulesinden de muharrer
şerh ve izahata muvafık olub olmadığını tahkik için denk ve hararları mürsil ve
mürselünileyhe ve anların vekilleri veyahud iki nefer şahid hazır olduğu halde
muayene ve tedkik etmeğe kumpanyanın hakkı ve salahiyeti olacaktır.
    Eğer denk ve hararlarda bulunan emtia ve eşyanın miktarı vezni ve cinsi
hamule senedinde münderic izahata tevafuk etmez ise o misillü eşyadan fazla
olarak iktıza eden ücreti nakliye alındıktan başka yüz kuruş cezayinakdi dahi
alınır.
    Hamisen mürsil emtia ve eşyanın irsal olunmak üzere kumpanyaya teslim
olunduğunu natık bir sened taleb edebilir.
    Sadisen emtia ve eşyanın müfredatını havi olarak kumpanya tarafından pusula
verilmez.
     Sabian demiryolu olmıyan mahalde veyahut emtia ve eşya nakli için küşad
olunmamış olan mevkiflere irsal kılınan emtia ve eşyaya gelince işbu eşyanın
savbı maksuda isali için mürsil olan zatin hangi mevkifde bunları alacağı hamule
senedine tahrir ve işaret etmeğe mürsil mecburdur.
     Saminen hamule senetleri kumpanya tarafından tertib ettirilmiş olan
nümuneye muvafık olmak lazım geldiğinden bilcümle demiryolu mevkiflerinde
tarifede münderic fiat veçhile hamule senetleri satılır.
                    Gümrük rüsumatına dair ahkam ve şerait

    Madde 6 - Mürsil rusumat memurları tarafından taleb olunan evrak ve
ilmühaberleri hamule senedine rapt ve ilave etmeğe mecburdur. İşbu evrak ve
ilmühaberlerin hamule senetlerine kaydütahrir olunması lazım olub bu bapta
noksan olur veyahut mevcud evrak kafi olmaz ise bundan terettüb eden mes`uliyeti
kumpanya kat`an deruhde etmiyeceği misillu hamule senedinde muharrer olmıyan
evrak ve senedattan dahi mes`ul olmıyacaktır.
                    Ücuratı nakliyenin sureti istifası

    Madde 7 - Ahzüistifası lazım gelen ücuratı nakliye kumpanyanın
tarifenamelerinde muayyen ve muharrer olduğundan ücuratı nakliye ile
tarifenamelerde münderic ücuratı müteferrüadan başka hiç bir akçe ahzütahsil
olunmıyacaktır. Emtia ve eşyanın dühul ve hurucu ve transit suretle ve berren
tekrar irsali için rusumat itası ve denklerinin tamiri için akçe sarfı gibi
kumpanya tarafından ledelhace edilmesi mümkün olan masarif sahibleri tarafından
tediye olunacaktır.
    Eğer kumpanya emtia ve eşya sahibinin mahalli ikametinden ve mağazalarından
veyahut gemilerinden alıb katarlarile nakletmeği ve yine mürsilin mahalli
ikametine ve mağaza veyahut gemilere götürüb teslim eylemeği taahhüt eder ise
bunun masarifi dahi kumpanyaya tediye olunacaktır. Tarifenamelerde tonilato esas
ittihaz olunmuş olduğundan ve beher vagonun mütehammil olacağı mikdarı tonilato
muayyen bulunduğundan eşya ve emtianın ahkamına gÖre kıt`ası veya hacmi itibar
olunarak kıt`ası veya hacmi üzerine ücreti ahzolunacakdır. Emtia ve eşyanın ne
kadar tonilato sikletinde olduğu ya veznolunarak veyahut kumpanya tarafından
tayin kılınmış olan eskal esas ittihaz edilerek hesab olunur.
    Adi hararlardan ibaret olan irsalatın mikdarı sikleti daima katarların
hareketinden evvel tahkik olunur tonilatosunun küsuratı gayri münkasimesi
addolunan mikdarların ücuratı tarifenamede tayin kılınmıştır.
    Mürsil olan zatın emtia ve eşyasının vezni muayene olunur iken hazır
bulunmağa hak ve salahiyeti vardır.
    Bir mürsil emtia ve eşyasının kendi huzurunda veyahut vekili hazır olduğu
halde veznedilmesini taleb ettiği halde tarifenamede münderic olan kantar
parasını mürsilden ahz ve tahsile kumpanyanın hak ve salahiyeti olacaktır.
    Emtia ve eşya mücerred mevkifde arabalara tahmil edilmezden evvel veyahud
maksud olan mevkife muvasalatla arabalardan tenzil olunduktan sonra veznedilmesi
mürsil veyahud mürselünileyh tarafından taleb olunabilir yalnız bir hamulesinden
de münderic olan siyakı vahid üzerine ücreti nakliye ahzolunması lazım gelen
emtia ve eşyasının ücuratı nakliyesinin ahz ve tahsili maddesinde bir takım
addolunur.
    Ağırlığı on kilogramdan ziyade olduğu halde denk edilmiş olan bilcümle
emtia ve eşyadan ayrıca ücreti nakliye alınır ücuratı nakliyenin iz`afı daima
onar para olarak tezayüd eder.
    Emtia ve eşyanın vagonlara tahmili mürsile aid olduğundan bunlar muayyen
olan mikdardan ziyade eşya tahmil edemiyeceklerdir mikdarı muayyenden ziyade
eşya tahmil etdikleri halde bundan terettüb edecek netayicden mes`ul oldukdan
başka muayyen olan cezayinakdiyi dahi vermeğe mecbur olacaktır.
                          Ücuratın sureti tahsili

    Madde 8 - Ücuratı nakliye katarların ya hini hareketinde veyahud mevakife
muvasaletinde ahzolunur kumpanya memurlarının ifadesine nazaran esnayi tarikde
fersude veyahud bozulması kabil olan veyahud kıymeti ücuratı nakliyesi
derecesinde olmıyan bilcümle emtianın ücreti nakliyesini katarların hini
hareketinde taleb ve istifa etmeğe kumpanyanın hak ve salahiyeti olacaktır.
                      Tediyei ücurat ve komisyon akçesi

    Madde 9 - Demiryolu vasıtasile gönderilen emtia ve eşyanın bedelatına
mahsuben mürselünileyhden akçe alınması lazım gelir ve bunun mürselünileyhden
tahsili ile mürsile isal ve teslimi kumpanya tarafından taahhüt olunursa bu
suret caiz olacakdır bu veçhile mürselünileyhden tahsili lazım gelen mebaliğin
müfredat pusulası kumpanya tarafından taleb olunduğu halde mürsil tarafından
bittanzim kumpanyaya ita olunacaktır.
    İşbu mebaliğ mürselünileyhden alındıktan sonra mürsile ita ve teslim
kılınacaktır.
    Berveçhi muharrer mürselünileyhden tahsil olunacak mebaliğ kumpanya
defterine kayid ve tahrir olundukdan sonra tahsilinden sarfınazar olunur veyahud
mikdarı tenzil olunursa yine tarifename mucibince muayyen olan komisyon akçesi
ahz ve tahsil olunur.
    İşbu komisyon akçesi emtia ve eşya hini irsalinde ahzolunur.
    İşbu  nizamnamenin yedinci maddesi mucibince emtia ve eşya için kumpanya
tarafından edilen masarif dahi o emtia ve eşyanın mürselünileyhe tesliminde
ondan ahz ve istifa edilip komisyon akçesi dahi ayrıca ahzolunur esmanı
mürselünileyhden ahz ve tahsil olunmak üzere gönderilen eşya için mürsile
verilen pusula makbuz senedi makamında ittihaz olunur.
                           Emtia ve Eşyanın kabulü

    Madde 10 - Kumpanya emtia ve eşya nakledecek halde olmadıkça emtia ve
eşya kabulüne mecbur olmayıb işbu kaydüşart kumpanyanın bilhassa araba gibi
edevatı müteharrikesi kifayet mikdarı olmadığı surette cari olacakdır.
                       Emtia ve eşyanın teslim ve nakli

    Madde 11 - Emtia ve eşya katarların zamanı hareketinde ibraz olunub yer
olduğu halde kumpanya tarafından tayin kılınan saatde ledeliktiza mürsil
tarafından arabalara tahmil olunub ve mursilin ifade ve beyanı üzerine emtia ve
eşya için nizamnamenin on dördüncü maddesine tevfikan seyriseri veyahud
seyrihafif katarları ile nakil ve isbal olunur fakat pazar ve yortu günleri
müstesna olub, o misillü günlerde seyrihafif ile naklolunmak üzere mevkiflere ne
eşya kabul olunur ve ne de teslim edilir.
     Seyriseri katarları ile naklolunacak emtia ve eşya pazar günleri ve sair
yortu günlerinde kabul olunub ancak bir defa olmak üzere tayin kılınıb
demiryolun eşya ahzü irsaline mahsus olan dairelerine talik ve teşhir edilmiş
olan saatde kabul ve teslim olunacakdır.
     Kumpanya tarafından taleb olunduğu halde seyriseri katarları ile naklolunan
emtia ve eşya ile birer nümunesi kırmızı kağıd üzerine tertib kılınmış olan
hamule senedleri dahi beraber olmak lazım gelir ve bu misillü emtia ve eşya
sür`atle nakil ve isbal olunur.
    Seyrihafif ile naklolunan emtia ve eşya nümunesi beyaz kağıd üzerine tertib
kılınmış olan hamule senedi ile beraber olmak lazım gelir.
    Emtia ve eşya vürud ettiği tarih üzere demiryolu arabalarile nakil ve isbal
olunacakdır meğerki ücuratı nakliyesinin tenzili mikdari ve tüccar hakkında
edilen diğer nevi teshilat mülabesesile bazı şerait ve kuyudu mahsusa mevcud ve
münakid olarak emtia ve eşyanın demiryolu arabalarına tahmili için mürsile
muktazi olan vagonlar vaktu zamanile ve bir yevmi muayyen için taleb ve istida
olunacakdır emtia ve eşyanın tahmili maddesi azimet mevkifi idaresi tarafından
tayin kılınan müddet zarfında itmam olunmak lazımgelir.
                    Emtia ve eşyanın müddeti teslimi
                              Seyrihafif
Emtia ve eşyanın kabuli
ile teslimi günleri dahil
olmadığı halde  mecmu
müddeti nakliye
                       Müddet
                ---------------------
                Nakliyat      İrsalat      Kilometro hesabile buudu mesafe
-----------     ---------- ----------
     Yevm.        Yevm.        Yevm.
-----------     ---------- ----------    ---------------------------------------
      2             1            1       000 den  150 kilometroya kadar
      3             2            1       150  "    275      "       "
      4             3            1       275  "    400      "       "
      5             4            1       400  "    525      "       "
      6             5            1       525  "    650      "       "
      7             6            1       650  "    775      "       "
      8             7            1       775  "    900      "       "
      9             8            1       900  "   1025      "       "
    Bundan ziyade olan mesafeler dahi bu nisbet üzerine hesab olunur.
    Zikrolunan müddetler hamule senedine kumpanya tarafından damga vazolunduğu
tarihden itibaren cari olur eşyanın vürud etdiği posta ile veyahud doğrudan
doğruya mürselünileyhe balada gösterilen müddetlerin inkızasından evvel haber
verildiği halde mezkür müddetlere münkaziye olmamış nazarile bakılacaktır.
                              Seyriseri
    Mülahazat        Yevm.              Kilometro hesabile buudu mesafe
------------------ ---------    ------------------------------------------------
Emtia ve eşyanın       1        000 dan  150 kilometroya kadar
teslimi ile alın-      2        150  "   257      "        "
dığı gün dahil he-     3        257  "   400      "        "
sab edilecekdir.       4        400  "   525      "        "
                       5        525  "   650      "        "
                       6        650  "   775      "        "
                       7        775  "   900      "        "
                       8        900  "  1025      "        "
                                 Emtia ve eşya
     Emtia ve eşya evvela seyrisefer cedveli mucibince hattın vasat
mevkifinde gece tavakkuf eden katarlar ile naklolunduğu ve saniyen doğrudan
doğruya bir hat üzerinde naklolunmadığı halde seyrihafif için muayyen olan
müddetlere bir gün ve seyriseri için tayin olunan müddetlere nısıf gün ilave
olunur.
    Emtia ve eşyanın rüsumat memurları tarafından muayenesi zımnında güzeran
eden saatler zikrolunan müddetlere dahil olmayıb fevkalgaye çok emtia ve eşya
tevarüd ettiği veyahud halatı saire vukubulduğu halde emtia ve eşyanın teslim
ve tesellümü hakkında olan müddetleri tadile kumpanyanın hak ve salahiyeti
olacaktır emtia ve eşya savbı maksudda olan mevkife geldikte kumpanya bunun
teslim ve tesellümüne dair olan müddetler maddesinden dolayı kat`an mes`ul
olamaz.
                               Umuru nakliyenin inkıtaı

    Madde 13 - Bazı halatı mücbire veyahud arıza ve hadiseler vukuundan naşı
demiryolun umuru nakliyesi muvakkaten sektedar veyahud münkati olur ise mürsil
haylület eden manianın indifaına intizar etmeksizin emtia ve eşyasını
kumpanyadan ahzü istirdada muhtar olub fakat şu şartla ki işbu emtianın naklini
tehiye ve ihzar için kumpanyanın etmiş olduğu masarifi tazmin ve ifa ve mezkür
emtianın demiryolu vasıtasile nekadar mesafeye naklolunmuş ise anın iktiza eden
ücreti nakliyesini tesviye ve ita eyliyecekdir.
                      Emtia ve eşyanın vusulile tesliminin ihbarı

    Madde 14 - Kumpanya muvasalat mevkifinde hamule senedi ile anın natık
olduğu emtia ve eşyayı senedi mezburda ismi muharrer olan mürselünileyhe teslim
etmeğe mecburdur.
    Emtiayı geri almak veyahud sureti irsalini tahvil etmek için mürsil
tarafından olacak taleb ve istidalar o emtianın senedi kumpanya nezdinde
bulunmadıkça kabul olunmayacaktır.
    Herhangi bir mürsil emtia ve eşyasını istirdad veyahud sureti irsalini
tahvil etmek ister ise katarların hini hareketinde kendisine verilmiş olan
makbuz senedini kumpanyaya red ve iade etmeğe mecburdur.
    Berveçhi muharrer emtia ve eşyanın istirdadı veyahud sureti irsalinin
tahvili hakkında olacak taleb ve istidalar yalnız o misillü emtia ve eşyanın
katarlara tahmil olunduğu mevkiflerde kabul ve is`af olunur.
    Hamule senedi savbı maksuda vasıl olarak mürselünileyhe teslim olunduktan
sonra kumpanya yalnız mürselünileyhin talimatına tabiiyet edib hamule senedinde
münderic olan emtia ve eşyadan yalnız mürselünileyh tarafından mes`ul tutulur
emtia ve eşyanın mevkife vürud ettiği posta veyahud doğrudan doğruya giden
katarlar ile veyahud sair vasıta ile mürselünileyhe haber verilecektir.
    Kumpanya demiryolun münasib görünen bilcümle mevkiflerinde küçük arabalar
tertib edib bunlar mevkife ve mahalli mücavireye emtia nakledeceklerdir bu
arabaların ücreti ledelhace bulundukları mevkiflere ilannameler ile teşhir ve
ilan edilecekdir.
    Bu veçhile küçük araba tertib olunan bilcümle mevkiflerde kendilerine emtia
ve eşya varid olan zatlar emtiayi varideyi bu arabalar vasıtasile nakletmeğe
mecbur bulunacaklardır.
    Fakat şukadar var ki mezkür arabalara müracaat etmiyeceklerini vaktu
zamanile ve herhalde emtia ve eşyanın vusulünden evvelce eşya odasına beyan ve
ihbar ettikleri halde bu mecburiyetten muaf olacaklardır.
    Mürselünileyh olan zatlar bu keyfiyeti tahriren beyan etmeğe mecburdur ve
olbabda verecekleri puslada mevzu imzaları nizamen musaddak olmak lazım
gelecekdir mevkifde veyahud murselünileyhin hanesinde teslim olunmak üzere
naklolunan eşyanın vürud etdiği haber verilmiyecekdir.
     Emtia ve eşya mevkife vasıl oldukda kumpanyaya verilmesi lazımgelen akçe
tahsil olundukdan sonra yani derununda bulunan şeylerin ücuratı nakliyesinin
tediye kılındığı içerisine şerh verilmiş olan hamule senedinin ibraz olunması
üzerine mürselünileyhe teslim olunur.
     Emtia ve eşya mahalli mahsusda mürselünileyhe teslim olunur eshabının eşya-
sını tenzil edeceği vagonlar usul ve merasimi atiyenin icra ve ifasından sonra
tahsis olunan mahallere gidecekdir ki merasimi mezküre hususatı atiyeden ibaret-
dir.
     Evvela, emtia ve eşya tayin olunan saatde ve tarifenamelerde beyan olunan
müddetler zarfında dairei mahsusasından ahzu kabzolunur mevkifde teslim olunmak
üzere vürud eden eşya mahalli maksuda vusulü zamanından itibaren yine olmüddet
zarfında sahibine teslim olunur.
     Saniyen eşyanın arabadan ihrac ve tenzili mürselünileyhe aid olduğu halde
tarifenamede buna dair şeraiti mahsusa olmadıkca veyahud mukavelatı saire mevcud
bulunmadıkca bunların ahzüteslimi için tarifenamelerde muayyen olan müddetler
tebeddül etmez.
     Salisen mikdarı kumpanya tarafından kararlaşdırılacak olan Pazar ve tatil
günleri zikrolunan müddetlere dahil değildir.
     Rabian bir hamule senedinde münderic olan eşyanın yalnız bir mikdarı vürud
edib diğer mikdarının vürudü teahhur etdiği halde vürud eden mikdarının hark ve
istihlaki veyahud istimali hususuna mikdarı mütebakinin ademi vürudü mani
olmadığı takdirde mürselünileyh olveçhile varid olan mikdarı eşyayı ahzükabızdan
istinkaf edemiyecekdir. Binaenaleyh işbu nizamnamenin on yedinci maddesinde
münderic olan ahkam ve şeraite halel gelmemek üzere mürselünileyh kendisine
vürud eden mikdarı eşyanın ücuratı nakliyesini tediye ve ifa etmeğe mecburdur.
     Seyriseri katarlarile naklolunan emtia ve eşyanın vürudu iki saat sonra
mürselünileyhe ihbar olunarak tarifede münderic müddet zarfında ahzükabzolunur.
Akşam üzeri alafranga saat altıdan sonra vürud eden eşya ertesi gün
mürselünileyhe haber verilir.

     Madde 15 - Evvela emtia ve eşya demiryolun ambarlarında ve rıhtım ve
arabalarında mevzu iken katarların hareketinden evvel on üçüncü maddede beyan
olunan halatın gayrı hallere mebni geri alındığı halde bunların tarihi
tesliminden itibaren beher gün için tahmil ve tenzil masarifi ile mağaza ücret-
leri bittamam ahz ve tahsil olunacakdır.
     Emtia ve eşya demiryolu arabalarına tahmil ile naklolunur iken geri
alınması kumpanyanın muvafakatine menut olub o misillü emtia ve eşyanın
naklolunduğu mesafenin ücretinden başka bir de tazminat namile bir ücreti
munzama ahzüistifasına kumpanyanın istihkakı olacakdır.
     Saniyen bir hamule senedinde muharrer emval ve eşya katarların hareket
ettiği mevkife tamamen isal ve teslim olunmaz veyahud hamule senedinin mantuku
kafi veyahud makrunu sıhhat olmaz ve binaenaleyh mevkifin eşya merkezi noksan
olan emval ve eşyanın vürudüne veyahud mükemmel veya musahhah hamule senedatının
irae ve itasına muntazır olur ise böyle bir kısmı mevkife teslim olu-
nubda andan yirmi dört saate kadar noksanı ikmal veyahud muntazam ve mükemmel
hamule senedi ibraz olunmıyan emtia ve eşyadan kumpanyanın mağaza ücreti ahzına
hak ve salahiyeti olacakdır.
    Emval ve eşya irsal edecek olanlar irsal eyliyecekleri emtia ve eşyanın
tahmili için vagonlar sipariş etdikleri halde bu babda muayyen olan müddetden
yani yirmi dört saatden ziyade olarak bir guna vukubulacak teahhura mukabil
olmak üzere kumpanyanın talebi üzerine bir kefalet akçesi tevdi ve teslim
edecekler ve hamule müddeti muayyenei mezbure zarfında da demiryolu arabalarına
tahmil ile kumpanya defterlerine kaydetdirilmediği halde mezkur kefalet akçesi
tazminat namile kumpanyaya aid olacakdır.
    Emval ve eşyanın bir kısmı demiryolu arabalarına tahmil olunubda kusuru
müddeti mezbure zarfında tahmil olunmaz ise kumpanya arabalara tahmil olunmuş
olan kısım eşyayı tenzil ettirib ve zarar ve hasarı ve masarifi vakiası
mürsiline aid olmak üzere ambarlarda hıfzedib bunun mahmul olduğu arabaları
başka şeye kullanacakdır.
    Salisen tayin olunan müddet zarfında sahibi tarafından ahzolunmıyan eşyadan
mağaza ücreti ahz ve tahsil olunur.
    Rabian demiryolu arabalarından tenzili mürselünileyhe aid olubda müddeti
muayyenesi zarfında tenzil edilmiyen emval ve eşya zarar ve hasarı ve masarifi
mürsil veyahut mürselünileyhe aid olmak üzere kumpanya marifetile arabalardan
indirilib eshabından gerek mağaza ücreti veyahud demiryolu edevatını tatil
ettiği için şeraiti mahsusa ile tayin kılınmış olan tazminat ahzolunur.
    Hamisen içerisinde emtia ve eşya bulunmasından dolayı muattal olan mağaza
ücreti ve demiryolu edevatının bedeli icarı tarifenameye nazaran tayin olunur.
            Emval ve eşyanın teslimi hakkında olan mevani

    Madde 16 - Mürselünileyh tarafından kabul olunmıyan emval ve eşya ve
mevkifde sahibine teslim olunmak üzere vürud edibde ahzı hakkında mürsil
tarafından bir guna tedabire teşebbüs olunmamış ve müddeti muayyenesi
inkızasında haber verilmemiş olan bilcümle eşya ve kumpanyaya hiç bir taalluku
olmıyan bazı esbab ve halatdan dolayı sahibine teslim ve itası münasib olmıyan
emval ve eşya zarar ve hasarı ve masarifi vakıası mürsiline aid olmak üzere
mevkifde hıfzolunacakdır zarar ve hasarı ve masarifi vakıası mürsiline aid olmak
üzere bu misillu emtia ve emvali demiryolu vasıtasile naklinden dolayı vaki olan
harc ve masarifini ahz ve istifa ederek bir mahzeni umumiye veyahud bir ahar
mürsile teslim ve tevdi etmeğe kumpanyanın hak ve salahiyeti olacakdır.
    Emtia ve eşyayı mersulenin mürselünileyhe ita ve teslim olunmasına mani
zuhur etdiği halde kendisine beyan ve ihbar olunduğu tarihden on dört güne kadar
mürsil işbu emtia ve eşya hakkında bir guna tedabire teşebbüs etmez ise
kumpanya bu misillu emtia ve eşyayı mürsiline iade ve isbal edib iadesi için
iktiza eden ücreti nakliye ve masarifi saireyi kamilen ahzuistifa edecekdir.
    Demiryolu işlemiyen mahallere veyahud henüz emtia ve eşya nakli için tahsis
olunmamış olan mevkiflere isal edilmek üzere irsal olunan emtia ve eşya
demiryolu vasıtasile naklolundukdan sonra savbı maksuda isbali için mürsili
tarafından tedabiri lazime ittihaz olunmadığı halde zarar ve hasarı ve masarifi
vakıası mürsiline aid olmak üzere birvesile düşdükce iade ve irsal kılınacakdır.
    On altıncı maddede beyan ve tasrih olunduğu veçhile mürselünileyh
tarafından kabul olunmayıb da bozulmağa müstaid olan eşya ve kıymetsiz bulunan
emtia ve eşya kumpanya tarafından füruht olunub ücuratı nakliyesi tenzil
olundukdan
sonra kusur esmanı hasılası mürsili tarafından ahzolunmak üzere hıfzolunacakdır
kumpanya zikrolunan şeraite tevfikan evvel emirde bir guna usul ve tedabir
icrasına mecbur olmaksızın o misillu emval ve eşyayı füruht edecekdir.
    Nereye ita ve teslim kılınacağı mechul olan emval ve eşya dahi bu veçhile
füruht olunur demiryolu dairesi dahilinde bulunubda sahibi mechul olan bilcümle
emval ve eşya hakında birinci faslın otuz üçüncü maddesi ahkamı mucibince
muamele olunur.
                   Kumpanyanın müddet ve derecei mes`uliyeti

    Madde 17 - On dördüncü maddede beyan olunduğu veçhile kumpanya emtia ve
eşyayı ahz ve kabul etdiği tarihden mürselünileyhe veya gümrükde küçük arabalar
müteahhidine ve muhazini umumiye idaresine veyahud on altıncı maddede beyan
olunduğu veçhile mahsus bir mürsile teslim ve ita edeceği vakite kadar vukubulan
bilcümle zayiat ve sakatatdan mes`ul olur.
    Fakat bir sebebi mücbireden munbais olan zayiat ve sakatatdan ve emtianın
bozulmasından ve noksan bulunmasından ve akmasından ve layiki veçhile denk
edilmemiş olmasından ve eşyanın cins ve nev`inden neşet eden bazı halatı
saireden kumpanya mes`ul değildir.
    Kumpanyaya tevdi olunan emtia ve eşya savbı maksuda vasıl oldukdan sonra
mürselünileyhe ita ve teslimi için muayyen olan müddetin inkizası tarihinden
itibaren dört hafta geçmedikçe o misillu eşyaya zayi nazarile bakılamaz emtia ve
eşya küçük yol arabaları müteahhidine teslim ve tevdi olunduğu veyahud hamule
senedinde muharrer olan mürselünileyhe veya adamlarına veyahud onun tarafından
gönderilecek adamlara teslim edildiği veyahud ücuratı nakliyesi tediye kılındığı
anda kumpanyanın o emval ve eşya üzerinde olan mes`uliyeti zail olacakdır.
    Emtia ve eşyaca vukubulacak sakatat için tazminat eşyanın teslimi
tarihinden itibaren dört haftaya kadar dava edilmek lazım gelir işbu zayiat ve
sakatat malin teslimini müteakiben tahkik olunmadıkca ve müddei dahi hasaratın
eşya kumpanya nezdinde bulunduğu vakit vaki olduğunu isbat etmedikce olbabda
olan dava mesmu olamaz emtia ve eşya zayiatı davası emtianın teslim olunması
lazım gelen tarihden altı maha kadar ikame edilmek lazım gelir.
    Dermeyan olunduğu tarihden itibaren bir seneye kadar bir guna netice
verilmiyen zarar ve ziyan davaları keenlemyekün hükmünde addolunub hiç bir hüküm
ve tesiri olamıyacakdır emtia ve eşyaca bir guna zayiat ve sakatat zuhur etdikce
kumpanya olbabda ariz ve amik icrayi tahkikat edib neticei tedkikat müddeiye
beyan ve iş`ar olunacakdır.
    Kumpanya zayi olan emval ve eşya için iktiza eden tazminatı tediye ve ifa
etdikde o misillu emval kumpanyanın malı olacakdır.
    Fakat müddei zayi olan malı için kumpanyadan tazminat aldığı vakit malın
bulunduğu kendisine haber verildikden dört haftaya kadar almış olduğu tazminatı
kumpanyaya iade ile malını istirdad etmek şartını dermeyan edebilecekdir.
    Bu misillu emval ve eşya bulunduğu mevkifden sahibine meccanen nakil ve
iade olunur. Müddei tarafından dermeyan olunan şartı sabıkı havi bir kıt`a sened
tanzim olunub kumpanya tarafından kendisine ita olunacakdır.
       Demiryolu uğramıyan mahallere isal olunmak üzere demiryolile naklolunan
                emtia ve eşya hakkında kumpanyanın derecei mes`uliyeti

    Madde 18 - Kumpanya demiryolu uğramıyan mahallere isal edilmek üzere
kendisine teslim olunan emtia ve eşyanın yalnız mevkife teslim olunduğu tarihden
demiryolun öte tarafındaki mevkife isali vaktine kadar bunların her guna zayiat
ve telefatından mes`ul olur.

    Madde 19-  Kumpanya evvela emtia ve eşyanın kırılması ve kuruması ve akması
ve demir ve çelik ve çinkonun paslanması hususlarından ve kesme taşların ve daha
sair bu misillu denk edilmemiş olan eşyaca vukubulacak sakatat ve saireden ve
bahusus hamizi kibriti yani tizab ve sair bu misillu müsteidi iltihab olan
müfredatı kimyeviyeden ve ağaçdan mamül edevat ve mefruşat ve esası beytiye
billur ve dökme avanı ve dolu veyahud boş büyük ve küçük destilerden ve büyük
şişelerden ve kelle şekeri ve sair kırılması mümkün olan eşyadan ve zahirde bir
güna sakatlığı görülmiyen fıçıların aralıklarından mayiatın akmasından ve
ekşiyib kokması mümkün olan ve sıcak ve soğukdan bozulan mayiat ve sair
levazımatdan ve taze ve tuzlu balıkların ve istiridye ve kuru yemişlerin vezin
ve mikdarının tenakus etmesinden mes`ul değildir.
    Saniyen kumpanya üzeri açık vagonlar derununda naklonunan emtia ve eşyaya
isabet eden hasardan dahi mes`ul değildir.
    Üzeri açık vagonlar ile nakil ve isbali münasib olan ahmalin cinsi tayin
olunacakdır. Mürsil bu misillü emtia ve eşyasını üzeri kapalı veyahut tenteli
arabalar ile nakil etdirmeği arzu etdiği halde hamulesinden de tasrih ederek bir
ücreti munzamme tediye ve ifasına mecburdur.
    Salisen kumpanya layıkı veçhile denk edilmediği hamule senedinde muharrer
olan ve hakikaten kafi surette denk edilmemiş olan emtia ve eşyanın zayiat ve
telefatından dahi mes`ul değildir.
    Rabian kumpanya mürsili tarafından demiryolu katarlarına tahmil olunub fena
suretle tahmil edilmiş olan emtia ve eşyanın vukubulacak zayiatından dahi mes`ul
değildir.
    Mürsil ve mürselünileyh olanlar emtia ve eşyalarını kendileri demiryolu
arabalarına tahmil ve anlerden tenzil ederken arabalarda bir güna zarar ve hasar
vukubulur ise anlerde mürsil ve mürselünileyh mes`ul olur.
    Hamisen emtia ve eşyanın yanında bir adam bulunubda emtiaca vukubulacak
zayiat ve telefatı men`e muktedir olduğu halde kumpanya o misillü eşyanın zayiat
ve telefatından mes`ul olamaz.
    Sadisen kumpanyanın mes`uliyetini iltizam edecek olan halattan neş`et eden
bilcümle zayiat ve telefat birinci fıkradan beşinci fıkraya kadar tasrih edilmiş
isede aksi hal delaili kafiye ile sabit olduğu halde kumpanya hakkında baisi
mes`uliyet olur.
    Sabian emtia ve eşyanın vezninde tenakusu caiz olan mikdar esnayi tarihde
tenakusu mikdarı emtia namile işbu nizamnameye zeyledilmiş olan cedvelde gös-
terilmişdir.
                                 Tazminat

    Madde 20 - Kumpanya tarafından iktızayı halde verilecek olan tazminat
bervechi ati hesab olunur şöyleki evvela demiryolu kumpanyasına tevdi ve teslim
olunan emtia ve eşyanın bir parçası veyahud kaffesi zayi olduğu halde verilmesi
lazım gelen tazminat o emtianın pazarda kıymeti hakikiyesine ve bu suret
olmadığı halde o cinsden mataın mevkifde mürselünileyhe teslim olunacağı vakit o
mevkifin pazarında kaç kuruş olduğu ledettahkik ana göre hesab olunub
verilecekdir.
    Mal sahibi zayi olan emtianın kıymetini beyan ve ifade edib isbatı müddia
zımnında evrak ve senedatı lazıme ibrazına dahi mecburdur işbu tahmin ve takdir
üzerine tayin kılınan tazminattan gümrük rüsumatı ve ücuratı nakliyesi ve zayi
olmamış olsa vukubulması lazım gelen masarifi saire tenzil oldukdan sonra kusuru
müddeiye tamamen tediye ve ifa olunacakdır.
    Saniyen fakat zayi olan emtia ve eşyanın pazarda bahası nihayet beher
kilogramı mecidiye akçe olarak iki yüz yetmiş kuruşdan ziyade olmıyacağından
verilecek tazminatın mikdarı bu nisbeti tecavüz etmiyecekdir meğerki zikrolunan
mikdardan ziyade bedel ile sigorta edilmiş olduğu hamule senedinde musarrah ola.
    Zayi olan emtia ve eşyanın evvelce ziyade kıymet üzerine sigorta edilerek
tarifename mucibince ilave olarak sigorta resmi alındığı takdirde verilecek
tazminatın mikdarı müddeti tarafından beyan olunan mikdarı kıymete kadar iblağ
olunacakdır.
    Emtia ve eşyaca bazı guna sakatlık vukuunda o misillu emtia ve eşyanın zayi
olan kıymetine tekabül edecek derecede tazminat ita kılınır işbu zayiat balada
beyan olunan birinci ve ikinci ve üçüncü fıkralar ahkamına tevfikan tayin ve
takdir olunur. (1)
    Eşyanın teslimine dair müddetler hakkında mes`uliyet

    Madde 21 - Emtia ve eşyanın mürselünileyhe tesliminde bazı teahhurat
vukubularak bundan bazı guna zarar ve hasar vaki olur ise kumpanya işbu
teahhuratın ictinab olunmak kabil olmıyan bazı esbab ve halata mübteni olduğunu
isbat etmedikçe o misillü zarar ve hasardan mes`ul olur.
    On dokuzuncu madde hükmünce emtia ve eşya iktizasına göre ya küçük yük
arabaları müteahhidine veyahud mürselünileyhe veya adamlarına ve anın tarafından
gönderilen adama teslim ve ita kılındığı gibi kumpanyanın mes`uliyeti zail olur.
    Ya ücuratı nakliyesinin ademi ifasından veya bir sene geçdikten sonra
reddolunmasından veyahud ücuratı tediye ve ifa kılınmamasından naşi teslimin-
de teahhurat vukubulan emtia ve eşyanın ahz ve istirdadına sahibinin hak ve
salahiyeti kalmaz.
    Mezkür bir sene müddet eşyanın teslim olunduğu günün akşamından itibaren
veya teslim olunmadığı halde teslimi için muayyen olan müddetin inkizasından
itibaren cari olur.
      Eşyanın müddeti muayyenesi zarfında teslim olunmamasından dolayı
                      iktiza eden tazminatın mikdarı

    Madde 22 - Emval ve eşyanın kumpanya tarafından sahibine iade ve tesliminde
teahhurat vukubulduğu halde müddei bu teahhurattan dolayı duçar olduğu zarar ve
ziyanı isbat zımnında edillei lazıme ibrazına mecburdur.
    Müddeiye verilecek tazminat eşyanın tesliminde vukubulan teahhur kırk sekiz
saati mütecavuz olmadığı halde hiç bir veçhile ücuratı nakliyenin nısfını ve bu
teahhur kırk sekiz saatden ziyade olmadığı halde ücuratı nakliyenin mecmuu
mikdarını tecavuz edemiyecektir.
                        ÜÇÜNCÜ FASIL
    İşbu nizamnamenin veyahut tarifelerin tefsir ahkamından ve sureti
icrasından dolayı yolcu ve mürsil ve mürselünileyhler ile kumpanya beyninde
vukua gelecek münazaat demiryolu umuru nakliyesi müdiriyeti makamından veya
taleb ve iddia olunan meblağ beş bin kuruşdan ziyade olmadığı halde demiryolu
müfettişliği
------------
1)  Bu maddedeki hadlerin on katına yükseltilmesi konusunda 14/6/1937 tarih ve
    3259 sayılı Kanun ile 25/12/1942 tarih ve 4341 sayılı Kanuna bakınız.
makamında herbiri tarafından intihab olunacak iki hakemden mürekkeb bir muhte-
lit komisyon marifetile faslu rü`yet olunacakdır ve hakemlerin kararı hiç bir
vasıta ile kabili itiraz olmayıb tamamen mecburiulicra olacakdır işbu hakemler
beyninde tesavii ara vaki oldukda bunlar yeniden bir hakemi salis intihab ve
tayin edeceklerdir.
                            DÖRDÜNCÜ FASIL
      İşbu nizamname canibi saltanatı seniyeden kabul ve tasvib buyrulmuş oldu-
ğundan kumpanya esmanı hasılası ile masarifi tabiyesi tesviye edilmek üzere işbu
nizamnamenin nüsahı matbuasını herkese füruht edecek ve bunun ahkamı münderice-
since lüzum ve ifadesi görülen tadilatın icrası caiz olacakdır.
            Emtia ve eşyanın akması veyahud kuruması ile tenakusu hakkında
                   kumpanyaca kabul olunan mikdarları havi cedveldir
                            Akmak ile vukubulan tenakus
            Bundan
Nihayet     sonra    İki yüz kilo-
mikdar    beher kilo-   metroya            Emtia ve eşyanın esamisi
           metroda       kadar
Yüzde       Yüzde       Yüzde
5  Yazın     1           2      Fıçı ile naklolunan rakı ve müskirat ve arpa
4  Kışın                        meyve şarabı ve adi şarab ve sirke suyu
6  Yazın     1           2      Yağ ve Hülasalar
4  Kışın
5  Yazın     1           1      Şeker pekmezi ve bal
4  Kışın
3  Yazın     1           1      İçyağı ve domuzyağı ve şarab ve müskirat ve
3  Kışın                                                             katran
                         Kurumak ile hasıl olan tenakus
4  Yazın     1           2      Boya ağacı ve bunun tozu ve kök ve harib
3  Kışın                        ağacı sünger mantar ve denkedilmiş paçavra
                                ve boynuz
4  Yazın     1           2      Yulaf ve yağlı hububat
5  Kışın
4  Yazın     2           2      Hublon ve kaba kenevir  kabaşeker yün kö-
3  Kışın                                                   herçile zamğ
3  Yazın     1           1       Buğday, arpa, çavdar,  pirinç iki kat torba-
                                 lar içinde yağlı hububat  dakik, kuru sebze,
                                 kuru zift, malzemei bakkaliye, ve aktariye ve
                                 fıçıya bastırılmış şikore ve recvaz ve denkle-
                                 re basdırılmış pamuk, dökme demir, kaba demir
                                 ve müstamel kurşunlar
2 Kışın
                            Bazı eşyaya mahsus tenakus
                        1         Adi tuz maadin tuzu milhi zai
6       Beher iki günde 1         Kestane
    Umuru nakliye şartnamesine B harfile zeyledilmek üzere işbu nizamname kabul
ve tasdik olunmuşdur.                          Dersaadet  18 Mayıs 1872
        RUMELİ DEMİRYOLLARININ UMUMİ NAKLİYESİ HAKKINDA
             NİZAMNAMEYE EK VE DEĞİŞİKLİK GETİREN
               KANUNUN YÜRÜRLÜĞE GİRİŞ TARİHİNİ
                      GÖSTERİR ÇİZELGE
Kanun                                                            Yürürlüğe
  No.           Farklı tarihte yürürlüğe giren maddeler         giriş tarihi
---------    ----------------------------------------------    --------------
 3259                          --                              24/6/1937
 4341                          --                              31/12/1942

Tüm Mevzuat